Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Herritarren parte hartzea, HAPOren diagnostikoaren 1. fasearen giltzarria

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 18:42:16

Ibarrangeluko udal gobernu taldea Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren (HAPO) diagnostikoa egiteko asmoz da, eta herritarren iritziak nahiz iradokizunak bilduko ditu, ekainetik uztailera bitartean. Hain zuzen ere, herritarrak HAPOren inguruko lanketan parte hartzaile aktibo izan daitezen, hurrengo astean abiatuko duten 1. parte hartze faseari dagokion egutegiaren berri eman dute udaletik.

Hilaren 27an ekingo diote parte hartze diagnostikoaren lehen faseari. Herritarrek HAPOren berri izan dezaten, formakuntzarako eta informazio hedapenerako berbaldia egingo dute, 19:00retan hasita, Kultur Etxean. Bertan, HAPO zer den eta “zertarako eta norentzat” egiten den argituko diete hurreratzen diren ibarrangelutarrei. Ekainaren 11n, udal pilotalekuak parte hartze karpa irekia hartuko du, 16:30etik 19:00etara artean.

Parte hartze horren sustapenarekin aurrera egitea izando du helmuga, hain zuzen, ekainaren 18ko jardunaldiak ere: Espazio publikoa, ingurumena, mugikortasuna, etxebizitza eta ekipamendu publikoak izango dituzte langai, 19:00retatik aurrera, Kultur Etxean. Azkenik, uztailaren 2an, toki eta ordu berean, parte hartze tailerrean biltzeko deialdia luzatu die udalak herritarrei; hirigintza barneratzailea eta inklusiboa izango dute hizpide saio horretan.

"Ikuspegi ekologikotik begiratuta, erabateko kontraesana da"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-16 16:34:59

Kostaren eta Itsasoaren Espainiako Zuzendaritza Nagusiak Lagako hareatzan egitea aurreikusten duen proiektuaren kontrako iritzia erakusteko elkartu dira gaur goizean herritarrak, Laga Baketan Laga herri plataformaren deialdiari erantzunez. Informazio “publikoa eta ofiziala” eskatu dute, eta horrez gain, erakunde independienteek egindako ingurumen-eraginaren azterketa egiteko eskaria ere plazaratu dute: “Ingurumen-inpaktuaren bideragarritasunari buruzko txostenak eta azterketak ikusi nahi ditugu, Lagak kalterik ez duela jasango bermatuz. Ingurumen inpaktua zein eskualdeko inpaktua aztertzen dituzten txostenak derrigorrezkoak direla ikusten dugu, horrelako proiektuak onartzeko beharrezkoak baitira. Gainera, uste dugu ezinbestekoa dela komunitatean izan dezakeen eraginari buruzko azterketa egitea”.

Sinadurak biltzen aritu dira eta parte hartze prozesu baten beharra nabarmendu dute: “Ez gaude soilik herritarren parte-hartzea bermatzen duen prozesu ireki baten alde; lehentasun goreneko parte hartze prozesu bat defendatzen dugu, Aarhus Hitzarmenaren oinarrizko printzipioa bermatzen duena, hau da, pertsonek ingurumen-gaietan informaziorako eta parte hartzeko eskubidea daukatela, herriaren borondate orokorra kontuan hartuta”.

Salatu dute proiektua ezagutzeko eskaera egin dutela “behin baino gehiagotan”, baina ez dutela erantzunik jaso: “Sarritan proiektua bere osotasunean eskaera ofizialen bidez eskatu baldin badugu ere, Kostaren eta Itsasoaren Espainiako Zuzendaritza Nagusiak ez du erantzun”. Esku artean eduki duten informazio “ziur bakarra” da Ibarrangeluko Udalean aurkeztu zuten aurre-proiektua.

Azaldu dutenez, daukaten informazioaren arabera, “orain arte duna naturalik hartu gabeko” ekialdeko aparkalekuan, 4.000 metro koadroko eremuan, “duna artifiziala eraikitzea da proiektuaren ardatz nagusia, horretarako hondartzako harea baliatuta”. Jakin gura dute duna hori nola eraikiko duten, zein baliabide natural erabilita, baita proiektua bera nondik eta zergatik sortu den ere: “Erantzuna Laga da; Kostaldeko Agintaritzak aurkeztutako aurreproiektuaren arabera, hondartza bera erabiliko dute harea-supermerkatu bat balitz bezala, makineria astunarekin harea ateratzeko”.

Plataformakoen iritziz, esku-hartze hori “erabateko kontraesana” da: “Ekintza hau ez al da kaltegarria Lagarentzat? Benetako mugimendu ekologista bat al da dagoeneko existitzen den ekosistema osasuntsu bat suntsitzea, oraindik existitzen ez den ekosistema faltsu bat sortzeko? Hau erabateko kontraesana da ikuspegi ekologikotik”.

Argi utzi nahi dute ez daudela dunen kontra eta horien hobekuntzaren eta kontserbazioaren kontra, ezta Urdaibaiko gainerakoaren edo beste edozein ingurune naturalen kontra ere. Aitzitik, ingurumena zaintzeko eta errespetatzeko erantzukizuna daukatela adierazi dute, “erantzuleak direla eta inplikatuta daudela”. Euren berbetan, arrazoi horrengatik berarengatik, hondartzan eraikuntzaren bat suposatzen duen edozein proiekturen kontra daude: “Gizakiek makineria astuna erabiliz eraikuntzak egiten dituztenean ingurune natural eta babestu batean, egungo ekosistema eta morfologia aldatzen ari dira, kasu honetan duna artifizial bat eraikitzeko, Lagako hondartzatik zuzenean harea lapurtuz. Eta litekeena da horrek beste gune natural batzuetan aparkalekuak eraikitzera behartzea. Non dago ingurumenarekiko errespetua ekintza horretan?”.

Erakunde publikoen “isiltasuna” gaitzesteaz gain, mezu eta eskaera argia igorri diete: “Bizkaiko Foru Aldundiari, Euskal Jaurlaritzari, Urdaibaiko Patronatuari eta Bizkaiko Kostaldeko Agintaritzari eskatzen diegu proiektu honekiko eta Lagarekin eta Urdaibairekin lotutako etorkizuneko proiektu edota planekiko gardentasunez jokatzea eta jendaurrean zabaltzea. Gainera, herriari, familiei eta tokiko enpresei eragingo dien kaltearen alternatibak jakin nahi ditugu”.

Inurri txikien jaia, ederra bezain aberatsa

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 15:50:35

“Iñurrien antzera pauso txikiz aurrera, amestera”, dio ETS musikaren abesti ezagunak, eta txikitasunetik amestea zer den ondo baino hobeto dakite eskola txikiek. Iñurri lana egiten dute egunez egun, eta emaitza oparoak lortzeko gai direla erakusten dute. Gaur [maiatzak 7], inurri horien topaleku izan da Gautegiz Arteaga: XIX. Busturialdeko Eskola Txikien Jaia ospatu dute.

Gautegiz-Arteagako Montorre Eskolak antolatu du aurtengo hitzordua, eta Urretxindorra (Muxika), Uzelai (Busturia), Mundaka eta Haizeder (Ea-Elantxobe-Ibarrangelu) eskolako lagunekin giro ederrean elkartu ziren. Gutxi gora behera 500 ikasle inguru bat egin dute jaian, baina irakasle, guraso eta laguntzaileekin ia 800 lagun elkartu dira.

10:15ean Montorre Eskolakoen harreragaz hasi dute jaialdia, herriko plazan, eta jarraian, horiek bertsoak eta koplak abestu dituzte, eta elkarrekin talde argazkia atera dute. Ondoren, dantza entseguak egin, eta 11:30ean hasi dute dantza ikuskizuna.

Betiko moduan, adin tarteetan banatuta egin dute dantzan. 2-3 urte bitarteko umeek Kilimak abestiaren erritmora dantzatu dute, eta 4-5 urte bitartekoek Ene Kantak-en Ikasle berri bat abestiarenera. Gero, Lehen Hezkuntzakoak atera dira plazaren erdira. Lehenengo ziklokoek The Uski’s eskualdeko taldearen Horrelako aukeratu dute euren koreografia eskaintzeko, bigarren ziklokoek Goazenen Dantza dezagun hil arte eta hirugarren ziklokoek Duplaren Ongi etorri.

Gero, berriz, jolasetarako eta tailerretarako tartea hartu dute, txokotan banatuta; batzuk herriko plazan elkartu dira, eta beste batzuk, ostera, parkean.

13:15ean elkarrekin bazkaldu ostean, 15:30ean agurtzeko ordua heldu zaie. Amaierako ekitaldia bertsoekin eta biribilketan elkartuta girotu dute, eta Gautegiz Arteagakoek Muxikakoei pasatu diete lekukoa; izan ere, datorren urtean Urretxindorra Herri Eskolan elkartuko dira euren jai handia ospatzeko.

Mezu argi askoa: 'Laga bakean laga'

Busturialdeko Hitza — 2026-05-06 16:14:56

“Dena isilpean, dena sekretuan, baina dena aurrera”, diote herritarrek. Ibarrangeluko Laga hondartzak duela hamarkada bat baino gehiagotik eduki izan du erakundeen eta, funtsean, giza eraginaren mehatxua. 2007 inguruan, hain zuzen, hareatza dunaz beterik eta autoz hustuta irudikatzen zuen makroproiektua zegoen, baina gizakiaren eta naturaren arteko bidezko hartu-emana ahalbidetzeko alternatiba egoki barik. Orduz geroztik, asko eta asko izan dira Euskal Herriko hondartza natural ederrenen parekotzat jo izan denak aurre egin behar izan dituen proiektu proposamenak. Urrunera ihes egin gabe, iazko urtarrilean, tiro eremua kokatuta zegoen mendebaldeko duna txikitu egin zuten hondeamakinek. Hondartzak orain aurrez aurre duen mehatxua, baina, “are handiagoa” da.

Atzo iluntzean [maiatzak 5] Lagaren aldeko herritarren plataformako kideek bilera irekira deitu zituzten herritarrak, kultur etxean, Kostaren eta Itsasoaren Espainiako Zuzendaritza Nagusiak hondartzan aurrera eroan gura duen makroproiektuaren inguruko informazioa helarazteko eta aurreikusten dituzten urratsak iragartzeko. Orain arte duna naturalik hartu gabeko ekialdeko aparkalekuan, 4.000 metro koadroko eremuan, duna artifiziala eraikitzea da proiektuaren ardatz nagusia, horretarako hondartzako harea baliatuta.

Alde horretatik, Kosta Legearen 32. legea “argi eta garbi azaldu” beharraz mintzo dira plataformakideak: “Lege horrek argiki dio itsas lurreko jabari publikoaren okupazioa beren izaeragatik beste inon kokatu ezin diren jardueretako bakarrik baimendu daitekeela, alegia, aparkalekua modu egokian jartzeko alternatibarik ez dago”. Gainera, duna horren sorrerak ekarriko lituzkeen ondorioak “hainbat ertzetakoak” lirateke. Alde batetik, ingurumenari dagozkionak azpimarratzen dituzte: “Makineria pisutsua erabiliz, duna artifiziala sortzeko, eremu naturaleko harea kantitate izugarriak mugituko dituzte, eta horrek egundoko isla izango du ekosisteman —fauna, landaredia edota itsas hondoa zein mareak—; gainera, ordezko aparkalekua kokatzeko, mendi eremu naturala suntsitzea aurreikusten dute. Hori guztiori, naturaren aldeko aldarriz”.

Uste dute gaur egun, gizakiaren eta naturaren arteko erlazioa “ganoraz jagoten” dela, eta hobetzeko alderdiak egon badaudela, baina proiektu horrek ez dituela inondik ere konponduko. “Laga ez dago natura bakarrik aintzatesten duen parke natural batean kokatuta, naturaren eta gizakiaren arteko harremana oinarri duen biosfera erreserba batean baino”, nabarmendu dute. Bestetik, herritarrei zuzenki eragingo dieten eraginetan ipini dute fokua: “Hondartzaren erabilera errotik aldatuko dute; inguruko auzo eta bide bazterrak autoz pilatuko dituzte; hareatza inguruan errepide segurtasunik eza are agerikoagoa bihurtuko da; hondartza inguruan dauden etxebizitzak nahiz negozioak izorratuko dituzte; mugimendu mugak dituzten pertsonak bazter utziko dituzte; eta garraio publikoa kolapsatu egingo dute. Horiek ondorio zerrendako zenbait baino ez dira”.

Plataformako kideak, martitzeneko bilera irekian.

Lur gainean zein lurrazpian.
Plataformako partaideek, bestalde, argitu dute aparkalekuaren lurrazpian hondakin uren arazketa sistema dagoela, eta horri ere erabat eragingo lioketela duna sortzeko obrek: “Madrildik datozen aginduei men eginda, URA Uraren Euskal Agentziak lurrazpiko sistema perimetralagatik aldatuko du, eta Lagako bi araztegiak kenduko ditu; horien ordez, ura Lastarri auzuneko araztegira errekaren ibilguan gora igoarazi beharko dute, horretarako kanpo energia xahututa”.

Espainiako Gobernuaren ardurapekoa den Kostaren Zuzendaritzaz gain, Eusko Jaurlaritza eta Bizkaiko Foru Aldundia dira proiektuaren kudeaketa koordinatzen ari diren erakundeak, Ibarrangeluko Udalaz gain. Jesus Mari Ziluaga alkateak, hain zuzen, “ingurumen legedia errespetatuz baina herritarren ahotsa entzunez” jardungo dutela azaldu du: “Duela hainbat urtetatik, hondartzaren inguruko proiektu adostua bilatzea helburu duen erakunde arteko mahaian lanean gabiltza. Bertan plazaratu dugu ezinbestekoa dela erakundeen arteko lankidetza eta informazio fluxua bermatzea, ingurumen legeak betez, Laga herritar guztientzako gune unibertsala izatea, instituzioek herritarren ahotsa entzutea, baita aparkalekuarentzako egiazko alternatiba egokia bilatzea ere”.

“Ikusteke dago etorkizunean pinudiko aparkalekua ere zarratuko ez ote duten, 2007ko proiektu izugarri hura legeak egun uzten dien azken muturreraino aurrera eroateko”

Herritarrek, baina, erakundeen aldetik “ezkutukeria, gardentasunik eza eta sekretismo itzela” dagoela diote, eta duna artifizialaren obrak “aspaldiko helburu handiagoaren lehen aurrekaria” izango diren kexu dira: “Ikusteke dago etorkizunean pinudiko aparkalekua ere zarratuko ez ote duten, 2007ko proiektu izugarri hura legeak egun uzten dien azken muturreraino aurrera eroateko. Birnaturalizatzearen izenean dena suntsitzea, funtsean. Bien bitartean, Bizkaiko Foru Aldundia zein Eusko Jaurlaritza mutu daude, Madrilgo erabakien menpe bailiran, proiektuak izan dezakeen herritar oihartzunaren beldur”.

Proiektua bere osotasunean “atzera botatzea” da plataformaren helburu nagusia; epe laburrera begira, aurtengo udan aparkalekua zabalik egotearren borroka egingo dute

Ezpatak airean daude: “Mendebaldeko dunan, makineria inongo ohar edo abisu gabe sartu zuten, eta triskantza itzela izan zen. Gainera, sinistezina begitantzen zaigu Zain Dezagun Urdaibai moduko talde batek aurkako inongo jarrerarik ez erakusterik. Kasu honetan, ez dakigu hondeamakinak zein modutan sartuko lituzketen obra eremura, tartean hondartza puskatu barik; ez dakigu zenbat harea natural tona lekualdatu beharko liratekeen, ezta zer modutan ere; ez dakigu makroproiektuaren egiazko kostua zenbatekoa den”.

2024ko azaroko elkarretaratzea.

Aurrekontua da, hain zuzen, egitasmoaren inguruko galdera ikur potoloenetako bat. Aurreproiektuak 155.000 euroko estimazioa iragarriagatik ere, zifra horrek “gutxi” du errealetik. Ildo horretatik, dirulaguntzak gako izan daitezke: “Ahalik eta dunadun metro koadro gehien dituenarentzako hainbat dirulaguntza mota daude: Europatik datozenak, Espainia mailakoak, baita aldundiari dagozkionak ere; Lagaren kasuan, Life izenekoa nabarmentzen da, habitaten eta ekosistemen mantentze lanak finantzatzen dituena”.

“Tankerako obra batzuetarako 155.000 euro baino ez, baina dirulaguntzak eskatu beharra? Zein da egiazko aurrekontua?”

Laguntzok eskatu dituzten proiektuen ia %75 diruz hornitu dute, eta, hortaz, “litekeena da” iragarritako aurrekontua “erreala ez izatea”: “Tankerako obra batzuetarako 155.000 euro baino ez, baina diru laguntzak eskatu beharra? Zein da egiazko aurrekontua?”. Halaber, Europar Batasuneko NextGeneration funtsetatik datorren dirua ere jasoko du proiektuak: “Beraz, zenbat diru publiko edo diru laguntza xahutuko da? Zertara bideratuko da euro bakoitza?”.

Maiatzaren 16an biltzeko deia.
Plataformak, epe laburrera begira, jomuga bakarra du: aurtengo uda aldian aparkalekua erabilgarri mantentzea. Helburu “lorgarria” dela diote, baina herri babesa “ezinbestekoa” izago dela ere bai. Beraz, 2024 amaieran egin zuten legez, maiatzaren 16an elkarretaratzea egingo dute Lagan, 11:30ean. Helmuga nagusia, izan ere, proiektua “bere osotasunean atzera botatzea” da: “Guggenheim Urdaibairen kasuan posible izan da, eta Lagarenean ere halaxe izan daiteke. Erakundeek azalpen pila bat emateko dute, eta herritarren ahotsa entzun beharra ere bai”.

Ke-detektagailuen inguruko saio informatiboa egin dute Ibarrangelun

Busturialdeko Hitza — 2026-03-10 11:04:15

Busturialdeko 2.450 etxetan baino gehiagotan ke-detektagailuak jarriko ditu Bizkaiko Foru Aldundiak, Gizarte Zerbitzuen Mankomunitatearen, Busturialdeko Udalen eta Gurutze Gorriaren laguntzagaz. Kortezubin aurkeztu zuten kanpaina iragan martitzenean [martxoak 3], eta eguenan [martxoak 5] horren inguruko informazio saioa egin zuten Ibarrangelun.

Aurreratu dutenez, Busturialdean zehar sei hitzaldi emango dira, eta lehenengoa Ibarrangeluk hartu zuen. Esan dute Ibarrangeluko, Eako eta Elantxobeko herritarrak bertaratu zirela, eta “harrera ona” izan zuela hitzaldiak: “Arratzuko suhiltzaileen parkeko suhiltzaile batek gidatu zuen hitzaldia, eta galdera batzuk erantzun ere egin zituen; ke-detektagailua non eta zelan kokatu, horien iraupena, eta sutearen aurrean nola jokatu, esaterako”.

Gauzak horrela, aipatutako hiru udaletxeek ke-detektagailuak eskuratzeko epea zabaldu zuten eguenan bertan, eta Ibarrangeluko Udalak jakinarazi duenez, ke-detektagailuak eskuratu nahi dituztenak udaletxetik pasatu daitezke, apuntatzera. “Gailuak eskuratzeko Ibarrangelun erroldatuta egon beharko da, eta apuntatzeko epea martxoaren 16an amaituko da”, gaineratu dute udal ordezkariek.

Tarte berri bat izango du III. Urdaibai Rallyak

Busturialdeko Hitza — 2026-03-07 15:32:00

Ver esta publicación en Instagram

Una publicación compartida de HITZA Busturialdea (@hitzabusturialdea)

Busturialdeko nahiz inguruko motorzaleak zortez daude. Martxoa heltzeagaz batera, ate joka dago Urdaibai Rallya. Eskualdeko automobilismo proba nagusiaren III. ekitaldiak bertoko errepideak zeharkatuko ditu hilaren 27a eta 28a bitartean. Gaur [martxoak 7] egin dute aurtengo aldiaren aurkezpen agerraldi ofiziala, Ibarrangeluko Gametxo auzunean. Aurkezpen saioan egon dira Urdaibai Motorsport talde antolatzaileko kideak, baita ekimena babestuko duten udaletako ordezkariak eta Bizkaiko Automobilismo Federazioko lehendakari Ricardo Perez ere, inguruko zale eta jarraitzaileez gain.

Hirugarren ekitaldian, rallyak azken urteko goranzko joerari eutsiko dio; hazkundearen urtea izango da, tarte gehiago eta berritasunak txertatuko baitizkiote egitasmoari. Hasteko, urtero legez, automobilismoaren kultura herritartzeko eta gaztetxoenei hurreratzeko helburua izango du antolakuntzak. Hain zuzen ere, eskualdeko herri eskoletara eroaten dituzte autoak; lehen bi aldietan, hurrenez hurren, Urretxindorran eta Barrutian zein Barrutialden egon ziren. Aurten, Gautegiz Arteagako Montorrera joko dute, hilaren 13an. Eneko Fuentes Urdaibai Motorsporteko presidenteak “garrantzitsutzat” jo du eskoletara joatea: “Ume nahiz gazteei rallyaren inguruko dena bertatik bertara erakusteko aukera aparta da, eta automobilismoarkeiko sentitzen dugun pasioa transmititzekoa ere bai”.

Lau tarteei bina itzuli emango zaie, osotara, zortzi azterketa kronometratu eginez

Lehiara jota, lehen ekitaldian bi tarte eduki zituen rallyak, eta iaz, ostera, hiru. Aurten, are gehiago haziko da konpetizioa: lau tarte edukiko ditu Euskadiko Rally Txapelketarako, 206 Koparako eta Euskadiko Junior Txapelketarako puntuagarria izango den probak. Bina egingo dituzte goizez zein arratsaldez, bakoitzari itzuli bi eginez; beraz, zortzi azterketa kronometratu izango dira guztira.

Aurtengo tarteak.
Lehendabizikoak Arratzuko Belendiz auzoa eta Gautegiz Arteaga lotuko ditu, 14 kilometroko ibilbideagaz; autoek Nabarnizera igoera egingo dute, handik Ereñora jotzeko. Atxostetik Muruetaganera eta bertatik Gautegiz Arteagara iritsiko dira. 09:16an hasiko da lehen parte hartzailea. Iazko “ondo funtzionatu” zuen ibilbidearen tarte bati eutsi egingo diote, hortaz, aurtengoan. Goizeko bigarren tartea izango da aurtengo “berrikuntza nagusia”: orain arte “sekula egin gabeko ibilbidea” diseinatu dute, Muxikako San Roman eta Morgako Eskerika auzoen artean, Gerekizen barrena; 9 kilometro edukiko ditu, eta 09:49an ekingo diote.

Arrieta eta Busturia arteko “aspaldiko tartea” berreskuratuko dute

Arratsaldeko bi ibilbideei dagokienez, lehenak Gernika-Lumo eta Errigoitiko Olabarri lotuko ditu. Lumora ohiko igoera egingo dute lehenik, handik Bastegieta eta Zallobante auzoetara jotzeko. Errigoitiko Uria auzoan, eskumatarako bidea helduko dute, Olabarriraino. Tarte horrek 10 kilometro edukiko ditu, eta lehen kotxea 15:23an abiatuko da. Laugarren tartea Olabarritik oso hurre hasiko dute: Jainko inguruan. Arrietako gune hori Busturiagaz lotuko du 11 kilometroko tarteak, 15:46an hasita. Azken tarte hori “aspaldikoa” dela adierazi dute, eta aurten “lehiara bueltatuko dela”.

Bestalde, Mendatari egokituko zaio aurten, hilaren 27an, egiztapen gune izatea. 16:15etik aurrera, parte hartzaileek bertan egin beharko dituzte lehiatzeko beharrezkoak diren egiaztapen guztiak, eta handik Gernika-Lumorako bidea hartuko dute: aparkaleku parke ofiziala Astrak hartuko duen arren, irteera ekitaldia Adolfo Urioste kalean, Merkurio inguruan, egingo dute. “Iaz egundoko giroa sortu zen inguru horretan, eta aurten ere halaxe izatea espero dugu”. 20:00retan hasiko den ekitaldia, gainera, DJ Koetek girotuko duela aurreratu dute. Zapatuan, lehiakide denek helmuga harrapaturik, sari banaketa ekitaldia egingo dute. Hori ere Merkurion eta 20:00retan izango da, baina “beste berritasun bat” edukiko du: “Apokhalipsis talde gernika-lumotarrak zuzeneko kontzertua emango du, momentua girotzeko”.

Telletxea eta Urrutxua gudariak gogoan izan dituzte ibarrangelutarrek

Busturialdeko Hitza — 2026-03-05 12:50:35

Juan Telletxea Abadia eta Domingo Urrutxua Arano ibarrangelutarrak eta Matxitxakoko Batailan borrokatu ziren marinel guztiak omendu ditu Ibarrangeluko Udalak, gaur (martxoak 5), Akordan, borroka horren 89. urteurrenean. Urtero moduan, udalak 2008an inauguratutako eskulturaren parean bildu dira, eta lore eskaintza egin diete. “Matxitxakoko Bataila gogoratzeaz gain, herri bakoitzak bere seme kutunenak kontuan hartzeko konpromisoa eta beharra dauka, eta, gaur, Ibarrangelun, Juan Telletxea Abadiaren eta Domingo Urrutxua Aranoren izenak eta itsas armadako marinel eta euren lagun guztienak altxatu gura izan ditugu, gure esker ona adieraziz. Izan ere, herritarrok gogoan eta akorduan ditugu”, adierazi du Jesus Mari Ziluaga Ibarrangeluko alkateak. Eta jakinarazi du Telletxearen familiak eskertu egin diela keinua.

Egindako lanagatik esker ona adierazi nahi izaten diete urtero ibarrangelutarrek gudariei, gizon horiek ahanzturatik berreskuratzeko. Izan ere, Matxitxakoko Bataila Ibarrangeluko historian kokatu gura dute: “Gure errekonozimendu handiena eman nahi diegu, baita batailan parte hartu zuten arrantzale eta marinel guztiei ere. Gertaera hori Ibarrangeluko historian kokatu gura dugu behar den legez, Juan, Domingo eta euren lagun guztietaz arro gaudela ozenki esateko. Adierazi nahi dugu, baita ere, horrenbeste urte pasatu eta gero, egun triste hura gogoratzen dugula, eta Bou ontziko arrantzale guztiei merezi duten duintasuna eta garaipena eman nahi diegula”.

Juan Telletxea Abadia eta Domingo Urrutxua Arano ibarrangelutarrei udalak egindako omenaldia.Ibarrangeluko Udala

Izan ere, Ibarrangeluko alkateak gogoratu du 1937ko martxoaren 5ean “historia hurbileko” pasarte “triste eta, era berean, ausartenetarikoa” gertatu zela. “Zorigaiztoko egun horretan, Bou Nabarra ontzian borroka aritu zen Telletxea eta bere ondoan borrokatu zuten gudari guztien omenez jarri zuen eskultura hau Ibarrangeluko Udalak, bere jaioterria zen Akordan, 2008an”, gogoratu du Ziluagak. Eskultura Elena Solatxi durangarrak egin zuen, baina ez zen egin zuen obra bakarra izan; ze, horrez gain, Telletxearen buruaren eskultura txiki bat ere egin zuen, udaletxeko delegaritza batek hari oparitu ziona. Baina, horren erreplikak Akordan bertan eta udaletxean daude, eta urtero ateratzen dituzte monolitoaren aurrera, ikurrina jartzeagaz batera.

Gogoratu dute, Telletxea 20 urterekin sartu zela Eusko Itsas Gudarostean, 36ko gerra hasita zegoela. Bou Nabarran eman zioten lekua eta Matxitxakoko batailan Canarias gerraontziaren kontra borrokatu zuen, beste 48 marinelekin batera. Hemeretzi izan ziren bertatik bizirik ateratakoak, tartean Telletxea. Batailaren ostean, atxilotu eta Donostiako Ondarretako kartzelara eroan zuten, eta heriotzara kondenatu. Bi urte eman zituen han, Canarias ontziko komandante izandakoak marinelak libre gertatzeko bitartekaritza lana egin zuen arte. Libre geratu eta gero, merkataritzako marinan egin zuen lan erretiroa hartu zuen, 2011n hil zen arte, 94 urte zituela, Asturiaseko San Juan de la Arena herri marinelean. “Telletxearen heriotzak bereziki tristetu gintuen, baina ere berean, indar handiagoz akordatzen gara berataz”, gogoratu dute udal ordezkariek.

Bestalde, batailan parte hartu ez arren, Eusko Itsas Gudarosteko kide izan zen Urrutxua, Bou Bizkaiako marinela. “Marinela eta makinista izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran, naziek botatako bonba baten ondorioz hil zen”.

Marinel horien lana aitortuta, gazteei herria defenditzeko “kemena” izan zuten horien “adorea” transmititu gura diete udal ordezkariek: “Irakatsi diezaiogun geure umeei euren herria defenditzeko izan zuten kemena, adorea; beraien gizatasuna gure oroimenean betirako gera dadin”.

Juan Telletxea Abadia eta Domingo Urrutxua Arano ibarrangelutarrei udalak egindako omenaldia.Ibarrangeluko Udala

Ibarrangeluarrei ere heldu zaie mozorrotzeko ordua

Busturialdeko Hitza — 2026-02-21 14:48:28

Neguaren amaiera eta udaberriaren hasiera geroz eta hurbilago sentitzen da Euskal Herrian, ze, inauteriak izan ohi dira horren adierazle. Busturialdeko herri gehienek iragan asteburuan ekin zioten aratusteak ospatzeko egitarau anitzari. Batzuetan egun bat iraun du jaiak; besteetan, ordea, aste bete. Baina badira oraindik mozorroak etxean eskegita dituztenak ere. Esaterako, Ibarrangelun gaur izan dute mozorroak janzteko eta irudimena aske uzteko hitzordua.

Hala nola, herritarrak inauteriak ospatzen ari dira gaur, eta mozorroak apain jantzirik, kalera jo dute. 80. hamarkada izan dute mozorro-gai, baina denetarikoak gerturatu dira gaur udalerrira: kirolariek, rocklariek, animaliek eta marrazki bizidunek alaitu dituzte, oro har, Ibarrangeluko kaleak. Izan ere, Ibarrangeluko Udalak egun osoko egitaraua atondu du, helduei nahiz gaztetxoenei zuzendurik. 12:30ean ipini dute abian aratuste zapatua, urtero bezala. Herriko pilotaleku inguruan hitzordua jarrita, ibarrangeluarrak apurka-apurka elkartzen joan dira, kalejira egiteko. Hain zuzen ere, Lorea dantza taldeko umeak izan dira kalejira horretako protagonista nagusiak; beraien dantzekin eta musikagaz girotu dute frontoi ingurutik Elizalderainoko ibilbidea.

Baina hori ez da guztia izan: gun guztiko egitaraua dute ibarrangeluarrek herriko kaleak mozorroz eta kolorez janzten jarraitzeko, eta zelan ez, udaberriari etorrera emateko. Eguraldia ere aldeko dute gaur, eta hortaz baliatuz jendetza hurbildu da kalejirara. Jaiak ez du eteneik izango, ordea. Horregatik, 15:00etatik 18:00etara bitartean umeentzako tailerrak egingo dituzte herriko kultur etxean, gaztetxoenen gozamena bermatuz.

Eta, zer da jaia musikarik barik? Diskofestan bilduko dira arratsaldean herritarrak, eta hori, iluntzeko 80s party-rekin uztartu dute, begirada atzera bota eta kolore guztietako arropaz Ibarrangeluko iskinak betetzeaz gain, gaua koloretuz. Eta, zelan ez, hasi duten moduan esango diete agur ibarrangeluarrek aurtengo aratusteei: musikaz blaituta, giro herrikoi eta ederrean.

EGITARAUA:

12:30. Kalejira Lorea Dantza Taldeagaz, frontoitik Elixaldera.

15:30-18:00. Umeentzako tailerrak kultur etxean.

Ostean. Diskofesta.

20:00. 80’s party.

Egunean zehar. Foodtruck-a, jan-edanagaz.

'A ze marroia' kanpaina Ibarragelura iritsi da

Busturialdeko Hitza — 2026-01-30 17:23:32

Hondakin organikoen birziklapenaren esangura herritartzea eta haren inguruko kontzientziazioa piztea jomuga duen A ze marroia kanpainak Bizkaiko 30 udalerri bisitatuko ditu, eta gaur horietako hirugarrenaren txanda da: Ibarrangelu. Bizkaiko Foru Aldundiak, Garbiker sozietate publikoaren bitartez, set ibiltaria prestatu du, lurraldeko ahalik eta herri gehienetara iritsi asmoz. Gaurkoan, karabanaren gidariak udal pilotalekuan egon dira egun osoan zehar, herritarrei birziklapena eta aisialdia bateragarriak direla erakutsiz.

Arduradunek aditzera eman dutenaren arabera, edukiontzi marroiaren erabileran ipini gura dute fokua: “Horrez gain, bestelako hondakinak botatzeko edukiontzia ere badugu —kortxoak edota zikindutako kutxak—, eta horren erabilerari buruzkoak ere azaltzen ditugu”. Jakintza dinamikoago egiteko, joko eta lehiaketak dituzte baliabide, batik bat, errealitate birtualdun betaurrekoak baliatuz: “Herritarrek, bereziki, gaztetxoenek modu ludikoan eta dibertigarrian ikastea gura dugu; horregaz batera, baita beren herrietako kaleetan edo kanpoaldean denbora bizi soziala bultzatzea ere”.

Bestalde, bai ostalariekin, bai hezkuntza zentroekin lan egitea aurreikusten dute: “Lehenengoei urrats edo informazio praktikoa ematea da xedea; bigarrenak ostera, aipatutako joko birtulekin hezi nahi ditugu”. Hilaren 23an eta 24an ekin zioten kanpainari, hurrenez hurren, Barakaldon eta Urduñan: “Lehenengoan ekimenak jarraipen handia eduki zuen, eta barakaldoztarrek interesa agertu zuten egitasmoarekiko. Urduñaren kasuan, jende gutxiago bertaratu zen, alde batetik, biztanleria apalagoa baitu eta, bestetik, sakabanatuago bizi baita”. Ildo horretatik, udalerri handi eta txikienen artean sumatzen dute “alderik”, Ibarrangeluri dagokionez, kasurako: “Tankerako herrietan, jende pila bat auzoetan bizi ohi da, sarritan herrigunetik bereizita; horrek zaildu egiten du herritarrak elkartzea”.

Aurrerantzean, bestalde, Busturialdera itzultzeko asmoa du A ze marroia karabanak: otsailaren 7an, Gernika-Lumon egongo da; maiatzaren 16an, aldiz, Ean. Horrenbestez, herritarrei parte hartzera animatzeko deialdia luzatu diete: “2030. urterako ezarritako gaikako bilketaren helburuei begira, hondakin organikoen bereizketa eta kudeaketa giltzarrietako bat izango da. Beraz, herritarren inplikazioa ezinbestekoa da”.

Hondakin organikoak behar bezala bereiztea bultzatzen duen kanpaina Ibarrangelura ailegatuko da

Busturialdeko Hitza — 2026-01-28 10:39:58

Hondakin organikoak behar bezala bereiztea eta horiek edukiontzi marroian biltzea bultzatzen duen A ze marroia kanpainaren baitan kontzientziak piztea bilatzen duen karabana Ibarrangelura ailegatuko da barikuan (urtarrilak 30). 11:00etatik 18:00etara arte herriko pilotalekuan egongo da Bizkaiko Foru Aldundiak, Garbiker sozietate publikoaren bitartez, prestatu duen set ibiltaria, eta, bertaratzen direnek hondakin organikoaren bereizketari eta kudeaketari buruz dituzten ezagutzak probatzeko aukera izango dute, horretarako lehiaketak bultzatuko baitituzte.

A ze marroia karabanak Bizkaiko 28 udalerri zeharkatuko ditu, izan ere, Ibarrangeluz aparte, Gernika-Lumo eta Ea ere zeharkatuko ditu, otsailaren 7an eta maiatzaren 16an, hurrenez hurren. Eta, herritarren ezagutza bultzatzeaz gain, edukiontzi marroia identifikatzeko eta ixteko udal asko ezartzen ari diren sistemei buruzko informazioa ere eskainiko dute, atxikitzeko prozesua erraztuz.

Kanpainaren baitan gazteak ere protagonista izango dira, 20 ikastetxe bisitatuko baitituzte, horietan errealitate birtualaren bidez jarduera dinamikoak aurrera eroanez eta txikitatik bereizketa egokia sustatzeko diseinatatutako prestakuntza lehiaketak eginez.

Bestalde, ostalaritza sektoreak sentsibilizazio ekintza espezifikoak ere izango ditu aukeran, eta establezimendu zein bezeroei zuzentzen zaien dibulgazio materiala banatuko dute. Gainera, kanpainaren osagarri izango dira sare sozialetako edukiak eta ekintzak.

Hori guztia hondakin organikoak errefusaren zati nabarmena izaten jarraitzen duelako prestatu dute, behar bezala bereiztea funtsezkoa dela iritzita. Izan ere, 2030erako ezarritako gaikako bilketaren helburuetarantz aurrera egiten jarraitzea bilatu gura dute antolatzaileek, baita lurraldeko hondakinak kudeatzeko sistemaren eraginkortasuna eta iraunkortasuna hobetzea ere.

Irakur Jolas Txokoa antolatu dute haur eta gurasoentzat

Busturialdeko Hitza — 2026-01-20 18:03:41

Ibarrangeluko Udalak Irakur Jolas Txokoa antolatu du, herriko 3 eta 6 urte bitarteko haurrei eta beren gurasoei zuzenduta. Hilaren 23an nahiz otsailaren 20an egingo dituzte irakurketa eta aisia uztartuko dituzten saioak, kultur etxean Mari Garcia Ladero dinamizatzailearen gidaritzagaz; saio biak ala biak 17:00etan hasiko dira, eta parte hartu gura dutenek kultur etxean bertan doako izen ematea egin beharko dute.

Jardunaldiotan, ume zein nagusiek taldelanean jardungo dute, irakurzaletasuna hauspotzeko helburuagaz. Azaldu dutenez, liburuak denen artean “irakurriko, kontatuko, komentatuko eta antzeztuko” dituzte. Herriko liburutegia herritarrei are gehiago hurreratzea bilatuko dute, eta euskal haur literaturari heltzea izango da horretarako abiapuntua.

Bi helmugadun proiektua dela argitu dute antolatzaileek: alde batetik, “gozatzeko une bat” sortzea, “ipuin, kantu, olerki eta berba jokoekin helduek zein haurrek ondo pasatu dezaten”; bestetik, “gurasoen prestakuntza” bilatzea. Horretarako, bertaratzen direnei euskal haur literaturaren baliabideak irakatsiko dizkiete, baita ipuinak kontatzeko moldeak argitu ere. Egitasmoaren atzean helduak beraien seme-alabekin literatura “modu autonomoan lantzeko gai sentiarazteko” bilaketa dago.

Irakurketa ozenak, liburuen aurkezpenak, irakurritako liburuen gaineko iruzkin zein gomendioak eta “bestelako hainbat ekimen lasai” baliatuko dituzte bidean. Era horretan bilatuko dute liburuak “ezagutuz gozaraztea” eta bibliografia literarioa “pixkanaka-pixkanaka” osatzen hastea.

BiziPuntuak, Ibarrangelun, Foruan eta Muxikan

Busturialdeko Hitza — 2026-01-05 13:20:02

Bizkaiko Foru Aldundiak bizikletaren erabilera sustatzeko azpiegitura-sarea sendotu du bederatzi BiziPuntu berri jarriz; horri esker, 110 geltokik osatzen dute sarea. Arduradunen berbetan, jarduketa horrek “aurrerapauso garrantzitsua” suposatzen du mugikortasun jasangarria bultzatzeko bidean, aldundiak bizikletaren eguneroko erabilera errazteko eta Bizkaiko hiri-espazioaren kalitatea hobetzeko daukan estrategian.

Sarearen lurralde-osotasuna sendotuz eta eskualde arteko orekari eutsiz, geltoki berri horiek dagoeneko kokatzen ari dira bizikleten sarrerako eta igarobideko puntu estrategikoetan: bana Ibarrangelun, Foruan, Muxikan, Atxondon, Areatzan, Arrankudiagan eta Derion eta bi Getxon —2021ean Bermeon, Gernika-Lumon eta Mundakan ipini zituzten eta 2022an Muruetan—. Gogoratu dutenez, BiziPuntuek aukera ematen diote edozein erabiltzaileri oinarrizko doikuntzak egiteko, gurpilak puzteko edota konponketa txikiak burutzeko, “bizikletaren erabilera seguruagoa, arinagoa eta autonomoagoa bilakatuz”.

Eguneroko joan-etorrietan zein aisialdiko eta turismo aktiboko ibilbideetan erabiltzen dituzte BiziPuntuak, eta udalerrien arteko “konektibitatea hobetzen” dute, garraio-sistema desberdinen arteko intermodalitatea erraztuz: “Bizkaiko Foru Aldundiak sustatzen duen mugikortasun aktibo, osasungarri eta emisio baxuko ereduan kokatzen da sarea. Hedapen honi esker, Bizkaiak aurrera egiten du dagoeneko errotuta eta herritarren artean oso ondo baloratuta dagoen sare baten garapenean. 110 BiziPuntuen sarea gaur egun erreferente bihurtu da Euskadin, eta Bizkaian garatzen ari den mugikortasun jasangarriaren ereduan oinarrizko azpiegitura da, lurraldearen ingurumen, energia eta kohesio politikekin bat etorriz”.

BizkaiBizi zerbitzua. BiziPuntuen sarearen hedapena BizkaiBizi zerbitzuaren funtzionamendu “arrakastatsuari” gehitzen zaiola azpimarratu dute arduradunek. Horiek azaldu bezala, bizikleta partekatuaren sistema publikoak mugikortasuna “eraldatu” du bederatzi udalerri aitzindaritan —Barakaldon, Getxon, Leioan, Portugaleten, Santurtzin, Bilbon, Erandion, Sestaon eta Berangon— , bizikleta ohiko garraiobide eraginkor bihurtuz: “Esperientziak erakutsi du, aisialditik harago, BizkaiBizik eguneroko ohiturak aldatu dituela. Lanerako, ikasketarako nahiz bizitza sozialerako joan-etorri jasangarriak erraztu ditu, eta bidezko mugikortasuna indartu du, dentsitate eta tamaina desberdinetako udalerrietan zerbitzu estandar bera bermatuz”. Bere eragin soziala nabarmendu dute: “Herritarren jarduera fisikoa areagotu da, mugikortasun osasungarriago eta eskuragarriago baten eredua sendotu da, eta garraio publikoarekin intermodalitatea finkatu da”.

Aldi berean, lurraldeko puntu estrategikoetan kokatutako bizikletentzako aparkaleku seguruak biltzen dituen BiziPark sareak hazten jarraitzen du, “bizikleta partikularren babeseko aparkamentuari eta Bizkaia konektatuago, jasangarriago eta kohesionatuago bati laguntzen dioten azpiegitura gisa”.

Ekintza sozial total baten araketa prozesua

Busturialdeko Hitza — 2025-12-16 18:19:11

Marcel Maussek ekintza sozial totaltzat bataiatu zituen gizarte bati buruz informazio ugari ematen duten jarduerak. Abendu erronda eta marijesiek ere badute ikerlari frantsesak azaldutako babesleku izaera horretatik. XX. mende hasierako abertzaletasuna, euskara batuaren aldeko hautua, ikastolen borroka, generoaren auzia nahiz kutsu erlijiosoaren bilakaera usadio horrek gordetzen duen informazio uriolaren zenbait lagin baino ez dira.

Eako zein Gernika-Lumoko bazterrak jadanik hasiak dira Gabon aurreko ibiltarien urratsak sumatzen. Itziar Navarro Ibañezen pausoak, aldiz, atseden eske daude nonbait. Musikari eta etnomusikologo donostiarraren iparrorratza abenduko erronden eta marijesien azterketaren ortzimugara begira egon da azken lau urteotan, eta aldi horretan eginiko behar eskerga bere doktoretza tesian gorpuztu du: Bizkaiko abendu-erronden bilakaera: diskurtsoak eta praktikak.

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan aurkeztu du urteotako lana, baina, hura hartu duten herritarrenganako “itzulera keinu” modura, astelehenean [abenduak 15] Gernika-Lumoko Kultur Etxean ere plazaratu zuen; aretoa lepo bete zuten aipatutako udalerrietako marijesien ordezkariek. Zapatuan [abenduak 20], Eako Eskolondon aurkeztuko du tesia, 18:00retan; domekan [abenduak 21], ordu berean, Ibarruriko Saltsamendi txokoan.

Argazkia: Markos Estebanez.

Busturialdea, Lea-Artibai eta Durangaldea izan dira gipuzkoarraren landa lanaren habitat: Gernika-Lumo, Ea, Ibarrangelu, Ibarruri, Ariatza, Lekeitio, Iurreta eta Oromiñon jaso ditu datuak, grabatu errondak eta egin elkarrizketak. Etnomusikologia eta antropologia musikalaren metodologiari jarraiki, “ikerketa konparatiboa” da tesiaren ardatza; besteak beste, “erronden garrantzia, bilakaera musikala edota bide historikoa” jorratu ditu.

Itziar Navarro Ibañez: “Niri musikaren atzean dauden pertsonak interesatzen zaizkit: kantatu barik ezin daiteke kantua ulertu”

Horretarako, “material argitaratua —artikuluak, liburuak, iturri estatistikoak, partiturak, eskuizkribuak, sare sozialak— argitaratu gabekoa —argazki zaharrak, VHSak, bideoak— edota testigantzak” izan ditu helduleku. Tesiaren emaitzak ohiturak “azken hamarkadetan izandako aldaeren eta aldaketen” berri ematen du. Etnomusikologia alorrean, aipu entzuna da garrantzizkoena ez dela musika, musika horren “atzean dauden pertsonak” baino: “Niri norbanako horiek interesatzen zaizkit: uste dut kantatu barik ezin daitekeela kantua ulertu; beraz, urteotan taldearen parte izaten saiatu naiz, eta talde izaera hori ezagutzeak asko lagundu dit lanerakoan”.

Navarrok iturri desberdin asko topatu ditu bidean, eta asmatu behar izan du batetik zein bestetik edaten: “Adibidez, Ean Abendua, no tocar oharra zuen VHS bat eman zidaten, eta hamarkada bat lehenagoko erronden grabazioa aurkitu nuen bertan”. Bideo zinta pribatu horretaraino iritsi izana, baina, ez da kasualitatea. Izan ere, transmisioa da ohituraren zutabe eta altxor nagusia.

“Ean ‘Abendua, no tocar’ oharra zuen VHS bat eman zidaten, eta hamarkada bat lehenagoko erronden grabazioa aurkitu nuen bertan”

Transmisioa: etxean soilik?
Ezkaratzetik ezkaratzera. Etxerik etxe. Plazaz plaza. Ondareak izugarri du etxe barruko zuzeneko txandapasatik, baina badago aitzatesteko moduko salbuespenik ere: “Lekeitiar emakumeek azaldu zidaten beraiek arrain fabrikan ikasi zituztela marijesien koplak. Faktorietan, hainbat belaunalditako emakumeak biltzen ziren, eta denetariko kantuak abestu ohi zituzten, tartean, Gabonetakoak. Hortaz, ez da kasualitatea udalerri horretakoa izatea emakumezkoen dokumentaturiko lehendabiziko koplak dituen lehen prentsa dokumentua, XIX. mendekoa”.

Ikertzaileak XX. mendean kokatu du euskal abertzaletasuna abenduko erronden ekuazioan sartu zen aldia. “Sasoi hartan, jatorri latindar edo gaztelaniazkoa zuten berba zein adiera ugari kentzeari ekin zioten, erregistroa garbitu asmoz. Gernika-Lumon, Seber Altubek eta Segundo Olaetak tarte hartan marijesiak eszenan ipini zituzten”. 50-60 hamarkadetan, “motibazio aldaketa” eman zen: “Apaiz euskaltzaleek esangura handia eduki zuten Ibarrangelun, Iurretan zein Ibarrurin; Domingo Zuluaga, Juanito Gallastegi eta Txomin Artetxe gako izan ziren, euskal kultura frankismoaren itzalpean bultzatzeko. Herriotako kantarien gehiena beren ikasle izandakoak dira”.

“Lekeitiar emakumeek azaldu zidaten beraiek arrain fabrikan ikasi zituztela marijesien koplak”

Hamarkada bitarte hartan, Gernika-Lumoko abendu kantari asko “karlismoaren edo Ekintza Katolikoaren bueltakoak” baldin baziren, 70eko hamarkadan “ikuskera berriak” txertatu zitzaizkion tradizioari: “Kristautasunarekiko aldentzea hasi ziren. Gaur egun, marijesiek ez dute elizagaz inongo hartu-eman zuzenik”.

“Erlijio edo liturgiatik komunitate sentimenera” jauzia egin zen hurrena: “Ideologia desberdinetako jendea hurbildu zen aldi hartan: ikastolaren aldeko euskaltzaleak, Iurretan; batzokiaren ingurukoak, Lekeition; ezkerreko militanteak, Gernika-Lumon”. Gaur egun, abestera ateratzeko arrazoiak “eraldatzen” ari dira: “Bizilagunekin elkartzea, herri bizitza aktibo mantentzea, kultur ondarea gordetzea, helduarora pasatzearen transgresioa, familiako transmisioa, euskal identitatea aldarrikatzea, hizkuntza faktorea eta, batez ere, kantuaren zirrara”.

Argazkia: Markos Estebanez.

Zirrara horrek goia jotzen du, gernika-lumotarrak “bereziki maite” dituzten txokoetatik igarotzen direnean. Kantariek, bazter denetara iritsi asmoz, udalerria “hiru sektoretan” banatzen dute, horrek beregain dituen argi-itzalekin: “Batetik, zuzenbide luzeek eztarriak balantzan jartzen dituzte; bestetik, Barrenkaleko bidegurutzeak, Industria kaleak edota San Kristobal plazako galeriak dira gunerik kuttunenak”.

“Abestera ez joateko arrazoi nagusiak tematika erlijiosoa eta gutxiespen klasista dira”

Txanponaren ifrentzuan, “nork ez du parte hartzen, eta zergatik?”. Galdera horren atzean, tematika erlijiosoa da arrazoi funtsezkoena: “Lekeition, adibidez, 1984tik atera izan dira errondetara, baina ikastolak koplak laiko bihurtu ditu; Maria/Jesus Jesus/Maria-tik Oles Aroa/Olentzeroa kantatzera igaro dira”. Ibarrangelun ere “parekoa” jazo zela azaldu du ikerlariak. Ean, aldiz, bigarren faktorearen berri izan zuen: gutxiespen klasista. “Bilbo inguruan bizi ziren eatarrak abenduan hiriburuko lagunekin beren herrira joatea ekidin egiten zuten, koplak abestea zelanbait herrikoikeria zelakoan. Horrez gain, antolakuntza moduekiko “desadostasuna” da igarri duen azken kausa, Gernika-Lumon. Bertan, 2000tik aurrerantzean, tradizioa “patrimonializatu” egin zen: “Ondarea gordetzeko neurriak hartu ziren, hainbat dimentsiori helduz”.

Emakumezkoen “ahotsa”.
Egun, herri denetako errondak mistoak dira. Baina ez da beti hala izan. Lekeition, tradizioaren eroaleak emakumezkoak izan dira ohituraz; Ean, 80ko hamarkadan multzoratu ziren neskak, “nahikoa mutiko ez omen zegoelako”; Gernika-Lumon, emakumezkoek “tantaka-tantaka” egin zuten taldera sarrera, eta egun “erdia inguru izatera” iritsi dira. Kopuruaz harago, tonu grabeak ere ematen du informaziorik: “Emakumeak integratu egin ziren, baina taldearen ahotsa gizonezkoen neurrira doitutakoa zen, grabea; Ane Miren Arejita lehen emakumezko bakarlaria iritsi zen arte”.

“Historia, ondarea, hizkuntza, herrigintza, feminismoa, musika, folklorea, aktualitatea”. Horiek eta askoz gehiago gordetzen ditu ekintza sozial total terminoak. Horiek eta gehiago gordetzen dituzte abendu errondek. Arrastia edo goizaldea urratzen duten ahotsei galdetzea baino ez dago. Edo, are hobeto: ahots horiek aztertu eta gordetzeko, bere denbora, esfortzua eta grina zukutu dituen ikerlari galdetzea.

Ibarrangeluk 'Kortak' kultur egitasmoa hartuko du

Busturialdeko Hitza — 2025-12-03 13:26:51

Eusko Jaurlaritzatik aditzera eman dutenaren arabera, Caniche Editorial SLri 20.029,27 euroko dirulaguntza ematea onartu dute, Ibarrangeluko Iturribide Etxean Kortak izeneko kultur proiektua garatu dezan. Horregaz, sorkuntza artistikoa “deszentralizatzea” bilatuko dute, ekoizpen kulturala “hiri tradizionaletakoak” ez diren publikoengana eta espazio berrietara hurreratzeko asmoz.

Kortak-ek hiru jardunaldi tematiko edukiko ditu: Itsasoa, Paisaia eta Lorategia. Jomuga nagusia lurraldearen, artearen eta kulturaren arteko “hartu-emana aztertzea” izango da, berbaldiak, pieza artistikoen aktibazioa eta tokiko komunitatearen parte hartzea uztartuz. Gainera, hiru bideo-klub saio egitea aurreikusten dute; Ainhoa Gutierrez del Pozo, Olatz Gonzalez Abrisketa, Asuncion Molinos Gordos eta Oliver Resslerren lanak jorratuko dituzte horietan, eta artisten arteko solasaldiak ere egingo dituzte.

Proiektu horren bitartez, Eusko Jaurlaritzak “indartu” egin du sorkuntza garaikidea, kultur berrikuntza eta praktika artistikoen inguruko elkarlana “finkatzeko konpromisoa”.

Dantzatik, herritik eta euskaratik eginiko jaiak

Busturialdeko Hitza — 2025-12-01 12:29:16

Asteburuak utzi du gomutarako momenturik bai Ibarrangelun, bai Sukarrietan: San Andres jaietako ospakizunean bete-betean sartuta ibili dira bi udalerriotako herritarrak. Barikutik [azaroak 28] domekara [azaroak 30] bitarteko jai egitaraua eduki dute ibarrangelutarrek, eta ospakizuna euskararen aldeko aldarriagaz uztartu dute, baita kulturgintzaren aldeko hautuagaz ere.

Argazkia: Ibarrangeluko Udala.

Barikuan, Joseba Sarrionandiak herriko bertsolari izandako Simon Sam Gandarias Olanori buruzko liburu aurkezpena egin zuen kultur etxean; We Are plenty in here, Euzkadin eginak izena du idazle iurretarraren azken obrak. Zapatuan, agertoki berak aurtengo sanandresetako berritasun nagusia hartu zuen: gaztetxoei zuzendutako xake txapelketa herrikoia. Goizean zehar, zein baino zein gehiago aritu ziren xake jokoan herriko haur eta gazteak. Ostean, helduek lekukoa hartu zuten, mus txapelketa tarteko.

Domekan, sanandresek Euskararen Eguneko ospakizunekin bat egin zuten. Euskararen aldeko manifestua irakurri zuten lehenik: dantza eta ospakizuna euskaratik eta euskaraz egitea aldarrikatu zuten, Lorea Umeen Dantza Taldearen emanaldia orduko. Herrian jaiotako jaioberriek, urtero legez, oroigarria jaso zuten udal ordezkarien eskutik. Pandero-jotzaileen eta gaiteroen musikak girotu zuen eguerdiko poteo aldarte, eta umeentzako film proiekzioak biribildu zituen jaiak.

Sukarrietarrek ere erabateko dantzan ospatu zituzten San Andres jaiak, domekan. Busturiko Irrintzi Alai Dantza Taldea arduratu zen ospakizunei erritmoa ipintzeaz. Gainera, mokaduagaz indarrak berritu ondoren, Sukarrietako Kantaguneak jarraipena eman zion jaiari.

Jaia eta aldarria, aurtengo sanandresetan

Busturialdeko Hitza — 2025-11-26 07:00:30

Beste urte batez, San Andres jaiak ospatuko dituzte ibarrangelutarrek, azaroaren azken egunak heltzeagaz batera. Aurten, hiru eguneko egitaraua prestatu dute, “adin denetako” herritarrei begira. Barikuan, euskarari, kulturari eta ondareari “dagokion tartea” eskainiko diote. Joseba Sarrionandia idazle iurretarrak bere azken proiektua, Simon Sam Gandarias Olano bertsolari ibarrangelutarra ardatz duen We Are plenty in here, Euzkadin eginak obra aurkeztuko dute barikuan [azaroak 28], 19:00retan, kultur etxean.

Biharamunean [azaroak 29], aurtengo berritasun nagusiaren txanda izango da. Herriko haurrei zuzenduta, lehen aldiz, xake txapelketa herrikoia egingo dute; 17:30ean ipini dute hitzordua, kultur etxean. 19:30ean, nagusien txanda izango da: mus txapelketan elkartuko dira. Hilabete hasieran ekin zioten txapelketari, eta sanandresetan azken txanpa lehiatuko dute. Lehiaketa amaitu ondoren, herriko tabernek poteo herrikoia hartuko dute, eta Eingo taldea arduratuko da hura girotzeaz.

Hilaren 30ean biribilduko dituzte jaiak. Mezaostean, ospakizunak bat egingo du Euskararen Egunagaz, ohiko modura. Lehenik, egun seinalatu horretako manifestua irakurriko dute; ondoren, Lorea umeen dantza taldekoek euskal dantza ikuskizuna emango dute. Bien bitartean, urteroko une gorenetako batek ez du hutsik egingo: ibarrangelutar jaioberriei egiten dioten ohiko opari banaketa ekitaldia.

Ondoren, udalerriko jaietako eragilerik errotuenetako batek, pandero-jotzaileek eta gaiteroek, eguerdia epelduko dute, tabernaz taberna. Arratsaldean, euskarazko zinema proiekzioa edukiko dute gaztetxoenek, kultur etxean.

EGITARAUA
Azaroaren 28a, barikua.
19:00. Joseba Sarrionandiaren ‘We are plenty in here, Euzkadin eginak’ lanaren aurkezpena, kultur etxean.

Azaroaren 29a, zapatua.
17:30. Umeentzako xake txapelketa, kultur etxean.
Ondoren. Mokadua.
19:00. Nagusien mus txapelketa.
Ostean. Eingo taldeak giroturiko poteoa.

Azaroaren 30a, domeka.
11:00. Meza nagusia.
11:45. Euskararen eguneko manifestu irakurketa, eta herrian jaiotakoentzako opari banaketa.
Jarraian. Lorea umeen dantza taldearen emanaldia.
Gero. Pandero-jotzaileek eta gaiteroek giroturiko poteoa.
17:30. Euskarazko film proiekzioa, kultur etxean.

Simon Gandariasen historia hainbatena izan zelako

Busturialdeko Hitza — 2025-11-24 18:41:10

We are plenty in here, Euzkadin eginak izena du Joseba Sarrionandia idazle iurretarraren bolalumatik munduratu den azken obrak. Ameriketarako joandako diaspora ardatz, Simon Sam Gandarias Olano ibarrangelutar-elantxobetarraren bizitza jasotzen du lan berriak, besteak beste. Eta hura aurkezteko toki hoberik zein, bertsogile oparo izandakoaren jaioterrian baino: bariku honetan [azaroak 28], 19:00retan hasita, idazleak eta proiektuan parte harturiko lantaldeak liburuaren nondik norakoak aurkeztuko ditu Kultur Etxean, doako sarreragaz.

Bertsolaritzan eta koplakritzan norbanako jantzia izanagatik ere, orain arte “merezi baino gutxiago” landu izan dira Gandariasen bizitzaren, lanaren eta hark utzitako ondarearen nondik norakoak, udal ordezkariek aditzera eman dutenaren arabera. Gandarias Ibarrangeluko Biderdi baserrian jaio zen, 1897an, eta, sasoiko beste hainbeste herritarrekin gertatu modura, emigratu egin behar izan zuen. 1915ean, Chicago itsasontzia hartu zuen, eta Le Havretik Ellis Islanderainoko (AEB) itsas zeharkaldia egin. Emaztea, elantxobetarra, eta bere familia “berton” utzita alde egin zuen sorterritik, eta artzain nahiz beste “denetariko” ofizioetan aritzea tokatu zitzaion, amerikar gizartean murgildu guran.

Manu Sotaren eskuizkribu bat izan zen egitasmoaren abiapuntua

Hain zuzen ere, gizarteratze hura eta ozeanoaz bestalde topatutako guztia bere kople zein bertsoen bitartez gorpuztu zuen ibarrangelutarrak: “Bai bere, bai inguruko euskaldunen bizipenak eta gomunak kantatu zituen, eta orduko gizarte erreala irudikatu zuen”. Ekarpen erraldoia izan arren, Gandariasek ez du merezitako aitzatespenik jaso izan euskal literatura zein ondarearen iruditegian. Lanaren hazia, izan ere, Manu Sotaren eskuizkribu batean oinarritua dago; bertan azaltzen da Gandariasen ekarpena, duela mende bat Utah, Nevada, Kalifornia, Oregon edo Idago inguruan bertsotan ibili baitzen.

Norbanako haren eta bere ekarpenen inguruan sakondu du Sarrionandiak, literatura ikus-entzunezko edukiekin eta azterketa literario-arkeologikoagaz uztartuz. Iurretarraz gain, Bernardo Atxaga edota Asun Garikano moduko euskal literatur eszenako izen-abizen entzutetsuak ere proiektuaren atzean daude, hitzaurrearen arduradun. Egitasmoaren jomuga nagusia, ibarrangelutarraren lorratzak jarraitzeagaz batera, atzerrira alde egin behar izan zuen euskal diaspora oso baten historia azaleratzea da. Emigrazioaren inguruko “memoria historikoaren lanketa” dario obrari.

Maitena Iragorri proiektuaren gakoetako bat izan da, dokumentazioari dagokionez

Bai Idahoko, bai Oregongo dokumentazioaren azterketa beharretarako, Maitena Iragorriren parte hartzea nabarmendu da; azken hori ere ekimenaren “giltzarrietako bat” da: “Manu Sotaren eskuizkribuak bere osaba Pedro Sotak ahalbidetu zizkion Sarrionandiari; argitaratu gabeko izkribu zaharrak eman zizkion. Haietatik tiraka, Iragorrik Viaje a Idaho 1938 izeneko edizioa egin berri du”,

Eduki transbertsala.
Diasporaren langaia, literaturaren adarretatik ez ezik, bestelako kultur ekoizpenenetatik ere landu izan da. Hala, We are plenty in here, Euzkadin eginak liburu soil bat “baino gehiago” izatea bilatu dute, Pamiela argitaletxeagaz elkarlanean. Alde batetik, antropologia sozial eta kulturalari dagokion alderdia dago, baina argazki zaharrez, Gandariasen koplez, eskuizkribuz, bere familiaren erretratuz edota sasoiko irudiz jantzi dute. QR kode bat ere txertatu diote proiektuari. Horren bitartez, Gandariasen bertsoak musikatu dituzten taldeen abestiak entzuteko aukera dago, izan Oskorrirenak, izan Peiremansenak. Ez hori bakarrik: Luhartz taldeak hamabi kanta moldatu ditu, eta ekoizpen hori ere entzungai dago.

Ibarrangeluko eta Elantxobeko udal ordezkaritzek “oparia bailitzan” hartu dute proiektua

Ibarrangeluko eta Elantxobeko udal ordezkaritzak “oparia bailitzan” hartu zuen Sarrionandiaren proposamena: “Emigrazioagaz loturiko memoria historikoa lantzea garrantzitsua da, eta oso eskertuta gaude. Batetik, kulturak herri txikien prestigioa eta hondasuna areagotu egiten ditu; bestetik, herriokin hain estu lotutako bertsolari baten berri ematea erabat aberasgarria delako. Horrez gain, edizio hain anitza, multimediaduna, transbertsala eta berezia izatea ere aberasgarria da, ez baita ohiko historia edo literatur liburu bat”.