Bilatu
Sartu
Bilatu
  • Albisteak
    • Gaiak
      • Aisia
      • Ekonomia
      • Euskara
      • Gizartea
      • Hirigintza
      • Ingurumena
      • Jaiak
      • Kirola
      • Kultura
      • Politika
      • Udala
      • Orokorra
    • Herriak
      • Ajangiz
      • Arratzu
      • Bermeo
      • Busturia
      • Ea
      • Elantxobe
      • Ereño
      • Errigoiti
      • Forua
      • Gautegiz Arteaga
      • Gernika-Lumo
      • Ibarrangelu
      • Kortezubi
      • Mendata
      • Morga
      • Mundaka
      • Murueta
      • Muxika
      • Nabarniz
      • Sukarrieta
    • Generoak
      • Albisteak
      • Editorialak
      • Elkarrizketak
      • Erreportajeak
      • Iritzia
      • Kronikak
      • Publirreportajeak
  • Agenda
  • Multimedia
    • Argazkiak
    • Bideoak
    • Hitz eta Pitz
  • Agurrak / Eskelak
    • Zorion Agurrak
    • Eskelak
  • Zerbitzu gida
  • Bereziak
    • JAIAK
    • ARGAZKI LEHIAKETA
    • Gaztemunduri Ateak Ireki
    • HITZAren 20. urteurrena
    • Naturan barrena
    • Euskaldunak Australian
    • Xixili
    • Adimen A.
  • Nor gara
  • Publizitatea
Sartu
Gizartea

Elisa Kaltzada busturiarra hil da

Frankistek haren aita Doroteo hil zuten 1937ko abuztuaren 7an. Hala ere, euskara, kultura eta herria babestu ditu Kaltzadak urte luzez. 50 urtez itxaron behar izan zuen aita eta fusilatutako herrikideak ekitaldi publiko batean oroitzeko, eta 2014an, Servini epailearen aurrean deklaratu zuen.

Elisa Kaltzada, 2014an, Servini epailearen aurrean deklaratu eta gero.
Ane Maruri Aransolo
Busturia
2022/10/14

Elisa Kaltzada Ugalde zendu da (1929-2022). Frankismoaren erasoak zuzenean sufritu zituen busturiarrak, izan ere, frankistek haren aita Doroteo hil zuten 1937ko abuztuaren 7an. Hala ere, euskara, kultura eta herria babesten jarraitu zuten Kaltzadak urte luzez; heldua zela alfabetatu zen euskaraz eta diktadura amaitu osteko Busturiko lehen udal gobernuko zinegotzi izan zen. 50 urtez itxaron behar izan zuen aita eta fusilatutako herrikideak ekitaldi publiko batean oroitzeko, eta 2014an, Servini epailearen aurrean deklaratu zuen.

San Bartolome auzoko Etxebarri-Atze baserrian jaio zen Kaltzada; aita zuen bertakoa eta ama ondoko etxeko Etxebarrikoa. Hiru neba-arrebetan nagusiena zen bera, eta, umetan, Axpeko mojen eskolara joan zen. Errepublika garaian eta 36ko gerran umea zen arren, bizitza gogorra izan zuen. Izan ere, Gernikako bonbardaketa bizi eta gero, beste lau herritarrekin batera fusilatu zuten haren aita, Larrinagako kartzelatik Derioko kanposantura eroan eta gero.

Umetan, aitaren atxiloketa eta hilketa bizi izan zituen, eta handik urte batzuetara Julen neba atxilotu eta Burgosko prozesuan auzipetu zuten. 1976an atera zen espetxetik neba, baina 1975ean, ordea, bera ere atxilotu zuten. Gernikara eraman eta torturatu zutela kontutatu zion Kaltzadak Bizkaiko Hitzari iaz: “Lotu zizkidaten eskumuturrak ohearen burdinetara, belauniko jarri, eta oin azpietan jotzen zidaten, gogor”. Hilabete egin zuen kartzelan, eta bermepean atera zen; Franco hil eta gero, amnistiarekin bermea bueltatu zioten.

Azken urteetan, aitortza publikoa behar zutela aldarrikatu du. “Argitzea zer gertatu zen, eta zelan izan zen. Munduak jakin dezala zer-nola hil zituzten. Aitortu dezatela zer gertatu zen”, adierazi zion Bizkaiko Hitzari.

Lehenago, 2014an, aitaren erailketaren berri eman zioten Argentinako epaile Maria Serviniri Gernika-Lumon; izan ere, frankismoko kereilak ikertzen ari zen epaile argentinarra. “Hainbeste denbora itxaron behar izan dugu orain 70 urte baino gehiago gertatu zena publikoki kontatu ahal izateko”, esan zuen epaitegitik irten berritan. Aitari justizia egitea izan da beti Kaltzadatarren asmoa: “Horregatik, aita etxetik zelan eroan zuten kontatu dugu epaitegian, fusilatu egin zutela zutela, eta, berarekin batera beste bost busturiar ere fusikatu zituztela”.

Serviniren aurrean deklaratzeak itxaropena piztu zien, baina iaz onartu zuen “ez zela espero zutena” bete. Izan ere, gaur gaurkoz frankistek egindako akusazioen errudun modura agertzen da euren aita.

Gernika Memoriaren Lekukok besarkada bidali die senideei: “Frankismoaren atzaparrak zuzenean pairatu zituen familiak, euskara, kultura eta herria inoiz alboratu ez bazuten ere. Besarkada bat senideei, eta agur amultsua, Elisa”.

Busturialdeko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa dugu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Agenda

Bizkaia

Kultura, Bizkaia, 2026ko Durangoko Azoka

Betiko Durangoko Azoka, koxka bat handituta

Kirola, Bizkaia

Blas Ziarreta hil da, Bigarren Mailan zirela Sestao, Athletic B eta Eibar zuzendu zituen entrenatzailea

Euskal Ligako Bizkaiko klubek salatu dute desabantailan aritzen direla

Indarkeria matxistaren aurka posizionatzeko eskatu dio Bizkaiko Diputazioak gizonen «gehiengo isilari»

Euskal Herria, Bizkaia

Basurtuko ospitaleko larrialdietako itxaronaldi luzeak salatu ditu ELA sindikatuak

Berriak, Kirola, Bizkaia

Ainhize Belarrek 9b graduaren langa eraitsi du

Euskal Herria, Bizkaia

Gutxienez bost edukiontziri su eman diete Bilbon

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon bi adingabe dituen familia bat hirugarrenez etxegabetzen saiatuko direla salatu du AZETek

Euskal Herria, Bizkaia

Zaldibarko kausan Baigorri alkate ohia ikertu behar dela berretsi du Bizkaiko Auzitegiak

Ekonomia, Bizkaia

Vicinayko langileek berretsi dute enpresaren proposamena «bidegabea» iruditzen zaiela

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon 47 pertsona artatu behar izan dituzte, etxe batean sua piztu dela eta

Euskal Herria, Bizkaia

Etxebarriko Bandas enpresako greba Memoria Demokratikorako Leku izendatzeko prozesua hasi dute

Kultura, 2026ko Durangoko Azoka, Bizkaia

Hogei ikuskizun aurkeztuko dituzte ‘DA! Pro’ topaketan, azaroaren 24an eta 26an

Bizkaiko Diputazioak zerga neurri guztiak onartzea espero du, sozialistekin edo «beste alderdiren batekin»

Busturialdeko azken berrien buletina!

Buletina barikuetan bidaltzen da, eta Busturialdeko asteko berri nagusiak biltzen ditu.

Harpidetu

Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko.

Izen-abizenak eta posta elektronikoa sartu behar dira.

Posta elektronikoak ez du formatu zuzena.

Arazo bat gertatu da eta ezin izan da izena eman. Jarri gurekin harremanetan mesedez eta barkatu eragozpenak (Akatsaren kodea:).

  • 94-627 10 85 / 607 29 22 23
  • busturialdea@hitza.eus / gernika@hitza.eus
  • Elbira Iturri kalea, z/g. 48300, Gernika-Lumo
  • Publizitatea
  • 94-618 72 99 / 647 35 56 54
  • busturialdea@hitza.eus / bermeo@hitza.eus
  • Atalde 17, atzealdea. 48370, Bermeo
  • Argitalpen politika
  • Aniztasun politika
  • Pribatutasun politika
  • Cookieak
Babesleak:
Hasi saioa HITZAkide gisa

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.
Zure kontua berretsi gabe dago.
 
 
 
(Pasahitza ahaztu duzu?)
 
 
SARTU
 
Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.
Sartutako datuak ez dira zuzenak.
 
(Identifikatu)
 
 
 
 
BIDALI
 

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut
Aldatu zure pasahitza
Pasa hitza ondo aldatu da.
 
 
 
 
 
 
 
Aldatu
 
Oraindik ez zara HITZAkide?

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea.

HITZAkide izan nahi dut

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.