Bertokoen eskutik, bertokoa ezagutzen eta dastatzen
Gernika-Lumoko Merkatu plazan ibili dira gaur Gaztemunduri Ateak Ireki programan parte hartzen ari diren gazteak. Ondoren, Bermeon sukaldaritza tailerrean murgildu dira.
Gaztemunduri Ateak Ireki programako partaideak azken astean murgildu dira gaur, eta Gernika-Lumoko Merkatu plaza bisitatu dute goizean. Taldeetan banatuta aritu dira erosketak egiten; talde bakoitzak erosketa zerrenda bat eduki du, eta horietan jasotakoak eskuratu behar izan dituzte.
Esaterako, gaztak, tomateak eta ogiak erosi dituzte Felipe Conde eta Facundo Iñaki Taretto argentinarrek eta Lucas Gabriel Alzuri uruguaitarrak, eta Gernikako piperrak erosten ibili da Maitena Fernandez eta Cipriano Unzueta argentinarrak. “Euskaraz eskatu behar izan dugu, eta ez da erraza izan. Gure helburu nagusietako bat da euskara ikastea; Zornotzako Barnetegian ari gara euskara eskolak jasotzen eta bertako irakasleak, Jon, Nerea eta Ines etorri dira gaur laguntzera”, azaldu dute Unzuetak eta Alzurik.
Aitziber Ansotegi Urremendi Landa Garapen Elkarteko gerentearekin hasi dute bisita, eta asteleheneroko merkatuaren nondik norakoak azaldu dizkie: “Diasporatik etorri diren gazteei azaldu diegu eskualdean lehenengo sektoreak zelako garrantzia daukan eta urte osoan zehar, astelehenero bertoko ekoizleen produktuak erosteko aukera dagoela. Bertoko kulturan eta hizkuntzan sakontzeaz gain, Gaztemunduri Ateak Ireki programaren helburuetako bat da bertoko produktuek, gastronomiak eta lehenengo sektoreak daukaten garrantzia erakustea, bertatik bertara ikustea. Gainera, batez ere saltzen egoten direnak andrazkoak direla azaldu diegu, eta hemen aurrean dagoen eskulturari erreferentzia ere egin diogu”.
Unzuetaren berbetan, baserritarren istorioak entzutea ederra bezain interesgarria izan da: “Batzuek esan digute euren plazako postua belaunaldiz belaunaldi pasatu dela. Gernikako piperrak neska batek saldu dizkit, eta esan dit normalean bere amona egoten dela saltzen, baina oporretan kanpora joan denez, bera dagoela gaur”. Komunitate sentimendua eta belaunaldi arteko transmisioa ikustea polita eta mirestekoa izan da beretzat: “Euskal Herriari buruzko iritzi bat neukan, eta zeharo aldatu zait”. Hemengo errealitatea ezagutu eta bertoko familiekin egoteak ikuspegia aldatu dio.
Argentinako Necochea hirikoa da Conde, eta Merkatu plazan topatu duenagaz txundituta geratu da: “Merkatua oso interesgarria iruditu zait; arkitektonikoki oso ederra da, eta jendea oso jatorra. Hemengo historia entzun ondoren, etortzeko gogo gehiago eduki ditut. Baserritarrekin hitz egiteko aukera eduki dugu, eta esperientzia oso ona izan da. Gainera, ogia oparitu didate. Oso eskertuta nago. “
Bere aitona Portugaletekoa zen, eta aste honetan bertara hurbiltzeko asmoa dauka. Hiru asteko egonaldia honetan, Gautegiz Arteagan bizi da, eta etxean hartu dutenekin oso eskertuta dago: “Iker eta Jokinen etxean nago, eta eurei esker ere, esperientzia hau oso aberasgarria izaten ari da. Adibidez, atzo Ean egon ginen, eta Omako Basoa ere bisitatu dut eurekin. Asteburuan Sanferminetan ere egon gara; ez nuen aukera hori galdu nahi”. Oro har, paisaiak eta jarduerak primerakoak izatean ari direla azpimarratu du: “Euskara ikasteko gogoz etorri nintzen, eta Argentinara bueltatzen naizenean, ikasten jarraituko dut. Etorri garenetatik ia ez nuen inor ezagutzen, eta lagun asko daramatzat bueltan, baita inoiz ahaztuko ez ditudan momentu on asko ere”. Esperientzia “zoragarri” honen ostean, “pozik” itzuliko da Argentinara, baina bidaia gehiago luzatzea nahiko lukeela aitortu du, eta “albait arinen Euskal Herrira bueltatu” nahi du.
Fernandez Bahia Blancko Union vasca eta Macachingo Eusko Alkartasuna euskal etxeetako kidea da, eta baserritarrekin eduki duten hartu-emana nabarmendu du berak ere: “Argentinarrak garela eta euskara ikasten ari garela kontatu diegunean, gehienak hunkitu egin dira, eta gurekin pazientzia itzela eduki dute. Ikastaro intentsiboa jasotzen ari gara, eta euskara ikasteko behar nuen bultzada eman dit esperientzia honek. Zorionez, Argentinan Etxepare Institutuari esker euskara ikasteko aukera daukagu, baina, normalean, helduagoek egiten dute, eta gazteok frontoian edo euskal dantzak ikasten aritzen gara. Euskara benetan garrantzitsua da, horrek egiten du euskaldun izatea, eta hori barneratu dut”.
Bazeukan merkatuaren berri, eta emozioz beteta heldu dela kontatu du: “Dena freskoa dela ikusi dugu, eta bistakoa da egiten dutena maitasunez egiten dutela. Hemen egoteagatik oso pozik nago. Kozinatzea asko gustatzen zait eta bertoko gastronomian ere murgildu naiz”. Besteren artean, aurreko astean Basque Culinary Centerren egon ziren, eta bertan jasotako errezetarekin, etxea marmitakoa egin duela azaldu du.
Bermeon dago aste hauetan, eta Donibane Lohitzunekoa da bere aitaren aita. Euren sustraien “misterioa argitu” nahi du: “Zuhaitz genealogikoa osatzeko baliatu nahi izan dut bidaia. Aitona oso gaztetan joan zen Argentinara nire birraitonarekin, Frankismoaren eraginez. Cordoban, Villa Marian topatu zuten babesa, bertan bizi dira eta bertan jaio nintzen”. Hizkuntzaren transmisioa eten zen eurenean, eta berak ez du euskararik jaso etxean. Gainera, arbaso euskaldunen arrastorik ia ez daukate: “Hemengo argazki bakarra daukagu etxean; aitona bere lehengusu batekin ageri da, baina ez dakigu ezer berari buruz, bere izena ere ez dakigu”.
Tarettok esan bezala, Euskal Herrira heldu aurretik, euskarazko hitz gutxi batzuk zekizkiten, eta gustura ari dira barnetegiko ikastaroan: “Hiru astetan asko ezin da ikasi, baina oso pozik gaude, eta irakasleekin oso ondo pasatzen dugu”. Igorren dago aste hauetan, eta azkenengo astea aprobetxatzeko gogoz dago. Gaurko esperientzia interesgarria izan dela adierazi du: “Jendea oso jatorra izan da, eta asko gustatu zait merkatua. Jendeak nongoak garen galdetu digu”. General Rodriguez hiriko Centro Vasco Eusko Aterpea euskal etxeko kidea da, eta kontatu duenez, duela bi urte etorri zen Euskal Herrira: “2024an aitarekin etorri nintzen Euskal Herrira; izan ere, herenamona iparraldekoa izan zela badakigu, eta familiakoak jatorria argitzen saiatu gara, baina momentuz ez dakigu askorik”.
Argazkia: Gaztemunduri Ateak Ireki
Plazatik mahaira. Eguerdian Bermeora joan dira, eta bertan, Bermeo Tuna World Capital-eko kideen eskutik, esperientzia gastronomikoan murgildu dira. Atuna ardatz hartuta, sukaldaritza-tailerra jaso, eta elkarrekin bazkaldu dute txoko batean. Marmitakoa izan da menuko plater nagusia, eta Gernika-Lumoko merkatuan erositako produktuak ere dastatu dituzte.
Diasporako gazteak oso eskertuta daude, eta Gaztemunduri Ateak Ireki eta bertoko erakundeei ez ezik, Busturialdeko herritarrei eskerrak eman dizkiete.”Ematen diguten dena hartu eta xurgatu nahi dugu, eta modu batean edo bestean bueltatu, gure herri eta hirietan euskal kultura zabalduz”, adierazi du Fernandezek. Etxeko sentiarazi dituzte Busturialdean, eta etxera bueltatzean hemengo istorio eta bizipenak konpartitzeko gogoz daude.
Argazkia: Gaztemunduri Ateak Ireki
