Uemaren ikerketaren arabera, euskarak erreferentzialtasuna behar du Bermeon
Euskarak Bermeon erreferentzialtasuna behar duela ondorioztatu du Uemak Bermeo eta Ondarroa, hizkuntzaren garapenean eragiten duten faktoreak ikerketaren bidez. Hortaz, gazte talde erreferenteak indartzea, euskararentzat positiboak izango diren gazte taldeak sortzea eta martxan daudenei indarra ematea proposatu dute.
Kale neurketek eta azterlan soziolinguistikoek erakusten dute euskararen erabilerak beheranzko joera duela Bermeon. Bermeoko Udalak beherakada horren atzean egon daitezkeen arrazoiak edo faktoreak zeintzuk diren jakin gura izan du, behin identifikatuta goranzko joera eragiteko hizkuntza plangintzan zehaztu beharreko lehentasunak finkatzeko.
Goizane Arana eta Eneritz Albizu Uemako teknikariek egin dute ikerketa. Hala, Bermeo parez pare jarri dute Ondarroagaz, hizkuntzaren gaitasunari zein erabilerari eutsi dion udalerri bat delako. Euskararen ezagutzari dagokionez antzekoak dira biak (%79 da Ondarroan, eta %72 Bermeon). Biak udalerri euskaldunak dira, kostaldean daude, bizkaikaitarrak dira, eta arrantzale herriak dira. Hala ere, kale erabileran bat ez datozen herriak dira. Ondarroan %79k (gazteen artean, %92) egiten dute euskaraz kalean, Bermeon, erdira ere ez da iristen, %33k (gazteen artean, %14,8).
Bi teknikarien arabera, euskaraz naturaltasunez hitz egitea ahalbideratzen duen ekosistema osoa da zaindu beharrekoa, hau da, eguneroko bizitzako harreman sareak: «Ekosistema horrek huts egiten duenean sortzen da etena ezagutzaren eta erabileraren artean».
Modu horretan, hizkuntzaren garapenean eragiten duten hainbat faktore nabarmendu dituzte ondorioetan, bakoitzaren ingurukoak zehaztuz. Besteak beste, herriaren kokapen geografikoa, azken urteotan izandako migrazio mugimenduak, turismoaren eragina, transmisioa, erreferenteen garrantzia, herri-bizitza eta ohiturak.
Herri bizitza aktiboa. Herri bizitza ere aipatzekoa dela diote. Ikerketaren arabera, Ondarroan herri bizitza aktiboa eta dinamikoa da, «kalean bizitza handia egiteko joera daukate ondarroarrek, harreman sarea trinkoa da, eta horiek guztiak euskaraz egiten dituzte». Bermeon, ostera, ahulduta sumatzen dute herri giroa zein mugimendua: «Alde Zaharra husteak eta poteoa desagertzeak herri bizitza euskaldunaren gainbehera ekarri duela diote Bermeon; bizimodu ohituretan aldaketak izan dira, eta horrek ondorioak ekarri ditu».
Ikerketak dioenez, bermeotarren artean arazoa ez da gaitasun falta, euskarazko hautua egiteko motibazio falta baizik. «Euskarazko harreman sareak ez dira trinkoak, nahiz eta egon badauden, ez dira orokorrak». Hala ere, kontzientzia duen jende kopuru esanguratsua badagoela diote. Maila makrosozialean, bestalde, herri mailako hizkuntza politika euskararen aldekoa da erabat.
Ondarroan, berriz, gaitasun erlatiboa eta motibazioa, erabat euskararen aldekoak dira. Arazoak maila makrosozialean aurkitu dituztela azaldu dute, hizkuntza politika orokorraren edo bestelako politiken ondorioz etor daitezkeenak.
Transmisioa ere aipatzen du ikerketak. Ondarroak indartsu eutsi dio euskalduntasunari. Bermeon, aldiz, «haustura» gertatu da euskal identitatearen transmisioan.
Inguruaren eragina. Euskararen erabileran herri bizitzak eta transmisioak badute eragina, bai eta kokapen geografikoak ere. Ondarroa herri euskaldunez ingurutata egoteak, nolabaiteko babesa ematen dio euskarari, «inguruko herriekin dituzten harremanak euskaraz izatea bermatuta baitago». Bermeok, berriz, hurbilago dauka eremu erdalduna, eta hara joateko joera handiagoa daukate, Bilbora, batez ere. «Bermeon, inguruko herrietara ateratzen direnean lanera, aisiaz gozatzera eta abar, harremanak gaztelaniaz izaten dira gehienetan. Ondarroan, ostera, harreman horiek gehienbat euskaraz izaten direla adierazi dute».
Joan den eguenean aurkeztu zuten ikerketa Bermeon
Goizane Arana
Ikerketak dioenez, bermeotarren artean arazoa ez da gaitasun falta, euskarazko hautua egiteko motibazio falta baizikIkerketan erreferenteak aipatzen dituzte Aranak eta Albizuk. «Ondarroan pertsona jakinak baino herri eragileak edo elkarteak dituzte erreferentetzat, eta denek euskaraz funtzionatzen dute. Arau soziala oso barneratuta dago, eta hori da eredua. Bermeoko erreferente gehienek, aldiz, ez dute euskaraz funtzionatzen. Kirol mundua izan da aipatuena, futbola batik bat, eta hor eredua gaztelaniazkoa da.
Herri bizitza aktiboa. Herri bizitza ere aipatzekoa dela diote. Ikerketaren arabera, Ondarroan herri bizitza aktiboa eta dinamikoa da, «kalean bizitza handia egiteko joera daukate ondarroarrek, harreman sarea trinkoa da, eta horiek guztiak euskaraz egiten dituzte». Bermeon, ostera, ahulduta sumatzen dute herri giroa zein mugimendua: «Alde Zaharra husteak eta poteoa desagertzeak herri bizitza euskaldunaren gainbehera ekarri duela diote Bermeon; bizimodu ohituretan aldaketak izan dira, eta horrek ondorioak ekarri ditu».
Ikerketak dioenez, bermeotarren artean arazoa ez da gaitasun falta, euskarazko hautua egiteko motibazio falta baizik. «Euskarazko harreman sareak ez dira trinkoak, nahiz eta egon badauden, ez dira orokorrak». Hala ere, kontzientzia duen jende kopuru esanguratsua badagoela diote. Maila makrosozialean, bestalde, herri mailako hizkuntza politika euskararen aldekoa da erabat.
Ondarroan, berriz, gaitasun erlatiboa eta motibazioa, erabat euskararen aldekoak dira. Arazoak maila makrosozialean aurkitu dituztela azaldu dute, hizkuntza politika orokorraren edo bestelako politiken ondorioz etor daitezkeenak.
Transmisioa ere aipatzen du ikerketak. Ondarroak indartsu eutsi dio euskalduntasunari. Bermeon, aldiz, «haustura» gertatu da euskal identitatearen transmisioan.
Bermeotarrek banatu egiten dituzte Bermeoko hizkera eta euskara.
Eneritz Albizu ikerketaren ondorioak azaltzen
Turismoa ere aipatzekoa da. Bermeok gorakada handia izan du; azken bost urteetan, 10.000 bisitari gehiago jaso ditu. Hala, Uemako teknikarien ustez, gogoeta egin behar da gai horri buruz: turismoa sustatzeko neurri iraunkorrak hartu behar dira, «euskara eta herriko identitatea aintzat hartzeari lehentasuna emanda». Ondarroan, diotenez, ez dago apenas turismorik.
Euskalkiak ere badu lekua ikerketan. Diotenez, bermeotarrek banatu egiten dituzte Bermeoko hizkera eta euskara. Euskalkia «lehengai indartsua» dela eta, «herri hizkerari» balioa ematearen beharra nabarmendu dute. Ondarroan, berriz, «oso harro» daude beren euskalkiaz.
Inkestak eta elkarrizketak. Ikerketa egiteko, batetik, datuen bilketak (soziolinguistikoak, geografikoak, demografikoak, ekonomikoak, turistikoak, zerbitzuak, hizkuntza politika) egin dituzte. Bestetik, teknika kuantitatiboak eta kualitatiboak erabili dituzte. Kuantitiborako inkestak erabili dituzte (526 batu dituzte Bermeon eta 498 Ondarroan). Teknika kualitatiboen bitartez, elkarrizketa sakonak eta talde eztabaidak egin dituzte. Udalerri bakoitzean lau herritar elkarrizketatu dituzte, euskararen alor soziolinguistikoaren ezagutza dutenak. Bestalde, talde eztabaiden bidez, herritarren uste eta pertzepzioak jakin gura izan dituzte. 40 lagunek parte hartu dute (21ek Bermeon eta 19k Ondarroan, eta hiru eztabaida talde egin dituzte herri bakoitzean, adinaren arabera banatuta: gazteak (16-24), helduak (25-50) eta adinekoak (51tik gora).
Denon artean egoera buelta emateko lortzeko aukera badagoela uste du Bermeoko Udalak.Proposamenak kontuan. Ondorioetan jasotako ideia nagusiak oinarri hartuta, aurrera begira kontuan izateko lehentasunak jaso ditu ikerketak, eta proposamen horiek guztiak kontuan hartu beharko dituztela azaldu dute Bermeoko udal ordezkariek. Gogorarazi dutenez, euskararen plan estrategiko berria lantzera doaz, gainera. Eta, euskarak 365 egun egitasmoarekin ere bat egingo dutela diote. Bermeoko alkate Idurre Bidegurenek azaldu duenez, «udalak gizarte erantzukizunez jokatu gura du eta berari dagokio euskara politika publiko guztien erdigunean jartzea». Aldi berean, «ezinbestekotzat» jotzen dute gizarteko eragile guztiek eta norbanako guztiek ere, «bakoitzak bere alorrean, egoeraz jabetu eta gizarte erantzukizunez jokatzea». Gizarte mailako erantzukizuna, inplikazioa eta mugimendua «beharrezkoak» direla uste dute, egoerari buelta emateko. Denon artean «lortzeko aukera badagoela» uste dute. Uemak egindako proposamenak hemen sakatuta irakur daitezke.
