Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

875.000 euroko udal aurrekontua onartu dute Kortezubin

Busturialdeko Hitza — 2026-04-29 14:41:30

Kortezubiko Udalbatza osatzen duten alderdi politikoek 2026. urterako udal aurrekontua aho batez onartu dute. 875.000 eurokoa izango da, eta bai euskalduntzeari, bai kultur egitasmoen sustapenari bereziki keinu egingo dio; horrez gain, azpiegituretan “beharrezko inbertsioak” egiteko eta udal zerbitzuak hobetzeko “konpromisoa” ere aintzatesten du aurrekontu horrek.

Nabarmentzekoa izango da 235.900,95 euroko saila bideratuko dutela Santa Ana eta Idolikiz auzuneak lotzen dituen bidearen kilometroa inguru hobetzeko. Konponketa hori, udal ordezkariek azdu dutenaren arabera, “funtsezkoa” da, herritarren mugikortasuna eta egunerokotasuna hobetzeko. Bestalde, 27.509 euro udal gimnasioaren sorrerarako gordeko dituzte. Herritarrek auzo batzarretan eskatutako proiektu “garrantzitsuenetakoa” da gimnasioa, eta, kokalekua oraindik zehaztu barik dagoen arren, herritarren “beharrizanetara egokitutako” ekipamendu “moderno eta kalitatezkoa” edukiko duela aurreratu dute, eta gimnasioko zerbitzuak behar diren bestekoak izateko “bezainbesteko inbertsioa” egin dutela ere bai.

Udalerriko HAPOren berrikuspena ere ardatz izango du udal aurrekontuak eta, bereziki, berreikuspen horren azken urratsak. Hain zuzen, 7.744 euro aurreikusi dituzte egiteko horretarako, eta jarraian egingo lukete hirigintza plangintzaren behin betiko onarpena. Iazko abenduan Kortezubi 199-1945 izeneko liburua argitara eman ondoren, aleak agortu dituzte, eta bigarren edizioa bat aurrera eroateko “eskaria” jaso du udalak. Horrenbestez, eta herriko memoria historikoa berreskuratzea udalaren “legealdiaren lehentasunezko helburua” izanik, udal aurrekontuaren 9.082,47 euro horrexetara bideratuko dituzte. “Iragana ezagutzearen eta ulertzearen aldeko apustua” egin dutela azpimarratu du udal ordezkaritzak: “Udalerriaren etorkizuna markatuko duten erabakiak hobeto bideratzen lagunduko du”.

Euskararen aldeko hautua.
Euskararen erabilera eta zaintza, halaber, nahitaezko osagai da aurrekontuen osaketan: “Funtsezko elementua da kortezubitarren eguneroko-eguneroko bizitzetan, eta aurrekontuetan ere babes nabarmena edukiko du”. Hori dela eta, 2026an 17.500 euro inbertituko dituzte Euskara Lantzen Kortezubin programarako. Alde horretatik, udal liburutegia “eguneraturik” mantentzean ere inbertitzeko asmoa dute, zehatz-mehatz, funts bibliografikoetan. Dinamizazio soziokulturala bultzatze aldera, herriko elkarteak diruz lagunduko dituzte: Bolunzulo Kultur Elkartea, Gure Arbasoen Herria, Jubilatuen Elkartea eta Busterri Kirol Kluba.

Udalarentzat, 2026ko aurrekontuaren kudeaketa ez da “zenbaki kontu” soila, udalerriko herritarren bizi kalitatea “hobetzeko tresna” baino. Lehentasun nagusia “pertsonak, beraien ongizatea eta etorkizuna” direla argituta, positiboki baloratu dituzte auzokideen bileretatik jasotako denetariko ekarpenak; proposmenetako batzuk aurrekontuan sartu dituzte, eta beste batzuen bideragarritasuna “aztertzen” ari dira. Ildo horretatik, Kortezubiko alkate Karmele Enbeita Ozamizek gimnasioaren egitasmoari keinu egin dio: “Ekimen horregaz, auzoetan egiten ditugun entzute bileretatik jaso dugun eskaera nagusietako bati erantzuten diogu”.

Karmele Enbeita Ozamiz: “Gimnasioagaz, auzoetan egiten ditugun entzute bileretatik jaso dugun eskaera nagusietako bati erantzuten diogu”

Auzoak “oso sakabanatuta” dauzkan “landa herri” baten kasuan, baliabide ekonomikoen efizientzia, jasangarritasuna eta auzolan irizpideen kudeaketa “funtsezkoa” dela adierazi du Enbeitak: “Hortaz, lehentasuna du geure bideen irisgarritasuna hobetzen segitzeak. Garrantzitsua da, halaber, herrian bizitza gehiago egin ahal izateko zerbitzuak bermatzea, kasurako, gimnasioa”.

Eskualdeko Foru-Museoek kultura-abantaila gehiago eskainiko dituzte

Busturialdeko Hitza — 2026-02-04 14:46:42

Bizkaiko Foru Aldundiak jakinarazi duenez Bizkaiko Orkestra Sinfonikoak (BOS) eta Bizkaiko Foru-Museoek bat egin dute Kultura artearen grinaz lelopean. Hala nola, elkarlanaren helburua “herritarrei kultura-abantaila gehiago eskaintzea” dela nabarmendu dute: “Erakundeek indarrak batuko dituzte foru-museoetara edo 2025-2026 denboraldiko kontzertuetara doazenek onura eskluziboak izan ditzaten nahi dugu”.

Besteak beste, Bermeoko Arrantzaleen Museoa, Gernika-Lumoko Euskal Herriko Museoa eta Kortezubiko Santimamiñe izango dira elkarlan horren arteko nahasturaren eszenatoki. Bizkaiko Foru Aldunditik azaldu duenez, horietako museoren bat bisitatzen dutenek kupoi bat jasoko dute, zeinekin %20ko deskontua izango duten BOSen 2025-2026 denboraldiko edozein kontzerturen bi sarrera erostean. “Abantaila hortaz gozatzeko nahikoa izango da kupoia Bilboko Euskalduna Jauregiko leihatiletan aurkeztea”, gaineratu dute. Promozioa 2026ko ekainaren 30ean amaituko da.

Horrez gain, esan dute museo horietako edozeinetan BOSen abonua edo 2025-2026 denboraldiko kontzertu baterako sarrera aurkezten dutenek “sarrera bi” eskuratu ahal izango dituztela “baten prezioan” aukeratutako foru-museorako. Aurreratu dutenez, interesdun pertsonek bizkaikoa.bizkaia.eus eta bilbaorkestra.eus webguneetan kontsultatu ahal izango dituzte xehetasun guztiak.

Gauzak horrela, Bizkaiko Foru Aldundiak “lurraldeko kultura-erakundeen arteko lotura indartu” nahi du, eta kulturarako sarbidea sustatzen du, “ondare historiko, artistiko eta musikala bateratuz”. Aurten artea biderkatu egin dela aintzat hartuz, hortaz “inoiz baino gehiago gozatzeko aukera” izango dela berretsi dute Bizkaiko Foru Aldundiko ordezkariek: “Arte gehiago, kultura gehiago, gozamen handiagoa”.

Memoria, herri baten nortasunaren oinarria

Busturialdeko Hitza — 2026-01-16 09:00:42

Azken hamarkadetan asko ikertu eta idatzi da 36ko gerraz edota frankismoaz, baita horiek Euskal Herrian eragindako denetariko galerez ere. Eskualdeko herri txikiek eta horietako bizilagunek garai horiek nola bizi izan zituzten, ordea, askorentzat ez da horren ezaguna. Egoera hori irauli nahian, Kortezubin, esaterako, udalak herriko memoria historikoa berreskuratzeko plana martxan jartzea erabaki zuen 2020an.

Orduan, Kortezubi Udala Aranzadi Zientzia Elkartearekin harremanetan jarri zen, eta horiek arduratu ziren proiektua aurrera eramango zuen zientzialaria aurkezteaz. Sasoi horretan, 2021eko martxoan, Patxi Juaristi EHUko irakasle, euskaltzain urgazle eta Gabriel Aresti Katedraren zuzendaria Kortezubi 1900-1945. Berrezarkuntza, Primo de Riveraren diktadura, Gerra zibila eta gerraostea liburua idazteko lanetan hasi zen.

Karmele Enbeita, Kortezubiko alkatea: “Oroimenak etorkizuna eraikitzeko balio behar du, gure aurrekoek garai hartan bizi izandako egoera latzak errepika ez daitezen”

Ikerketa prozesuan Juaristik bidelagun izan ditu kortezubitarrak. Izan ere, gerra eta gerraostea bizi izan zituzten sei herritarren testigantza zuzenak jaso ditu, baina askoz gehiago izan dira argazkiak, testigantzak edota ahoz-aho jasotakoak helarazi dizkiotenak. “Testigantzak, argazkiak eta dokumentuak —gehienak urte latz haietan sufritu zuten Kortezubiko familiek ekarriak—, gure seme-alaba eta bilobek garai gogor haietan hemen zer jazo zen jakitea bermatzeko tresna dira”, zehaztu du Karmele Enbeita Kortezubiko alkateak.

Liburu formatuan argitaratutako ikerketarekin, kortezubitarren eskubideak aldarrikatu eta horien arbasoek pairatutako “gertaera traumatikoak salatu” gura dituztela azpimarratu du Enbeitak, idazlana beraien ideien alde borrokatzen zendu edo ezer gabe gelditu ziren horien “oroitzapena eta memoria bizirik mantentzeko modua” dela nabarmenduz: “Haiei esker gara gaur egun garena. Gure ustez, oroimenak etorkizuna eraikitzeko balio behar du, gure aurrekoek garai hartan bizi izandako egoera latzak errepika ez daitezen”. Horregatik, “aurrera” egiteko, elkarrekin bizitzen ikasi, ezberdin pentsatzeko eskubidea aitortu eta giza eskubideak errespetatu behar direla aldarrikatu du alkateak.

Horrenbestez, memoria historikoan inbertitzea Kortezubiren etorkizunean inbertitzea dela uste du Enbeitak: “Gure iraganetik ikasteko bidea da, eta gure nortasunean sakontzeko baliagarria dela uste dugu. Liburuarekin, argi dago inbertitu dugun esfortzu eta diru guztiak merezi izan dutela”.

Patxi Juaristi, ikerlaria: “Herritarrek artxiboetan aurkitzen ez den informazioa eman didate”.

“Lan tekniko zorrotza”.
Kortezubin 36ko gerran eta frankismoan gertatutakoak ezagutzeko, Juaristik “lan tekniko zorrotza” egin behar izan du. Izan ere, urte horietan giza eskubideak “sistematikoki eta instituzionalki urratu” baziren ere, ia ez dago idatzizko dokumentaziorik. Gainera, Kortezubiko udal artxiboa 80ko hamarkadan erre eta galdu egin zen. Horregatik, herriko memoria historikoa berreskuratzera bidean urratsak emateko, ezinbestekoa izan da testigantzak ahanzturatik ateratzea, eta ikerlaria “eskertuta” agertu da udalerriko bizilagunen eskuzabaltasunarekin:

“Ez da liburu erraza izan”, aitortu du irakasle markina-xemeindarrak. Izan ere, jende askorentzat oraindik zaila da sasoi hartako gertaerez hitz egitea; halere, hitz egitea garrantzitsua dela uste du Juaristik: “Helburua izan da gerra zibilean gertatu zena ikertzea, ezagutzea eta kontatzea, sufritu zuten guztiak gogoratzea eta sufrimendu hori ez ahaztea baita gerrari buruz, gerrek gure bizitzan dituzten eragin txarrez pentsaraztea ere. Nire ustez, garrantzitsua da gai horiei buruz berba egitea; ezkutatzen badira, gauzak hor geratzen baitira”.

Herriaren historia biltzen duen liburu hori “kortezubitarren ondarea” dela aldarrikatu du ikerlariak, udalerriak “ondare material eta immaterial oso eder eta aberatsa” duela nabarmentzeagaz batera. Modu horretan, 36ko gudako memoria ere ondare horren parte dela gogoratu, eta liburuan kontatzen diren gertaerak eta aipatzen diren herritarrak ere ondare horren barruan gorde behar direla azpimarratu du.

Informazioa, giltza.
Gerra lehenengo pertsonan bizi izan zuten sei testigantza bildu ditu Juaristik, baina horietako hiru soilik elkarrizketatu ahal izan ditu —beste hirurak zendutakoak dira, baina idatziz jasota gelditu da haien testigantza—: “Informazio asko eman zidaten. Seme-alabek, ilobek… horiek ere informazioa eman didate, baina ezberdina da. Oso baliagarria da; informazio oso aberatsa eman zidaten, baina sei pertsona ez dira asko”. Gainera, familietan sarri mitoak sortzen direla zehaztu du ikerlariak, eta hori inolako asmo txarrik gabe egiten bada ere, berarentzat oso garrantzitsua izan da bildutako informazioa dokumentuekin kontrastatzea.

Testigantzak kontrastatzeko eta historia ondo kontatzeko udal artxiboak “baliagarriak” izaten direla onartu, eta Kortezubiren kasuan hori “arazoa” izan dela aitortu du markina-xemeindarrak. Izan ere, Kortezubi ez da Juaristik ikertu duen lehen herria; aurretik Berriatua eta Markina-Xemeingo historian ere murgildu zen. Baina, Kortezubik ezberdintasun edo “oztopo handi bat” izan du: ez duela udal artxiborik. Hala eta guztiz ere, ikerlariak Kortezubiko garaiko hemeretzi artxibo eskuratu eta aztertu ditu, “informazio asko” eskaini diotenak. Gainera, ikerketa egiteko, liburuak ere baliatu behar izan ditu: “Liburu pila bat arakatu ditut; modu batean Kortezubiri buruzko bibliografia da”. Garaiko prentsa ere mimo handiz aztertu du.

Liburua osatzeko, udalerriko historiako 45 urte ikertu ditu Juaristik, eta bere hitzetan, 36ko gerra interesgarria izan bazen ere, errepublika garaia arlo ezberdinetan —politikoa, kulturala, soziala… — “oso interesgarria” izan zela berretsi dute: “Momentu oso bizia izan zen; Euskal Herria osoan izan zen garai bizia, baina Kortezubi presio-eltzea izan zen, gauza asko gertatu ziren”.

Juaristi: “Gertatu zena eta protagonisten sufrimendua ez ahaztea da helburua”

Nabarmendu duenez, errepublika garaian kortezubitarrek asko idazten zuten prentsan, batez ere, emakumeek: “Lauaxetak sare handi bat sortu zuen Euskadi egunkarian garaiko prentsan, eta horretan, kortezubitar piloak parte hartzen zuten. Informazio iturria izan da”. Horietan, adibidez, II. Errepublikan Kortezubin alderdi politiko asko egon zirela aipatzen da, “eztabaida politiko eta haserre sasoia” izan baitzen.

Protagonistei aitortza.
1900etik 1945era arteko ikerketa osatzeko, liburuari eranskinak gehitzea erabaki du Juaristik. Izan ere, memoria historikoa eta memoria demokratikoa jorratzeko ideia horretan, “oso garrantzitsua” iruditu zitzaion garaiko protagonisten biografia txikia txertatzea: “Liburua gauza bat da, eta gero, amaieran agertzen dira gerrako protagonistak: gerran hil zirenak, zaurituak, errepublikaren alde borrokatu zirenak, Francoren armadan egon zirenak, presoak… Denak sartu ditut, gertatu zena eta protagonisten sufrimendua ez ahaztea delako helburua”.

Berak ardatz izan duen bibliografia ere txertatu du, gerora historian sakondu eta Kortezubiren herri nortasuna lantzen jarraitu gura duen edonork nondik tiraka egin eskura izan dezan.

"Familiako tradizioa berritzea da nire ahalegina"

Busturialdeko Hitza — 2025-11-21 11:49:46

Nekazaritza bizitzeko modu bezala ulertzen dute Lapikote Baserrian. 1986tik baserriko produktuekin lan egiten dute, eskuz esku, belaunaldiz belaunaldi, bizitzeko modu baten transmisioa bermatuz. Bertoko produktua eskaintzen dute, osasuntsua, freskoa, lehenengo egunetik azkenengora arte mimoz landutakoa; izan ere, zaintzen dena loratu egiten dela uste dute.

Familiako tradizioa da Lapikote Baserrian ezagutzen dutena, 35 urte baino gehiagoz ari baitira lurra eta ortua lantzen. Habitat horretan jaio zen Arkaitz Bilbao, eta bertan ereiten du etorkizuneko nekazaritza, bere gurasoek egin zuten bidea eguneratzea eta berritzea baita bere asmoa: «Familiako tradiziotik hartu dudana berritzea da nire ahalegina. Nire gurasoak berotegi batekin hasi ziren, eta apurka-apurka hori zabaltzen eta produktu gehiago sartzen joan gara».

Bilbaok hasieratik argi izan zuen familiako negozioagaz jarraitu gura zuela, Derioko nekazari-eskolara joan baitzen ikastera. «Ofizioagaz jarraitu gura nuen, eta hori ikasi nuen. Hala ere, etxean ikasi dut gehien, aurrekoei zelan lan egiten duten ikusita eta eurekaz batera pausoak emanda. Hori da ikasketarik onena», dio ekoizleak.

Ibilbide luzeko enpresa da; izan ere Bilbaok dio bere aitite eta amama ere nekazaritzara dedikatzen zirela: «Gu baserrian bizi izan gara beti, gure gurasoak ere bai, eta euren aurretik, aitite eta amama ere nekazaritzara dedikatzen ziren. Hori bai, antzina desberdina zen. Lehen aitite eta amama Gernikako plazara joaten ziren astoan, eta bertan saltzen zuten. Gero, amak eta aitak plazara joateko tradizioagaz jarraitu zuten, baina dendak jarri zituzten».

Belaunaldiz belaunaldi zenbait kontu aldatzen joan dira, eta berak negutegi gehiago jarri ditu, eta, ondorioz, «bezero desberdinak» ere baditu. Izan ere, orain supermerkatuekin lanean hasi dira. Adierazi du Gernikako plazan «gero eta jende gutxiago» dagoela, eta amak bertara joateari uzten dionean, zail ikusten dutela bertan jarraitzea. «Ondorioz, supermerkatuekin apur-apurka lanean hasi gara, eta Baserritik Gernikara proiektuan ere jarraitzen dugu. Etorkizunera begira, gainera, eskolekin lanean hasteko asmoa dugu, bertoko txikienek bertoko produktua jateko», dio ekoizleak. Hala ere, oraindik azoketan egoten dira, Gernikara, Bermeora, Zornotzara, eta Laudiora joaten baitira. Eta, dendak ere badituzte, Gernikan eta Bermeon, eta lorategia, Muruetan.

Euren produktuak bertokoak, sasoikoak eta freskoak dira, eta denetarik dute. Ortuariak, frutak, loreak… «Loreak Muruetan ditugu, eta barazkiak Kortezubin ekoizten ditugu. Hala ere, dena da bat, dena da Lapikote». Orain, neguko ekoizpenagaz ari dira lanean: letxugak, porruak, zerbak, kalabazak eta azak dituzte.

Lapikote baserria da Baserritik Gernikarako ekoizlerik handiena. Salmentan arreta jartzeaz aparte, eskualdeko baserritarrak batzearen garrantziaz jabetu eta proiektuan sinetsi zuten hasieratik. Izan ere, proiektuan argi dute euren eskualdeak bertokoa jango badu, ekoizle txiki eta handien beharra duela. «Dabid Zelaiaren deia jaso nuen, proiektua azaldu zidan, eta itzela iruditu zitzaidan. Horrelako proiektuak eskualdean izatea garrantzitsua da, gure lanari balioa ematen dielako. Gainera, modernizatu egin behar da, eta jendeari gure produktuak etxera eroatea oso ona da, beste formatu bat eskaintzen duelako, dendan edo plazan saltzeaz gain», azaldu du Bilbaok.

Hala ere, proiektuaren garrantzia azpimarratu du, beste ekoizleekin harremanetan jartzeko aukera dela esanda: «Gure produktua ezagutzera emateaz aparte, beste ekoizle batzuekin harremanetan egoteko ere balio du, sektoreko jendea ezagutzeko, bakoitzak zer daukan jakiteko eta hartu-emanetarako kontaktua izateko». Hori horrela, elkarregaz, aukera «erreal eta berezia» sortzeko lanean ari dira, tokikoa bermatuz, naturarekiko errespetua sustatuz, eta kalitateko produktuak etxeetara eroanez.

Hain zuzen ere, lehenengo sektorean egiten den lanari zabalkundea emateko, sare sozialak ere erabiltzen dituzte Lapikotekoek: «Gure lana ikusarazteko balio du, jendeari erakusteko zer eta nola lantzen dugun. Gaur egun, mundu guztia dago sareetan, eta guk ere hor egon behar dugu. Gainera, bertokoa kontsumitzeko garrantzia pizteko balio du, jendeak ikusteko zer dagoen, zer den sasoikoa, nondik datorren, zelan egiten den…».

Eta, zeregin horri jarraituz, eskualdeko eskoletako ikasleen bisita era jasotzen dute: San Fidel Ikastolakoak eta Seber Altube Ikastolakoak joan dira, eta Allende Salazar Herri Eskolakoak gerturatzea ere bada asmoa. «Etxeko txikienei balio die ikusteko nondik datozen letxugak, esaterako. Askok ez dakite horiek lurretik datozenik ere, ez eta zelako itxura duten ere».

Auzobatzarrak abiatuko ditu Kortezubiko Udalak

Busturialdeko Hitza — 2025-10-31 11:31:15

Kortezubiko Udalak auzobatzarrak egingo ditu, herriko auzoetako bizilagunen beharrak bertatik bertara ezagutzeko helburuz, eta domeka honetan (azaroa 2) ekingo dio bilera errondari. 12:00etan bilduko dira udal ordezkariak Oma eta Basondo auzoetan bizi diren herritarrekin, Lezika taberna-jatetxean.

“Auzo bakoitzaren ezaugarriek herritarren eskariak erabat desberdinak izatea eragin dezake, horregatik auzoz auzoko batzarrak egingo ditugu. Udal gobernuarentzat garrantzitsua da zuzenean ezagutzea zeintzuk diren gure bizilagunen beharrizanak, eta bertaratzea errazteko, topaketa hauek domeka goizetan egingo ditugu”, azaldu du Karmele Enbeita Kortezubiko alkateak. Ondorioz, iradokizunak eta beharrizanen araberako hobekuntzak proposatu gura dituztenei bertaratzeko eta parte hartzeko deia egin die, udalagaz batera herriaren “aurrerapenean” lan egin dezaten.

Zehaztu dute batzarretan parte hartzeko ez dela beharrezkoa izango hitzordua erreserbatzea, izan ere, ordezkariak bertaratzen diren auzoko guztiekin bilduko dira.

Lehenengo saioa Oma eta Basondoko bizilagunekin izango da, baina hurrengo domeketako aurreikuspena jakinarazi dute dagoeneko: azaroaren 9an, Santa Ana eta Terlegizko bizilagunekin bilduko dira; azaroaren 16an Enderikan egongo dira, eta 23an, Idokilizen; ostera, azaroaren 30ean izango da Elorrixa-Barrutiko bilera. “Udalak udalaren komunikazio kanalen bidez eta behar besteko aurrerapenagaz jakinaraziko du ze leku eta ordutegitan egingo diren bilerak. Era berean, behar den aurrerapenagaz jakinaraziko da aurrez ezarritako egutegian aldaketaren bat badago”, jakinarazi dute udal arduradunek.

Ekimen honen bidez udalaren eta herritarren arteko “distantzia murriztu” gura dute, “herritarrei erraztasunak emanez eta kortezubitarrei udal gobernu taldeagaz zuzenean komunikatzeko aukera” eskainiz.

Gainera, gogoratu dute alkateak, “ezustekorik ezean”, bariku goizetan eta asteko beste une batzuetan beharrezkoa bada, hala eskatzen duten bizilagunei arreta ematen diela udaletxean.

Santa Ana auzoko bideak irisgarritasuna hobetzeko lanak egingo ditu Kortezubiko Udalak

Busturialdeko Hitza — 2025-10-27 09:00:06

Kortezubiko Udalak udal bideak “apurka-apurka hobetzeko” konpromisoagaz jarraitzen du, eta inbentarioa egin ostean, Santa Ana auzoko Markopollo eta Gallibiker bideak konpontzeko lanei ekingo die. Izan ere, euren bizilagunen segurtasunak kezkatzen dituela dio Karmele Enbeita alkateak: “Ondorioz, baserrietara eta auzoetarako sarbideak lehentasunezkoak dira guretzat. Horregatik, udalerriko bide horien egoera aztertu dugu, horietan jardun ahal izateko”.

Markopollo bidean, Abarsolo bidegurutzeraino doan zatian egingo dituzte lanok, 450 metro luze eta 3,5 metro zabal den bide batek zoladura “oso hondatuta” baitauka tarte batzuetan, baita arrakalatuta eta apurtuta ere. Ondorioz, egingo dituzten jardueren artean daude hormigoizko lauza saneatzea, arekak garbitzea, drainatzea hobetzea, arketak eraberritzea eta lurreko ezpondari egonkortasuna ematea, ostean zorua prestatu eta asfaltatzeko.

Gallibiker bidean, berriz, Arratzuko mugaraino doan zatian jardungo dute, 405 metro luze eta 3,5 metro zabal den eremuan. Tarte hori kontserbazio baldintza “hobeetan” badago ere, konpontzea erabaki dute, eta zorua prestatuko, arekak garbitu eta drainatzea hobetuko dute, urak errepidetik igaro ez daitezen. Ostean, hori ere asfaltatuko dutela gehitu dute.

Konponketa lanak hilabete amaiera honetan hasiko dira, eta hiru hilabeteko epea aurreikusi dute horiek gauzatzeko. Lanek iraun bitartean, baina, trafikoa etengo dute. “Herritarrei pazientzia izateko eskatzen diegu, lanek iraun bitartean ibilgailuen joan-etorria moztuko delako”, jakinarazi du alkateak, eta hori denbora “ahalik eta laburrenean” egitea aurreikusi dutela dio.

Santa Ana auzoan hasiko dira hobekuntza lanak egiten, eta lan hauetarako 169.218,50 euroko aurrekontua bideratu dute, Bizkaiko Foru Aldundiaren 60.000 euroko diru laguntza ere kudeatuta. Hala ere, udal ordezkarien asmoa “herri osoan kontserbazio lan horiei jarraipena” ematea dela onartu du alkateak. Izan ere, agintaldi honetarako helburuetako bat da kontserbazio egoera “okerrean” dauden udalerriko landa bideak konpontzea.

Horrez gain, esan dute, zoladurak hobetzen eta ur bilketen gabeziak daituzten hainbat puntutan ere hobekuntza lanak egiten hasiko direla.

V. MusEkintza jaialdirako “programazio anitza” aurkeztu dute

Busturialdeko Hitza — 2025-09-03 12:43:21

Leixuri Arrizabala Euskara, Kultura eta Kirol diputatuak eta Marta Urcelay jaialdiaren koordinatzaileak aurkeztu dute gaur [irailak 3] V. MusEkintza. Artea eta ondarea uztartzen dituen kultura proiektua da, hilaren 20an hasiko da eta 2026ko ekainera arte luzatuko da. Hamabi ekintza osatu dituzte eta programazioa “anitza” dela nabarmendu dute.

Antolatzaileek nabarmendu dute MusEkintza aukera paregabea dela “gure kultura ondarea beste ikuspegi batetik ezagutzeko, mota guztietako publikoaren eskura egongo diren esperientzia artistiko berritzaile eta emozionalen bidez”. Era berean, azpimarratu duten moduan, “garrantzitsua da tokiko talentua, eta diziplina artistikoen eta ondare historikoaren arteko elkarrizketa sustatzen jarraitzea”.

MusEkintzak “murgiltze esperientzia artistikoa” proposatzen duela diote lurraldeko leku enblematikoetan, hala nola, Kortezubiko Santimamiñen, Bermeoko Arrantzaleen Museoan edota Gernika-Lumoko Euskal Herria Museoan. “MusEkintzak museoak eta enklabe historikoak ezohiko agertoki harrigarri bihurtzen ditu”.

Egitaraua irailaren 20an hasiko dute Kortezubiko Santimamiñeko koban, Hortzmuga Teatroaren Gozamenen Lorategia izeneko El Boscoren obran inspiratutako gaueko ikuskizunagaz. Hilaren 27an, Julen Axpe komikoaren Furgonologoa umore ikuskizuna antolatu dute Gernika-Lumoko Europako Herrien Parkean. Urriaren 4an Billie Holidayri buruzko musika narrazioa eskainiko dute Bermeoko Arrantzaleen Museoan. 2026an sarturik, urtarrilaren 24an Aralar Quartet hari laukotea ariko da Euskal Herria Museoan. Azkenik, maiatzaren 23an Patxo Telleriaren Ai Gure Juaneteak! Ikuskizuna emango dute Bermeon.

Jaialdiko jarduera guztiak doakoak dira, baina gehienetarako izena eman behar da, eta jaialdiaren webgune ofizialaren bidez egin daiteke.

Euriak ere ez du jai giroa itzaliko

Busturialdeko Hitza — 2025-07-25 16:58:40

Eguzkitako krema eta betaurrekoak esku batean eta zira eta euritakoa, bestean. Eguraldia edozelakoa izanik ere, Santiago eta Santa Ana jaiak ospatzeko prest daude eskualdeko herritarrak, eta hala erakutsi dute gaur goizean goizetik [uztailak 25], Kortezubin, Morgan, Busturian eta Nabarnizen.

Kortezubin, Arratzuko abesbatzak lagundutako mezagaz hasi dute eguna, eta segituan iritsi da herriko ume eta gazteek osatutako euskal dantza taldearen emanaldia ere. Dantzaldi aurretik euri apur bat egin badu ere, eguraldiak dantzaldia errespetatu du eta gogotik eskertu dute plazan batu diren kortezubitarrek. Izan ere, herritarrek txalo artean hartu dituzte dantzari txiki eta ez horren txikiak, eta trikitixaren erritmora dantzatu dituzten hamaika euskal dantzez gozatu dute, besteak beste, Agurraz, Txulalaiz, San Petrikez, Sorgin dantzaz, Ibarzabalgo arku dantzaz, Korteseko zinta dantzaz eta Zazpi jauziz.

Dantza emanaldiaren ostean frontoia izan dute topaleku herritarrek, ustez Emakumeen Elite mailako Udako eskuz binakako Master Laboral Kutxa txapelketaz gozatzeko. Pilotari baten huts egiteak baina, neurketa moldatzera behartu ditu antolatzaileak eta bikote izatekotan ziren Olatz Arrizabalaga gernika-lumotarra eta Amaia Zarrabeitia kortezubitarra nor baino nor gehiago aritu dira. Zarrabeitiak ezin izan du herrikideen aurrean garaipena lortu: Arrizabalaga 22 eta 11 nagusitu da.

Eguerdian atseden hartzeko aprobetxatu, eta arratsaldean berriro ekingo diote festari kortezubitarrek. 18:00etatik aurrera umeentzako jolasak izango dituzte aukeran, eta iluntzean, Luhartz erromeriak hartuko du Santiago eguna girotzearen ardura. Hala ere, jai egitarauak asteburu guztian zehar jarraituko baitu, denetariko eskaintzagaz.

Marrazki bizidunez beteta.
Morgan, krema eta aterkiaz gain, mozorroak ere jantzi dituzte goizetik. Minionak, Mario Karteko pertsonaiak, Harriketarrak, superheroiak… denek bat egin dute gaur plazan. Izan ere, marrazki bizidunak gaia izan da aurten jaietako lehen egunerako aukeratu duten gaia. Hiru eguneko egitarauari ekiteko gogoz, sukaki txapelketan batu dira herritarrak, bakoitzak bere erara, gero lagunartean dastatzeko gisatua kozinatzeko duten abilezia erakutsi nahian.

Eguraldiak baten bati gisatua prestatzeko prozesua zerbait baldintzatu badio ere, guztira hamalau izan dira aurten aurkeztu dituzten kazuelak, eta iaz “pare bat gehiago” izan baziren ere “pozik” daude bertaratu den pertsona kopuruagaz. Izan ere, 199 lagunek eman dute izena herri bazkarirako.

Bazkaldondoa girotzeko bingoan batuko dira 17:30ean, eta horren ostean ezagutuko dute norena izan den aurtengo sukalkirik eta onena. Horrez gain, mozorro onenek ere saria jasoko dute: mozorro onenak 100 euro jasoko ditu, eta talde mozorro onenak, beste 100 euro. Eguneko lehiaketetako emaitzak argituta, jan-edanean batuko dira berriro ere, 20:00etatik aurrera taloak izango baituzte aukean.

Etenik barik.
Goizaldera arte Zibilo Records eta Zirkinik Bez erromeriagaz dantzan aritu ostean, herriko txistulariekin kalejiran hasi dute eguna busturiarrek, Axpen. Irrintzi Alai Dantza Taldearen emanaldiaz gozatu aurretik, ohi legez, udal gobernu taldea Andra Mari elizara bertaratu da. Euriak dantzaldia elizpera eramatea eragin du, baina ez du festa eten. Aterkia hartu eta Etxebarria trikitilariekin tabernaz taberna aritu dira busturiarrak.

Hurrengo hitzordua 18:00etarako dute jarrita, frontoian, esku pilota partiduak elkarrekin ikusteko. Behin lekua hartuta, iluntzera arte bertan jarraituko dute, Trapu Zaharra taldeak Eutsi Ramon! antzerkia eskainiko baitu. Estampas de Mexico mariatxi taldeak eta DJ Jaikide izango dira Santiago eguneko gauari soinua jarriko diotenak.

Nabarniztarrak, berriz, Lekerika auzoa izan dute aurten ere topagune Santiago egunean. Herritarrek txantxiku txapelketan punteria eta trebetasuna erakutsi ostean, paella txapelketan elkartu dira. Bazkalondoa girotu eta festa gogoari eusteko, arratsaldean zehar AEIOU Busturialdea jolasak eskainitako ekintzekin gozatzen ari dira. Iluntzean berriz, Hiru Bitan erromeriagaz abestu eta dantzatzea izango dute erronka.

Datozen egunetako egitarauak, herriz herri:

BUSTURIA (AXPE)

Bihar, Santa Ana eguna

11:00. Kalejira, herriko txistulariekin.

11:30. Meza nagusia, Arronategi egoitzan.

Ondoren. Irrintzi Alai Dantza Taldea, Arronategi bisitetxean.

12:00. Sukalki Txapelketarako izen-ematea.

13:30. Kantu Kantari.

14:30. Sukalkien aurkezpena eta sari banaketa.

18:00. Bizkaiko Lasto Altxatie Txapelketa, eta Busturialdeko harri-jasotzaileak.

20:00. Urdaibaiko Organoen kontzertua, Axpeko elizan.

20:30. Animazioa, Kitturekin.

22:30. Tributo a Fito y Fitipaldis eta DJ Mr. Beat.

Etzi.

12:00. Umeen zesta eskolakoen partiduak.

17:00. Umeentzako parkea, Ispiluetan.

19:00. Jaia amaitzeko, txokolatea.

KORTEZUBI

Bihar, Santa Ana eguna.

11:00. Meza santua.

10:30. Jardunaldi parte-hartzailea Sustabiz Fundazioaren eskutik; esku pilota partiduak, herri kirolak…

14:00. Umeen herri bazkaria.

15:00. Nagusien herri bazkaria.

16:30. Umeen jolasak.

Bazkal ostean. Eingo taldea.

20:00. Gauargi erromeria.

Etzi.

10:30. Meza santua.

12:00. Zaldi probak: Azkoititik, Txilibiter eta Urduliztik, Olea.

MORGA

Bihar, Santa Ana eguna.

12:00. Meza Meakaurren eta pintxoak.

Jarraian. Trikitilariak.

14:00. Tortilla Txapelketa.

20:00. Poteo musikatua.

22:00. Kontzertzuak: Suger, Toc eta Altxaporru erromeria.

Etzi.

17:00. Ume jolasak; puzgarriak, tailerrak eta bits jaia.

19:00. Diskodantza.

20:00. Txokolatada.

Ekintzaz josita datoz Santiago eta Santa Ana jaiak

Busturialdeko Hitza — 2025-07-23 16:32:19

Karmen jaiak atzean utzita, Madalenek hartu dute jaien erreleboa Lea-Artibai eta Busturialdeko zeinbat herritan, baina baita Santiago eta Santa Ana jaiek ere, beste zenbaitetan. Busturialdean, Busturiko Axpe auzoan, Kortezubin, Morgan eta Nabarnizko Lekerika auzoan ospatuko dituzte jaiok.

Axpe auzokoek urtez urte irrikaz bizi dituzte Santiago eta Santa Ana jaiak, eta aurten ere ez da gutxiago izango. Lau egunez, askotariko ekintzen eszenatoki bihurtuko da auzoa, bihartik aurrera. Kirola, musika, jan-edana eta giro ona nagusituko dira, beraz. Pala txapelketak, kalejira desberdinek, sukalki txapelketak eta hainbat kontzertuk hartuko dituzte Axpe auzoko bazterrak.

Esaterako, sukalkia ez da faltako oraingo honetan ere Axpen zein Morgan, urtez urteko tradizioari eutsiz. Morgan Santiago egunez lehiatuko dute Sukalki Txapelketa. Horretaz aparte, mozorro eguna ere espero dute Morgako herritarrek. Aurreratu dutenez, aurten, mozorroen eguneko gaia marrazki bizidunak izango da. Taloak, tortilla txapelketa eta beste hainbat izango dira herritarren gozamenerako menuan, nola ez, musika eta jai giroa lehenetsiz.

Kortezubin ere hitzordua mantenduko dute, beste behin. Nabarnizko Lekerika auzoa, ostera, paella txapelketaren eta txantxiku txapelketaren testigu izango da, besteren artean.

Egitarauak, herriz herri:

BUSTURIA (AXPE)

Bihar, uztailak 24

18:00. Pala Txapelketa, Itxasalde kirol taldeagaz.

20:00. Karro poteoa, Otsozulo taldeak antolatuta.

22:30. Zilibito records eta Zirkinik bez.

Etzi, Santiago eguna

11:00. Kalejira, herriko txistulariekin.

12:00. Meza nagusia.

Ondoren. Irrintzi Alai Dantza Taldea.

Gero. Trikitixa tabernaz taberna, Etxebarria Trikitilariekin.

Gero. Esku-pilota partiduak.

Gero. Antzerkia: Trapu zaharraren Eutsi Ramon.

Azkenik. Mariachi Internacional: Estampas de Mexico.

Ondoren. DJ Jaikide.

Uztailak 26, Santa Ana eguna

11:00. Kalejira, herriko txistulariekin.

11:30. Meza nagusia, Arronategi egoitzan.

Ondoren. Irrintzi Alai Dantza Taldea, Arronategi bisitetxean.

12:00. Sukalki Txapelketarako izen-ematea.

13:30. Kantu Kantari.

14:30. Sukalkien aurkezpena eta sari banaketa.

18:00. Bizkaiko Lasto Altxatie Txapelketa, eta Busturialdeko harri-jasotzaileak.

20:00. Urdaibaiko Organoen kontzertua, Axpeko elizan.

20:30. Animazioa, Kitturekin.

22:30. Tributo a Fito y Fitipaldis eta DJ Mr. Beat.

Uztailak 27, domeka

12:00. Umeen zesta eskolakoen partiduak.

17:00. Umeentzako parkea, Ispiluetan.

19:00. Jaia amaitzeko, txokolatea.

KORTEZUBI

Bihar, uztailak 24

18:00. Txupinazoa.

18:00. Tortilla txapelketa.

19:30. Tortillaren aurkezpena eta sari banaketa.

20:00. Urdaibaiko Organoak zikloaren barruko kontzertua, Santiago Apostolua elizan.

21:00. Joseina Etxeberria DJ-a.

Etzi, Santiago eguna

10:30. Meza santua, Arratzuko koruarekin.

12:00. Kortezubiko ume eta gazteen Euskal Dantza taldeak.

13:00. Udako eskuz binakako Master Laboral Kutxa txapelketa. Emakumeen Elite maila: Uriarte-Gamibide eta Arrizabalaga-Zarrabeitia.

18:00. Umeen jolasak.

21:00. Luhartz erromeria.

Uztailak 26, Santa Ana eguna

11:00. Meza santua.

10:30. Jardunaldi parte-hartzailea Sustabiz Fundazioaren eskutik; esku pilota partiduak, herri kirolak…

14:00. Umeen herri bazkaria.

15:00. Nagusien herri bazkaria.

16:30. Umeen jolasak.

Bazkal ostean. Eingo taldea.

20:00. Gauargi erromeria.

Uztailak 27, domeka

10:30. Meza santua.

12:00. Zaldi probak: Azkoititik, Txilibiter eta Urduliztik, Olea.

MORGA

Etzi, Santiago eguna

12:00. Meza nagusia, Meakaurren.

Jarraian. Trikitilariak.

14:00. Sukalki Txapelketa.

Gero. Bazkaria.

17:30. Bingoa.

Ondoren. Sukalki eta mozorroen sari banaketa.

Mozorro onena: 100 euro.

Talde mozorro onena: 100 euro.

Gaia: Marrazki bizidunak.

20:00. Taloak.

Uztailak 26, Santa Ana eguna

12:00. Meza Meakaurren eta pintxoak.

Jarraian. Trikitilariak.

14:00. Tortilla Txapelketa.

20:00. Poteo musikatua.

22:00. Kontzertzuak: Suger, Toc eta Altxaporru erromeria.

Uztailak 27, domeka

17:00. Ume jolasak; puzgarriak, tailerrak eta bits jaia.

19:00. Diskodantza.

20:00. Txokolatada.

NABARNIZ (LEKERIKA AUZOA)

Etzi, Santiago eguna

12:00. Meza.

Ostean. Txantxiku Txapelketa.

14:30. Paella Txapelketa.

15:00-18:00. AEIOU Busturialdearen eskutik jolasak, hiru orduz.

18:00. Jokoak.

19:00. Hiru Bitan erromeria.

Aurreikuspen oro gaindituta

Busturialdeko Hitza — 2025-07-21 17:05:16

Gogoratzeko modukoa izan da XVIII. Kortezubiko Mendi Martxa. Jendetza bildu zen iragan zapatuan [uztailak 19], Kortezubiko herrigunean, mendi martxaz gozatzeko. Antolatzaileek azaldu dutenez, aurreikusten zutena baino parte hartze “esanguratsuagoa” eduki du aurtengo ekitaldiak: “Ia 400 lagun animatu dira martxa egitera, 380 mendizale inguru; martxa herrikoiak beheranzkoan daudela pentsatu ohi den honetan, badago motiborik pozteko”.

Argazkia: Kortezubiko Mendi Martxa.

20 kilometro inguruko ibilbide luzea eta 10 kilometro pasatxoko laburra eduki zituzten aukeran, eta gehientsuenek bigarren horren alde egin zuten: “Gutxi gorabehera, ia 300 lagunek egin zuten laburra, eta 100 inguruk luzea”. Batetik, azaldu dute ibilbide luzea, teknikoa izan ez arren, “desnibel aldetik nahikoa gogorra” zela; bestetik, familia giroan edo jende gaztetxoagaz egiteko, ibilbide laburra “aukera aproposagoa” izan daitekeela argitu dute.

Argazkia: Kortezubiko Mendi Martxa.

Beste alde batetik, eguraldiaz ere mintzo dira antolatzaileak: “Uneren batean edo bestean, euri lanbroa egin zuen, baina oro har oso ondo eutsi zion aroak. Hurrengo urteei begira, espero dugu pareko parte hartzea edukitzea eta giro eder berberaz gozatu ahal izatea”. Helmuga eremuan, kirolaz harago, jan-edanaz eta jai aldarteaz gozatu zuten bertaratu zirenek”.

Kortezubiko herriari eskainitako ibilbideagatik omenaldia

Busturialdeko Hitza — 2025-07-18 14:48:59

Murritzegia litzateke Jose Antonio Bastegieta Bengoetxea Marko-ren ibilbide oparoa alkate berba soilagaz definitzea. 28 urtez Kortezubiko alkate izateaz gain, denetariko ekimen, borroka eta xelebrekeriaren buru izan da hamarkadaz hamarkada, eta udalerriari nahiz kortezubitarrei eginiko “ekarpen erraldoia” aitortu diote gaurko [uztailak 18] omenaldi hunkigarrian. Senide nahiz lagunez ondo inguratuta, udalbatza osoak, eskualdeko ordezkari politikoek eta, batez ere, herritarrek eskerrak eman gura izan dizkiote Markori. Horren erakusle, Kortezubiko udal pilotalekuak aurrerantzean bere izena eroango du: Jose Antonio Bastegieta Bengoetxea Marko frontoia.

ARGAZKIAK

Sentimenduak puri-purian eduki ditu gaurko agerraldiak. Herriko plaza ingurua jendez lepo agertu da; asko eta asko ezin izan dira omenaldiaren lehen zatia hartu duen udaletxeko bilkura aretora sartu. Barruan, Markok Kortezubiko egungo alkate Miren Karmele Enbeita Ozamizen berbak jaso ditu. Ez hori bakarrik: herriko alkate izandako Ibon Legarza Albizuri eta Txomin Bilbao Etxebarria ere lagun izan ditu. Enbeita Bastegietagaz bertatik bertara “behar egindakoa” da, hura alkate zela zortzi urtez zinegotzi lanak egin baitzituen. Egun dakienaren “zati esanguratsu bat” Markori esker ikasi zuela azpimarratu du gaurkoan: “Markok herria egiten iragan zuen bere ibilbide guztia, eta oso argi utzi zidan Kortezubi eta kortezubitarrak beti lehentasuna izan behar direla. Beraz, orain egin dezakegun gutxieneko da bere dedikazioa nahiz leialtasuna aitortzea”.

Miren Karmele Enbeita Ozamiz: “Markok oso argi utzi zidan Kortezubi eta kortezubitarrak beti lehentasuna izan behar direla”

Hain zuzen, Bastegietaren egiteko nagusienetako bat Kortezubiren izena “mundu osora zabaltzea” izan da. Herritarren bizi baldintzak hobetzea izan zen bere iparrorratz politikoa: “Bere lorpen politikoen artean daude, besteak beste, Erregistro Zibilaren Legeak gurasoen etxea haurren jaioleku modura onartzea, ikusi baitzuen umeak ez zirela herrian jaiotzen, Gurutzeta-Barakaldon baino; bestalde, soldadutzaren kontzientzia eragozpenaren bultzatzaile ere izan zen”.

Jose Mari Gorroño Etxebarrieta: “[Gazta enkantearen] Gidari lana hamabost urtez egin zuen Markok, eta estimu handia hartu genion tarte hartan, egun arte”

Kortezubiko alkatetzara iritsi orduko, besteren artean, Gernikan zinegotzi aritu zen Marko. Orduantxe txirikordatu ziren egungo alkate Jose Mari Gorroño Etxebarrietaren eta bere bideak. Gernika-lumotarrak ere ez du omenaldia galdu nahi izan, eta Markogaz bizitako pasadizo bat edo beste ere kontatu du: “Gogoan dut Urriko Azken Asteleheneko gaztaren enkantea gidatzeko esan genionekoa; alderdi politiko desberdin biren ordezkariak izateaz harago, bere mailagatik proposatu genion, hau da, lan hura ederto egiteko gai zelako, eta hartarako borondatea zeukalako. Lan hori hamabost urtez egin zuen, eta estimu handia hartu genion tarte hartan, egun arte”. Jarraian, Gernikako Arbolaren eta tenpletearen oroigarria eman dio Gorroñok gaurko omenduari.

Kortezubiko lau alkateak.

Senideek eta adiskideek ere ez dute Marko eta bere irakaspenak oroitzeko aukera galdu. Bastegietak beti erakutsitako “ardura, maitasuna, konpromisoa eta zintzotasuna” apzimarratu dituzte. Kortezubi mapan jarri baldin badu, Marko Kortezubiko herri mapan egongo da aurrerantzean. Izan ere, frontoiaren aurrealdean erakutsi diote bere izen-abizenak eroango dituen plaka. Ohorezko aurreskua eta agurra jasota, familiaz ondo inguraturik eta plazabete herritarren babesagaz, hunkituta hartu du omenaldia Bastegietak.

Marko, senideek lagunduta, bere omenezko plakagaz.

Gogo nekaezina.
Bere jardun politikoaz harago, hainbat eta hainbat dira Markok apurtutako kristalezko sabaiak. Batik bat, Aita Santuagaz egon zen, Berriotxoako Balentin santu bihurtzeko eta Bizkaiko zaindari bihurtzeko eskatuz; Dalai Lamagaz edota mundu osoko ordezkari politikoekin ere bildutakoa da. Beste alde batetik, lehiaketarik bitxienak antolatu eta sustau izanagatik ere ezaguna da kortezubitarra: ipurdiagaz intxaurrak apurtzeko txapelketa, txapelik handienarena, eta abar luze bat. Urriko Azken Asteleheneko gaztaren enkantearen gidari izateaz gain, lehiaketa gastronomiko ugari dinamizatu izan ditu Markok.

Urterokoari eutsiz

Busturialdeko Hitza — 2025-07-16 12:43:51

Zapatu honetan [uztailak 19], Kortezubiko Mendi Martxaren XVIII. ekitaldia egingo dute. Parte hartze aldetik, udalerriko “egitasmorik esanguratsuena” da mendi martxa, jende gehien erakarri ohi duena. Antolatzaileek, urte batzuetan “beherakadaren bat edo beste” jasan izan arren, aurtengo aldiak “ohiko parte hartze kopurua” edukitzea espero dute: 300 lagun inguru.

Aurretiaz izena emateko aukera dago, eta martxaren bezperara arte [uztailak 18] egongo da. 14 urtetik gorakoek 8 euro ordaindu beharko dituzte, eta adin hori baino gazteagoa direnek berriz, 6 euro. Txartelak udaletxean nahiz herriko tabernan daude salgai, baina ES80 3035-0022-41-0221154997 banku korronte zenbakira ordainketa eginda ere izena eman daiteke. Era berean, zapatuan bertan animatzen direnek ere tokia edukiko dute, baina prezioa 10 eurokoa izango da, egunean bertan izena emanez gero.

Mendizaleek aukera bi edukiko dituzte: 20 kilometroko luzea eta 10 kilometroko laburra. Biak ala biak “teknikoki egingarriak” direla adierazi dute, baina luzeak “desnibel metatua” daukala ohartarazi ere bai. Aukera hori hautatzen dutenak 08:30ean hasiko dira oinez, plazatik aterata; toki berberetik ekingo diote bideari, baina 10:30ean, ibilbide laburreko martxalariek.

Ibilbide luzeak herrigunetik Belendiz ingurura joko du, eta handik Arrolarako bidea abiatuko dute; tontor hori izango da punturik garaiena. Lehen zatian anoa postu likidoa edukiko dute, eta Arrola gailurrean, aldiz, likidoa nahiz solidoa. Ibarrola mendi ingurutik bueltatuko dira, eta Ibarrolako baso eremura sartu orduko beste anoa postu bat edukiko dute. Lezikara jaitsiko dira azkenik, berriro Elizaldeko herrigunea harrapatzeko. Aukera laburrekoek ez dute Arrolako gaina igoko, baina Elizaldetik Ibarrolarainoko bidea egingo dute; beraiek ere anoa postua edukiko dute eskuragarri bertan. Azken zatia, Lezikatik Elizalderainoko itzulera, berbera izango da aukera bietako ibiltarientzat.

Golden Apple Quartet taldeak hartuko du Santimamiñe

Busturialdeko Hitza — 2025-06-27 12:02:48

Leku berezi horietako bat da Kortezubiko Santimamiñe, historiak, arkeologiak, kulturak eta ingurumenak bat egiten duten lekua. Eta, bihar, leku horretan bertan, 22:00etatik aurrera, Golden Apple Quarteten kontzertuagaz agurtuko dute aurtengo Musekintza jaialdia; Bizkaiko museo eta kulturguneak arte eszenikoz betetzen dituen egitasmoa da, publiko guztientzat prestatutakoa eta doakoa.

Hain zuzen ere, Vamos, que nos vamos ikuskizuna eskainiko dute, euren ia 40 urteko umore eta musika onena errepasatzen duen musika bidaia. Hori bai, bertan egoteko, aldez aurretik erreserba egitea ezinbestekoa izango da.

Alluitz De Bilbao, Espainiako Txapelketan hirugarren

Busturialdeko Hitza — 2025-05-21 12:44:21

Alluitz De Bilbao kortezubitarrak podiumean amaitu du Espainiako Trail Txapelketa. Asteburuan lehiatu dute, Ourensen (Galizia), eta Bilbaok Euskal Selekzioaren koloreak defendatu ditu. Ez du inondik inora ogibide errazik eduki, 19 kilometroko eta 1.000 metro positibodun desnibeleko ibilbide gogorrari aurre egin behar izan baitio. Arrolape Mendi Klubetik aditzera eman dutenaren arabera, kortezubitarrak lasterketa osoa egin zuen “lehen postuen borrokan” murgilduta, eta “lasterketa itzela” egitea lortu zuen, hirugarren postuagaz biribilduz.

Espainiako Txapelketak kataluniarrak izan ditu agintean. Hain zuzen ere, hala gizonezkoen, nola emakumezkoen podiumetako lehen bi postuak eskuratu dituzte.

Argazkia: Arrolape Mendi Kluba.

Ades Espeleologia Elkartea jardunak uztartzen ari da

Busturialdeko Hitza — 2025-03-18 12:55:08

Ades Espeleologia Elkarteko kideek beraiek diotenez, azkenaldian, ez dute “aspertzeko astirik”. Hain zuzen ere, ekintza baten eta beste baten artean lanpetuta daude, ez bakarrik ohiko kanpoaldeko esplorazioekin, baita bestelako barruko ekimenekin. “Kanpoko esplorazioak eta ‘egongelako jarduna’ uztartuta, lurpeko munduaren ezagutzan aurrera egiten dugu”, adierazi dute.

Esplorazioei dagokionez, Kortezubin, Basondoko leizetik Omaerrekara sartuta (inguruko lurpeko ibairik garrantzitsuena, eta Gernika-Lumoko ur edangarriaren jatorri nagusia), teknikoki “oso konplexua” den esplorazio bat hasi dute; Urpeko sifoien zeharkatzea eta eskaladak konbinatuz, eta poliki bada ere, “emaitzak oso onak” izaten ari direla esan dute.

“Zehazki, ibai nagusiagaz bat egiten duen galeria erraldoi batean gora ari gara; lan honetan Ereñozarreko mendi multzoaren egitura hidrogeologikoari buruzko datu deigarriak biltzen ari gara, aurrerantzean eginiko mapa geologikoen eguneraketetan kontuan hartu beharko direnak”, azaldu dute.

Erantzun ona
Baina kanpoaldeko ekintzez gain, azkenaldian bestelako, barruko, ekimenetan ere parte hartzen ari dira Ades elkarteko kideak. Otsailean, adibidez, Bizkaiko kostaldea oinarri duen hitzaldi bat eskaini zuten Araiako Mendi Festibalean. Horrez gain, V. Paleontologia Kongresu Birtualean parte hartu zuten. Bertan, Lekeitioko Garratxa II kobako aztarnategi garrantzitsuko haiek ikerlanen berri eman zuten, “hurrengo urteetan zeresan handia emango dutenak”.

Azkenik, asteburuan, Alemaniako Espeleologia Federazioak antolatutako kongresuan ere parte hartu zuten. Munduko espeleologia erakunde gorenaren babesean, Euskal Herriaren kasua aurkeztu zuten: “Jaso dugun erantzun ona izan da eta ekimenak jarraipena izan dezake”.

Hiru pertsona atxilotu dituzte Kortezubin, telekomunikazioetako kablea lapurtzeagatik

Busturialdeko Hitza — 2024-11-13 10:28:43

Hiru gizonezko atxilotu zituzten domekan (azaroak 10) Kortezubin, telekomunikazioetarako kablea lapurtzeagatik, jabetzaren aurkako ustezko delitu bat egitea leporatuta, eta atzo eroan zituzten epailearen aurrera. Izan ere, ustez Busturialdean lapurtutako kobrezko tona bat kablerekin harrapatu zituzten BI-2238 errepidean jarritako prebentziozko kontrol batean, furgoneta batean zihoazela.

Jakinarazi dutenez, domekan, ertzainek Mercedes Benz fugoneta bat geldiarazi zuten, prebentziozko kontrolean, eta bertan zihoazen bi bidaiariak identifikatu ostean, furgonetako ateak irekitzeko eskatu zietela azaldu dute: “Bi gizonak identifikatzen ari zirenean, patruilak kabinatik ikusi zuen furgonetaren barruan kable elektriko asko zegoela, baita hirugarren pertsona baten hanka ere. Eta, ateak zabaldu zituztenean, barrutik 30 urteko gizon bat irten zen, inguruko delitugile modura ezagun zutena”. Hala, ertzainek furgoneta kable elektrikoz beteta zegoela egiaztatu zuten, baita hiru zizila eta mozteko hainbat erraminta zeudela ere. Hala, 46, 30 eta 24 urteko hiru pertsonak atxilotu ziztuzten jabetzaren aurkako delitu bat lepotatuta.

Azaldu dutenez, furgoneta Gernikako ertzain etxera eroan zuten, eta han atera zuten material guztia: telekomunikazioaetarako kobrezko kablea, lodiera handikoa, eta bi metro luze inguruko zati askotan moztuta zegoena. “Kalkuluen arabera, mila eta ehun kilogramo inguru kable dira konfiskatutakoak”, zehaztu du Ertzaintzak. Eta, gehitu dute material hori “Busturialdeko enpresa eta argiteria elektrikoetatik lapurtutakoa” dela.

Ertzaintzak jakinarazi duenez, antzeko ekintzak egiteagatik aurrekariak dituzte hirurek: “Horrelako lapurretengatik eta beste batzuengatik aurrekariak dituzten delitugile arriskutsuak dira; izan ere, arma zuriak eroan ohi dituzte eta jarduketa ugari izan dituzte horiek erabiliz egindako eraso edo mehatxuengatik. Gainera, gidariak ez zuen ez asegururik ez IATrik, eta, positibo eman zuen atxilotu ondoren agenteek egindako alkohola eta drogak detektatzeko probetan”.

Konfiskatutako materiala.Ertzaintza

73.998 pertsonek bisitatu dute Omako Basoa

Busturialdeko Hitza — 2024-10-28 12:59:29

Urte bete igaro da Agustín Ibarrolaren obra berriro ireki zenetik. Ordutik batutako informazioa kontuan izanda, Eusko Jaurlaritzak aldaketak egin ditu bisitariei eta eta ekimen teknologiko berriei dagokienez. 70.000 pertsonak baino gehiagok bisitatu dute.

Bisita eredu jasangarri baten apustua ere egin da. Horretarako, bisitari-kopurua kontrolatu da, aldez-aurreko online erreserba-sistema baten bitartez, webgune ofizialaren bidez. Horrez gain, bisita gidatu eskaintza ezarri da; hots, zapaturo eskaintzen dira 11:00etan eta 12:30ean. Bisita gidatuak bi hizkuntzatan eskaintzen dira, euskaraz eta gaztelaniaz. Bizkaiko Foru aldundiak doako APP bat jarri du bisitarien eskura, beraien esperientzia hobetzeko asmoz. Audio-gidak aurki daitezke bertan, eta informazioa lau hizkuntzatan dago eskuragarri.

Kontserbazioarekiko eta jasagarritasunarekiko konpromisoa idartu dira Omako Basoan, 2023ko urrian ateak berriro ireki ziuenetik. “Ingurunea errespetatzen duen gestio eredu bat jarri dugu martxan, material autoktonoak erabili ditugu, eukiera mugatu dugu eta bisitariei kalitatezko esperientzia bat bermatzea izan da gure ardura nagusia” adierazi du Leixuri Arrizabalaga Arruzak, Euskara, Kultura eta Kirol Saileko diputatuak. Hala, mantentze-lan jasangarriak egin ditu diziplina anitzeko lantalde batek, Fernando Bazeta UPV/EHUko irakaslea buru izan delarik.

Obra hau berriro irakitzeak ohiartzuna izan du nazioartean. Arrizabalagak aipatu du hori dela Eusko Jaurlaritzaren helburuetako bat: “Gure helburua da Omako Basoak kultura erreferente izaten jarraitzea; bai hemen eta baita mundu guztian ere”.