Bilatu
Sartu
Bilatu
  • Albisteak
    • Gaiak
      • Aisia
      • Ekonomia
      • Euskara
      • Gizartea
      • Hirigintza
      • Ingurumena
      • Jaiak
      • Kirola
      • Kultura
      • Politika
      • Udala
      • Orokorra
    • Herriak
      • Ajangiz
      • Arratzu
      • Bermeo
      • Busturia
      • Ea
      • Elantxobe
      • Ereño
      • Errigoiti
      • Forua
      • Gautegiz Arteaga
      • Gernika-Lumo
      • Ibarrangelu
      • Kortezubi
      • Mendata
      • Morga
      • Mundaka
      • Murueta
      • Muxika
      • Nabarniz
      • Sukarrieta
    • Generoak
      • Albisteak
      • Editorialak
      • Elkarrizketak
      • Erreportajeak
      • Iritzia
      • Kronikak
      • Publirreportajeak
  • Agenda
  • Multimedia
    • Argazkiak
    • Bideoak
    • Hitz eta Pitz
  • Agurrak / Eskelak
    • Zorion Agurrak
    • Eskelak
  • Zerbitzu gida
  • Bereziak
    • JAIAK
    • ARGAZKI LEHIAKETA
    • Gaztemunduri Ateak Ireki
    • HITZAren 20. urteurrena
    • Naturan barrena
    • Euskaldunak Australian
    • Xixili
    • Adimen A.
  • Nor gara
  • Publizitatea
Sartu
Gizartea
Alex Arrate Zelaia - Dietista eta dibulgatzailea

"Egungo gaixotasun nagusien %80 saihestea edo, behintzat, ahal beste atzeratzea oso egingarria da"

Alex Arrate Zelaia dibulgatzaile markina-xemeindarrak nutrizio eta osasunari buruzko berbaldi dibulgatiboa emango du zapatuan [azaroak 7] Ereñon.

Alex Uriarte Atxikallende
Ereño
2026/11/04

Alex Arrate Zelaia markina-xemeindarrak hamaikatxo lan egin du, nutrizioa eta osasuna batzeko dibulgazio alorrean. Bere kasa egiten duen beharraz harago, Ekin zein Geroa osasun zentroetan dihardu dietista eta adituak, baita 2025ean estreinakoz egin zuten Lea-Artibaiko Osasun Biltzarraren antolakuntzan ere. Oraingo honetan Ereñon bilduko da herritarrekin, zapatu honetan [azaroak 7]. 11:00etatik 13:00etara bitartean, osasunagaz eta bereziki nutrizioagaz lotutako berbaldi dibulgatiboa emango du kiroldegi aldameneko gelan.

Zabala da osasun berbak dituen esanahien itzala.
Oso zabala. Nik, funtsean, nutrizio edo elikaduragaz erlazionatutakoak landuko ditut Ereñon, baina baita bestelako zenbait alderdi ukituko ere: alde batetik, loaren osasunari edo atsedenari erreparatuko diogu, osasun sozialari ere bai; bestetik, ariketa fisikoari buruzkoak ere jorratuko ditugu. Fokua bizi ohitura osasuntsuetan ipiniko dugu, bereziki nutrizioari erreparatuta.

Nola bideratuko duzu hitzaldia?
Lehenik, intzidentzia maila handiena duten lau gaixotasun edo planoak zeintzuk diren argituko ditut, eta horiek ahal beste ekiditeko lau ohitura eredu emango dizkiet bertaratzen direnei. Lau gaixotasun multzook honakoak dira: minbiziak, gaixotsun metabolikoak, kardiobaskular zein zerebrobaskularrak eta arnas aparatuagaz lotutakoak.

“Gaixotasun nagusiak saihesteko gakoak lau dira, funtsean: elikadura patroi egokia, ariketa fisiko erregularra, tabakoa ekiditea eta alkohola sailhestea”

Ez da sorta makala.
Ez, baina herritarrek argi eta garbi eduki behar dutena da horien %80 saihestea edo, behintzat, ahal beste atzeratzea oso egingarria dela. Horretarako gakoak beste lau dira, funtsean: elikadura patroi egokia, ariketa fisiko erregularra, tabakoa ekiditea eta alkohola sailhestea. Azken horregaz lotuta, adibidez, aspaldikoak diren eta oraindik errotuta dauden zenbait mito gezurtatuko ditut. Esate baterako, lehen beti esan ohi zen egunen basobete ardo edo bi hartzea ia-ia ezer ez hartzea baino osasungarriagoa zela. Alde horretatik, edalearen sailkapen akats modura ezagun dena azalduko dut. Adineko jendea egotea aurreikusten dudanez, edate patroia kontrolpean edukitzeko aholku praktikoak emango dizkiet.

Nutrizioa, beraz, patologia horien markora egokituko al duzu?
Gaixotasun horien arriskua hauspotzen duten faktore dietetikoak azalduko dizkiet, baina hori galdera bidez egingo dut: zein elikagai duzue zuon osasunarentzat kaltegarrientzat? Horren erantzuna, gehientsuenen ustez, argia da: elikagai ultraprozesatuak. Baina kontua da kaltegarrienak diren hamar faktoreen zerrendan bakarra baino ez dela elikagai jakin bat larregi kontsumitzea. Gainontzeko bederatziek, hain zuzen, zerbait gutxiegi kontsumitzeagaz dute lotura: barazkiak, frutak, lekaleak, zerealak, fruitu lehorrak, haziak edota kalitatezko arrain zein okelak. 

Alde horretatik, bada plater osasuntsua deritzon banaketa praktikoa.
Bai, eta banaketa hori argitzea funtsezkoa da. Plater osasuntsua zelan banatzen den azalduko dut, baina bertaratutakoei gogoratuko diet egun gutxiengoa dela hori ondo betetzen edo errespetatzen dutenak. Erresuma Batuan egindako ikerketa batek, kasurako, frogatu zuen biztanleriaren %1ak soilik jagoten duela distribuzio hori, alegia, ehun herritarretik batek. Beraz, edozeinek ohitura hori ahal beste kontrolatzeko neurriak har ditzakeela helarazten saiatuko naiz, sarritan elikagaien merkatuteknia horren aurkakoa den arren.

“Ikusi beharrik ez dago ospitaleetako edota hezkuntza zentroetako salmakinetan zer saltzen den gehien: jaki ultraprozesatuak nagusi dira, eta naturalak edo, sikiera, gutxiago tratatutakoak direnak, ostera, gutxienak”

Zer dela eta?
Bada, adibidez, ez da bidezkoa ahabia eskukada baten eta donut zein bestelako gozoki ultraprozesatuen pakete handi baten prezioa parekoa izatea. Elikadura politikek ingurugiro obesogenoa sustatzen dute askotan. Ikusi beharrik ez dago ospitaleetako edota hezkuntza zentroetako salmakinetan zer saltzen den gehien: jaki ultraprozesatuak nagusi dira, eta naturalak edo, sikiera, gutxiago tratatutakoak direnak, ostera, gutxienak. Industriak ondo daki ultraprozesatuak oso erakargarriak direla, eta, beraz, erabat eskuragarri —klik bakar batera— ipintzen ditu. Guztia esku-eskura edukitze horri geure jardun fisikoa gutxitzen duten neurriak eransten zaizkio, batik bat, eskailera mekanikoak edonon izatea; esfortzurik ez egite horrek esparru obesogenikoak bultzatzen ditu, eta, plater osasuntsuagaz zuzen-zuzeneko loturarik ez edukitzeagatik ere, pisu osasuntsuan eta bizi esperantzan badu eragina.

Badira, beraz, horri bultzaka ari den eredu, industria eta sistemak.
Noski. Elikadura politiken ondorioz diruz hornitzen dituzten zereal ereduei erreparatzea baino ez dago: artoa eta garia jaun eta jabe dira. Beste zereal batzuen sustapena ez da inondik ere hainbeste babesten, eta bultzatzen den ekoizpen hori, jakina, giltzarri da ultraprozesatuen industria indartze aldera. Argi dut, frutak eta barazkiak lantzen dituzten laborari edo nekazariak gehiago babestuz gero, ereduak bestelako noranzkoa hartuko lukeela, eta produktuok erosleentzako merkeagoak liratekeela.

Hau dena egunean-eguneangora eroatea ez da erraza izango.
Ez, baina saiatuko naiz gomendio eta gidalerro praktikoak ematen. Urratsez urrats, komenigarrienak eta ahal dela alboratu beharrekoak diren elikagaiak zeintzuk diren azalduko dut. Izan ere, zuri eta beltzen dinamika barik, elikadura grisen eskala baten parekoa izan beharko litzateke, baina, hori bai, gehiago al gutxiag kontsumitzea komeni diren elementuez osatua. 

“Adin jakin batzuetatik gorakoek uste dute harrezkero ezin daitekeela onura osasuntsurik bilatu. Baina ez da hala: bizi esperantza eta zehazki bizi osasuntsuaren esperantza luzatzeko hamaikatxo bide daude”

Adinean nagusienak direnentzako gomendioak ere eroango al dituzu Ereñora?
Hein batean, bai. Adin jakin batzuetatik gorakoek uste dute harrezkero ezin daitekeela onura osasuntsurik bilatu. Baina ez da hala: bizi esperantza eta zehazki bizi osasuntsuaren esperantza luzatzeko hamaikatxo bide daude. Adibidez, frogatuta dago 40 urte inguruko norbanakoak, patroi osasuntsuak aplikatuz gero, hamarkada batez luza dezakeel bizi osasuntsua; 70 urtegaz hasten denak ez du, noski, hain erraz izango, baina zientziak frogatu du hamarkada erdi inguru luzatzea posible dela. Sekula ez da berandu. Gakoa ez datza analitiketan izartxoak errotik kentzea, izartxo horiek balio osasungarrietatik hurrago kokatzen joatean baino.

Jarduera fisikoagaz lotutakoak lantzeko asmorik baduzu?
Bada, arinean nagusiak direnen kasuan, landu beharreko alorra da hori, eta espero dut horretarako tartetxoa hartzea. Ikerketa bat plazaratzea espero dut: 450 laguneko lagin bat hartu zuten, eta 150eko hiru multzotan banatu. Bati paseatzean oinarritutako entrenamendu patroia ipini zioten; beste bati, beren gorputz pisuagaz indarra lantzean oinarritua, kargarik gabe; hirugarrenak indarra kargekin landu zuen. Urtebetez entrenatu zuten, eta gero prozesua hiru urtez eten egin zuten. Ikerketak argiki erakutsi zuen paseatzen ibilitako taldeak aurretiaz izandako gabeziekin jarraitzen zutela; beren gorputz pisuagaz indarra landutakoek sasoiari eusten zioten, edo pixkatxo bat galdu; indarra kargekin lantzen zutenek, azkenik, lortutako onurak mantentzeko adaptazio fisikoak erakusten zituzten edo behintzat ez zeuden hasierako egoeran baino txarrago.

“Nork bere helburuak ipini behar ditu: izan indarra lantzen hastea, izan egunerokoan gehiago mugitzeari ekitea”

Mezua oso argia da, ezta?
Bai. Batetik, indarra landu dezaketenei horri ekiteko gonbita dago. Bestetik, mezu orokorrago bat: eguneroko keinurik txikienekin ere hobekuntzak lor daitezke. Nork bere helburuak ipini behar ditu: izan indarra lantzen hastea, izan egunerokoan gehiago mugitzeari ekitea. Entrenamendu horrekiko atxikidurak markatuko ditu epe luzeko helburuak, alegia, entrenamenduaren interbentzioa denboran aurrera eroateko gaitasunak. 

Busturialdeko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa dugu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Agenda

Bizkaia

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon bi adingabe dituen familia bat hirugarrenez etxegabetzen saiatuko direla salatu du AZETek

Euskal Herria, Bizkaia

Zaldibarko kausan Baigorri alkate ohia ikertu behar dela berretsi du Bizkaiko Auzitegiak

Ekonomia, Bizkaia

Vicinayko langileek berretsi dute enpresaren proposamena «bidegabea» iruditzen zaiela

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon 47 pertsona artatu behar izan dituzte, etxe batean sua piztu dela eta

Euskal Herria, Bizkaia

Etxebarriko Bandas enpresako greba Memoria Demokratikorako Leku izendatzeko prozesua hasi dute

Bizkaiko Diputazioak zerga neurri guztiak onartzea espero du, sozialistekin edo «beste alderdiren batekin»

Berriak, Bizkaia

Hirurehun lagun bildu dira Derion, Ehun Mendietako Anaidiaren Eguna ospatzeko

Ekonomia, Bizkaia

Vicinayk kaleratu asmo dituen 60 langileen zerrenda eman dio batzordeari

Euskal Herria, Bizkaia

Ekintzaile batek bi aste daramatza zuhaitz batean, itsasadar azpiko tunelaren aurka

Busturialdeko azken berrien buletina!

Buletina barikuetan bidaltzen da, eta Busturialdeko asteko berri nagusiak biltzen ditu.

Harpidetu

Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko.

Izen-abizenak eta posta elektronikoa sartu behar dira.

Posta elektronikoak ez du formatu zuzena.

Arazo bat gertatu da eta ezin izan da izena eman. Jarri gurekin harremanetan mesedez eta barkatu eragozpenak (Akatsaren kodea:).

  • 94-627 10 85 / 607 29 22 23
  • busturialdea@hitza.eus / gernika@hitza.eus
  • Elbira Iturri kalea, z/g. 48300, Gernika-Lumo
  • Publizitatea
  • 94-618 72 99 / 647 35 56 54
  • busturialdea@hitza.eus / bermeo@hitza.eus
  • Atalde 17, atzealdea. 48370, Bermeo
  • Argitalpen politika
  • Aniztasun politika
  • Pribatutasun politika
  • Cookieak
Babesleak:
Hasi saioa HITZAkide gisa

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.
Zure kontua berretsi gabe dago.
 
 
 
(Pasahitza ahaztu duzu?)
 
 
SARTU
 
Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.
Sartutako datuak ez dira zuzenak.
 
(Identifikatu)
 
 
 
 
BIDALI
 

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut
Aldatu zure pasahitza
Pasa hitza ondo aldatu da.
 
 
 
 
 
 
 
Aldatu
 
Oraindik ez zara HITZAkide?

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea.

HITZAkide izan nahi dut

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.