Irrika sortzen eta lurrikara eragiten duen txapelketara begira
Irailaren 19tik abenduaren 20ra izango da Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa, eta saio guztietarako sarrerak ekainaren 17an jarriko dira salgai bertsosarrerak.eus atarian. Busturialdeko ordezkari diren Onintza Enbeitak eta Aitor Etxebarriazarragak urriaren 10ean jokatuko dute kanporaketa, Gotaine-Irabarnen. Bestalde, azaroaren 7an Gernika-Lumok hartuko du finalerdietako bat.
Bilboko Kafe Antzokian aurkeztu dute txapelketa, gaur goizean.Euskal Herriko Bertsozale Elkartea Hazparnen hasiko dute Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa, irailaren 19an, eta abenduaren 20an, Iruñeko Nafarroa Arenan lehiatuko dute finala. Hamabost saio eta 50 bertsolari. Inork ez du hutsik egin nahi izan, eta parte hartu zezaketen 50 bertsolariek eman dute izena txapelketan. Saio guztietarako sarrerak ekainaren 17an jarriko dituzte salgai, bertsosarrerak.eus atarian.
Udazkenean ekingo dio bideari, baina, gaurko aurkezpenean esan bezala, “harainoko bidea jarraikorra” da; izan ere, herrialdeetako txapelketekin hasten den bidearen azkenengo zatia izaten da lau urtez behingo Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa. Bide horren irudikapena egin dute gaur, Bertsozale Elkartea osatzen duten herrialdeetako ordezkariek: Arabako Elkartetik Ekaitz Elorriaga, Bizkaikotik Belate Olabarria, Gipuzkoako Elkartetik Oihana Aranguren, Ipar Euskal Herriko Bertsularien Lagunak Elkartetik Aritz Bidegain eta Nafarroakotik Nerea Bruño. Horiez gain, hitza hartu dute txapelketako talde motorreko kide diren Oier Iurramendi Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko koordinatzaileak, Udane Mugerza txapelketako arduradunak eta Ainhoa Urien lehendakaritza taldeko kideak.
“Ilusioz eta arduraz” bizi du Bertsozale Elkarteak Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa. Urienek esan modura, “sortzen duen irrikaren eta eragiten duen lurrikara ederraren jakitun”. Gaurko aurkezpenean jakinarazi dituzte datak, saioak eta horietako bertsolarien zerrendak: “Dagoeneko lurra mugimenduan da, gaurkoarekin hasi da dardara”.
Busturialdeko bi bertsolarik parte hartuko dute: Onintza Enbeita Maguregik eta Aitor Etxebarriazarra Gabiolak. Biak ala biak Gotaine-Irabarneko saioan ariko dira, urriaren 10ean.
[IKUSI SAIOEN EGUTEGIA ETA BERTSOLARIAK]
2022ko txapelketarekin alderatuta, sei bertsolari gehiago (Arabako bi, Nafarroako bi eta Xilabako bi) daudenez, saio bat gehitu zaio txapelketari. Hortaz, lehenengo fasean, sei saioren ordez, zazpi izango dira: “Zazpi saio horiek Euskal Herriko zazpi probintziatan jokatuko dira”. Era berean, zazpi finalaurreko jokatuko dituzte, eta horietako bat Gernika-Lumon izango da azaroaren 7an.
Txapelketaren arduradunen hitzetan, “udazkeneko agenda txapelketak hartuko du”, eta elkarteak une hori baliatu nahi du “mapan kokatzeko bertsoa, kultura eta euskara“. Izan ere, azpimarratu dute kultura eta euskara “ito nahi dituzten honetan, hitza giltza eta euskara funtsa dituzten diziplinak arnasgune eta arnasaldi direla”.
Iurramendik gogoratu legez, bertsolaritzak gure egunerokoari kantatzen dio, “inguratzen gaituzten gauza txikietatik hasi, norbera zeharkatzen duten kezka, poz edo kontraesanetatik pasa eta mundu mailako gertaera globaletaraino”. Horrenbestez, argi daukate txapelketak horretarako balioko duela: ingurura ez ezik, barrura begiratzeko, horretarako heldulekuak ematen baititu bertsolaritzak: “Txapelketak ere balio du momentuaren eta lau urteko aldiaren argazkia ateratzeko. Ziklo baten amaiera irailean hasiko da, eta sumendiak bezala piztear gara eta bor-borka egingo dugu. Hasi da lurrikara”.
Bazkideentzako onurak. Bertsozale Elkartearen bazkideek finalerako sarrera erreserbatuta izango dute ekainaren 17tik 24ra, eta horrela, aste horretan sarrera erosteko aukera bermatuta edukiko dute. Horrez gain, txapelketa osoko bonua erosi ahalko dute , baita saio guztietarako beherapena ere. Txapelketako sarreren aukera baliatu eta bazkide izateko pausoa egitera animatu dituzte bertsozaleak.
Bertsozale Elkartea komunitateak egiten duela nabarmendu du sustapen eragileak: “Ezinbestekoak dira borondatezko lanaren ekarpena eta proiektuko bazkideen sostengua”.
Txapelketaren mezua
Bertsolari Txapelketak aukera ematen du plazan dauden pertsonak eta diskurtsoak elkar topatzeko, bertsolaritzak eta ikuspegiak elkarrizketan jartzeko. Oholtzan ez ezik, oholtzapean ere elkar ukitzen dute kolore desberdinetako pentsamolde eta pertsonek: izan antolakuntzan, izan entzule moduan. Hori du txapelketak eta Elkarteak, anitzen bateragunea dela.
Txapelketak balio du elkarteko kideak batzeko eta Elkartea batzeko; eta, nola ez, Elkarteko ateak zabalik-zabalik daudela gogorarazteko. Izan ere, boluntarioen lana giltzarri da, eta Elkartearen izatearen oinarrian egoteaz gain, honelako txapelketen antolakuntza moldeen mami-mamian dago. Horien guztien arteko elkarbizitza artikulatzen duena da Elkartea.
Txapelketa bada horretarako abagunea. Baina txapelketa zurrunbiloa ere bada, eta lurrikara, eta sumendia; Bertsozale Elkartean, bertsogintzan eta euskal gizartean: ekosistema osoan egiten du oihartzuna. Txapelketa bozgoragailu handia da, hedadura handikoa eta ubera uzten duena. Transmisiorako gako da, bertsozaletzeko amu eta atxikimendurako tresna.
Kulturari argiak itzaltzen zaizkion garaiotan, bertsolaritza fokupean egoten da denbora tarte batez euskal kulturgintzan, beroen mapa horretan gori. Izan ere, kultura eta euskara ito nahi duten garaiotan, hitza giltza eta euskara funtsa ditugun diziplinok arnasgune eta arnasaldi izango gara. Euskara hutsean egiten den sormen espresioa baita gurea: ezin da bestela. Mapan kokatu nahi ditugu, bertsoa, kultura eta euskara ez ezik, baita Elkartearen oinarri, balio eta zehar-lerroak: lurraldetasuna, belaunaldiartekotasuna eta feminismoa.
Ardatz horietatik kanpora ez ezik barrura begiratzeko heldulekuak ematen ditu bertsoak, entzuketa aktiboa eskatzen baitu. Gainera, Txapelketak momentuaren argazkia ateratzekoa aukera eskaintzen du, ingurura begiratzekoa. Jendarteak eragiten du Txapelketan, eta Txapelketak jendartean. Eta, ondorioz, gugan ere eragin dezake.
Pertsonak entzuten ditugu momentuari kantuan, bat-batean. Eta erantzunen beharra dagoen garaiotan, jolasaren bidez, errealitateak irudikatzen eta unean uneko galderei erantzuten diete, ikuskera ezberdinak elkarrizketan jarrita. Barrura eta ingurura begiratzeko aukera ematen du, beraz. Eta momentu hori efimeroa den arren, iltzatuta gera daiteke norberaren kartografian.
Hasi da lurrikara. Sumendiak bezala, piztear gara eta bor-borka egingo dugu, baina ez gara itzaliko. Su txikia beste lau urtez esna egongo da, iraunkorki txotxak botaz, tarteka txinpartak ateraz eta setatsu hauspotuz. Hori ere elkarrekin egingo dugu.
