"Kuriositatea genuen kapitalismoaren hazkundea lantzeko"
Jon Ander Urresti bermeotarraren ‘Kolapsoa’ antzezlana plazaratuko dute, bihar, Gernika-Lumon. Pil-pilean dagoen gai batean murgildu ahal izango dira ikus-entzuleak: etenik eta kontrolik gabeko publizitatean.
Argazkia: Iker Gozategi (Kolapsoa) Etenik barik sortzen eta antzezten daramatzazu azken urteak. Alde horretatik, pozik eta asebeteta egongo zara, ezta?
Bai, noski. Ezin naiz kexatu. Bururatzen zaidan proiektu bakoitza aurrera ateratzeko eta nahi ditudan antzezleekin lan egiteko babesa izan dut orain arte. Euskal Herrian, gure moduko talde batentzat 30-40 emanalditik gora egitea zaila da, eta, beraz, jakin badakit epe motzera begira sortzen dudala proiektu bakoitza. Hala ere, oso pozik nago.
Artearen adar ezberdinetan diharduzu lanean. Antzerkia, baina, berezia al da?
Antzerkia arte-modalitate guztiak uztartzen dituen diziplina dela esango nuke, eta horrek egiten du berezi. Musika, dantza, gorputza, ahotsa eta beste hainbat alor hartzen ditu bere gain, eta, zentzu horretan, zailagoa ere bada. Dena ondo koordinatu behar da, istorio bat kontatzen den bitartean. Baina oso polita ere bada: nolabait, publikoagaz lan egin behar duzu, konexio hori lortuz.
“Kolapsoak pil-pilean dagoen gai bat lantzen du: etenik eta kontrolik gabeko publizitatea”
Kolapsoa da orain esku artean duzuen lana. Zuk zeuk ekoiztu duzu, Matxalen de Pedroren zuzendaritzapean.
Azken proiektu pertsonal guztietan izan dut Matxalen de Pedroren laguntza. Nire irakaslea izan zen, eta orain laguna dut. Oso ondo moldatzen gara elkarrekin. Lanak nik ekoizten ditut, eta bera da baiezkoak edo ezezkoak ematen dizkidana; nolabait, aholkatzen didana.
Nola eta nondik jaio zen Kolapsoa?
Beti aukeratzen ditugu horrelako gai «frikiak». Kuriositatea genuen kapitalismoaren etengabeko hazkundearen inguruan zerbait lantzeko. Gainera, gure egunerokogaz lotu nahi izan dugu, arazoak zeintzuk diren ikusteko. Influencerrak, sare sozialak, edozein webgunek dituen pop-up-ak… Kolapsoak pil-pilean dagoen gai bat lantzen du: etenik eta kontrolik gabeko publizitatea.
Gai «frikiak» lantzen dituzuela esan duzu. Hautu kontzientea al da?
Izan daiteke. Beti izan dugu dibulgazioarekiko interesa, baina, hortik harago, antzerkia betiko gaietara mugatzea ekiditeko interesa ere badugu. Maitasuna, lana… Topikoak alde batera uztea gustatzen zaigu, gai indartsuak oholtzaratzea.
Argazkia: Iker Gozategi (Kolapsoa)
Hasiera batean zenuen ideia hori garatu, proiektu-proposamena landu eta Geuretik Sortuak deialdian parte hartu zenuen. Hautatua izan eta Usurbilen egin zenuen egonaldia, ezta?
Hori da. Dagoeneko bigarren aldia da Geuretik Sortuak deialdian parte hartzen dudana, eta bietan izan dut zortea. Lehen azaldu dudan bezala, Euskal Herria ez da sortzaileentzako toki txarra. Badaude laguntzak, espazioak eta egitasmoak. Baina gero oso zaila da emanaldiak lortzea, antzerki asko baitaude bide luzea eginda dutenak, eta horiek izaten dute lekua antzokietan, normalean. Geuretik Sortuak deialdiak, herri bateko egonaldiaz gain, bira bat ematen dizu: ekoitzi duzun hori behintzat 10-15 herritan plazaratzeko aukera.
“Bermeok badu zerbait, agian kresala izango da, baina publikoa oso bizia da beti. Oso erreaktiboa”
Hasierako ideiatik azken emaitzara asko aldatu daiteke antzezlana?
Bai, pila bat. Eta guk geuk ere horrela planteatzen dugu, gainera. Jaramon gehiago egiten diogu ideiari, edo ideia hori kontatzeko moduari, antzezlanaren azken emaitzari baino. Egia da antzezlan honetan, hazkundearen gaian, badagoela kontra-ideia bat: deshazkundea. Eta, zelan ez, badagoela jendea horren alde borrokatzen duena eta publizitatea ezabatu beharko litzatekeela dioena. Guk, orduan, publizitate-agentzia bat sortu dugu antzerkian, eta hor igarotzen da istorioa. Beraz, egia da hori hasieratik planteatu genuen zerbait izan dela eta ez dela aldaketarik egon. Baina badaude beste hainbat alor, hala nola pertsonaiak eta elkarrizketak, hasieratik gaur egunera asko aldatu direnak.
Eszenatokian Maite Mugerza eta Txubio Fernandez de Jauregi eta hirurok zaudete. Nolakoa da elkarrekin lan egitea? Bakoitzak bere ikutua emango zion obrari.
Bai. Oso profil desberdina duten antzezleak dira. Txubio antzerkigintzaren mitiko bat da; 66 urte ditu eta esperientzia handia. Pertsonalki, gainera, asko miresten dut. Maite, ordea, arte plastikoetatik dator. Badu antzerki-talde bat, baina marrazketatik gertuago dago antzerkitik baino. Gauzekiko beste ikuspegi bat ematen digu, ez hain narratiboa, eta hori oso beharrezkoa da sarri. Kolapsoak barne hartzen duen gaia kontatzeko talde aproposa osatzen dugula uste dut.
Dramaturgiari dagokionez, Nerea Ibarzabalen ekarpena ere izan duzue. Zelan jaio zen lankidetza hori? Zein ekarpen egin zituen eta zer feedback eman dizu lana amaituta ikustean?
Hori da. Eukalyptusen hasi nintzen Nerearekin lanean. Plazer bat da berarekin lan egitea eta bere feedbackak jasotzea. Gainera, testu aldetik ere laguntzen digu: ideia berri asko ematen dizkigu eta beste hainbat iradokizun egiten dizkigu.
“Saioz saio hobetzen joan gara, eta jendeak erantzun egin digu”
Martxoan estreinatu zenuten Kolapsoa Usurbilen, eta harrez geroztik, ia gelditu barik —udan kenduta— han eta hemen antzeztu duzue. Zer erantzun jaso duzue orain arte?
Orokorrean, jasotako erantzuna oso ona izan da. Egia da herri bakoitzeko publikoa eta harrera mota oso desberdinak direla, eta faktore asko daudela horri eragiten diotenak. Baina gu ere saioz saio hobetzen joan gara, eta jendeak erantzun egin digu.
Bermeon herrikideen aurrean ere aurkeztu zenuen apirilean. Berezia al da etxekoen aurrean oholtzara igotzea? Nola gogoratzen duzu?
Oso berezia da, bai. Bermeok badu zerbait, agian kresala izango da, baina publikoa oso bizia da beti. Oso erreaktiboa. Eta, nire ustez, publiko hoberena Bermeon dago, noski. Egiten dugun keinu bakoitzeko barre bat edo erantzun bat ematen dute normalean, eta hori eskertzekoa da. Gainera, ni ere bermeotarra izanik, oso gertu sentitzen naute, eta nik ere oso gertu sentitzen ditut eurak. Babes handia eman izan didate beti; oso hunkigarria da Bermeon oholtzaratzea.
Hurrengo geralekua Gernika-Lumon egingo duzue, zapatuan. Zer esango zenioke sarrerak erosi ala ez zalantzan dagoen horri?
Ez duela ezer galtzekorik. Sarrerak ez dira oso garestiak, eta zapatuaz berdin-berdin gozatzeko aukera izango duela. Guk ordu eta hogei minutuko tartea baino ez diogu lapurtuko, eta, zelan ez, ondo pasatuko duela ere esango nioke. Gozatu egingo duela, eta barre asko egingo duela.
