Bilatu
Sartu
Bilatu
  • Albisteak
    • Gaiak
      • Aisia
      • Ekonomia
      • Euskara
      • Gizartea
      • Hirigintza
      • Ingurumena
      • Jaiak
      • Kirola
      • Kultura
      • Politika
      • Udala
      • Orokorra
    • Herriak
      • Ajangiz
      • Arratzu
      • Bermeo
      • Busturia
      • Ea
      • Elantxobe
      • Ereño
      • Errigoiti
      • Forua
      • Gautegiz Arteaga
      • Gernika-Lumo
      • Ibarrangelu
      • Kortezubi
      • Mendata
      • Morga
      • Mundaka
      • Murueta
      • Muxika
      • Nabarniz
      • Sukarrieta
    • Generoak
      • Albisteak
      • Editorialak
      • Elkarrizketak
      • Erreportajeak
      • Iritzia
      • Kronikak
      • Publirreportajeak
  • Agenda
  • Multimedia
    • Argazkiak
    • Bideoak
    • Hitz eta Pitz
  • Agurrak / Eskelak
    • Zorion Agurrak
    • Eskelak
  • Zerbitzu gida
  • Bereziak
    • JAIAK
    • ARGAZKI LEHIAKETA
    • Gaztemunduri Ateak Ireki
    • HITZAren 20. urteurrena
    • Naturan barrena
    • Euskaldunak Australian
    • Xixili
    • Adimen A.
  • Nor gara
  • Publizitatea
Sartu
Euskara

Jose Antonio Retolaza 'Kili-Kili' aldizkariaren sortzailea eta Muxikako bizilagun izandakoa hil da

Busturialdeko Hitza
Busturialdea
2014/03/17
pnga_erakutsi.plJoan den astean, Jose Antonio Retolaza ohorezko euskaltzaina eta Kili-Kili aldizkariaren sortzailea hil zen. Retolaza Bilbon jaio zen, 1929an. Hala ere, lotura berezia zuen Busturialdeagaz. Izan ere, 36ko gerran Bilbo utzi zuen Muxikara joateko. Bertoko herriko biztanleen eta euskaltzainaren arteko harreman estuaren adibidea da, esaterako, 1995ean udalak omenaldia egin izana. Euskara biziki maite zuen Retolazak. Irakaslea, idazlea eta abadea izan zen, eta esparru desberdin horiek guztietan lan eginez, euskara bultzatzeko ahalegina egin zuen. Hala, 1975ean, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen; eta 2000an, bestalde, ohorezko euskaltzain. 1957an Teologia ikasketak amaituta, Atxondora joan zen abade. Bertan eman zuen  Euskal Herriko euskarazko lehen meza, 1959ean. Arrazola auzoko elizaren sarreran, oroigarri bat jarri zuten 2002an, gertaera hori gogoratzeko. Abade zela hasi zen idazten Retolaza. Jaime Kerexetak bultzatuta, Jesukristoren Barri Ona, eta Eguneroko Meza idatzi zituen, 1958an eta 1962an. 60ko hamarkadan, bestalde,  irakasle ibilbidea hasi zuen. 1963an, adibidez, bertoko bizilagunak euskaraz irakasten zuela salatu zuen Elorrioko alkateak. Retolaza, Funcor ikastetxeko zuzendaria zen, baina gobernadoreak eta gotzainak kargua uztera behartu zuten.
Retolazaren omenezko oroigarria Arrazolako elizaren sarreran

Retolazaren omenezko oroigarria Arrazolako elizaren sarreran

1966an sortu zituen Kili-Kili aldizkaria eta izen bereko pertsonaia Bilboko San Antoneko Euskal Katekesiaren babesean. Umeen artean euskara desagertzen ari zelako sortu zituen. Retolazak arrazoi asko aurkitu zituen Kili-Kili izena hautatzeko. Umeentzako oso aproposa zela uste zuen haurren algarak irudikatzen zituelako. Bestetik, berbaren esnahiak orduko agintarien artean susmorik ez zuela sortaraziko uste zuen. Ez zen hala izan, 1968an aldizkaria debekatu baitzuten. Hasiera baten, Bizkaiko umeen artean banatzen zuten aldizkaria, eskuz eta dohainik. 1968-rako, baina, 2000 aleko tirada zeukan Kili-Kilik. Aldizkariak euskararen aldeko jarrera sendoa agertzen zuen, eta irakurleei euskeraz idatz ziezaioten eskatzen zien Retolazak. Gazteen euskarazko idazkera txarra ikusita, Kili-Kili Sariketa Nagusia sortu zuen Retolazak, alfabetatzean aurerrapausoak emateko. Norabide horretan ere, Kili-Kili teilatu bako ikastola proiektua jarri zuen martxan. Egitasmo horren barruan, herriz herri ikastaroak ematen zituen. Horretarako, Lan eta Lan izeneko koadernoak asmatu zituen. Bizkaieraz, gipuzkeraz eta lapurteraz argitaratu zituen. Egoera politikoa apur bat aldatzean, Kili-Kili aldizkariak argia ikusi zuen berriro ere; eta, aurrerantzean, hainbat ekintza antolatu zituen gazteen artean euskara errotzeko.

Busturialdeko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa dugu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Agenda

Bizkaia

Kultura, Bizkaia, 2026ko Durangoko Azoka

Betiko Durangoko Azoka, koxka bat handituta

Kirola, Bizkaia

Blas Ziarreta hil da, Bigarren Mailan zirela Sestao, Athletic B eta Eibar zuzendu zituen entrenatzailea

Euskal Ligako Bizkaiko klubek salatu dute desabantailan aritzen direla

Indarkeria matxistaren aurka posizionatzeko eskatu dio Bizkaiko Diputazioak gizonen «gehiengo isilari»

Euskal Herria, Bizkaia

Basurtuko ospitaleko larrialdietako itxaronaldi luzeak salatu ditu ELA sindikatuak

Berriak, Kirola, Bizkaia

Ainhize Belarrek 9b graduaren langa eraitsi du

Euskal Herria, Bizkaia

Gutxienez bost edukiontziri su eman diete Bilbon

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon bi adingabe dituen familia bat hirugarrenez etxegabetzen saiatuko direla salatu du AZETek

Euskal Herria, Bizkaia

Zaldibarko kausan Baigorri alkate ohia ikertu behar dela berretsi du Bizkaiko Auzitegiak

Ekonomia, Bizkaia

Vicinayko langileek berretsi dute enpresaren proposamena «bidegabea» iruditzen zaiela

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon 47 pertsona artatu behar izan dituzte, etxe batean sua piztu dela eta

Euskal Herria, Bizkaia

Etxebarriko Bandas enpresako greba Memoria Demokratikorako Leku izendatzeko prozesua hasi dute

Kultura, 2026ko Durangoko Azoka, Bizkaia

Hogei ikuskizun aurkeztuko dituzte ‘DA! Pro’ topaketan, azaroaren 24an eta 26an

Busturialdeko azken berrien buletina!

Buletina barikuetan bidaltzen da, eta Busturialdeko asteko berri nagusiak biltzen ditu.

Harpidetu

Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko.

Izen-abizenak eta posta elektronikoa sartu behar dira.

Posta elektronikoak ez du formatu zuzena.

Arazo bat gertatu da eta ezin izan da izena eman. Jarri gurekin harremanetan mesedez eta barkatu eragozpenak (Akatsaren kodea:).

  • 94-627 10 85 / 607 29 22 23
  • busturialdea@hitza.eus / gernika@hitza.eus
  • Elbira Iturri kalea, z/g. 48300, Gernika-Lumo
  • Publizitatea
  • 94-618 72 99 / 647 35 56 54
  • busturialdea@hitza.eus / bermeo@hitza.eus
  • Atalde 17, atzealdea. 48370, Bermeo
  • Argitalpen politika
  • Aniztasun politika
  • Pribatutasun politika
  • Cookieak
Babesleak:
Hasi saioa HITZAkide gisa

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.
Zure kontua berretsi gabe dago.
 
 
 
(Pasahitza ahaztu duzu?)
 
 
SARTU
 
Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.
Sartutako datuak ez dira zuzenak.
 
(Identifikatu)
 
 
 
 
BIDALI
 

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut
Aldatu zure pasahitza
Pasa hitza ondo aldatu da.
 
 
 
 
 
 
 
Aldatu
 
Oraindik ez zara HITZAkide?

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea.

HITZAkide izan nahi dut

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.