Nortasun baten eraikuntza musikatuz
Bermeotik abiatu eta munduko hainbat herrialdetan barrena osatutako musika-ibilbidearen eta nazioarteko esperientzia guztien emaitza da Amaia Izarzugazaren Aiama proiektu musikala. Gaur egun, Aiama Quartet proiektuan bihurtuta, hilabetero, azken barikuetan Bilboko Jazzon aretoan arituko da bederatzi hilabetez taldea, ‘Impulso 26’ programaren baitan.
Bermeo abiapuntutzat izanik, munduko hainbat txokotan ikasitakoaz baliatuta eraikitako ibilbidea dauka Aiama izen artistikoagaz ezaguna den Amaia Izarzugaza (Bermeo, 1982) musikari eta abeslariak. Gaztetatik argi izan du bere bidea, eta gaur egun, urteetako esperientzia pilatu ostean, Aiama Quartet proiektuari forma ematen ari da.
6 urterekin hasi zen musika ikasten, Izaro Abesbatzarekin emandako lehen urratsekin. Ordutik aurrera, musika ez da izan soilik zaletasun bat beretzat, bidelaguna baizik.
Ibilbide horrek Bartzelonara eraman zuen lehenik. Bertan musika ikasketak egin zituen, eta Convo izeneko irakasgaian talde-dinamiketan murgildu zen. Esperientzia horrek ate ugari ireki zizkiola nabarmendu du bermeotarrak: «Horrek musikari berriak ezagutu, taldeak sortu, eta lehen kontzertuak ematen hasteko aukera ahalbidetu zidan». Izan ere, Bartzelona izan zen, nolabait, bere proiekzio internazionalaren abiapuntua.
Handik Kubara jo zuen. «Zazpi hilabetez» bizi izan zen bertan, talde bateko kide izanik, etengabeko entseguetan eta kontzertuetan murgilduta. Esperientzia horrek «beste kultura musikal bat ezagutzeko aukera» eman zion, eta ondoren, Mexikora eraman zuen bideak. Eta bizitzak. Han, kasualitate batek —Seulen jotzeko musikari baten bila zebiltzala iragartzen zuen kartel batek— beste abentura bat ekarri zuen: Trio Gardenia taldeko kide izan zen Seulen. «Mexikon nengoela, iragarki bat ikusi nuen, eta Seulen musikari bat behar zuen. Ez nuen askorik pentsatu, eta aurkeztu egin nintzen. Onartu egin ninduten, gainera», gaineratu du.
Hortik Tijuanara egin zuen salto, Kuban ezagututako lagunek deituta. Hiruzpalau hilabetez han ibili ostean, etxera itzuli zen, baina geldirik egoteko asmorik gabe. 2021ean, musikari lotutako goi mailako ikasketak egiteko nahiaz, Rotterdamgo Codarts unibertsitatean onartu zuten, eta Herbehereetara lekualdatu zen sei hilabetez. Garai hartan hainbat taldetan parte hartu zuen, eta han hasi zen forma hartzen egun ezaguna den Aiama musika proiektua.
Aiama ez da izan sekula egitura bakarreko proiektua. Ze, «urteen poderioz, egoera eta testuinguru desberdinetara moldatu» da: Aiama Trio, Aiama Quartet… forma desberdinak hartu ditu, betiere bere identitatea galdu gabe. Izena bera ere ez da kasualitatea, alegia. «Beti nabil ‘ai ama! ai ama!’ esaten, edozein hizkuntzatan ari naizela ere», azaldu du. Gainera, Amaia izenaren alderantzizko formak izaera pertsonal eta berezia eman zion proiektuari. Horren isla da, halaber, duela urte batzuk sortu zuen webgunea: www.aiamamusic.com, bere ibilbidea eta lanak ezagutzeko leiho irekia.
Urte asko atzerrian eman dituen arren, bermeotarra etxean dago berriro, eta gaur egun Aiama Quartet taldean buru-belarri murgilduta dago. Aiama Quartet taldea Izarzugazak berak, bere neba den Edorta Izarzugazak, Jonathan Alvarezek eta Aingeru Torrek osatzen dute, eta euren musikan «samba, saltsa, rap eta jazz doinuak» uztartzen dituzte. Estiloen arteko elkarrizketa hori da, hain zuzen, Izarzugazaren ibilbidearen ispilu: mugimendua, nahasketa eta etengabeko bilakaera.
Proiektu horren baitan, hilabeteroko azken barikuetan, Bilboko Jazzon Aretoan ariko direla gogoratu du Izarzugazak. Hain zuzen, bederatzi hilabetez arituko da taldea Bilboko barikuak musikatzen, Impulso 26 programaren barruan. Zuzeneko formatu berezia eskainiko dute: hiru pase labur egingo dituzte gau berean, tartean atsedenaldiak izanik, eta horiei tarte dezente utziz, «publikoari esperientzia dinamiko eta ezohikoa proposatzea» bilatuz. Gaur edota datozen hilabeteetan bertara gerturatzeko deia ere zabaldu du artistak, jendea «esperientzia polit eta desberdina» bizitzera gonbidatuz.
Euskara, oinarri.
Bermeotarra izanik, euskara du oinarri Izarzugazak, eta nahiz eta azken urteetako etengabeko joan-etorrietan hainbat hizkuntzarekin harremana izan duen, oinarrira itzuli nahi duela konturatu da: euskarara. «Nire ibilbidean ez ditut euskarazko abestiak sortu. Orain arte ez dut beharrizan hori sentitu. Baina egia da, orain, gogotsu nagoela euskaraz sortzeko, ze, ikusten dut nire ingurukoei euskaraz sortzen ditudan abestiak gehiago heltzen zaizkiela», azaldu du.
Euskararen aldeko salto horren baitan aurkitzen da, beraz, bermeotarra. Bere baitako abaniko zabal horrek eskaintzen diona euskaratu nahi du: «Orain arte ezagututako estiloak kontutan izan nahi ditut, azken finean, gaur egungo neu-a sortzea ahalbidetu didatenak, eta horiek guztiak euskaratu. Erronka oso handia da niretzat».
Gainera, azkenaldian musika-industrian euskarak «gero eta leku gehiago» daukala ikusita, horren aldeko bidea egiten jarraitu nahi du: bere jatorria eta bizipen anitzak uztartu, eta bere nortasunaren eraikuntzaren isla den musika euskaraz sortu. Etorkizunak zer ekarriko dion ez dakien arren, badago argi daukan zerbait: era batera edo bestera, bere bizitza musikatzen jarraituko du Izarzugazak.
