Gernika-Lumon sortutako pilotari profesionalek herritik kanpo egindako ibilbidea jaso eta liburu batean bildu du Gonzalo Beaskoetxeak; haiei zor zitzaien aitortza dela dio.
Gernika Jai Alai eskolak eman dituen puntista profesionalen artean dugu Gonzalo Beaskoetxea ere (Gernika-Lumo, 1954). Horien ibilbidea eta historia batu du
Pelotaris profesionales del Jai Alai de Gernika liburuan. Jai Alai frontoian, Endika tabernan eta Turismo bulegoan dago salgai, 18 euroan.
Gonzalo Beaskoetxea
Hain zuzen, frontoi honetatik atera diren pilotari profesionalen biografia batzen du; ezinzekoa izan da den-denak biltzea, baina gehienak liburuan daude. Belaunaldi denak izan ditut kontuan liburua egiterakoan. Nirearen aurrekoa eta ondorengo bi belaunaldiak biltzea egin zait errazen. Beste batzuengana heltzea zailagoa izan da.
Zenbat belaunaldi batu dituzu guztira?
Bost belaunaldi direla uste dut. Jai Alai frontoitik atera diren pilotari profesionalen %90 inguru biltzen du liburuak.
Zenbat pilotari dira?
Hirurehun inguru.
Lan mardula egin duzu, beraz.
Bai, lan handia izan da. Pilotari asko kanpoan bizi dira, beste herrialde batzuetan ezkondu eta han egin dute bizimodua. Horrek zailago egiten du lana. Lanean hasterakoan hainbat datu falta izan ditut. Dokumentazioa bagenuen, Jai Alai frontoiaren artxibotik ateratakoa, eta informazio guzti hori lagungarri izan dut. Hala ere, daturen bat edo beste falta izaten da beti; batez ere, pilotari bakoitzaren ibilbideari dagozkion datuak. Beraz, informazio horren atzetik ibili naiz liburuan batzeko. Gero, libururako informazio guzti hori laburbildu egin behar izan dut.
Zenbat denbora eman duzu lan horrekin?
Jai Alai frontoiaren 45. urteurrenean [2008. urtean] atera genuen lehen liburua, frontoiaren historia eta bere ezaugarri arkitektonikoak biltzen zituena. Hori idazteko Lilia Maure arkitekto ezagunaren laguntza izan genuen. Frontoiaren balio arkitektonikoa agerian uzten zuen liburu hark. Hala ere, liburu horrek bigarren zatia ere eskatzen zuen; hain zuzen, frontoi honek emandako semeen historia batuko zukeena. Pilotari profesional horiek Jai Alai, zesta punta eta Gernikaren izena zabaldu dute munduan, eta hori guzti hori liburu batean biltzea zen asmoa. Lan hori egiteak azkenean denbora luzea eskatu du, hainbat datu falta izan ditugulako. Gauzak ondo egin gura izan ditugu, dokumentazio eta daatu bilketen lana ondo egin nahi izan dugu, eta horregatik atzeratu da liburuaren publikazioa.
Liburuak, beraz, balio historikoa duela esan genezake.
Bai, Gernika Jai Alaik eman duen onena batzen baitu liburuak. Puntista horiek nondik nora ibili diren ere batzen du, eta pilotari guzti horiek egindako lanaren aitorpena ere bada. Gernika-Lumo ordezkatu izan dute mundu zabalean. Baina frontoiari eta bere semeei ere egin nahi die omen liburu berri honek. Hain zuzen, gu gara frontoi honetako semeak.
Zure ustez, pilotari horiei guztiei omen egitea garrantzitsua al da?
Bai, bada. Beraiekin izan dugun zorra da, eta aitortza hori publiko egitea garrantzitsua dela uste dut. Liburuan jaso dugu beraien lana, pilotari profesional denek egin dugun lana. Hala, izan garen hori ez da ahazturan geldituko.
Eta Gonzalo Beaskoetxea ba al dago liburuan?
Bai, ni ere frontoi honetatik atera nintzen, eta pilotari profesionala izan nintzen. Ohore hori izan dut, eta nire ibilbidea ere gainontzeko pilotarien ibilbidearekin batera jasota dago liburuan.
Pilotarien ibilbidea ez ezik, informazio grafikoa ere biltzen du liburuak. Zenbait argazki, gainera, inoiz argitaratu gabeak dira.
Hala da. Frontoia eraikitzen ari ziren sasoiko argazkiak, eta frontoia inauguratu zutenekoa, Begoñako Ama Birjinarekin. Izan ere, frontoiaren ama besoetakoa da Begoñako Ama Birjina. Jende oso gutxik daki hori. Hoiez gain, badaude beste zenbait argazki, frontoi honetan zerbitzari izandakoen argazkiak, esate baterako. Baina frontoiaren sasoi bateko argazkiak aipatuko nituzke; horietan ikusten baita frontoiaren egitura zelakoa den. Bere zutoinak ikusgarriak dira, eta ondarearen kalifikazioa dute. Secundino Zuazo arkitektuak diseinatu zuenean Jai Alai urrunetik ikusteko eraikin legez planteatu zuen, bere monumentua balorean jartzeko moduan. Gaur egun, baina, etxebizitzekin inguratuta dago frontoia, eta ezaugarri horiek izkutuan daude.
Liburuak biltzen dituen pilotari denen artean, baten bat aipatuko zenuke?
Asko dira aipatuko nituzkeenak, baina ezin dut bat bakarra aukeratu.
Nostalgiarik izan al duzu liburua idazterakoan?
Noski. Izan ere, kuadrillakoak izandako lagun batzuk hil egin dira, eta horien biografia idaztea gogorra izan da. Gainera, liburu hau horietako bati eskainita dago, Jose Alberto Oar-Artetari.
Gaur egun eskolan dabiltzan pilotariekin beste libururen bat idatziko ahal da inoiz?
Frontoi honek askotarako ematen du, hainbat bizipen eman dizkigu eta emango dizkigu. Beraz, nik uste dut frontoi honen historia bilduko duen beste liburu bat idatziko dutela noizbait. Askotan esan dudan legez, frontoi honek asko eman izan dio-eta Gernikari. Ea erreleboa hartzen didaten.
Balio hezigarria ere badu liburuak.
Baita, zesta punta gure kulturaren parte baita, eta hori presente izatea garrantzitsua da. Gure heriaren enbaxadore izan gara. Askok Gernika izena eraman dute hemendik kanpora; harrotasunez eraman, gainera. Enbaxadore guzti horien lanari aitortza da liburu hau; bereziki, joan zitzaidan lagu bati.
