Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Eako Udalak auzo batzarrak deitu ditu

Busturialdeko Hitza — 2026-05-20 15:37:58

Eako Udalak deituta, auzo batzarrak egingo dituzte datozen bi asteburuetan. Horietan, herritarren ekarpenak jasoko dituzte, eta udalak martxan dituen proiektuen berri emango dute udal ordezkariek.

Domeka honetan [maiatzak 24] 12:00etan elkartuko dira Natxituko bolatokian, eta argitu dutenez, bolatoki aurrerako eta plazarako proiektuaren inguruko bilera monografikoa izango da.

Bestalde, datorren astean egingo dituzte Eako eta Bedaronako auzo batzarrak. Maiatzaren 30ean, zapatuan, 12:00etan elkartuko dira eatarrekin, Eskolondon. Biharamunean, berriz, bedarutarren txanda izango da; 12:30ean hasiko dute batzarra Bedaronako txokoan.

Galdetegia. Bestalde, udalaren etorkizuneko kultur politika definitzeko, herritarren iritzia ezagutu nahi dute, eta horretarako galdetegi bat zabaldu dute (anonimoa da eta erroldatu gabe daudenek ere bete dezakete): “Etorkizuneko kultur eskaintza eta inbertsioetan herritarren iritzia kontuan hartzeko prestatu dugu galdetegia”. Internet bidez bete daiteke galdetegia.

"Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 06:00:44

Asko eta askotarikoak dira tokiko musika eszena autogestionatuak bidean topatzen dituen harriak. Eztandap taldeko kideentzat, bateria-jotzaile aldaketa izan da erronken zerrendan azkena, baina Busturialdeko eta Zornotzako partaidez osatutako taldeak asmatu egin du horiei aurre egiten, eta beren hirugarren lana plazaratzeko puntuan dute: Itzalak. Asier Goikoetxea eatarrak, Juan Diego Chancafe gernika-lumotarrak eta Asier Fernandez, Jonathan Santos eta Jon Ander Agorreta zornotzarrek osatzen dute rockaren koordenatuetan mugitzen den bosteko ekuazioa.

Azkarra da bizitzaren abiadura, eta are bizkorragoa musika industriaren tempoa: kargutu orduko, hirugarren lana kaleratzekotan zaudete.
Bai. Unibertsitate sasoian hasi zen gure ibilbidea, eta, konturatzerako, bide ederra egin dugula uste dut. Polita izan da orain artekoa, eta aurrez aurre duguna halakoxea izatea espero dugu. Aurreko bateria-jotzaileak taldea utzi zuenean, une zailak bizi izan genituen, baina hura ere gainditu genuen; orain arteko bilakabidearen balorazioa ezin hobea da.

Zergatik Itzalak?
Lehen izenburu aukera Kintsugi zen. Pitxerrekin lotutako termino asiarra da: horietako bat apurtzen denean, konpondu ordez, arrakala gehiago egiten dizkiote; apurtuta egondakoa are gehiago markatzen dute, horri balioa eman asmoz. Hausturetatik indarra ateratzeko ideia asko gustatu zitzaigun, baina terminoa bera apur bat arrotz begitantzen zitzaigun. Beraz, irudi hori abestietako baten izenagaz —Itzalak— nahastea erabaki genuen. Hori bai, lanaren diseinuak keinu egingo dio kintsugi kontzepturi.

“Martin Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere”

Azken lanean modura, berriro Martin Guevararen eskolara jo duzue.
Bai. Silver Recordings estudiora itzuli gara. Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere. Hiru egunetan grabatu dugu album osoa, eta oso asebeteta geratu gara beharragaz. Beragaz lan egin dugun bigarren aldia izanik, hark ere jadanik badaki zer interesatzen zaigun edota zelan funtzionatzen dugun. Uneoro oso profesionala eta hurbila izan da haren lana, eta erabat eskertuta gaude.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Berriro ere LP formatuaren aldeko apustua?
Bai. Zortzi abesti edukiko ditu, 28 minutu inguruko iraupenagaz.

Eta berriz ere ahotsa alde batetik eta sekzio instrumentala, berriz, analogikoan.
Halaxe da. Lehenengo, oinarri instrumental guztia analogikoan, alegia, taldekide guztiok batera grabatu dugu. Ostean, ahotsa txertatu dugu.

Zer dela eta grabazio analogikoarekiko hautu hori?
Oso gustura behar egiten dugu hala, eroso sentitzen gara. Batetik, denok batera jotzea errazagoa dela iruditzen zait; bestetik, kontzertu edo entsegu bat bailitzan, grabazioak naturaltasunetik irabazten duelakoan nago.

“Abestien abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia”

Zelakoa izan da hirugarren lanerako sormen prozesua?
Egia esan, ez dugu ezer berririk egin. Normalean, Asier Fernandezek ideiak ekartzen ditu entseguetara, eta horietatik abiatzen ditugu kantuen hezurdurak. Hori bai, oraingo honetan kide bat baino gehiagoren eskutik jaio dira ideiok.

Eta zein izan da abestien abiapuntua?
Bada, ez dugu patroi edo eredu jakinik. Abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia.

Alde estilistikoari helduta, orain arte, aniztasuna izan da zuon musika definitzeko berbarik egokiena.
Bai. Lehen albumak hard rock kutsua zuen, eta bigarrenaren zati batzuk, aldiz, pop rockera hurreratzen ziren, pasarte lasaiagoekin. Hirugarren geltoki honi dagokionez, denetarik edukiko duela uste dut. Izan ere, bateria-jotzaile aldaketak kutsu berezia eman dio musikari: estilo oldarkorragoa du, intentsoagoa eta zelanbait jotzaileagoa. Horrek eragina du, noski, abestietan. Azken batean, abestiak egiterakoan, ez dugu estilo edo korronte jakin batean pentsatzen: kantuak berak gidatzen gaitu horra, eta gu abestiak eskatzen duen horri kasu egiten saiatzen gara. Beraz, popetik hurbil dauden pistak sortu ditugu, baina rockeroak direnak edota hard rocka, funka zein stonerra ukitzen dutenak ere bai.

Albumari esangura kontzeptuala bilatzen saiatu al zarete?
Ez bereziki. Egia da keinuak egon, badaudela: Itzalak abestia dago, baita Argiak izenekoa ere. Gainontzekoek, baina, ez dute kontzeptualtasun handirik. Ez hori bakarrik: albumaren abestien ordena azken orduan erabaki dugu, azkena zein izango zen baino ez geneukan-eta guztiz argi.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Eta ni begira kolaborazioz beteriko albuma zen.
Baina Itzalak-ek ez du bide hori jarraituko: ez dugu kolaboraziorik egin. Zuzenekoei begira, ez dugu baztertzen adiskideren bat gonbidatzerik, baina grabaketan ez du inork parte hartu.

Bideoklipa ere kaleratu zenuten aurreko albuma plazaratzean.
Bai, baina horri ere buelta bat ematea erabaki dugu. Ez dugu ohiko bideoklipik kaleratuko, baina gure sare sozialetan joango gara bideo laburren bat edo antzeko beste edukiren bat publikatzen. Hirugarren lanari begira, musikari erreparatu diogu gehien: alde musikala ahal beste fintzen ahalegindu gara, eta, ondorioz, ez ditugu indarrak bideoklipen alderdian ipini gura izan.

“Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko”

Zein helburu duzue aurrerantzean?
Lehendabizikoa, grabazioagaz asebeteta geratzea, lortu dugu. Orain, datozen egunotan, aurrerapen abesti bat iragarriko dugu, eta album osoak hurrengo asteetan argia ikustea espero dugu. Maiatzaren amaieran, bestalde, zuzenekoen dinamikari helduko diogu. Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko.

Oholtza gosez zaudete, horrenbestez.
Jakina. Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu, eta urrats hori oholtzan bistaratu nahi dugu. Gaur-gaurkoz, Eako jaietan ariko garela aurreratu dezakegu, ekainean; gerora, uztailean, Zornotzakoetan. Sodupen ere oholtzaratuko gara, eta Galiziaraino ere bidaia egingo dugu, bertan jotzeko.

Elkarbizitza sendoago baterako hazia ereiten

Busturialdeko Hitza — 2026-05-09 18:13:30

Goizeko lehen ordutik, giro ona eta janari usaina izan dira gaur [maiatzak 9] protagonista Eskolondon. Izan ere, ehun bat lagunek egin dute bat Eako Munduko janariak kulturarteko festagaz. Kulturetan tokian tokiko janariek duten garrantziaren jakitun, mahai ingurua izan dute topagune nagusi, baina edonola ere, denentzako eta denetariko ekintzez gozatu dute goizean zehar.

[ARGAZKIAK]

Ea herri txikia bada ere, bertan bizi direnak “askotarikoak” dira, horrek “aberastasun handia” suposatzen duela uste dute udaletik. Halere, badakite aniztasunak erronkak dakartzala eta horiei aurre egin asmoz, Farapi elkartearen kanpo aholkularitzaren laguntzagaz, harrera eta kulturarteko elkarbizitza hobetzeko prozesuari ekin zioten duela hilabete batzuk. Bide horretan, Eako herriaren errealitatea aztertu, udalaren baliabideak eta prozedurak berrikusi eta “etorkizunerako bideak marrazten hasi” dira. Izan ere, argi dute kulturartekotasuna ez dela soilik desberdintasunaren presentzia eta “elkarbizitza ez dela bakarrik elkarren ondoa bizitzea”.

Lanean diharduten arren, argi dute harrera eta kulturarteko elkarbizitza hobetzea ez dela soilik udalaren esku geratu behar den lana: “Elkarbizitza ez da berez gertatzen den zerbait, guztion artean eraiki beharrekoa da. Errespetutik, jakin-minetik eta elkarrizketatik eraikitzen da elkarbizitza, eta bidean, denok ikasteaz gain, komunitatea sendotzen dugu”.

[ARGAZKIAK]

Komunitate sendo baten isla izan da hain zuzen ere, gaur Ea. Jakin-minetik, kultura ezberdinetako jolasak ezagutu dituzte umeek, tartean Finlandian edo Marokon jolasten direnak. Elkarlanaren eredu, jolasak antolatzeko herrian umeentzako ekintzak antolatzen dituen Pauso Txikiak taldekoen laguntza izan dute antolatzaileek.

Hara eta hona ibili ostean, ekintza lasaiagoetan zentratu dira: arabierazko alfabetoa eskuan, eskumatik ezkerrera beraien izenak arabieraz idazten ahalegindu dira. Batzuk beste batzuk baino trebeago ibili arren, elkarri lagundu denek pozik amaitu dute. Atsedenik hartu gabe, henna tailerrean elkarri aldi baterako tatuajeak egin dizkiote: txantiloiak erabilita, forma eta neurri ezberdinetako irudiak aukeratu dituzte askok; beste batzuk berriz, esku hutsezko marrazketagaz ausartu dira.

Parte hartzearen garrantziaz.
Udalak “berebiziko garrantzia” ematen dio herritarren parte hartzeari eta gaur, haurretatik hasi eta helduetara, kulturartekotasun jaian parte hartzeko gogoa erakutsi dute eatarrek. Ez gaur bakarrik, gaurkoa “parte hartzearen fruitua” izan baita. Jaialdiaren antolaketan aritu den lan taldea jatorri anitzeko pertsonek osatu dute, hainbat hilabetez elkartu eta helburu berdinari begira lanean aritu direnak: “Hilabete hauetan, besteak beste, harrera eta elkarbizitzari buruzko printzipio gidariak adostu eta horretarako ekintza proposamenak egin ditugu”. Horregatik, Munduko janariak festa jaialdia lanean aritu diren guztien “konpromisoa, denbora eta ilusioa” goraipatzeko aprobetxatu dute: “Eskerrik beroenak modu batean edo bestean lagundu eta gaurkoa posible egin duzuen guztiei”.

[ARGAZKIAK]

Kubako tostoiak, Marokoko Kus Kusa, Italiako parmesanoa eta Euskal Herriko taloak egiten ikasteko aukera ere eduki dute eatarrek, eta asko izan dira herrikideek beraien jaioterriko errezetak nola egiten zituzten ikustera hurreratu direnak. Gainera, ikasitakoa etxean praktikatu ahal izateko, lau errezetekin esku orria prestatu dute antolatzaileek, sukaldari bakoitzaren ama hizkuntzari tokia eskainita.

Errezetak gordeta, bazkaltzeko ordua ere iritsi zaie eatarrei. Umeen txanda izan da lehenengo eta helduena, gero. Helduak izan dira proposamen gastronomikoa gogo handiz hartu dutenak, goizean zehar kozinatzen ikusi dituztenak dastatzeko aukera izan baitute. Lau platerak gutxi balira, herriko kuadrilla batek marmitakoa ere prestatu du, eta Bodegoie Aritza tabernako langileek, Venezuelako sukaldaritza hurbildu diete, arepak eta tequeñoak prestatuta.

[ARGAZKIAK]

Ea herri txikia bai, baina “zabala” ere badela erakutsi nahi zuten gaur, eta baita lortu ere. Hala eta guztiz ere, antolatzaileek maiz errepikatu dute gaurkoa ospakizuna bai, baina nahi duten etorkizuna eraikitzeko “abiapuntua” ere badela: “Harrera egitea prozesu bezala ulertzen dugulako, gaurkoa izan dadila biharko elkarbizitza sendoago baten hazia”. Gaur botatako hazia indartu eta loratu dadin baina, nahitaezkoa izango da herritarren parte hartze aktiboa. Horregatik, deitzaileen eskariari erantzunez, beraien ekarpena egin eta boluntario sarean parte hartzeko izena eman dute askok.

Inurri txikien jaia, ederra bezain aberatsa

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 15:50:35

“Iñurrien antzera pauso txikiz aurrera, amestera”, dio ETS musikaren abesti ezagunak, eta txikitasunetik amestea zer den ondo baino hobeto dakite eskola txikiek. Iñurri lana egiten dute egunez egun, eta emaitza oparoak lortzeko gai direla erakusten dute. Gaur [maiatzak 7], inurri horien topaleku izan da Gautegiz Arteaga: XIX. Busturialdeko Eskola Txikien Jaia ospatu dute.

Gautegiz-Arteagako Montorre Eskolak antolatu du aurtengo hitzordua, eta Urretxindorra (Muxika), Uzelai (Busturia), Mundaka eta Haizeder (Ea-Elantxobe-Ibarrangelu) eskolako lagunekin giro ederrean elkartu ziren. Gutxi gora behera 500 ikasle inguru bat egin dute jaian, baina irakasle, guraso eta laguntzaileekin ia 800 lagun elkartu dira.

10:15ean Montorre Eskolakoen harreragaz hasi dute jaialdia, herriko plazan, eta jarraian, horiek bertsoak eta koplak abestu dituzte, eta elkarrekin talde argazkia atera dute. Ondoren, dantza entseguak egin, eta 11:30ean hasi dute dantza ikuskizuna.

Betiko moduan, adin tarteetan banatuta egin dute dantzan. 2-3 urte bitarteko umeek Kilimak abestiaren erritmora dantzatu dute, eta 4-5 urte bitartekoek Ene Kantak-en Ikasle berri bat abestiarenera. Gero, Lehen Hezkuntzakoak atera dira plazaren erdira. Lehenengo ziklokoek The Uski’s eskualdeko taldearen Horrelako aukeratu dute euren koreografia eskaintzeko, bigarren ziklokoek Goazenen Dantza dezagun hil arte eta hirugarren ziklokoek Duplaren Ongi etorri.

Gero, berriz, jolasetarako eta tailerretarako tartea hartu dute, txokotan banatuta; batzuk herriko plazan elkartu dira, eta beste batzuk, ostera, parkean.

13:15ean elkarrekin bazkaldu ostean, 15:30ean agurtzeko ordua heldu zaie. Amaierako ekitaldia bertsoekin eta biribilketan elkartuta girotu dute, eta Gautegiz Arteagakoek Muxikakoei pasatu diete lekukoa; izan ere, datorren urtean Urretxindorra Herri Eskolan elkartuko dira euren jai handia ospatzeko.

Kulturarteko jaia ospatuko dute Ean

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 10:02:37

Elkarrizketa eta Garapenerako Kultur Aniztasunaren Mundu Eguna da maiatzaren 21a, eta beragaz bat eginez, Munduko janariak Eako kulturarteko festa ospatuko dute zapatuan [maiatzak 9], 11:30etik aurrera, Ean.

Eskolondon elkartuta, umeen jolasak, tailerrak eta hainbat jakiren prestaketan murgilduko dira. 14:45ean, berriz, Mundu bat EAn prozesu parte hartzailea aurkeztuko dute, eta 15:00ak aldera, bazkari herrikoian elkartuko dira.

Herrian dauden kultura desberdinetako jolasak, musikak eta jakiak elkartuko dituzte, eta esate baterako, jolasak antolatzeko herriko Pauso Txikiak taldekoen laguntza eduki dute: “Umeei begira herrian gauzak antolatzen dituen elkartea da. Adibidez, bertoko jolas moduan, zakuen jolasa egingo dugu, eta Marokoko Rif eskualdetik etorri eta talde eragileko kide den batek proposatutako jolasa ere egingo dugu, baita Bedaronan bizi den finlandiar batek proposatutakoa ere”. Bestalde, henna tailerra eta arabierazko izenei buruzkoa ere egingo dituzte.

Proposamen gastronomikoa ere zabala izango da. Sukaldaritza tailerretan errezetak prestatu ondoren, herri bazkarian dastatuko dituzte; 100 bat pertsona elkartuko dira: “Jendearen partetik sekulako erantzuna eduki dugu. Talde eragileak eroan du antolaketaren pisua, baina era batera edo bestera, jende askok parte hartuko du antolaketan, eta oso positiboa dela iruditzen zaigu”. Kubako ogi txigortuak, Maroko kuskusa, Italiako parmigiana eta Natxitukoen eskutik taloak egingo dituzte. Horrez gain, marmitakoa ere prestatuko du herriko kuadrilla batek. Postrea, ostera, Bodegoian lan egiten duten bi herrikidek prestatuko diete: “Senegaldarra eta venezuelarra dira, eta jaia egingo genuela jakin zutenean, eurek postrea egingo zutela esan ziguten”.

Mundu bat EAn prozesu parte hartzailea aurkeztuko dute

Leire Ortega zinegotziak esan bezala, “prozesu baten adierazpen bat da jaia”, eta ez da momentu zehatz batean egingo duten jai bat bakarrik. Abiapuntua da; izan ere, aurrera begira ere kulturartekotasuna eta elkarbizitza lantzen segitzeko apustua egin dute.

Lanketa. Ortegak aipatutako prozesu edo bide horretan, Farapi Kooperatiba eduki dute bidelagun. Hasieran, udalaren asmoa zen harrera plana egitea, baina Eakoaren tamainako udal batentzako harrera protokolo bat egitea, bide-orri bat definitzea egokiagoa zela esan zieten adituek: “Azkenengo urteetan, jatorri desberdinetako gero eta jendea gehiago etorri da bizitzera, eta horiei harrera egiteko modua zein kulturarteko elkarbizitza hobetzeko beharrizana ikusi genuen udal gobernu taldean. Batzuk kaletik ikusten ditugu, beste batzuk badakigu Ean bizi direla, baina ez dakigu nortzuk edota nongoak diren eta ez daukagu harreman handirik eurekin. Iruditzen zitzaigun lanketa egiteko ondo etorriko litzaigukeela kanpo aholkularitza bat edota horretan lan egiten duen talderen baten laguntza edukitzea, eta hori egin dugu. Eta diru laguntza ere lortu dugu”.

Kooperatibako kideek fase desberdinak planteatu zizkieten. Alde batetik, udalerriko errealitatearen analisia egitea proposatu zieten. Azterketa kuantitatiboa eta kualitatiboa egin zuten: “Udal errolda konpartitu genuen eurekin; jatorri desberdinetako zenbat pertsona dauden, jatorri horiek zeintzuk diren… Eta mankomunitatearen datuak ere partekatu genituen; zenbat pertsonak jo izan duten mankomunitatearen zerbitzuetara eta abar. Horrez gain, udalak gaiaren inguruan, batik bat euskarari dagokionez, egin izan duena ere konpartitu genuen”.

Horrekin batera, elkarrizketak ere lotu zituzten hainbat herritarrekin. Besteren artean, zaintza lanetan dabiltzan emakumeekin eta euskara ikasteko taldean daudenekin batu ziren: “Batzuk bikotekidea bertokoa daukatenak eta hona etorritakoak dira eta beste batzuk familiarekin hona etorritakoak”. Ahalik eta “abaniko zabalena” izaten saiatu ziren, esperientzia eta errealitate desberdinak ikusteko. “Leku berri batera etortzea zelan bizi izan duten, zelan sentitu ziren, zelan hartu dituzten, zer eskertu duten, zer bota duten faltan… ezagutu nahi genuen”.

“Komunitatea sortu nahi baldin badugu, herritarrak inplikatu behar genituela argi ikusi genuen”

Elkarrizketez gain, bi bilera egin zituzten Farapikoekin: hezkuntzako ordezkariekin —eskola eta haur eskolako zuzendariak eta guraso elkarteko ordezkariak— eta herriko eragileekin batu ziren. Azken horretan herriko hamabi talde eta eragile desberdinetako ordezkariak elkartu ziren. Aldi berean, udalarekin ere lanketa egin zuten; udalak dauzkan harrera-mekanismoak eta harrera-guneak zeintzuk diren aztertu zuten, baita zelan jarduten duen eta jarraipena zelan egiten duen ere: “Ze egoeratan gauden eta hobetzeko zer eduki genezakeen ikusi nahi genuen. Horregaz batera, harrera zelan ulertzen dugun eta zelan egitea gustatuko litzaigukeen ere landu genuen”.

Udalean eduki ditzaketen harrera-gune desberdinak zeintzuk diren, gune horretan zeintzuk izango liratekeen lehenengo harrera zein aurreragokoa egiten duten agenteak —teknikariak, administrariak, zinegotzia…— aztertu eta zehaztuz, printzipio gidari batzuk atera zituzten. Hain zuzen ere, azpimarratu duten bezala, harrera prozesu baten moduan ulertzen dute, “zeozer globala, ez dena unean unekoa edota soilik hasieran egin beharrekoa”. Beraz, jarraipena eman behar zaiola eta elkarbizitza eta kulturartekotasuna landu behar dituztela ardi daukate.

Analisi osatu horretatik “emaitza aberasgarriak” irten zirela nabarmendu dute.

Harrera ez denez unean uneko gauza eta udalaren ardura bakarrik, elkarlanerako hautua berretsi zuten: “Komunitatea sortu nahi baldin badugu, eta udalerrira etorritakoak gure komunitatearen parte izatea nahi badugu, baita denok elkar ezagutzea ere, herritarrak inplikatu behar genituela argi ikusi genuen”. Horregatik, talde eragilea sortu zuten, jatorri desberdinetako zortzi herritarrek osatutakoa.

Kooperatibarekin egindako lana konpartitu dute talde eragile horretan, ekarpenak jasotzeko eta denen artean aurrera zelan egin behar duten zehazteko. Talde eragilearen bilera batean sortu zen jaialdi bat antolatzearen ideia: “Ideia moduan irten zen polita eta aberasgarria izango litzatekeela jaialdi bat egitea, herrian aniztasuna dagoelako eta gauzak konpartitzeko eta erakusteko jendea dagoelako”.

Elkarbizitza hobetzea bidean, aurrerapausoak ematen segitu nahi dute. Talde eragilean ekintza eta proposamen asko atera dira, eta apurka-apurka horiek aurrera ateratzen joan nahi dute, “benetan positibo ikusten” dituztelako eta prozesu horretan lagundu ahal dutela uste dutelako. Gainera, zapatuko eguna baliatu nahi dute boluntario sarea handitzeko, talde parte hartzailea gehiago zabaltzeko. Jendea inplikatzen jarraitzeko asmoa daukate, lanketa horretan aurrera egiten segitzeko.

Munduko janariak jaiaren egitaraua:

11:30. Ongi etorria eta haurren jolasak.
12:30. Munduko jakien prestaketa kolektiboa.
14:45. Mundu bat EAn prozesu parte hartzailearen aurkezpena.
15:00. Dastaketa eta bazkari herrikoia, Eskolondon.

Bizkaibusen zerbitzua berritzeko aurreproiektuari alegazioak aurkeztu dizkio Eako Udalak

Busturialdeko Hitza — 2026-05-05 12:35:22

Bizkaibusen kudeaketarako 2014etik indarrean dauden kontratuak berritzeko, Bizkaiko Foru Aldundiak datozen hamar urteetarako Bizkaibusen zerbitzua berritzeko aurreproiektuak aurkeztu ditu. Maiatzaren 22ra arte alegazioak aurkeztu daitezke, eta Eako Udalak alegazioak aurkezteaz gain, herritarrei ere gauza bera egiteko dei egin die: “Azpimarratu nahi dugu zerbitzuaren kalitatea bermatze aldera, komenigarria dela herritarrek ere helegiteak aurkeztea, herritarren ikuspegia ezinbestekoa baita”. Jakinarazi dutenez, hainbat eatarrek aurkeztu dituzte alegazioak dagoeneko, eta herritar talde batek sinadura bilketa ere abiatu du, era kolektiboan aurkezteko.

Udalbatza osatzen duten talde politiko biek, EH Bilduk eta EAJk, adostu dute alegazioak aurkeztea.

Busturialdea eta Lea-Artibairako aurreproiektuaren kasuan, udalerriari dagokionez, Gernika-Ea ibilbidea egiten duen autobus txikiaren zerbitzua bertan behera uztea aurreikusten da.

Horren ordez, A3532 Gernika-Lumo – Urdaibai – Lekeitio deritzona proposatu du aldundiak, eta horrek hiru ibilbide izango lituzke: Neguan, Gernika-Lumo – Laida – Laga – Ibarrangelu – Elantxobe – Ea – Ispaster – Lekeitio, eta udan, berriz, horrez gain, Gernika-Lumo – Laida – Laga – Ibarrangelu – Elantxobe eta Gernika-Lumo – Laida – Laga – Ibarrangelu. “Horrenbestez, proba pilotuaren bidez martxan ipini zen ibilbidea, nolabait, mantendu eta Lekeitioraino luzatuko litzateke. Linea berri hori ez litzateke Bedaronatik pasako eta, neguan zein udan, Laida, Laga eta Elantxobetik pasako litzateke”, azaldu dute udal ordezkariek.

Bilbo eta Lekeitio lotzen dituen A3513 linea, ostera, bere horretan mantenduko litzateke.

Ondorioz, autobusa Bedaronatik pasa dadin alegazioak aurkeztu ditu Eako Udalak, eta “denborak murrizte aldera”, Gernikatik Earako ibilbidea moldatu dezatela ere eskatu dute, “zuzenagoa izan dadin”. Era berean, ibilbidetik kanpo geratuko liratekeen geralekuak zerbitzurik gabe ez uzteko, udan Elantxoberaino iristea planteatzen den ibilbidea neguan ere mantentzeko eskatuko dute: “Batetik, A3532 linea berria Bedaronatik igarotzeko eskaera egin da eta, bestetik, linearen ibilbide nagusia laburtzeko eskatu da Gernikatik Earako tartean, Bedaronatik igarotzeko astia irabazi ahal izateko eta linearen erakargarritasuna handitzeko. Era berean, ibilbidearen moldaketaren ondorioz bazter geratuko liratekeen geralekuak zerbitzurik gabe ez uzteko, udan Elantxoberaino planteatu duten ibilbidea neguan ere mantentzeko eskaera egin da”.

Ea, Elantxobe eta Mundakako portuetan hobekuntza eta segurtasun lanak egiten ari da Jaurlaritza

Busturialdeko Hitza — 2026-05-02 10:00:43

Hondartzarik bariko kostaldeko udalerrietan lanak egiten ari da Eusko Jaurlaritzako Portu, Itsas Gai eta Litoralaren Zuzendaritza, uda garaian udalerri horietan “zerbitzu egokiak eta segurtasuna bermatzeko” helburuagaz. Hori dela eta, zerbitzuak, azpiegiturak eta erabilera baldintzak hobetzeko jarduketak egiten ari da, besteren artean, Ean, Elantxoben eta Mundakan.

Izan ere, hondartzarik ez dutenez, uste dute arreta espezifikoa behar dutela herritarrentzat zein bisitarientzat “egokiak eta seguruak” diren eta “oinarrizko zerbitzuez hornitutako” espazio publikoak bermatzeko. Testuinguru horretan, Saila udalerri bakoitzaren errealitatera egokitutako esku-hartzeak garatzen ari dela diote, “ikuspegi praktiko eta emaitzetara bideratuarekin”. Koldo Goitia Portuetako zuzendariak esan du udalerri horien beharrei “erantzun zehatza” ematen adi direla: “Zerbitzuak indartuz eta azpiegiturak hobetuz, jende gehien biltzen den hilabeteetan portuetan segurtasuna bermatzen ari gara”.

Mundakako portuan “funtsezko jarduketak” egiten ari dira: komun publikoen lokalaren eta udako zaintza langileentzat den espazioaren berrikuntza egiten ari dira, baita kanpoko dartsenaren dragatzea ere, ontzien ainguratzea errazteko “ezinbestekoa” dena. Horrez gain, kostaldeko eremuko eskailerak konpontzen ari dira, eta segurtasuna indartuko dute ekainetik irailera bitarteko zaintza pribatuko zerbitzu baten bidez.

Elantxoben, esku-hartzeak portuaren segurtasuna eta erabilera-baldintzak hobetzera bideratuko dituzte, udan zaintza pribatua kontratatuz eta portuko biltegi baterako itxitura eginez. Jarduketa hauek lehendik egindako lanekin osatzen direla gehitu dute, hala nola udako igerilekurako sarbideko barandaren konponketarekin, inguruko irisgarritasuna eta segurtasuna hobetuz.

Bestalde, Ean, Jaurlaritzak “lankidetza estua” izan duela udalarekin azpimarratu dute, sasoiko oinarrizko zerbitzuak jartzea errazteko helburuaz. Horrela, portuan dutxak eta hondartzako etxolak jartzea baimendu dute, “jende gehien dagoen hilabeteetan kostaldearen erabilera-esperientzia hobetzeko”.

Jarduketa horiekin lurralde orekaren alde egin dutela gaineratu du Goitiak: “Lurralde-oreka bermatzea da udalerri hauetan ere jardutea, eta egitateekin egitea: inbertsioekin, mantentze-lanekin eta udalekin lankidetza zuzenarekin. Jarduketa hauek sendotu egiten dute Eusko Jaurlaritzaren apustua, portuaren eta udalerriaren arteko harremana indartzen duen kudeaketa-eredu baten aldekoa, tokiko biztanleen bizi-kalitatea hobetuz eta kostaldeko gune hauen erakargarritasuna sustatuz, erabilera antolatu, seguru eta jasangarri baten ikuspegitik”.

Marco Martin, Natxituan garaile

Busturialdeko Hitza — 2026-04-28 13:25:46

BBK-Euskadi Fundazioko Marco Martin Cuevas sendoena izan zen, iragan domekan [apirilak 26], 30. Natxituko Txirrindulari Lasterketan. Aurtengo Euskaldun Torneoko hamargarren proba puntuagarria azterketa gogorra izan zen tropela osatu zuten 139 parte hartzaileentzat; ziklistek koskaz eta bihurgunez jositako 119 kilometroko ibilbide itogarriari aurre egin behar izan zioten. 100 lagunek baino ez zuten Natxituko helmuga lerroa harrapatu, eta garailearen batez besteko abiadura orduko 42 kilometrotik gorakoa izan zen, gogortasunaren isla.

Lehen kilometroetatik, erasoaldiak eta ihesaldi saiakerak izan ziren nagusi. Natxitutik egin zuten estreinako pasaeratik Kapelmuur-Hermitageko Lucas Muzas Esteban igaro zen lasterketa buruan, baina bere errenta txikia zen oso. Bigarren pasaeran, ostera, tropela luze-luze eginda igaro zen, ihesaldirik gabe. Ispasterretik Ereñora arteko errepide gorabeheratsuak, mendaterik eduki ez arren, eragin argia eduki zuen lasterketaren bilakaeran, geroz eta gehiago xehetu baitzuen tropela.

Argazkia: Natxitukue.

Hala, helmugarako 12 kilometroren faltan egin zuten Natxituko azken pasaera, probaren zati erabakigarria orduko. 10 kilometro ingurutan, Bedaronara igo ziren lehenengo, eta Angelutxutik barrena Natxitura, azkenik. Mendateotan piztu ziren suziriak, eta Eako herrigunera, Angelutxuko malden magalera, bederatzi laguneko taldea aurrea hartuta iritsi zen. Azken aldapa hark egin zituen epaile lanak. Azken kilometroan, Caja Rural-Alea taldeko Adria Regada Hierro metro batzuk hartzen saiatu zen, baina bere erasoaldia atoan blokeatu zuen Martinek, eta beste horrenbesterekin erantzun zion jarraian.

Inor ez zen gai izan BBK-Euskadi Fundaziokoaren erasoari aurpegia erakusteko: Martinek nagusitasunez eta 02.49.15eko denborarekin irabazi zuen lasterketa. Bigarren eta hirugarren postuak, hurrenez hurren, Eulen Amenabarreko Marc Torres Colomar eta Finisher Kern Pharmako Markel Gonzalez Somarribarentzat izan ziren, garailearengandik segundo batera helmugaratuta. Lehen metroetan oso aktibo azaldutako Muzas izan zen tarteko helmugen sariaren jabe; mendiko sailkapena, ostera, lasterketaren garaileak eroan zuen.

Argazkia: Natxitukue.

“Azken karta”, amaieran.
Podiumera igo orduko, Martin “ezin pozago” azaldu zen. Izan ere, bezperan [apirilak 25], Lazkaon ere garaipena lortu zuen, bere sasoi fisiko izugarriaren erakusle. Taldeak ihesaldietan “presentzia handia” izatea “giltzarritzat” jo zuen irabazleak, azken zatiari lasterketaren “kontrolpean” heltzeko: “Natxiturako azken aldapan lasterketa buruan gindoazen txirrindularien mugimenduak kontrolatzen eta amaieran nire distantzia bilatzen saiatu naiz; arinago ere saiatu naiz ihesera jotzen, baina azkenean azken kilometroan baliatu behar izan dut nire azken karta. Maiatzean lasterketa oso garrantzitsuak lehiatuko ditut, eta badirudi momentu fisiko oso onean iritsiko naizela”.

Ordukoa akorduan, geroari begira

Busturialdeko Hitza — 2026-04-22 06:45:06

Transmisiotik eragiteko hautuari helduta lanean ari dira Herrijeri Emon Arnasa kultur taldeko kideak. 36ko gerraren inguruko memoria historikoa «modu apalean» lantzen ari dira. Batez ere, 36ko gerrak udalerrian zelako eragina eduki zuen aztertu eta ezagutzera eman nahi dute: «Gure helburua da gertakizun horiek ezagutzea, errepresaliatuak behingoz ezagutzera ematea, familiei berba ematea, eta batez ere, transmititzea; gertatu zena transmititzea belaunaldi berriei, adi egon daitezen, gertakizun horiek berriro ez errepikatzeko».

Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira, Herrijeri Emon Arnasa eta Bedarona, Ea eta Natxituko Andrak talde feminista elkarlanean aritu ziren, eta ikerketa lanaz gain, bi ekitaldi antolatu zituzten: «Memoria astindu, eta gogora ekarri nahi izan ditugu orduko gertakizunak, eta batez ere, orduko emakume errepresaliatuak, bertakoak. Helburu horrekin elkartu ginen feminista taldea eta kultur taldea». 36ko gerran zigortuak edota errepresaliatuak izan ziren udalerriko emakumeei buruzko ikerketa egin zuten. Herritarren laguntza eduki zuten horretarako, familiengana jo baitzuten: «Zeintzuk ziren ikertu nahi genuen, eta deskubrimendu ikaragarriak izan genituen; itzela izan zen». Zigortutako hemeretzi emakumezkoren zerrenda osatu zuten: «Kartzelan egon ziren, ileak moztu zizkieten… itzela izan zen, eta ez genekien herrian. Hemeretzi andra horiek aurkitu ditugu, modu gogorrean zigortuak izan zirenak. Horietatik hamahiru kamioi batean kartzelara eraman zituzten, beste batzuk isunekin zigortu zituzten… Eta, adibidez, Eloise Urkidi Natxituko maistra dago horien artean, emakume oso interesantea; euskararen alde lan egin zuen, 1918tik aurrera, gauza asko egin zituen, eta 1937an lana kendu zioten». Alabaina, pozteko ezustekoak ere hartu dituzte; izan ere, hamarkadetan ondo gordetako, eta aldi berean, ezkutatutako ikurrin bat topatu zuten Natxituan: «Gauza oso politak ere atera ziren. Adibidez, Natxituko andre batek ikurrin bat gordeta eduki zuen oilotokian. 60 urtez egon da botila batean ezkutatuta, ikaragarria da».

Artxiboetan arakatzen

Zerrenda «zabalik» daukate, ikertzen jarraituko baitute, eta adierazi dute ez dela «ikerketa zientifikoa», eta euren lanketaren emaitza taldearen webgunean ipiniko dutela: www.hea.eus atarian. Familiengana eta artxiboetara jo dute: Gogora Institutura, Aranzadi Elkartera nahiz aldundiaren eta udalaren artxiboetara. Espainiako Artxiboen Atarira ere jo dute: «Valladolideko artxiboa oso interesgarria da, eta han ere ikertu dugu, sarean, digitalizatuta dagoelako. Gogorakoen laguntza eduki dugu, Eako Udaleko artxibora joan gara, eta aldundiaren artxiboan ere hainbat dokumentu aurkitu ditugu, oso interesgarriak direnak».

«Aspaldiko gogoari» erantzuten ari dira; izan ere, memoria historikoa aspalditik landu nahi zuten: «1937ko apirilaren 28an sartu ziren italiar faxistak Francoren aginduz Ean, Gernikako Bonbardaketa baino bi egun beranduago. Hor hasi zen sarraskia. Apirilaren 28an iluntzean sartu ziren tropa faxistak Eara, Berriatutik zetozen. Frontea Berriatua aldean zegoen, eta handik zetozen tropa italiarrak. Zerrenda egin zuten; gazteleraz jartzen du ‘redaccion de vecinos y residentes que se hallaban en Ea al entrar las tropas salvadoras el 28 de abril del 37’. Ezagun asko agertzen dira, baina, noski, gizonezko gutxi, horiek gerran zebiltzalako; gehienak emakumeak eta umeak dira. Ean, Natxituan eta Bedaronan gertatu zena lehenengo lerrora ekartzea dute asmo; gogoratzea eta ezagutzera ematea.

Azpimarratu duten legez, familien ekarpenak ezinbestekoak izan dira. Horien dokumentuak eta argazkiak altxor preziatuak dira. Besteren artean, larrinagatarren etxean aurkitutako paperean, espetxeratutako bederatzi andreren zerrenda agertzen da. Kultur taldeko kideen hitzetan, dokumentu «xumea, baina inportantea» da, eta gogoratu dute gehiago ere egon daitezkeela.

Ekin astekarian eta Euzkadi egunkarian Natxitua, Ea eta Bedaronako kontuak aipatuz argitaratutako zenbait artikulu ere bildu dituzte. Horrez gain, Emakume Abertzale Batzari buruzko dokumentuak ere badauzkate. Goialde alokatu zuten haren egoitza eta Batzokia izateko, eta alokairuaren kontratua aurkitu dute: «Bonifacio Juaristi eta Jose Mari Irazabalek alokatu eta abala eman zuten, udaletxeko bigarren pisua, gaur egun etxebizitza bat dena, Batzokia eta Emakume Abertzaleen Batzaren egoitza izateko. Goialde izena hartu zuen, eta dokumentuan euren firmak ageri dira. Goialdekoen egoitza izan zen 1937an bota zituzten arte». Goialden antzerki taldea zeukaten, eta kultura euskaraz sortzen zuten. «Lan ikaragarria» egin zuten, beti ere, euskara eta euskaltzaletasuna oinarri zituztela.

Orain, berriz, gizonezkoetan ipini dute arreta: «Emakumezkoena egin genuenez, gizonezkoen zerrenda osatzeari ekin diogu. Zigortuak, kartzelatuak izan ziren 45 gizonezko dauzkagu. Horietatik hiru fusilatu egin zituzten eta beste hiru batailan hil ziren».

Hitzaldia eta solasaldia

Zapatuan, Samara Velte ikerlari, EHUko irakasle eta Gizarte, Politika eta Kultura doktoreak Memoriaren eraikuntza eta deseraikuntza: zer egin iragan kolektiboaren txatalekin hitzaldia emango du 12:00etatik aurrera, Eskolondon. Domekan, berriz, Bedarona, Natxitua eta Eako herritarrak 1936an berbaldian eta erakusketan elkartuko dira, leku eta ordu berean. Izan ere, bi saioak aurkezteko erabili duten leloan jaso bezala, «ordukoa akorduan, geroari begira» daudela adierazi dute: «Martxoan Cira Crespok eman zuen hitzaldia, emakumeen ikuspegitik eta normalean lantzen ez den ikuspegitik landu nahi genuelako, transmisioan begirada ipinita. Eta oraingoan ere transmisioari emango diogu garrantzia, belaunaldi berriek ikusi eta ikasi dezaten; eskuma galopan dator, eta gazteek eta belaunaldi berriek gure herrian bertan zer gertatu zen jakitea nahi dugu. Izan ere, gauza asko orain jakin ditugu».

Horrenbestez, gaia modu orokorrean landuko dute Velterekin: memoria transmisioan nola eraiki behar den eta belaunaldi berriei nola transmititu behar zaien aztertuko dute. Izan ere, eatarrek azaldu dutenez, 36ko gerrari buruzko ikerketa egiten ari da talde batean, eta haren ekarpena oso aberasgarria izango dela uste dute: «Beti izan da tabua; guk txikitan ezin genuen horretaz hitz egin, eta galdetu ere ez. Beldur ikaragarria zegoen. Frankismoak oso ondo egin zuen hori; beldurraren erregimena izan zen; ezin zen ezer esan, euskaraz egitea bera ere oso arriskutsua zen».

Domekako solasaldian, ostera, udalerriko errepresaliatuei buruz hitz egingo dute, izen eta abizenak ipiniko dizkiete, familiak lagun dituztela: «Martxoan emakumezkoena egin genuen, eta orain denak aipatuko ditugu, baina, batez ere, gizonezkoak». Ikusaraztea dute helburu: «Artxiboetan aurkitu ditugun dokumentu guztien erakusketa osatuko dugu. Gauza oso deigarriak aurkitu ditugu; adibidez, dokumentu batean ipintzen du ‘jente que estaba en el ejercito rojo separatista cuando entraron las tropas salvadoras’, eta beste batean año de la victoria… Horrelako hizkuntza daukaten dokumentuak dira. Guk ez diegu erreparatu frankistei; ez dugu nahi enfrentamendurik, ez dugu inola ere euren izenik aipatuko. Batzuek badakite salatariak ere nortzuk ziren, baina ez ditugu aipatuko. Haiek hil ziren, eta haien ondorengoek ez dute errurik, eta gainera, ez da gure helburua. Haiek ahaztu nahi ditugu, eta sufritu zutenak, erregimen demokratikoaren eta Euskal Herriaren alde konpromisoa hartu zutenak ezagutzera eman nahi ditugu, horiei izenak eta aurpegiak ipini. Frontea herrietan ere bazegoen. Gizonak joan ziren fronteetara, baina herrietan geratu ziren emakumeek ikaragarri sufritu zuten; zigortuak, bortxatuak… izan ziren, errepresio itzela jasan zuten. Herrian egon zen erresistentzia izugarria izan zen, batez ere, emakumeen aldetik. Zigor krudelak, mespretxuak… sufritu zituzten, gosea ere bai, eta batzuk hil egin ziren».

Terueleko batailan egon zen gudari baten testu «oso polita» ere aurkitu dute, «benetan hunkigarria» da. Ganbara batean aurkitu dute, eta domekan erakutsiko dute. Gainera, Joseba Tapiak doinu polita ipini dio, kultur taldekoen enkarguz.

Herrijeri Emon Arnasa taldekoek azpimarratu dute herritarrak testigantzak emateko gogoz daudela, kontatu eta entzun ditzatela nahi dutela: «Martxoko saioan ikusi genuen hitz egiteko eta kontatzeko gogo ikaragarria daukatela. Herritarrek eta familiek hitz egin nahi dute. Familiek argazki hunkigarriak utzi dizkigute. Hunkidura kutsatu egiten da. Herri guztietan egon ziren zigortuak, eta jendeak ez daki. Uste dugu herrietan transmisioa egitea ezinbestekoa dela. Borondate kontua besterik ez da».

Umeen arteko harremanetan euskararen erabilera "bultzatzeko" helburuz egingo dituzte aurten ere Eako udalekuak

Busturialdeko Hitza — 2026-04-21 15:15:51

Uztailaren 1etik 30era egingo dituzte Eako udalekuak, eta apirilaren 30era bitartean izena eman daiteke. Udal ordezkariek azpimarratu bezala, beste urte batez, haurren arteko harremanetan euskararen erabilera bultzatzea izango dute helburu, baita euskal kultura ezagutzea, naturarekiko errespetuzko jarrerak sustatzea, elkarrenganako begirunezko eta afektuzko harremanak eraikitzea, ondo pasatzea eta gustura sentitzea ere.

4 urtetik 12 urtera arteko umeentzako udaleku irekiak izango dira, hau da, 2014 eta 2022 urteen artean jaiotakoentzako izango dira. Astelehenetik barikura 09:30etik 13:30era bitarteko ordutegian elkartuko dira, eta euskaraz jakitea baldintza moduan ipini dute: “Izan ere, kontuan eduki behar da umeen arteko harreman-hizkuntza euskara izatea dela udalekuen helburu nagusietako bat”. Gehienez 70 umek parte hartu ahalko dutela zehaztu dute. Erroldatuek eta Haizeder eskolako ikasleek lehentasuna daukate: “Gainontzeko plazak zozketa bidez beteko dira. Erroldatuek 100 euro ordaindu behar dituzte, eta erroldatute ez daudenek, ostera, 200 euro”. Familia bereko ume bat baino gehiago izanez gero, umeko 20 euroko deskontua ezarriko dute.

Izen ematea. Eako udalekuetan parte hartzeko izen ematea hainbat modutara egin daiteke. Udaletxean, 09:00etatik 14:00etara bitarteko ordutegian izena eman ahal da, eta Eskolondon berriz, astelehenetan, eguaztenetan eta eguenetan, 17:00etatik 20:00etara eta martitzenetan 10:00etatik 13:00etara. Posta elektronikoz egin nahi izanez gero, udala@ea.eus helbide elektronikora bidali behar da betetako inprimakia. Hain zuzen ere, Eako Udalaren webgunean ipini dute inprimakia. Ume bakoitzarentzat izen-emate inprimaki bana aurkeztu behar da, eta familia berekoen kasuan, inprimaki denetan zehaztu behar dira ume guztien izen-abizenak.

Jarduerak antolatzeko dirulaguntzak eskatzeko epea zabaldu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-03-10 14:40:02

Eako Udalak jakinarazi du kultura, gazteria eta gizarte ekintza arloko jarduerak antolatzeko dirulaguntzak eskatzeko epea zabalik dagoela martxoaren 24ra arte. Hala, jarduera horien garapena eta antolaketa sustatzen duela berretsi dute udal ordezkariek, era horiek eskuratzeko oinarri eta deialdiak argitaratu dituzte. Gaur zabaldu dute eskaerak aurkezteko epea, eta martxoaren 24ra arte egongo da zabalik, esan dutenez.

Gauzak horrela, dirulaguntza hori eskuratzeko interesa dutenek deialdiaren inguruko informazio guztia, eta era berean, eskabidearekin batera bete beharreko dokumentazioa Eako Udalaren webguneko https://www.ea.eus/eu-ES/Udala/Laguntzak/Orriak/cultura-juventud-accion-social.aspx atarian eskuratu dezakete. Gainera, zalantzaren bat izatekotan ere, leku berean kontsultatu daiteke informazio gehigarria, udaleko ordezkariek gaineratu duten bezala.

Eako Bertoko Azokan bilduko dira, zapatuan

Busturialdeko Hitza — 2026-02-24 14:54:14

Zapatuan [otsailak 28] Bertoko Azoka egingo dute eskualdeko ekoizle eta laborariek Eako Donibane plazan. Hala, 12:00etatik aurrera, tokiko produktuak dastatu eta erosteko aukera edukiko dute bertaratzen direnek, musikaz lagunduta.

Bedarokelaren, ortuarien, loren, ogiaren, esnekien, baserriko txorizoen eta konbutxaren salmahaiak jarriko dituzte plazan. Izan ere, bertoko nekazaritza sustatu gura dute antoaltzaileek, ekoizleei euren produktuak ezagutzera emateko aukera ahalbidetzeaz eta ekoizle eta kontsumitzaileen arteko zubi lana egiteaz aparte. Eta, hartu-eman hori urte osoan bermatu nahi dutenez, azoka herritarren topagune bihurtu nahi dute. Musikak girotuko du azoka, gainera. Eta gose diren horientzako, gibel pintxoak egongo dira aukeran, 12:30eatik aurrera.

'Popel' ikusteko eta horren inguruan hausnartzeko aukera egongo da Ean

Busturialdeko Hitza — 2026-02-09 15:46:40

Oier Plaza gernika-lumotarraren Popel filma emango dute barikuan [otsailak 13] Eako Eskolondoko bigarren solairuan, 19:00etan. Istorio zirraragarri bat oinarri hartu, eta “ezinbesteko memoria ariketa bat” egiteko aukera egongo da, hala, udalerrian, jakinarazi dutenez. Hango eta hemengo festibaletatik igaro, eta hainbat sari eskuratu ostean helduko da Plaza Eara, eta aurreratu dutenez, ez da proiekzio hutsa izango: emanaldiaren ostean solasaldia antolatu dute, Plaza zuzendariagaz, Unai Egia ikerlariagaz eta Anton Gandarias Anjel Lekuona deportatuaren ilobagaz.

Izan ere, Popel —errautsak txekieraz— dokumentalak memoria historikoa eta gerra ditu ardatz, bereziki nazien kontzentrazio esparruetara deportatu zituzten bertoko eta estatuko errepublikanoen gomuta. Plazak zuzendu du lana eta, besteak beste, dokumental onenaren Días de Cine saria eskuratuta eta Pessacen Dokumental historiko onenaren epaimahai profesionalaren saria jasota helduko da Eara.

Eako Udalak euskara ikasteko dirulaguntzak eskainiko ditu

Busturialdeko Hitza — 2025-12-05 13:36:24

Martitzenean (abenduak 3) Euskararen Nazioarteko Eguna ospatu zen han eta hemen, eta gurearen balioa indartzearen aldeko aldarriz bete ziren eskualdeko txoko ugari. Ildo hori jarraituta, Eako Udalak eguna aprobetxatu, eta euskara ikasteko dirulanguntzen deialdia argitaratu zuen. Abenduaren 18ra arte zabaldu dute epea, hala nola, eskaerak aurkezteko, eta zehaztu dute HABEk onartutako zentroetan egindako ikasketak lagunduko direla. Gaineratu dute aurten edo iaz bukatutakoak ere barne hartuko direla, horien baitan.

Baina, irizpideren bat zein beste ere eman ditu aditzera udalak: besteak beste, esan dute “ezinbestekoa” izango dela gutxienez %80ko asistentzia-maila ziurtatzeko gai izatea, beti ere “oinarrietan aurreikusitako justifikatutako hutsegiteak” alde batera utziz. Horrez gain, aurretiaz HABEri dirulaguntza eskatzea ere nahitaezkoa izango dela jakinarazi dute.

Interesa duten herritarrek udaletxean edota egoitza elektronikoan zenin erregistro-gaietako laguntzarako bulego edo posta-bulegoetan aurkeztu behar izango dute eskatutako dokumentazioa, abenduaren 18a baino lehen. Xehetasun guztiak, eta aurkeztu beharreko dokumentazioaren inguruko informazio gehigarria Eako Udalaren webgunean dago eskuragarri, azaldu dutenez.

Gimnasioko erabiltzaileek dutxatzeko aukera izango dute Eskolondon

Busturialdeko Hitza — 2025-11-26 15:01:28

Eako Udalak jakinarazi duenez, Eskolondoko lehenengo pisuko komuna konpondu dute, eta, ondorioz, gimnasiora doazen herritarrek dutxatzeko aukera izango dute.

Hainbat lan egin dituzte horretarako: alde batetik, bainugelako zorua guztiz berritu dute, urik ez iragazteko mintz iragazgaitz bat gehituz; bestetik, dutxa irisgarri berria instalatu dute, manpara eta guzti. Horrez gain, Eskolondoko aerotermia sistemara konektatu dutela ere jakinarazi dute, komuna energia berriztagarrien bidez ur beroz hornitu dadin.

Gauzak horrela, zerbitzu berria “zentzuz eta ganoraz” erabiltzeko eskaera zabaldu die udalak herritarrei, “gainontzeko herritarrekiko errespetuz eta guztiona dena guztion artean zainduz”.

Eako Udalak 600 bono eskainiko ditu, tokiko ekonomia sustatzeko

Busturialdeko Hitza — 2025-11-10 17:03:29

Eako Udalak, tokiko ekonomia sustatzeko eta bertako merkatari eta ekoizleei laguntzeko asmoz, 600 erosketa bono jaulki ditu. Aditzera eman dutenez, gaurtik (azaroak 10) aurrera eskuratu daitezke aipatutako bonoak, eta urtea amaitu bitartean erabili ahal izango dira. “5 euro jarrita, 10 euroko balioa daukaten bonoak eskuratzeko aukera egongo da”, gaineratu dute.

Gauzak horrela, udal ordezkariek jakinarazi dutenez, “herritar edo pertsona bakoitzak 4 bono” hartu ditzake, gehienez, Eako dendetan gastatzeko.

'Go!azen' telesailaren 12. denboraldiaren estreinaldia egingo dute Busturialdean

Busturialdeko Hitza — 2025-11-05 14:39:08

Go!azen telesailaren hamabigarren denboraldia estreinatuko da datozen egunetan ETB1en, baina aurretik, aurrestreinaldiko saioak egongo dira Busturialeko udalerrietan; hain zuzen ere, Ean, Mundakan, Ajangizen eta Bermeon. Uemak eta ETBk daukaten akordioaren bitartez, Ueman dauden udalerrietan proiektatuko da lehen atala.

Etzi [barikua] Busturialdeko hiru herrietan egongo da aurrestreinaldia ikusteko aukera. Natxituako Bolatokian, 20:00etan; Mundakako Gaztelekuan 18:30ean; eta Ajangizko Kutur etxean, 19:00etan.

Bermeon, ordea, zapatuan [azaroak 8] eta domekan [azaroak 9] egongo da atala ikusteko aukera, Nestor Basterretxea aretoan, 11:00etan eta 12:30ean.