EH Bilduk dio etxebizitzarako udal politikei buruz jeltzaleek proposatutako neurriak "dagoeneko hartuta" daudela
EH Bildutik gogoratu dute 2023an udala eta Eusko Jaurlaritzak "nagusiki Ean erroldatutako pertsonentzat izango liratekeen" babes publikorako alokairuko 16 etxebizitza eraikitzeko akordio batera iritsi zirela, baina gaur egun "proiektua blokeatuta" dagoela, lur eremua aldundiaren jabetzakoa den Azpiegiturak S.A.M.P. sozietatearena delako.
Eako EAJk EH Bilduk udalerriko etxebizitzak mobilizatzeko udal estrategia blokeatu nahi izana salatu ostean, udal gobernu taldeak jeltzaleek proposatutako neurriak “dagoeneko hartuta” daudela argitu du, salaketa hori “EAJren jarrera estaltzeko mugimendua” izan dela zehaztuta.
EH Bildutik jakinarazi dutenez, otsailaren 24ko [martitzena] osoko bilkuran etxebizitzaren inguruko mozioa aurkeztu zuten jeltzaleek, bi eskakizun barne biltzen zituena: etxebizitza hutsen errolda sortzea eta Alokabiderekin hitzarmen bat egitea, aholkularitza eta bitartekaritza bulegoa, hedapen aktiboa eta pizgarrien inplementazioa barne hartuko zituena. “Gobernu taldeak mozioa moldatzea proposatu zuen, zentzubakoa baitzen dagoeneko egindako zerbait egiteko eskatzea. Oposizioari esan genion ados geundela etxebizitza hutsen erregistroa sortzeko puntuarekin, baina bigarren puntua moldatzea proposatu genien, Alokabiderekin hitzarmena sinatzea eskatu ordez, udalak Alokabiderekin duen akordioa suspertzea eta sakontzea eskatuz”, azaldu dute EH Bildutik. Izan ere, Eako Udalak 2017az geroztik du hitzarmena Alokabiderekin, Bizigune eta ASAP programentzako aholkularitza eta bitartekaritza eskaintzeko helburuagaz. Gainera, Alokabideren programetan parte hartzen duten etxebizitzei “Ondasun Higiezinen Gaineko Zergan %50eko hobaria eskaintzen” zaie.
Horrez gain, mozioan “puntu bat gehitzea” ere proposatu zioten EAJri: aldundiari Azpiegiturak S.A.M.P sozietateari eta Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailari babes publikoko alokairuko 16 etxebizitza eraikitzeko lursailaren inguruko akordio bat lortzea. Izan ere, udal gobernuak “pozez” hartu zuen 2023an “nagusiki Ean erroldatutako pertsonentzat izango liratekeen” etxebizitzok eraikitzeko Eako Udalak eta Eusko Jaurlaritzak lortutako akordioa: Jaurlaritzaren Etxebizitza Sailak eraikuntza eta urbanizazioa beregain hartuko zituen eta, trukean, udalak bertan duen lursaila doan lagako zuen.
“Tamalez, gaur egun proiektua blokeatuta dago. Izan ere, etxebizitza horiek eraikitzeko beharrezkoa den bigarren lur eremua Azpiegiturak S.A.M.P. sozietatearena da, aldundiaren jabetzakoa. Eta dirudienez, ez du lur hori lagatzeko borondaterik“, azaldu dute udaletik. Egoera “harrigarria” dela azpimarratu dute EH Bildutik, sozietatearen helburuen artean babes publikoko etxebizitzak sustatzea dagoelako eta 2010ean eremu horretan etxebizitzak eraikitzeko lurrak erosi eta udalarekin hitzarmena adostu zuelako: “Udalak Azpiegiturak sozietateari lurren lagapena egitea onartu zuen eta Azpiegiturakek bere gain hartu zuen eraikuntza eta urbanizazio proiektuak eta osteko lanak gauzatzea”.
Hamabost urte beranduago baina, proiektua ez da gauzatu eta EH Bilduk “ez du ulertzen” nola heldu diren blokeo-egoera horretara: “Gure nahia eta Eako Udalarena da eremu horretan babes publikoko etxebizitzak eraikitzea, eta horretarako beti egon da prestutasun osoa udalaren aldetik lurra bati zein besteari lagatzeko. Alabaina, Azpiegiturak sozietatea ez omen dago eraikitzeko prest, ezta eraikitzeko prest dagoenari lurra lagatzeko ere”. Udalarekin hitz egiteko borondaterik ere ez dutela salatu dute, izan ere, esan dutenez, Francisco Javier Ziloniz Eako alkateak “urtebete baino gehiago” darama Itziar Garamendi Azpiegutarak sozietateko zuzendari kudeatzailearekin —EAJren zerrendaburu eta Eako Udalean zinegotzi ere badenarekin— hitz egin nahian, eta gaur gaurkoz ez du hitzordurik jaso: “Izandako kontaktuetan alkaterari ulertzera eman zaionez, sozietateak lurragatik egindako inbertsioa berreskuratu nahi luke: Eako Udalak inbertsioetarako duen urteko aurrekontua halako lau gutxienez”.
Modu berean, 2025eko uztaileko osoko bilkuran, EH Bilduren aldeko botoekin, udalak aldundiaren Azpiegituretako eta Lurralde Garapenerako Sailari eta Carlos Alzaga foru diputatuari lurrak udalari eta Jaurlaritzari ematea eskatzeko mozioa onartu zen, “babes ofizialeko etxebizitzak eraiki ahal izateko”. Adierazi dutenez, bost hilabetez udalaren eskaerak ez du erantzunik jaso. Halere, barikuan [martxoak 27] batzartuko da alkatea Alzagarekin.
Horregatik guztiagatik, EAJk udalbatzari aurkeztutako mozioa jeltzaleen “jarrera estaltzeko mugimendu” gisa definitu dute EH Bildukoek: “Mugimendu baldarra, gainera, aurretiaz informatu gabe egina, udalak dagoeneko hartutako neurriak eskatzera zetorrena. Eta eskatzen zituzten neurri gehienak indarrean zeudela azaldu eta akordio baterako proposamena eginda ere, EAJko udal taldeak aldaketarik gabe bozkatu nahi izan zuen testua”. “Arreta desbideratzeko amarruak” alde batera utzi eta fokua alokairu sozialeko etxebizitza berriak eraikitzeko aukeran jarri behar dutela aldarrikatu dute: “Eako EH Bilduk argi dauka: gure herriak etorkizuna behar du, eta etxebizitza publikoa ez da mehatxu bat; herriaren biziraupenerako tresna da”. Etxebizitza eskubidea dela gehitu eta eta ez lukeela negozioa izan behar uste dute, “are gutxiago alderdikeriaz tratatzeko” gaia: “Guk nahiago genuke gehiago eraiki gabe moldatuko bagina, honezkero eraikitakoa erabiliz, baina, tamalez, jabetza pribatua eskubide guztien gainetik dago hemen eta, azken hamarkadan argi geratu den bezala, etxebizitzak mobilizatzeko udal tresnak eta eskumenak ez dira nahikoak“. Izan ere, Ean biztanleak baino gehiago dira etxebizitzak, eta Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren arabera, merkatu librean etxebizitzen %2,365 baino ez daude ohiko bizitoki gisa alokatuta.
Etxe hutsak ez ezik, Ean bigarren etxebizitza asko daude, eta jabe askok denboraldikako alokairua lehenesten dute, urte osokoaren gainetik: “Kontua da une honetan alokairurako zein salmentarako merkatu eskaintza oso urria dela gurean”. Horrez gain, udalerrian “erronka demografiko handia” dutela nabarmendu dute EH Bildutik, datozen urteetan “hazkunde begetatibo negatiboa” izango dutelako Ean; hau da, heriotzak jaiotzak baino gehiago izango dira. Horregatik, despopulazioari eta zahartzaroari aurre egiteko herriko gazteak Ean geratzea lortu behar dutela zehaztu dute, nahiz eta uste duten horrekin “nahikoa ez” dela izango: “Gazteok berton gera daitezen bizitegi aukerak eraiki behar ditugu, eta herritar berriak ere behar ditugu”.
