Aldaketarako grina, bizi-bizi
Emakume, gazte eta pentsiodunen eskariak bere gain hartu dituzte sindikatuek Maiatzaren Lehenean. Eskualdeetako manifestazio jendetsuek zeharkatu dituzte kaleakLan, bizi, herri duina lelopean Markina-Xemeingo eta Gernika Lumoko kaleak zeharkatu zituzte...
Emakume, gazte eta pentsiodunen eskariak bere gain hartu dituzte sindikatuek Maiatzaren Lehenean. Eskualdeetako manifestazio jendetsuek zeharkatu dituzte kaleak
Lan, bizi, herri duina lelopean Markina-Xemeingo eta Gernika Lumoko kaleak zeharkatu zituzten atzo LAB sindikatuak Maiatzaren Lehenari begira antolatu zituen eskualdeetako manifestazioek. ELAk, berriz, Bilbon eta Iruñean egin zituen manifestazio nagusiak, Pobreziari gerra; sobera inor ez lelopean.Euskal Herriko kaleetan azken denboran egon diren emakume, gazte eta pentsiodunen mobilizazioak gogora ekarri eta emakumeak jasatzen ari diren erasoak salatu zituzten sindikatuek; Iruñeko bortxaketaren epaia eta Donibane Garazin bere bikotekide ohiak emakume bat hil izana salatu zituzten, erasoen aurrean erantzun beharra azpimarratuz.
EAJren eta PPren arteko itunak ere sindikatu bien kritika jaso zuen. EAJk eta PPk politika berdinak aurrera eramaten jarraitzeko elkar behar dutela adierazi zuen Adolfo Muñoz ELAren idazkari nagusiak. Horregatik, sindikalismoak «inoiz baino politikoagoa» izan behar duela aldarrikatu zuen. «Ez dago demokraziarik kontrabotere sindikalismo indartsu barik». Eta ELA «erasorako prest» dagoela azpimarratu zuen, «bizitza duin baten alde».
LAB sindikatuak, bestalde, Espainiako Estatuko aurrekontuak babestea «alderdirik korrupto, antidemokratiko eta autoritarioena» babestea dela aitatu zuen, erabakia oso larria dela azpimarratuz. EAJ alderdi politikoarentzako Madril Euskal Herria baino hurbilago dagoela salatu zuen, eta EAJk estatuko aurrekontuak bakarrik babestu nahi dituela.
Guztien inplikazioa
Aurtengo Maiatzaren Lehena berezi datorrela adierazi zuen Ion Basurko Lea-Artibai eta Busturialdeko LAB sindikatuaren ordezkariak Markina-Xemeingo manifestazioaren ostean egindako agerraldian. «Ziklo amaiera iragarri du erakundeak. Une historikoa bizi dugu. Ez dago denborarik galtzeko, ez dago aitzakiarik konpromiso berriak gureganatzeko. Eragile guztioi dagokigu gatazkaren ondorioak gainditzeko inplikatzea». Hala ere, oraindik eskubide urraketa larri bat geratzen dela azpimarratu zuen, eta preso eta iheslariak etxeratzea eskatu zuen.
«Badugu indarra eta nortasuna borrokan jarraitzeko. Aldaketarako grina bizirik dago, pentsiodunak, emakumeak edota gazteak borrokan ari dira. Gaur egungo borroken gakoak deszifratu ditugu, garaiko gatazkak etorkizuneko erronkekin uztartuz», adierazi zuen Gernika-Lumon egindako mobilizazioan LABeko Busturialdeko idazkaritzako kide Ramon Garaizarrek.
Horretarako, eragile guztien inplikazioa beharrezkotzat jo zuen: «Konpromiso berriak gureganatu behar ditugu. Eragile guztiok gatazkaren ondorioak gainditzeko inplikatu behar gara».
Aldaketak lortzeko borroka dela bidea azpimarratu zuen sindikatuak: «Eraldaketa sozialerako grina eta burujabetza prozesua uztartzea, hor dago gakoa, eta momentua da». Esplotatzaileekin amaitzeko eta emakumeak «bortxatzen, umiliatzen eta hiltzen» dituen sistemagaz amaitzeko garaia dela ere gaineratu zuten, eta hori lortzeko LABek lan munduan eta lan mundutik eragin nahi duela zehaztu zuten. «Baditugu proposamenak 1.200 euroko gutxieneko soldata bermatzeko, 35 orduko lan astearen alde, soldata arrakalagaz amaitzeko, pribatizazio eta azpikontratazioari aurre egiteko, lanetik bizirik bueltatzeko eta 1.080 euroko gutxieneko pentsioa bermatzeko». Harresiak langileei barik, kapitalismoari jarri behar zaizkiola esan zuten.
Euskal langileen kaltetan estatalizazioaren izurriteak aurrera jarraitzen duela ere gogora ekarri zuen sindikatuak. «Estatuko joko arauak eta estatuko lan baldintzak inposatzen ari dira, beti hemengoak baino okerragoak. Estatalizazioak esan nahi du gero eta prekarietate handiagoa langileontzat».
Azkenik, mobilizatzera deitu zuen sindikatu abertzaleak. «Egin dezagun gure maiatza gorria. Ez bakarrik Madrildik datozen erasoen aurrean; bizi dugun prekarizazioaren erantzuleak ez daude Madrilen bakarrik, hemengo erakundeen ardura da lan eta bizi duina bermatzea eta herri duina eraikitzea». Eta datozen asteetarako mobilizazioak iragarri zituen: maiatzaren 26an pentsioak bermatuko dituen sistema publiko eta propioaren aldeko mobilizazioa eta maiatzaren 30ean estatalizazioaren kontrako eta lan harremanetarako marko propioaren aldekoa.
Eragileen eskariak
Ernaiko gazteek ere hartu zuten hitza atzo, Markina-Xemeinen. Prekarietatearen historia gazteen odolagaz idazten dela adierazi zuten. «Derrigorrezko lanaldi partzialak, kontratu tenporalak, etorkizuna ezin irudikatzeak sortzen dizkigun frustrazioak, emanzipaziorako ezintasunak, kontratu barik egitera behartutako lanak, egonkortasun faltak sortutako estresa, lau txakur txikigatik beltzean egindako lanak… Gazteok egonkortasun falta daukagu eremu denetan».
Hori guztia gaztetasunari lotutako pasatu beharreko etapa bat dela sinestarazi nahi dietela esan zuten, lan mundura prestatuta sartu ahal izateko jasan beharreko pasadizo bat balitz modura. «Amets faltsuez marraztu digute etorkizuna gure oraina borrokatu ez dezagun, baina ez gaituzte engainatuko, prekarietatea gelditzeko etorri da».
Krisia aitzakia erabilita, estatu espainiarreko burgesia gidari, EAJ eta euskal burgesia laguntzale leial, babes sozialerako sistema publikoa desegiten eta lan baldintzen prekarizazioa zein lan eskubideen deuseztapenean sakontzen dabiltzala azpimarratu zuten. «Prekarietatea ardatz duen kapitalismo neoliberalaren ofentsiba berri honek klaseetatik sektore zapalduon desjabetzean eta prekarietatean sakontzea du helburu, zapalkuntza eta ofentsiba maila guztietan areagotuz». Maiatzaren Lehena, Langileen Nazioarteko Eguna kaleak aldarrikapenez beteteko eguna dela gogora ekarri zuten Ernaiko gazteek, eta azpimarratu zuten erroko arazoa kolpatu eta iraultzea dela gazteen irtenbidea. «Eguneroko beharragaz alternatibak sortuz eta etengabe zapaltzen gaituen sistemari kolpeka borroka sozialak piztuz, kapitalismo heteropatriarkalaren horman arrakalak eragin eta botatzea lortuko dugu, behetik eta ezkerretik».
LABen agerraldia amaituta, Lea-Artibaiko Asanblada Libertarioko gazteek hartu zuen hitza, eta Maiatzaren Lehena langile borrokaren eguna izendatzea eragin zuten 1886ko gertakariak gogora ekarri zituzten. «Sistemarentzako terroristak, lapurrak eta arriskutsuak ziren langile anarkistak hil zituzten, eta denborak erakutsi digu zeintzuk diren benetako terroristak: legea eta ordena saldu diguten horrek».
Borrokaren hasieratik bi bando egon direla adierazi zuten. «Historia modernoa langileen eta boteretsuen arteko borroka etengabe batek markatu du. Gure nahia gizarte justu bat sortzea da, klase zapaltzaile barik, esplotaziorik barik guk gure buru eta etorkizuna bideratzen». Beste aldean kapitalista eta dirudun handien nahia dagoela esan zuten, «soldata xume batzuekin beharginen bizitzak kontrolatzea gure eskulanagaz aberasten jarraitzeko».
Kontzientzia sozialik barik ez dagoela aldaketa posiblerik azpimarratu zuten. «Ezin dugu ahaztu langileak gelditzen bagara kapitalistak ez direla ezer. Kontzientziatu eta elkartzen bagara galduta daude. Badakigu gure bidea zein den».
Lan ikustezinak
Eskualdeko emakumeak, pentsiodunak, gazteak eta Busturiko Arrotegi Zaharren etxeko langileak LABeko sindikatuagaz batera atera ziren beraien eskubideak defendatzera Gernika-Lumon. Lanpostu guztiek beraien balioak dituztela eta balioan jarri behar direla adierazi zuten LABekoek atzoko Gernika-Lumoko ekitaldian.
«Egunero ikusten dugu ekonomia kapitalistak gero eta bazterketa, desberdintasun eta injustizia handiagoak sortzen dituela. Lanaz ari garenean, enpleguaz haratagoko lanaz ere ari gara, lan guztiak baloratu behar ditugu, ikusezinak direnak ere bai. Izan ere, horiek dira ekonomiaren egitura osoa eusten dituztenak».
Zaintza dela lan ikusezin horietako bat azaldu zuten sindikatuko ordezkariek, eta Arrotegiko langileek hartu zuten hitza.
Arrotegiko langileen izenean, Marijose Eskribano aritu zen, eta azken hilabeteetan lanuzteak egiten dabiltzala gogoratu zuen. «Azken lau hilabeteetan enpresagaz akordio batera iristeko ahalegin asko egin ditugu, baina batzorde patronalak eta zuzendaritzak ez dute akordiora iritsi nahi izan. Horregatik, langileok argi daukagu borrokan jarraitu nahi dugula; borrokatzen badugu galdu dezakegulako, baina borrokatzen ez badugu, dagoeneko galdu dugulako».
Langileen borroka azpimarratu eta gero, eskualdeko emakumeen aldarrikapena heldu zen.
Maite Alvarez feministak emakumeen mundu martxako adierazpena irakurri zuen, azken hilabeteetan Euskal Herrian indarkeria matxistak eragindako hilketak salatzeko: «Hilabete gogorra izan da Gasteizko eta Donibane Garaziko erailketen ondorioz, baita San Ferminetako talde bortxaketaren epaiagatik ere. Gaurkoan, Maiatzaren Lehenean, argi adierazi nahi dugu, euskal emakume langileok bizi dugun egiturazko indarkeria».
Emakumeen bizitzek garrantzia daukatelako eraso guztiek erantzuna izango dutela esan zuen Alvarezek, erasoen aurrean emakumeak parez pare agertuko direla esanez.
Emakumeen aldarrikapena egin eta gero, Onintza Enbeita bertsolariak abestu zuen Merkurion bildu ziren eragile eta norbanakoen aurrean.
Lan duina, bizi duina eta herri duinaren aldeko bertsoa izan zen Enbeitak abestutakoa. Emakumeen lana balioan jartzeaz arduratzen zen bertsoa abestu zuen, langileen eskubideak errespetatzearen aurka agertzen zena.
Pentsiodunek ere egin zuten beraien aldarria Merkurion. Pentsionistak martxan plataformakoek azken hilabeteetan astelehenero «pentsio duinen alde» kalera atera direla azaldu zuten, astelehenero herritar guztien eskubideen alde borrokatu dutela aitortuz: «Borroka hau ez da pentsiodunena bakarrik. Gure oraina da, baina gazteen etorkizuna».
Gainera, Euskal Herrian pentsio publiko eta duinen alde borrokatzen jarraituko dutela aldarrikatu zuten, «langileen gutxieneko duina bermatu behar delako».
Langileen borrokaren alde oihu eginez eta Internazionala eta Eusko gudariak kantatuz bukatu zituzten eskualdeetako mobilizazioak.
