"Ez dugu luxurik eskatzen, gure herrian bizi ahal izatea bakarrik"
Turismoaren negozioak eta bizi duten prekarietateak herrian bizitzea «amets bat» bihurtu dutela salatuko dute Bermeoko Ernaikoek, ekainaren 19an.
Bermeon bizi gudu lelopean, Bermeoko gazteek bizi duten errealitatea salatzeko mobilizazioa deitu du Bermeoko Ernaik, ekainaren 19an. Udalerrian etxebizitza turistikoek izan duten igoera, gazteek bizi duten prekarietate egoera eta Bermeon bizi ahal izatea «amets bihurtu izana» salatuko dituzte, besteak beste, 20:00etatik aurrera, Goiko Plazatik hasita.
Bermeon bizi nahi duzuela aldarrikatzeko deialdia zabaldu duzue. Ze arazo antzeman duzue?
Ana Urrutia: Momentu honetan bizi dugun egoera oso larria dela uste dugu. Bermeoko gazteok ezin gara gure gurasoen etxetik emantzipatu, ezinezkoa zaigu herrian dugun etxebizitza kopuru larriagaz. Gero eta gehiago dira Bermeotik joan behar direnak, ez dutelako beraien bizi proiektua hemen eraikitzeko aukerarik. Gainera, turismoagaz egiten ari diren negozioa ikusten dugu, gure eskubideekin egiten ari diren negozioa. Herria negozio bihurtzen ari dira, herritarren eskubideak bigarren mailan utzita.
Julen Barturen: Herrian bizitzea, eskubide izatetik urrun, amets bihurtu da gazte askorentzat. Frustrazioa sortzen da, hemen geratzea gero eta zailagoa delako. Errealitatea oso larria da, eta normalizatzen ari da. Horregatik, beharrezkotzat dugu gazteok kalera irten eta egoera salatzea.
Zeitzuk dira Bermeon bizi ahal izateko oztopo nagusiak?
A.A.: Oztoporik handiena Bermeon dauden 310 etxebizitza turistikoak dira, azken udal gobernuak, EAJk, ahalbidetutako egoera. Gero eta etxebizitza gutxiago daude berton bizitzeko, eta gero eta gehiago, negozio turistikorako. Bestetik, gazteok lan merkatuko lan esku merkeena gara eta askotan 1.500 euro baino gutxiagoko soldata dugu. Prekarietateak ez digu bizi proiektu duin bat eraikitzen uzten. Lan kontratu prekarioak, behin-behinekotasuna eta soldata baxuak gazte belaunaldi oso bat baldintzatzen ari dira.
J.B.: Bi arazoak ezin dira modu isolatuan ulertu, elkar elikatzen dute. Gazteok prekarietatera kondenatuta gauden bitartean, etxebizitzen prezioak gora egiten jarraitzen du. Herrian alokairurako etxebizitzarik ez bada, edo prezioak ordainezinak badira, gure bizi proiektua eraikitzea blokeatzen da. Era berean, eraikitzen diren etxebizitzak ere ez dira gazteon errealitatera egokitzen, prezioak ez dutelako zerikusirik egungo soldatekin. Zentzugabekeria da gazteoi etxebizitza erosteko gaitasuna begenu bezala hitz egitea.
Soldatak eta lan esku merkea aipatu dituzue, eta greba orokorragaz ere bat egin zenuten.
J.B.: Bai, ze gure errealitatea Euskal Herri osora zabaltzen da. Lan merkatuko eskurik merkeena gara, eta prekarietatearen kolperik handienak jasaten ditugu. Soldata baxuek, behin-behineko kontratuek eta egonkortasun faltak zuzenean baldintzatzen dute gure etorkizuna. Gutxieneko soldatarekin ez gara bizi duin bat izatera heltzen eta horrek babesgabetasun egoeran bizitzera garamatza. Bizi espektatiben erorketa betean bizi gara gazte asko.
A.A: Egoera hau ez da Bermeokoa soilik. Euskal Herriko herri eta hiri askotan antzeko problematikak ikusten gabiltza: gazte belaunaldi oso bat prekarietatera kondenatuta dago, lan baldintza duinik gabeko egoeratan eta etxebizitza eskubiderik barik.
Gazteei bai, baina etxebizitza turistikoen joera positiboak familiei ere eragiten al die?
A.A.: Bai, Bermeoko egoera oso kezkagarria da. Esan bezala, 310 etxebizitza turistiko inguru daude; izugarrizko kolpea da herriaren bizigarritasunerako. Azken urteetan ikusi da ze joera sortu duten: gero eta etxebizitza gehiago turismora bideratu, eta gero eta aukera gutxiago bertoko herritarrentzako. Ez da atzoko arazoa; 2021ean ere kanpaina bat egin genuen herriko etxebizitzaren egoera salatzeko. 1.334 etxebizitza huts zeuden eta 80 etxebizitza turistiko inguru. Egoera asko okertu da eta kopurua izugarri hazi. Datu horrek oso argi erakusten du ze norabidetan joan den etxebizitza politika.
J.B.: Izan ere, EAJ udal gobernuen egon zen urteetan 226 etxebizitza turistiko erregistratu ziren. Horrek agerian uzten du egungo egoera ez dela kasualitatea, urte askotan ahalbidetutako politika baten ondorioa baizik. Horrek zuzenean eragiten die gazte zein familiei. Familia askok estutasun handiz bizi dute egoera, ze ez da arazo ekonomikoa bakarrik: herriaren egitura ere eraldatzen dabil. Bertoko biztanleria kanporatzen dabiltza pixkanaka eta herria turismora bideratzen. Horrek arriskuan jartzen du Bermeoko bizitza soziala: auzoak, komunitateak eta herriaren nortasuna. Herria negozio bihurtu eta hemen bizitzea pribilegio bihurtzen dabiltza.
Zein da eskualdeko errealitatea?
J.B.: Bermeon eta eskualdean lan duina izatea gero eta gaitzagoa da. Lana egon badago, baina gehienetan prekarioa da. Gazte askok ez dugu bizitza autonomoa eraikitzeko baldintzarik. Askotan ikusten dugu inguruko jendea, urte luzez ikasten edo lanean egon arren, ezin dela emantzipatu.
A.A.: Lan merkatu prekarioak eta etxebizitzaren problematikak elkar elikatzen dute. Gazteon problematika ez da gauza puntual bat, sistema oso baten ondorioa baizik. Hemen geratu eta bizitzea amets bat bihurtzen ari da, eta hori oso gogorra da; azken finean, guk ez dugu luxurik eskatzen, gure herrian bizi ahal izatea bakarrik.
Ze esku proposatzen duzue arazoa arintzeko?
J.B.: Argi dugu instituzioek neurri ausartak hartu behar dituztela; etxebizitza turistikoen hazkundea gelditu eta herrian bizitzeko diren etxebizitzak lehenetsi behar direla. Zentzu horretan, beharrezko ikusten dugu, EH Bilduri eta Guzani esker, Bermeo eremu tentsionatu izendatzea. Horrelako neurriak hartzea pauso handitzat dugu. Etxebizitza sozialak eraikitzeko proiektua onartu izana ere positibotzat jotzen dugu, are gehiago erdiak gazteei zuzenduta egongo direla jakinda. Borondate politikoa dagoenean alternatibak eraiki daitezke, eta horren adibide argiena da EH Bilduren politika publikoen aldeko apustua.
A.A.: Kontrara, EAJk trabak besterik ez ditu ipini. Eremu tentsionatu izendatzearen aurka bozkatu zuten, etxebizitza arazo larririk ez dagoela esanez. Esan dute gazteok ez dugula alokairuan bizi nahi, erosi baizik. Zentzubakokeria dela uste dugu, askok ez dugulako aukerarik ez alokairu bat ordaintzeko, ez etxebizitza erosteko. Adierazpen horiek agerian uzten dute EAJren politika neoliberalaren logika: herriaren prekarizazioa eta etxebizitza turistikoen negozioa ahalbidetzea. Gazteon errealitatetik zein urrun dauden erakusten du, bizi dugun egoera gutxiesten baitute.
Beraz, zergatik da garrantzitsua ekainaren 19an kalera irtetea?
A.A.: Gure ahotsa entzuteko. Ekainaren 19an kalera irtetea egungo egoera normaltzat hartzen ez dugula esateko modu bat da, herriari erakustea gazteok hemen bizi nahi dugula eta gure etorkizuna defendatzeko prest gaudela.
J.B.: Mobilizazio honek mezu oso argi bat ere badu: herriak eta etxebizitzak ez dira negoziorako espazioak. Herriak berton bizi garenontzat izan behar dira, eta ez dugu onartuko gure etorkizuna merkatuaren interesen arabera erabakitzea. Mobilizazioak ezinbestekoak dira aldaketak lortzeko: eskubideak ez dira oparitzen, borrokatu egin behar dira.
