AmaTea: elkarlanetik sortutako babes-sare eta bidea
AmaTea Elkarteak antolatuta, Autismoari eta Osasun Mentalari buruzko III. Jardunaldian elkartu ziren Bermeon, eta AmaTea espektro autistaren barruan dauden pertsonen familien topagunea dela erakutsi zuten, beraien lorpen eta erronkak aurkeztuz. Terapi Gunea martxan egotea nabarmendu zuten.
“Aerodinamikoki frogatua dago erle batek ezin duela hegan egin, bere pisua, tamaina eta gorputzagatik… baina berak ez daki”. Andy San-en berbak dira, eta ezin hobeto islatzen dute Bermeon egindako Autismoari eta Osasun Mentalari buruzko III. Jardunaldietan transmititu zuten mezua: zailtasunen gainetik aurrera egiteko gaitasuna badagoela eta badutela. AmaTea elkarteak antolatu zituen beste urte batez jardunaldiak, familien artetik sortutako egitasmoak familien eta beraien haurren bizitza kalitatea hobetzea helburu baitute. Asko izan ziren jardunaldietara bertaratutako herriko familia eta norbanakoak, eta erantzunagaz “pozik” geratu ziren elkartekoak.
Elkarlanetik sortutako indarra islatzen du AmaTeak, izan ere, espektro autistaren barruan dauden pertsonen familien eta bestelako desgaitasun edo behar bereziak dituzten familien topagunea baita. Hala, jardunaldia aprobetxatu zuten beraien zeregina herritarrei zabaltzeko eta aurrera eroan dituzten proiektuei zein aurretik dituzten erronkei buruzko informazioa eskaintzeko. Izan ere, esan zutenez, beraien familien “bizi kalitatea hobetzea” dute asmo nagusi.
Hala, AmaTeako kideek elkartera gerturatzen direnei laguntza eskaintzen diete terapien eta baliabideen bilaketa prozesuan. “Babes sare bat sortzea” dute helburu, beraz. Baina, horrez gain, beraien eguneroko bizitzan beharrezkoak diren egokitzapenak lantzen dituzte, sortzen diren zailtasunei aurre egiteko. Inguruneak ezartzen dituen mugak konpentsatzeko sistemak ere garatzen saiatzen dira, eta, batez ere, entzutea eta elkarri laguntzea dute oinarri. “Jende gutxik osatutako talde txikia da, baina helburu argi batekin: laguntzea, bereziki elkartean berriak diren familiei. Talde bat gara, asmo oso onekin, eta pixkanaka gauzak lortzen ari gara”.
Diagnostikoa jasotzen den momentutik bertatik hasten da laguntza. Elkarteko kideek beren esperientzia pertsonalak partekatzen dituzte —terapiak, bizitzako uneak eta ibilbideak— beste familientzat lagungarri izan daitezen. Ez dira sektoreko profesionalak, pertsona anonimoak baizik, baina pixkanaka ikasten eta elkarri laguntzen jarraitzen dute: “AmaTearen asmoa, beraz, argia da: familiak batu, sare bat sortu eta elkarrekin aurrera egitea”. Baina, esan dutenez, horretarako, ezinbestekoa da instituzioen, ikastetxeen, osasun-zentroen, profesional pribatuen, boluntarioen eta gizartearen konpromisoa.
AmaTeak proposatzen du, eta bizitzak antolatzen du: “Filosofia horrekin, elkarteak proiektuak aurkezten ditu, eta pixkanaka gauzatzen ari dira, familien mesedetan. Lan handia dago atzean, eta askotan ikusten ez bada ere, aurrerapauso garrantzitsuak ematen ari dira, beti osasun arlotik abiatuta”.
Osasun sisteman, esaterako, triajean lehentasuna, pediatriako odol-ateratze egokitua eta TEA protokoloa bezalako neurriak martxan jartzea eskatu dute, beste talde eta eragile batzuekin batera, baita lortu ere. Horien artean, nabarmentzeko lorpena da lehentasunezko txartel sanitarioa lortu izana. “AmaTea aldarri horren aitzindarietako bat izan zen duela zazpi urte, eta Osakidetzarekin ere bildu zen. Gaur egun neurri hori errealitate bihurtu da. Oinarrizko premia bati erantzuten dio, izan ere, espektro autistaren barruan dauden haur askok ezin dute itxaronaldi luzeak jasan”.
Eremu anitzetan lanean.
Osasungintza arloan ez ezik, eremu anitzetan lan egiten du AmaTeak. Hezkuntza arloan, Bermeoko lau ikastetxeetako birekin elkarlana abiatuta dute, eta beste biekin martxan jartzekoak dira. Izan ere, Eleizalde Ikastolan ezarritako eredua zabaltzea dute helburu, “emaitza oso positiboak” eragin baititu haurrengan. “Inpaktua murriztea eta profesionalak ikastetxean bertan txertatzea bilatu dugu. Egunerokotasuna errazten duten neurriak hartzea da asmoa. Izan ere, ikusi dugu neurri horiek ez direla soilik ikasleentzat onuragarriak, baizik eta irakasleentzat eta gainerako ikasleentzat ere bai, krisiak eta tentsio-egoerak gutxitzen baitituzte”, azaldu zuten jardunaldian.
Gizarte Zerbitzuekin ere harreman estua dute AmaTeako kideek. Bermeoko Udalarekin koordinazioan aritzen dira, eta proiektuak aurkezteko orduan prestutasun handia aurkitu dutela azpimarratu dute.
Bestalde, aisialdiaren eta kirolaren arloan, Haszten programaren bidez egindako udal-azterketa batek agerian utzi du eskaintza egokiturik ez dagoela ez Bermeon, ezta eskualdean ere. Egoera horri aurre egiteko, kirol-monitoreen prestakuntza proposatu dute elkartekoek, haur horiek ere aisialdirako eskubidea dutela aldarrikatuz, eta hala egiten hasteko asmoa dutela jakinarazi dute.
AmaTeak espazio fisikoak sortzeko apustua ere egin du. Terapi Gunea da horren adibide nagusietako bat: terapietarako gunea, gurasoentzako taldeak eta AmaTea espazioa biltzen dituena. Iazko irailean jarri zuten martxan, eta bi profesional ari dira bertan lanean: Vanesa Corral psikologoa eguen (10:00-14:00), eta Maria Bonales neuropsikologoa eguazten (16:30-20:00).
Zerbitzu honek aukera ematen du terapiara sarbidea errazteko hala behar duten adingabe eta helduei. Kostua familia bakoitzak bere gain hartzen duen arren, Bermeon gune hori izateak sarbidea errazten die familiei, bai denboran bai kokapenean. Horrela, familien gainkarga fisikoa ez ezik, psikologikoa ere murrizten da, beste herrietara joan beharrik ez izateak eragiten duen estresa gutxituz. Gainera, osasun publikoak eskaintzen duen arreta urria osatzen laguntzen du, urtean hiru saio ez baitira nahikoak. “Azken helburua Bermeon sare asistentzial sendo bat sortzea da”, argi adierazi zuten.
Etxetxu proiektua.
Bestalde, Etxetxu proiektuaren bidez, eskualderako erreferentziazko espazio bat bilatu gura dute. Horretarako, eskola publikoan egokitzapenak egitea aurreikusten da: gela egonkorren berrantolaketa, espazio sentsorialen sorrera eta arratsaldeetan erabilera sozio-sanitarioa.
Behar bereziak dituzten eta zaurgarritasun-egoeran dauden adingabeen estimulazioa eta ongizatea sustatzeko estimulazio multisentsorialeko gela (Snoezelen) sortzea dute helburu , “adingabeen bizi-kalitatea, autoerregulazio emozionala eta autonomia hobetzeko”. Eta, diotenez, gune hori Bermeoko eskola publikoan kokatzeak, eskola-ingurunea espazio inklusibo bihurtzea eragin dezake, “oztopo sentsorialak ezabatuz eta gertuko erantzun terapeutikoa eskainiz”.
Eta, Etxetxu proiektuagaz, gela egonkorra jatorrizko kokapenera itzuliko litzateke; alegia, egokitutako ingurunera, irisgarritasuna duenera. “Horrek hobekuntza orokorra dakar bai erabiltzaileentzat bai profesionalentzat, eta beharrezkoa da”, adierazi zuten.
Gainera, gehitu zuten eskola-ordutegitik kanpo espazio sozio-sanitario erreferente gisa ere erabili ahalko litzatekeela: “banakako saioak edo taldekoak, profesionalentzako formakuntzak, hitzaldiak eta tailerrak egiteko”. AmaTeako kideek diotenez, eskualdean dagoen “baliabide faltari erantzuteko erreferentziazko gunea” izango litzateke: “Etxetxu familien eta profesionalen erreferentziazko lekua izango da”.
Itxaropen handiko bidea.
Elkartearen ilusiorik handienetako bat Apnabirekin lotuta dago. Bermeora etortzeko aukera lantzen ari dira, bertan terapiak eskaintzeko eta familientzako zein profesionalentzako prestakuntzak antolatzeko. “Bizkaiko autismoaren arloan erreferente den eta 40 urteko ibilbidea duen elkarteari Bermeon itinerantzia bat eskatu zaio. Prozesua ez da erraza izan, baina urratsak ematen ari dira, eta albiste oso baikorra izan da”, adierazi zuten elkartekoek.
Jakinarazi dute Gizarte Ongizateko sailarekin harremanetan ibili direla, eta duela hilabete batzuk herria bisitatu zutela instalazioak ezagutzeko eta kokaleku zein zerbitzu posibleak aztertzeko. “Proiektua berehala gauzatuko ez bada ere, badirudi martxan dagoela. Albiste oso ona litzateke Bermeoko eta Busturialdeko familientzat”, onartu dute.
AmaTeak beste elkarteekin elkarlana sustatzeko urratsak ere eman ditu. Bermeoko Mugimendu Feministarekin zaintza eta zaintzaileei buruzko gogoetak partekatu dituzte. Halaber, Asalam eta Diamu bezalako elkarteekin harremanetan jarri dira, beste kultura eta ohituretatik ikasteko. Bestalde, Haudeke elkartearekin etorkizuneko lankidetza aukerak aztertzen ari dira.
Urte luzez egindako eskariaren ondoren, terapietarako diru-laguntzak 18 urtera arte luzatzea ere lortu dute. Lehen 6 eta 14 urte arteko tartera mugatzen zen, baina 14-18 urte bitartea bereziki konplexua dela azpimarratu dute, eta “beharrezkotzat” jotzen zuten aldi horretarako diru laguntzak eskatzea: “Aspalditik ari ginen hori eskatzen, baina azkenean aurten lortu da. Horretarako idatzi bidez justifikatu dugu 6 eta 14 urte arteko aurreko laguntza ez zela nahikoa, eta 14 eta 18 urte bitarteko etapa, agian, konplexuena dela azpimarratu dugu”.
Orain, erronka berria dela laguntza horiek handitzea eta familiei kopagoa arintzeko neurriak sortzea esan zuten, “etorkizunean bonuen bidez laguntzak eskaintzeko aukerarekin”.
Osakidetza, “gainezka”.
Jardunaldia, gainera, egungo erronkez hitz egiteko ere aprobetxatu zuten, eta Haur eta Nerabeen Osasun Mentaleko Zentroaren “egoera zaila” mahai gaineratu zuten: “Osakidetza gainezka dago, eta familia askok bertara jotzeari uzten diote. Baina beharrezkoa da plaza gehiago eskatzea, adingabeei zerbitzu hobea emateko eta gero eta handiagoak diren beharrei erantzuteko. Borroka hau elkartearen baitan elkarlanean egin behar dugu, gaur egun dugun profesionalen beharra agerian utziz”.
Eskualdean diagnostikoen gorakada nabarmena dela jakinarazi zuten, eta profesional gehiago behar direla azpimarratu. “Urdaibaiko eskualdean diagnostikoen eta kasuen gorakada nabarmena dago, eta beharrezkoa da eremu honetan arreta handitzea. Hastapenetan gaude, baina badugu elkarlanerako prest dagoen taldea, eta gurekin batera egungo beharra ikusten duten erakundeen babesa. Gure profesionalak zaindu behar ditugu, sistema zaindu behar dugu”, esan zuten.
Pertsona eta ongizatea, erdigunean.
Jardunaldiak Patricia Fernandez Piecittas terapeuta okupazionalaren hitzaldiarekin osatu ziren. Bere azalpenek agerian utzi zuten zein garrantzitsua den elkarlanean lan egitea eta pertsonaren ongizatea eta zoriontasuna lehenestea. Izan ere, kasu askotan bilakaera harrigarriak lortu daitezkeela erakutsi zuen. “Plazer handia izan da Fernandez gurekin izatea. Terapeuta okupazionalek egiten duten lan zabala azaldu digu, eta hainbat kasuren berri eman du, non pazienteek bilakaera harrigarria izan duten sarean egindako lan onari eta pertsona eta bere zoriontasuna lehenesteari esker”, ondorioztatu zuten elkarteko kideek.
