'Ondarea plazara!' lelopean, 200 ekintzatik gora egingo dituzte Bizkaiko Ondarearen Europako Jardunaldietan

Besteak beste, Izaro irlaren aurrean teila botatzearen ekintza sinbolikoa errepikatuko dute urriaren 5ean eta 19an, eta Santa Kurtze jaietan ohitura bilakatu den Saragiaren Hiletaren antzezpena egingo dute Muxikan urriaren 12an.

Ander Makazaga

Busturialdea

2019/09/18

Ondarearen Europako Jardunaldien 19. ekitaldian, Bizkaiko 58 udalerritan doako 200 jardueratan aritzeko aukera izango dute herritarrek, beraien “ondarea eta historiarekin zerikusia duten bitarteko eta baliabide batzuetara iristeko eta horiek ezagutzeko” tartea edukiz. “Europar Batasunarekin lankidetzan Europako Kontseiluak Ondare Kulturalaren arloan sustatzen duen sentsiberatzeko egitarau ausarta” aurkeztu dute, eta oraingo honetan ere, Busturialdean programa zabala eskainiko dute.

Udalek, museoek eta talde kulturalek aurrera eramandako “era guztietako adierazpenak” prestatu dituzte bizilagun guztientzat, hala nola, ludikoak, erritualak, bat-batekoak edota zeremonietakoak: dantzak, herri kirolak, musika eta jokoak, erromeriak, bertsolaritza, antzerki eta musika emanaldiak. “Barruan daude ere ukigarriak eta ukiezinak diren alderdiak, objektuak eta tokiak, belaunaldietan zehar transmititu diren eta derrigorrez kontserbatzen jarraitu behar diren teknikak eta ezagutzak”.

HERRIZ HERRI:

BERMEO (Urriak 5 eta 19). ‘ERRITUAK: MADALEN EGUNEKO JAIA’

Madalen Egunean (uztailak 22), Izaro irlaren aurrean teila bat botatzen du Bermeoko alkateak, irla Bermeoarena dela aldarrikatuz. Ondoren, Elantxobera eta Mundakara joaten dira agintariak, eta herri horie-tan hotsandiko harrera egin eta herria irlaren jabea dela onartzen zaie. Eguna bukatzeko, Bermeora itsasontziz itzultzen dira eta jaia udaletxearen aurrean dantzatzen luzatzen da. Itsasontziz egingo den txango gidatu horren eskutik, egun horretan ospatzen den jaiaren jatorria eta tradizioa ulertzeko aukera eskaini dute.

Hizkuntza: Euskara / Gaztelania. Elkargunea: Arrantzaleen Museoa. Eguna eta ordua: Urriaren 5a eta 19a, zapatuak 11:00etan. Antolatzailea: Arrantzaleen Museoa. Informazioa eta erreserbak: 946 881 171 – arrantzaleenmuseoa@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua. Oharra: jarduera egiteko, itsasoaren egoera hartuko da kontuan.

BUSTURIA (Urriak 25). ‘BUSTURIKO EKINTZA KULTURALEN SORGUNEAK’

Busturiko ekintza kulturalaren sorguneak dokumentalagaz, Busturiko bizitza kultural gehiena garatu duten gune nagusiak ezagutara emango dituzte: Altamirako Kultur Etxea eta Axpeko Gizarte Etxea. Eraikin horiek erreferentziatzat hartuta, hainbat alde berrikusiko dituzte, esaterako, ABC zinema- aretoa (lehenengo emanaldiak eman ziren bertan), antzerki- taldea, Irrintzi Alai dantza-taldea, Axpeko gazte eta emakume taldeak … Hori guztia, herrian joan den mendearen erdialdean ze- goen giro kulturala eta hark egungo kultura-adierazpenetan zein eragin izan duen ulertzeko baliatuko dute.

Hizkuntza: Euskara. Elkargunea: Altamirako liburutegia. Eguna eta ordua: Urriaren 25a, barikua. 19:00etan. Antolatzailea: Busturiko Udala. Informazioa eta erreserbak: 946 870 063. Leku-kopuru mugatua.

GERNIKA-LUMO (Urriak 12). ‘EUSKAL ERROMERIA’

Murgiltze-jarduera. Aiko taldearen eskutik euskal dantza tradizionala eta horrek izan duen bilakaera praktikan jartzeko aukera egongo da euskal erromeria batekin. Taldeak euskal tradizio hori modu ludikoan jendartean zabaltzea du helburu eta erromeria bateko dantzak erakutsiko ditu ekitaldira datozen guztiak dantzatzera gonbidatuz. Asmoa dantza praktikatzea eta horretaz gozatzea da Euskal Herriaren Museoko atzealdean dagoen lorategi ederra aprobetxatuz.

Hizkuntza: Gaztelania/ Euskara. Elkargunea: Euskal Herria Museoa (Allendesalazar 5). Eguna eta ordua: Urriaren 12a, zapatua. 18:00etan. Antolatzailea: Euskal Herria Museoa. Informazioa eta erreserbak: 946 255 451 – euskalherriamuseoa@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua.

GERNIKA-LUMO (Urriak 12 eta 19). ‘ZESTA PUNTAREN ARTEA’

Ibilbide gidatua eta frontoian jokatzea. Gernikako aisia frontoiarekin egon da oso lotuta beti. Astelehenero partida ikusgarriak antolatzen ziren, eta zesta-puntaren arteak eta emozioak harri eta zur uzten zituen ikusleak. Bisitaldi horren eskutik, hiribilduko frontoien bilakaera ezagutuko dugu, kirol ikusgarri horren historiaz ikasiko dugu eta munduko pilotalekurik onenetako batean saioak egingo ditugu, Gernika Jai Alai Eskolako aditu baten babespean.

Hizkuntza: Euskara / Gaztelania. Elkargunea: Turismo Bulegoa. Artekalea 8. Eguna eta ordua: Urriaren 12a eta 19a, larunbatak. 11:00etan. Antolatzaileak: Gernika Jai Alai Eskola eta Gernika-Lumoko udala. Informazioa eta erreserbak: 946 255 892 – turismo@gernika-lumo.net Leku-kopuru mugatua.

GERNIKA-LUMO (Urriak 20). ‘EGUN BAT BATZAR NAGUSIETAN’

VIP bisita gidatua. Bilbon hasiko dute bisitaldia, Batzar Nagusien egoitzan. Ondoren, autobusez, Gernikako Batzar Etxera joango dira eta han VIP bisitaldia egingo dute, hain zuzen, erakundeetako liderrei eta nazioarteko agintariei eskaintzen zaienaren antzekoa. Amaitzeko, Iñaki Irigoienek Ba- tzar Nagusiko egunetako jai-giroa birsortuko du, eta protokolozko ikurren (Agur jaunak, Ohorezko Aurreskua, Eguzkidan- tza edo Alkate Soinua) esanahia gainetik azalduko.

Hizkuntza: Euskara /Gaztelania. Elkargunea: Bizkaiko Batzar Nagusien egoitza (Hurtado de Amezaga 6. Bilbo). Eguna eta ordua: Urriaren 20a, domeka. 10:00etan. Antolatzailea: Bizkaiko Batzar Nagusiak. Informazioa eta erreserbak: 946 504 488, 946 104 815. enkarterrimuseoa@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua. Oharra: Bilbora autobusez itzuliko dira.

GERNIKA-LUMO (Urriak 23). ‘IRRINTZIAK PLAZARA!’

Tailerra. Irrintzia gure kulturaren parte da, entzuten dutenak hunkitzen dituen adierazpidea. Oihu luzea da, arnasaldi bakarrean egina, artzainek mendien artean komunikatzeko erabiltzen zutena, eta, gaur egun, poztasuna adierazteko festa-giroan entzuten dena. Eta leku askotan irrintzi-leihaketak anto- latzen dira. Amaia Garcia Uriondok 10 urte daramatza euskal kultura zabaltzea helburu duen ekimen honetan parte hartzen, ondare inmaterial hori jendartean zabaltzen. Tailer honetan parte hartzen dutenek, irrintzia botatzeko gorputza nola erabili ikasiko dute, irrintzi mota ezberdinak ezagutuko dituzte eta denbora batez lotsa alde batera utziko dute. Animatu parte hartzera!

Hizkuntza: Euskara. Elkargunea: Euskal Herria Museoa (Allendesalazar 5). Eguna eta ordua: Urriaren 23a, eguaztena. 17:00etatik 19:00etara. Antolatzailea: Euskal Herria Museoa. Informazioa eta erreserbak: 946 255 451 – euskalherriamuseoa@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua.

GERNIKA-LUMO (Urriak 26). ‘IPARRAGIRREREN GITARRA’

Tailerra eta hitzaldi musikal irudiztatua. 2020ko abuztuan, Urretxun Jose Mª Iparragirre koplaria jaio zeneko berreungarren urteurrena beteko da . Duela hainbat hamarkadaz geroztik, Gernikako Batzar Etxean haren gitarra dago ikusgai, eta datozen hilabeteotan hori zahar- berritu egingo da, jatorrizko soinu mitikoa berreskuratzeko asmoz. Iparragirreren gitarra hori zaharberritzea, horren musika eta ondorengo euskal musikagileengan izan duen eragina izango da Laura Vicario luthierrak emango duen tailer teoriko-praktikoaren xede, baita Mercedes Albaina ikertzaile eta Musikeneko irakasleak emango duen hitzaldi irudiztatuarena ere.

Hizkuntza: Euskara / Gaztelania. Elkargunea: Gernikako Batzar Etxea. Eguna eta ordua: Urriaren 26a, zapatua. 10:00etan(tailerra) eta 16:00etan (hitzaldia). Antolatzailea: Bizkaiko Batzar Nagusiak. Informazioa eta erreserbak: 946 251 138 – batzar.etxea@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua.

GERNIKA-LUMO (azaroak 7). ‘JOSE ARRUEREN TABLEAU VIVANT’

Murgiltze-jarduera. “Berakatza eguna” pieza José Arrueren obraren elementu mo- duan azaltzen da. “José Arrue barrutik” erakusketa zabaltzeko ekitaldian, obra hori bizia hartuko du museoko hormetatik, ikusleak lorategira eramango dituen katea hasteko, eta lorategian herri- erromeria egingo da, Salbatzaile dantza-taldearen eskutik.

Hizkuntza: Euskara / Gaztelania. Elkargunea: Euskal Herria Museoa. Eguna eta ordua: Azaroaren 7a, eguena. 19:00etan. Antolatzailea: Euskal Herria Museoa. Informazioa eta erreserbak: 946 255 451 – euskalherriamuseoa@bizkaia.eus Leku-kopuru mugatua.

MUNDAKA (Urriak 19). ‘MUNDAKAKO ARATUSTEAK: ATORRAK ETA LAMIAK’

Hitzaldia+emanaldia. Mundakan Aratuste bereziak ospatzen dituzte: Atorrak (gizonezkoen taldea) eta Lamiak (emaku- mezkoen taldea), eta horiei buruzko hitzaldia eta emanaldia egingo dute.

Atorren jantzia: gona, brusa eta praka zuriak, almohada zorroa burutik eta zapi koloretsua osatzen da, eta Lamien jantzia: soineko beltza, artilezko ileorde zuria, zapi koloretsua eta aurpegia margoztuta. Atorrak eta Lamiak, Mundakako kaleak alaitzen dituzte euren kantu, dantza eta umore onarekin.

Hizkuntza: Euskara/gaztelania. Elkargunea: Juan Tribisarrospe kultur Etxea. Eguna eta ordua: Urriak 19, zapatua, 12:30etan. Antolatzailea: Mundakako udala. Informazioa eta erreserbak: 94 617 72 01, turismo.mundaka@bizkaia.org. Leku kopuru mugatua.

MURUETA (Urriak 26). ‘ELIZEN ETA FRONTOIEN IRAGAN BEHINOLAKOENA’

Bisita gidatua. Muruetako ondarea ikuskera berriekin ezagutzeko aukera emango duen ibilbide gidatua egingo dute. Elizak eta frontoiak komunitatearen adierazpiderako tokiak dira: erlijio-errituek, antzezpenek, jokoek eta kirolek bete dituzte lehen eta betetzen dituzte orain toki horiek. Horien ondare geologikoa ezagutu, eta fosilak aurkituko dituzte, estuarioak industri lehenaldian izan zuen garrantzia ulertzeko, eta garai bateko teileria eta arroka apaingarrien aire zabaleko museoa (Litoteka), basoan ezkutatuta dagoena, bisitatuko dituzte.

Hizkuntza: Gaztelania. Elkargunea: Andra Mariaren Jaiotza eliza. Eguna eta ordua: Urriaren 26a, zapatua. 10:00etan. Antolatzailea: Ekobideak. Informazioa eta erreserbak: 666 857 761 – ekobideak@gmail.com. Leku-kopuru mugatua.

MUXIKA (Urriak 12). ‘SARAGIAREN HILETA’

Antzerkia. Saragiaren hileta Ariatza auzoko Santa Kurtze jaietako ekitaldi nagusia da, eta hori antzeztuko dute urriaren 12an. 1889an, ardoa saltzen zuten tabernak urrun daudela, eta alkatearen baimena lortu zuten saragia eliza aurrera eramateko. Idatzi gabeko araudi batek agintzen zuen nork eta nola edango zuen saragiko ardoa. Itxupiko labean gordetzen zuten, eta bertan hasten dira orain ere jaiak doazen guztiei bakailoa eskainiz. 1922an, jaiak animatzeko asmoz umorea eta satira erabiliz, saragiari hileta egin zitzaion lehen aldiz, eta ohitura hori orain ere mantentzen da.

Hizkuntza: Euskara. Elkargunea: Santa Kurtz elizaren plaza (Ariatza auzoa). Eguna eta ordua: Urriaren 12a, zapatuan, 13:00etan. Antolatzaileak: Muxikako Udala, Ariatza auzoko herritarrak. Informazioa: 645 006 663 – liburutegia.muxika@bizkaia.org