Atxurkulu Emakumeen Elkartea: saretzetik herrigintzari egindako ekarpenari aitortza
Busturiko Atxurkulu Emakumeen Elkarteak Bizkaiko Foru Aldundiaren Zirgari Saria jaso du, 26 urtez Busturiako kultura-jarduerak, herri-jaiak, boluntariotza-gaiak eta topaguneak antolatu eta emakumeen saretzea «erreferentzia komunitario bihur daitekeela» erakusteagatik. Elkartekideek «ilusioz» hartu dute egindako lanari aitzortza, lanean jarraitzeko «motibazioa» baita.
Busturiko Atxurkulu Emakume taldekoak atzo, Zirgari Saria jaso eta gero.Busturiko Udala Historikoki emakumeak izan dira familia etxeen barne kudeaketa beregain hartu behar izan dutenak. Beraiek izan dira, kasu asko eta askotan, familien funtzionamendua eta egonkortasuna bermatu dutenak; etxeen kudeaketa eta antolaketaz arduratuz, zaintza eta seme-alaben hazkuntza eta osasuna beregain hartuz. Lanok familiaren iturri ekonomiko izanagaz uztartu dituzte emakume askok. Urteen joan-etorriagaz eta mugimendu feministaren indar hartzeagaz, gutxika, emakumeen funtsezko lanari aitorpena egiten joan da gizartea. Baina, emakumeek, etxetik harago, herrien bizirautea ere bermatu dute, saretu eta herrigintzatik lan eginez. Horren adibide dira, esaterako, Busturiko Atxurkulu Emakumeen Elkarteko emakumeak, eta horien jarduna balioan jarri asmoz, Bizkaiko Foru Aldundiak 2026ko Zirgari Saria eman zien atzo arratsaldean, Bilboko BBK aretoan.
Busturiako herriarekin lotura guztiz estua dauka Atxurkulu Emakumeen Elkarteak; izan ere, gaur gaurkoz errotua dagoen herriko ohitura bati zor dio, nolabait, bere izaera. Izan ere, duela 35 urte, herriko emakumeak inauteriak antolatzeko batzartzen hasi ziren: «Herriari begira antolatzen hasi ginen emakumeok. Hasieran, mozorrotu eta herriko Crispin tabernara joaten ginen afaltzera», gogoratu du Bihotza Araukua elkarteko lehendakariak. Gerora, antzerkirako eta bestelako ekintzetarako ere batzen hasi ziren.
Kalean elkarrekin egotetik sortutako ekimena izan zen, hasiera batean inauteriez haragoko asmorik ez zuena. «Ikuspegi hiritarragoa» zuen auzotar batek ordea, emakume taldeari izaera formalagoa ematea eta elkartea osatzea proposatu zien. «1999ko azaroko batzar batean, udaleko langile ohi batek lagunduta egindako elkartearen lehenengo estatutuak irakurri genituen», nabarmendu du Yolanda Vara Atxurkuluko idazkariak. Atxurkulu Emakumeen Elkartea lau hilabete beranduago jaio zen ofizialki, 2000.urteko otsailaren 6an, hain zuzen. Orduan ekin zioten zapaturo Altamirako kultur etxeko gela batean batzartzeari.
Kultur eragile gisa
Izenean jaso legez, Atxurkulu emakumeen elkartea da, eta hori du bere oinarri; halere, Busturiko kultur eragile nagusien artean ere kokatu daiteke, Busturiko Udalaren laguntzarekin, beregain hartzen baitute udalerriko kultur ekintzen antolakuntzaren zatirik handiena, jai, kultura zein berdintasun batzordeetan parte hartzen baitute: Santa Ageda, inauteriak, danborrada, jaietako txokolatea, Emakumeen Nazioarteko Eguneko kartelada, Errege Magoen ekitaldia… «Guk egin ezean, ez dakigu jaiok aurrera jarraituko luketen, ez baitugu erreleboa hartzeko jenderik ikusten», hausnartu du Adelaida Lazkano elkarteko diruzainak. Herriari egindako ekarpen hori da, hain zuzen, aldundiak atzo saritu nahi izan zuena, busturiarrek «argi frogatu» dutelako «udalerri txiki batean ere, emakumeen elkartegintza erreferentzia komunitario» bihur daitekeela. «31 emakume, 25 urte baino gehiagoz, parte hartzetik buru izatera igaro dira, kultura-jarduerak, herri-jaiak, boluntariotza-gaiak eta topaguneak antolatuz», zehaztu dute aldunditik.
Busturiarrek udaleko zinegotzi baten bidez jaso zuten sarituak izango ziren berria eta lehenengo momentutik «ilusioa» nabarmendu dela aitortu dute. Urte luzez egindako lana «gogotsu eta ezer espero barik» egin badute ere. Diotenez, aitorpen publiko horrek egindako lanaz jabetzeko balioko die, eta «zortea» baldin badago, belaunaldi gazteagoak Atxurkulura hurbiltzea eragingo du: «Elkartekideen batez besteko adina altutxoa da. Badaude emakume gazteagoak, inauterietan parte hartzen dutenak, baina ez dute elkartean izena ematen. Lagundu egiten dute, baina pauso hori ematea nahiko genuke. Atxurkulu Emakumeen Elkartea da, eta emakumeak batzea nahi dugu», adierazi dute elkartekideek. Elkarteak Axpen lokala daukala gogoratu dute, nahi duena, elkartekoa izan zein ez, jostera hurbildu dadin.
Busturian emakumeen elkartearen ordezkaritza ez daukan deialdiren bat imajinatzea zaila da; izan ere, Atxurkulu «beti egon da edozertarako prest», ukelele ikastaroa izan, antzerkia edo dantza: «Herrian egiten den edozein proposamenetan beti egongo da elkarteko norbait». Era berean, beraiek bultzatutako egitarauetan Busturiko Hirugarren Adineko Elkartearen eta Kantu Kantariren laguntza izaten dutela nabarmendu dute, danborradan gizonezkoek ere bat egiten dutela zehazteagaz batera.
Indarberrituta
Beraien lanaren garrantziaren jakitun dira elkarteko kideak, eta «karga handia» izan badaiteke ere, «zorionez » ez dute sakrifizio gisa ikusten: «Guri on egiten digu elkartu eta antolatzeak; aktibo mantentzen gara, ilusioz, eta gainera, lagunekin gaude». Halere, aitorpenari «dagokion pisua» eman behar zaiola deritze, Busturi bezalako herri txiki batentzat «sari handia» delako. Horregatik, atzoko saria eskertu dute, «motibazio puntu bat eman eta indarberritu» egin dituelako.
Testuinguru berezian jaso dute Atxurkulukoek saria, etzikoa Emakumeen Nazioarteko Eguna baita. Atzo saria jaso, eta bihar, berriz, Athleticen partidua San Mameseko palkotik ikusiko dute, gainontzeko sarituekin batera. Domekan, baina, festa aldarriagatik aldatuko dute Martxoaren 8ko kartelada egingo baitute, 13:00etarako deitutako irakurketa instituzionalaren ostean. Orduan bai, herrigintzari egindako ekarpenagatik jasotako saria herritarrei erakutsiko diete.
