Euskaraz bizitzeko behar den dena eskatu dute milaka euskaltzalek Iruñean: "Ekosistema oso bat behar du euskarak; unibertso bat eratu behar dugu". Kontseiluak euskararen alde lanean jarraitzera deitu du, eta jakinarazi du, besteren artean, abenduaren 19an Iruñean mobilizazio bat egingo dutela, Nafarroa osoan euskara ofiziala izan dadin.
Euskaraz bizitzeko behar den dena eskatu zuten milaka euskaltzalek zapatuan (ekainak 13), Iruñean. Neguko solstizioan euskarak behar duen pizkunde berriaren lehen txinparta isiotu zuten, eta, orain, udako solstizioan, kalera atera dira, euskaraz bizitzeko behar den guztia aldarrikatu eta eskatzera ez ezik, “harro” daudela esatera, “ospatzekorik ere” badagoela adieraztera: “Zigor, debeku, epai, gutxieste, baztertze oldarraldi, eta gainerako menderatze tresneria guztien gainetik, euskara bizirik ekarri dugu XXI. mendeko lehen laurdenera arte”. Hiru aldarrikapen nagusi izan zituen euskaltzaleen mobiliazioak: euskara Euskal Herri osoan ofiziala izatea, hizkuntza politiketan jauzia ematea eta euskaltzaletasuna. Kontseiluak mobilizazioaren balorazio positiboa egin du gaur (ekainak 15):
“Euskaltzaleon Martxa urrats garrantzitsua izan da pizkunde berri bat eragiteko bidean. Gustura gaude emaitzarekin, berriro ere ikusi baitugu euskarari etorkizuna emateko herri gogoa bizirik eta indartsu dagoela”.
Izan ere, zapatuan Iruñea elkargune “garrantzitsua” izan zen euskaltzaletasuna elikatzen jarraitzeko, euskararen eta euskal hiztun komunitatearen larritasun egoeraz jabetzeko, ahalduntzeko eta antolatzeko. Alegia, euskarak behar duen pizkundearen “beste txinparta bat pizteko” eguna izan zela ondorioztatu dute Euskalgintzaren Kontseiluko ordezkariek. “Milaka lagunen presentzia garrantzitsuaz gain, gizartearen ordezkaritza zabal bat izan zen bertan, euskaltzaletasunera oso leku desberdinetatik iritsitako jendea, bizipen eta arrazoi desberdinek bultzatutakoa, genealogia eta ikuspuntu desberdinetakoa”. Aniztasun horren isla dela “indar politiko eta sindikalen aldetik ajso duten babes zabala” diote kontseilukoek, baita arlo desberdinetako ehunka gizarte eragileren babesa ere: “Pozez eta esker onez bizi dugu jasotako babesa”.
Azpimarratu dute belaunaldi guztietako jendea elkartu zela martxan, eta gazteek izandako presentzian jarri dute arreta. Izan ere, Gazte Euskaltzaleen Sareak gazte martxaren bidez egindako ekarpena nabarmendu dute, “euskararen aldeko borrokaren lekukoa” hartzeko prest agertu baitziren. Argi adierazi zuten gazteek: “Hizkuntza eskubidea, eskubidea da, eta horren kontra egiten dutenen helburua gure hizkuntza, kultura eta herria, finean, gure izatea ukatzea eta itotzea da. Martxan bildu garen gazteok argi dugu: euskaldunak gara, gazte euskaltzaleak eta euskararen aldeko borrokaren lekukoa hartu dugu jada. Gazteok giltzarri gara pizkunde berri honetan. Hiru egunez egin dugun bidea izan dadila pizgarri, gure auzo eta herrietan euskararen alde antolatzeko eta ekarpena egiteko euskararen herria sortzeko borrokari”.
Gainera, hiru zutabeetatik bitako pregoiak gazteen esku izan zirela gehitu dute: ofizialtasuna aldarrikatu zuen Azterketak Euskaraz mugimenduko gazteek, oinarrizko eskubide baten defentsa eginez; eta, euskaltzaletasunaren zutabekoa, berriz, sareetan euskaraz aritzen diren eduki sortzaileek bota zuten.
“Euskara egunero elikatzen da”.
Euskaltzaletasunaren aldarria eduki sortzaileek bialdu zuten, eta euskara algortimoez gaindiko hautua dela azpimarratu zuten: “Euskara ez da algoritmo bat. Egunero aukeratzen da. Egunero elikatzen da”. Horregatik, Kontseilutik azpimarratu dute eduki sortzaileek egiten duten lana “ezinbestekoa” dela euskaraz bizitzeko modu eta geografia berriak irekitzeko, baita belaunaldi berriak euskararen aldeko bidera erakartzeko ere. Izan ere, eduki sortzaileek esan zutenez, hizkuntza hegemonikoen nagusitasunaren aurrean, “ezinbestekoa” da euskarak sarean ere bere lekua izatea: “Eremu digitala gure bizitzako espazio garrantzitsua izanik, guk euskaraz bizi nahi dugu bertan. Garrantzitsuak dira arnasgune digitalak: bertan ere euskarak arnasa hartu eta arnasa eman dezakeelako”. Halaber, ideia bat argi utzi nahi izan zuten: “Sareetan euskaraz aritzea elkar babestea da, elkar ikusaraztea eta gure esentzia bizirik mantentzea. Elkar aitortze horretan baitago benetako indarra”.
Aldiz, Ipar Euskal Herriko Azterketak Euskaraz kolektiboak lurralde guztietan ofizialtasun osoa aldarrikatu zuen. Izan ere, urteak daramatzate Brebeta eta Baxoaren azterketak euskaraz egiteko eskubidea aldarrikatzen: “Derrigorrezkoa iruditzen zaigu Baxoa euskaraz lortzea Euskal Herria euskaldun eta euskaltzalea izateko”.
Bestalde, euskararen aldeko politiketan adostasun soziopolitiko berri bat lantzen aritu da azken urteetan gizarte zibileko hamaika eragilek osatutako Batuz Aldatu dinamikako talde eragilea. Eta haien eskutik ailegatu zen hizkuntza politiketan premiazkoa den jauziaren aldeko pregoia: “Instituzioek eta eragile politikoek dagokien erantzukizuna, ahalmena eta ausardia jarri behar dituzte euskararen alde, euskalgintzak eta gizarte-eragileek erakutsitako bidearekin bat eginez eta paradigma aldaketa elkarrekin sustatuz”. Bide hori, lehenik, “euskararen ezagutza unibertsalizatuz”, eta bigarrenik, “erabilera normalizatzeko espazioak sortuz eta zabalduz” egin behar dutela esan zuten. “Urrats hauek erakundeek bultzatu behar dituzte, hasi udaletatik eta eremu bakoitzeko gobernu-erakunde nagusietaraino, nork bere erantzukizunaren arabera. Baina euskaraz bizitzeko baldintzak ez dira politika publikoetatik bakarrik eraikitzen: ikastetxeetan, lantokietan, kultur taldeetan, auzoetan eta eguneroko harremanetan ere sortzen dira. Hor ere bagara eragile. Inoiz baino ozenago, hemen, hizkuntza politiken jauzia iragartzera eta galdegitera gatoz”.
Aurrera begira.
Orain, aurrera begira jarrita dago Euskalgintzaren Kontseilua. Idurre Eskisabel Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak esan zuen “urteak daramatzatela ‘euskaraz bizi nahi dut’ aldarrikatzen, baina hori ez dela nahikoa esan zuen: “Euskara hizkuntza minorizatua baita. Egiturazko arazo bat da euskararena. Horregatik, euskararen normalizazio eta biziberritzeak eskatzen du botere harremanen aldaketa sakona, egiturazkoa. Horregatik eskatzen dugu euskaraz bizitzeko behar den dena. Norberaren ahalegin tematiaz gaindi, euskaraz bizitzeko baldintzak sortzea. Eskubideen aitortze formaletik haragoko baldintza errealak: politikoak, sozialak, kulturalak, materialak… Ekosistema oso bat behar du euskarak; unibertso bat eratu behar dugu euskararentzat”.
Bide horretan, zenbait mobilizazio iragarri zituzten: azaroaren 21ean, Baionan manifestatuko dira, “Ipar Euskal Herrian euskararen ofizialtasunari bultzada bat emateko”, Euskal Konfederazioan batzen diren eragile euskaltzale guztiek deituta; eta, abenduaren 19an berriz ere Iruñean batuko dira, Nafarroan zonifikazioa ezarri zuen legeak 40 urte betetzen dituela eta, “desberdinkeria horrekin amaitu eta euskara ofiziala Nafarroa osoan izan dadila eskatzeko”.
Gainera, Eskisabelek gehitu zuen “jauzi egiteko, nora jauzi egin finkatu” behar dela aurrena. Horregatik, gizarte erronka zehatza proposatu dute Kontseilutik: 10 urtean 300.000 hiztun lostzea. “Bikoiztu dezagun egungo euskalduntze erritmoa. Era berean, gainditu dezagun %20ko erabilera langa. Horiek dira egungo atzeraldi arriskuari buelta emateko kopuruak, beste biziberritze aro bati ekin diogunaren seinaleak, Pizkunde berri baten zenbakiak”.
Zapatuan bigarren txinparta bat eskaini zioten Pizkundeari. Eta euskaltzaletasuna aldarrikatu zuen Eskisabelek, baina ez nolanahikoa: “Euskaltzaletasun kokatua, ondo kokatzen duelako zer den euskarari eta euskal hiztun komunitateari gertatzen zaiona. Eta euskaltzaletasun antolatua. Egunerokotasunean euskaltzale jokatzeko konplizitateak bilatu eta saretuko dituen milaka herritarren sarea: etxean, auzoan, herrian, ikastetxeetan, lantokietan, euskalgintzako erakundeetan, kirol eta astialdi taldeetan, euskarazko kultur ekosistema lehenetsi eta elikatuko duena… Jabetu, ahaldundu eta antolatu gaitezen euskarari beste pizkunde bat emateko. Mundua euskararen kontra datorrela, baina guk mundua dugula euskararen alde. Baina argi dago: egiteko asko dago oraindik. Eta indarrak hartzeko, euskaltzaletasuna eta euskaltzaleok elikatzeko, harrotu eta poztu gaitezen. Hartu dezagun plaza”.
Milaka euskaltzale bildu ziren ekainaren 13an, Iruñean, 'Euskaraz bizitzeko behar den dena' aldarripean. Euskalgintzaren Kontseilua 
