Arrantzale Eguna: kolorez jantzi dute herriko ondarea
Mahonak jantzi eta goizetik dabiltza bermeotarrak kalerik kale, Arrantzale Eguna ospatzen. Lamera Gane Txokoak antolatuta, hainbat lagun omendu dituzte, herriaren memoria eta nortasuna gogoratuz. Tradizioa eta jai-giroa uztartuz, eztanda egin du jaietako egun handiak, Bermeon.
Bermeo mahonez jantzita esnatu da gaur, Arrantzale Eguna ospatzeko prest. Hala nola, Arrantzale Egunak iragana eta oraina elkartzen ditu herriko kale eta bazterretan, itsasoari eta bertako arrantzaleei omenaldia eginez. Egun batez, horrela, Bermeo jai giroan murgiltzen da, baina ospakizunaren atzean herri baten historia, tradizioa eta belaunaldiz belaunaldi transmititutako itsas kultura daudelaren erakuslehio ere bihurtzen da.
Arrantzaleen omenezko mezagaz abiatu dute eguna, urduritasun eta emozio artean. Txistulariek lagunduta atera dira kalejiran aurtengo Arrantzale Eguneko omenduak eta udal ordezkariak, gero. Elizatik abiatu eta frontoiraino egin dute bidea, eguraldia zela eta han bertan egin baita ekitaldia. Aurtengo omenaldiak, baina, kutsu berezia izan du. Jose Muruaga aritu da aurkezpen lanetan, eta esan du normalean Lamera Gane txokoko kideak arduratu izan direla Bermeoren arrantzagintzaren historian ibilbide esanguratsuak izan dituzten pertsonak aukeratzen, eta horiek omentzen. Aurten, ordea, ez da horrela izan: “Orain arte, arrantza munduagaz zerikusia izandako hainbat ogibide saritu izan ditugu: arrantzale, mekaniko, kordelero, kontserbagintza, neskatila, etabar. Gaur, berriz, ziklo bat zarratzen dogu; azken omenaldia izango da. Horregatik, gaurko omenduak ez datoz arrantza mundutik. Gaurkoa berezia da guretzat. Urte hauetan guztietan omenaldi hau aurrera ateratzeko lanean aritu direnentzako izango da gaurko aipamena”.
Saria jaso duen lehenengoa, Arrantzale Eguneko omenaldia 19 urtean zehar antolatu duen Iñaki Garro Jimenez izan da, eta Lamera Gane txokotik hunkituta agertu dira: “Bere barrutik beti jaio zaio itsasoarekin lotura duen zerbait egitea, eta horren erakusle da ia hogei urtez antolatu dugun omenaldi hau. Sari hau, beraz, gure Garrorentzat da, herri honen kulturan eta bizitzan egindako lanagatik”.
Garrok, bere aldetik, Bermeo gaur egun dena “arrantzagintzari esker” dela nabarmendu eta saria jasotzeagatik “oso eskertuta eta harro” dagoela gaineratu du. Eta ez ditu atzean daudenak ahaztu nahi izan: txokoko kideak, urtez urte omenaldia aurrera ateratzen lagundu duten musikariak, dantzariak, Bermeoko Udala, eta beste hainbeste aipatu ditu, bere esker ona adieraziz.
Bestalde, txokoaren urte hauetako guztietako lana balioan jarri, eta erreleboa beharrezkoa dela aipatu du: “Belaunaldi arteko aldaketa bilatu nahi dugu, ze, 19 urte asko dira, eta urte horiek guztiak lepoan ditugu dagoeneko. Baina oraindik Bermeon badira aintzinako arrantzaleen inguruko hainbat kontu, hainbat istorio, kontatu barik daudenak, eta kontatzea merezi dutenak. Gure herriaren ondareak eta ospeak bizirautea nahi badugu, uste dut itsasoaren bitartez izan behar dela”.
Ez da Garro izan, baina, omendu bakarra. Jon Alboniga, Jabi Barrenetxea eta Luisfer Allika txistulariak ere saritu dituzte. “Musika barik jairik ez dagoelako. Azken urteetan Kankinkabara Txistulari taldeak lagundu gaitu egun honetan, baina gaurkoan omenaldi hau musikatzen aintzindariak izandakoak saritu nahi izan ditugu ditugu”, gaineratu du Muruagak. Sari banaketa Nadia Nemeh Bermeoko alkatea, Endika Etxebarria kultura zinegotzia eta Josu Erkoreka Lamera Gane txokoko presidentearen ardura izan da.
Musikariez gain, 19 urtez omenaldiaren aurkezle eta gidoilari lanetan aritu den Kontxi Gabantxo Lakak ere jaso du saria, Erkorekaren eskutik: “Azken ekitaldi honek ezin du albo batera utzi ospakizunotan izan dugu kontalaria. Ahots goxo, lasai eta pausadatsua. Arin ulertzeko modukoa. Andereñoa, ofizioz; maistra aurrean duenean mikrofonoa”.
Madalen Urresti izan da hurrengo saritua, eta zelan ez, Muruagak hari ere zuzendu dio esalditxo bat: “Eleizako kanpaiak eta kofradiako sinerak dei eta abisuak dira. Batzuetan berri onak emateko, eta besteetan tristeak. Baina bada seinale bat jai gehienetan nagusi izan ohi dena: garrasi bat, aldarri luze bat; modulazio eta esangura handiko aldarria; jaietan pozik gaudela erakusten duen aldarria. Hori irrintzia da, eta Madalen maistra da irrintziak botatzen. Bere eztarriak ez du mikrofonorik behar, eta bere bihotzak adierazten duen poztasuna ateratzen du, ingurukoak poztuz”. Etxebarriaren eskutik jaso du saria, eta irrintzi luze bat botata ospatu du Urrestik saria.
Azken saritua, ezustekoz, Muruaga bera izan da, eta Garrok eman dio saria, “etengabeko lanagatik” eskerrak emanez. “Arrantzaleek arrantzatzen dituztenak gure sukaldeetan bukatzeko, beti dira beharrezkoak perrexila eta pikantea, eta Jose beti izan dugu prest perrexil eta pikante hori gehitzeko. Ordu asko pasatu ditut berarekin, eta gaurko egunez ezin gara berataz ahaztu, 19 urte hauetan asko lagundu baitigu”.
Zelan ez, Alkartasuna Dantza Taldeak eta Josepa Kale-Kalek be protagonismoa izan dute gaur, Artza frontoian, omenaldia musikatuz eta dantzatuz. Bukatzeko, frontoian bertan Bermeoko hegaluze egosia dastatu dute, Lamera Gane Txokoko kideek prestatuta.
Jaia, goi-goitik
Eguerdiko omenaldien ostean, urtez urteko hitzaldia izan dute herritarrek, Goiko Plazan. Plaza kolore desberdinez jantzi, eta 13:00ak aldera abiatu da kalejira fanfarria talde desberdinek musikaz girotuta. Ez da festa giroa falta izan, alegia. Goiko Plazatik San Frantzisko enparantzarako norabidea hartu, eta kalez kale giroa berotuz jarraitu dute herritarrek musikarien erritmoan. Jendetza bildu da kalez kale, adin guztietako herritarrak tartean: gaztetxoak txistuaren eta danborren erritmoan korrika, gazte kuadrillak kolorez beterik eta adin zaharrenetakoak ere gaztetxoak bezala gozatzen. Herriaren epizentro den eguna goi-goitik ospatu dute guztiek, oro har.
San Frantzisko enparantzara iristean egin du jaiak eztanda. Han, Taraskari ohiko lore eskaintza egin diote Maite Sotoren eskutik. Tradizioari eutsiz, gainera, mahonezko zapia ere zintzilikatu dio Sotok Taraskari, musu bat emateaz gain. Urteen joanagaz errepikatzen den une horrek emozioz eta kantuz bete ditu kaleak; herritarrek elkarren eskuak batuz kantua eskaini diote Taraskari, enparantza bera herriaren bilgune bihurtuz.
Jaia, baina, ez da hor bukatuko. Egun guztiko egitaraua eta jai giroa espero da Bermeon, kuadrila eta aspaldiko jendea biltzeko asmoz. Horretarako, fanfarreak eta trikitilariak, mariatxiak, erromeriak eta beste horrenbeste izango dira protagonista gaur, iluntzera bitartean. Hurrengo egunetan ere ez da jairik faltako: kirola, musika, jan-edana eta dantzak nagusituko dira, halaber, datorren astera arte.
