Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Esanarekin jolasteko oholtza

Busturialdeko Hitza — 2026-05-22 15:09:44

Txoria bazina bezala sentitzea, denboraren makinan sartu eta urteetan aurrera eta atzera egitea, mitoa dena errealitateagaz nahastea, ikusten ez dena azaleratzea, barne emozioak ikusaraztea… asko dira antzerkiak transmititzen dituen emozioak, eszenak, errealitateak. Denetariko istorioak kontatu daitezke antzerkiaren bidez, eta denetariko kontakizunen agerleku izan da, urte luzez, Gernika-Lumoko Antzerki Astea.

Aurten 36. aldiz ari dira ikasleak oholtzara igotzen. Dagoeneko hiru hamarkada baino gehiago dira proiektua martxan jarri zenetik igarotakoak, eta hasierako urteetan antzezle zirenak, oraingo antzezleen guraso dira. Horrelako lorpen bati daukan garrantzia eta ikusgarritasuna emate aldera, izena jarri diote Gernika-Lumoko Udaleko Euskara Zerbitzuak Udal Eskola Kontseiluarekin elkarlean: Esanas bat!. «Azken urteetan, Oihane Enbeita ikastetxe desberdinetan ari da tailerrak ematen, eta izen bat behar zuela esan zigun, nortasuna emateko Antzerki Asteari. Baina, zelan egin hori? Zelan ikusarazi? Hori lantzen genbiltzala, antzerki asteak izana baduela baina izena behar duela berretsi genuen. Eta, izena emate horretan, Esanas bat! aukeratu genuen».

«Esanaz bat» esamoldeak esan eta jarraian datorrena adierazten du, ekintza, alegia. Eta ekintza hori da antzerkiaren oinarria: bat-batekotasuna, prozesuaren adierazgarria dena. «Noski, -z beharrean -s batekin idazteak ere badu zentzua; ikasketa prozesuaren adierazgarria baita hori», arrazoitu dute antolatzaileek. Eta izen horri lotuta, irudi berria ere prestatu behar zela pentsatu zuten; hori Biklik Komunikazio enpresagaz elkarlanean egin dute. Irudiaren bidez, esana antzerkiagaz lotzea bilatu dute: «Izana bazeukan, izena jarri genion eta irudiarekin jantzi dugu, hurrengo urteetarako balioko duen irudi batekin».

Izen eta irudi berriaren helburua argia da: antzerki astea gizarteratzea eta horri lekua ematea. Izan ere, asko dira ekimen honen bitartez udalerriko ikastetxeetako ikasleek lantzen dituzten kontzeptuak, hizkuntzaren erabilerarekin lotutakoak: adierazkortasuna, euskararen erabilera ez-formala, eta abar. «Hasieratik eman diogu garrantzia ahozkotasunari, baina gaur egun mahaigainean jarraitzen duen gaia da. Ikasle euskaldunak hezten ditugula diogu, baina trebezian hutsunea dagoela ere bai. Eta, antzerkia, trebezia hori lortzeko bidean, ahozkotasuna lantzeko bidean, tresna paregabea da. Gainera, hizkera ez formala lantzeko aukera ederra eskaintzen du. Beti izan da garrantzitsua hizkera ez formala lantzea, baina orain inoiz baino garrantzitsuago bihurtzen ari da, eta, Antzerki Asteak bi arlo horiek uztartzen eta indartzen ditu».

Antzerkia, kalera
Horrez gain, antolatzaileak ohartu ziren herritar askok ez zekiela Antzerki Asteari buruz, eta horri ikusgarritasuna emateko asmoz, kalera atera dute aurten. «Eskolarteko Antzerki Asteak eskolentzako jarduera izan behar zuen, eta hori mantentzea erabaki genuen. Baina kalera ateratzeko asmotan, hasiera eta amaiera kalean egitea erabaki genuen, ikasleak protagonista diren astea herritarrei hurreratzeko», diote.

Beraz, inaugurazioa Merkurio inguruan egin zuten, haur eta gaztetxoen lanari lekua aitortuz. Izan ere, aurkezpen antzeztua izan zen herriko ikastetxe desberdinetako ikaslez osatutako taldetxo batek, Oihane Enbeitaren gidaritzapean eta Amaia Fuentesen eta Segundo Olaeta Musika Eskolako bi ikasleren —Alaia Piercey eta Nahia Guarrotxena— musikarekin lagunduta, egin zuena: «Aurkezpen antzeztu horretarako, urtarriletik maiatzera bitartean, ikastetxe desberdinetako ikasleekin osatutako talde bat egon da ikastaro bat egiten, tailer modura, astean behin elkartuz. Hor landutakoagaz aurkeztu zuten Antzerki Astea joan den asteburuan».

Ondorengo emanaldiak, ohiko bideari jarraituz egiten ari dira Lizeo Antzokian, goizez ikasleei zuzenduta, eta arratsaldez ikastetxeetako familientzat. Bertatik igarotzen ari dira Urretxindorra herri eskolako, Barrutia herri eskolako, Seber Altube Ikastolako, Mertzede Ikastetxeko, Barrutialde BHIko, Allende Salazarreko eta San Fidel Ikastolako ikasleak, antzezle zein antzerkizale modura. «Zentro bakoitzak berak prestatzen du bere ikuskizuna, bakoitzak bere eran, eta adinaren arabera joaten dira ikusleak». Hala, bi asteak kontutan izanda, Antzerki Asteak 1.485 ikasle bueltan hartzen ditu. Horri, arratsaldeko saioetara bertaratzen diren ikusle kopurua gehituz gero, gutxi gorabehera, beste 1.500 lagunen aterpe da Lizeo Antzokia. «Datu horiek ikusita, behar zuen lekua eman gura genion egitasmo honi», diote arduradunek, eta hala egin dute.

Gainera, abiatu bezala amaituko dute: kalean. Martxoaren 31n agurtuko dute aurtengo antzerki astea, publiko orokorrari zuzendutako kale antzerki bategaz: Panoli Kabareta ikusteko aukera egongo da, Merkurio inguruan, 13:00etan.

Antzerki Astea, beraz, nabarmentzeko hitzordu bilakatu dute Gernika-Lumoko Udaleko Euskara Zerbitzuak, hezkuntza arloak eta kultur etxeak. Eta, aurten, egitasmoari bultzada hori emateko, aurrekontua indartu dute: orain arte 8.000 euroko aurrekontua erabiltzen bazuten, aurten 12.000 eurokoa izan dute.

Ekarpen horri esker, izana zeukanari irudia eta izena jartzea lortu dute, baita ikasleek taularatzen dituzten obrei lekua ematea eta ikasleek egiten duten ahalegina aitortzea ere.

Euskararen eguneroko erabilera sustatuz

Busturialdeko Hitza — 2026-05-22 13:27:38

24. Korrikak utzitako sentsazio indartsuei helduta, AEK-k hainbat konpromiso hartu zituen, euskararen pizkunderako zer eskaini ahal duen erakutsi nahi baitiote Euskal Herri osoari. Beraz, jendartean euskararen normalizazioa bultzatzeko, euskaraz praktikatzeko Mintzodromoak antolatu zituzten atzorako (maiatzak 21) hainbat herritan, tartean Bermeon eta Gernika-Lumon. Eta erantzun bikaina izan dute.

Izan ere, Gernika-Lumon Astran bildu ziren, AEKk Berbalagunekin elkarlanean antolatutako Mintzodromoan. 20 lagun elkartu ziren bertan, eta denetariko gaiak jorratu zituzten: etxeko animaliak, gaur egungo lanbideak, euskararen egoera eta euskararen kaleko erabilera, besteren artean. Eguneroko gaiak izan ziren landutakoak, ze, euskararen eguneroko erabilera sustatzea bilatzen duen elkar eragiteko espazioak dira Mintzodromoak. “Denetariko aukera izan dugu hausnartzeko, barre egiteko eta eztabaidatzeko, baina beti euskaraz!”, adieraz dute arduradunek. Eta nabarmendu dute euskararen aldeko mugimendua ez dela Korrikarekin amaitzen, mugimendu hori “ahalik eta gehien lizatu behar dela” adierazita. Hala, Mintzodromoaren balorazio “oso positiboa” egin dute.

Bermeotarra Kabidxen elkartu ziren.Busturialdeko AEK

Izan ere, uste dute benetako lanketa edo konpromisoa behin Korrika igarota datorrela: “Asmo handiko helburuekin abiatu genuen lasterketa, baina Korrikak irauten duen 11 egunetatik harago joan behar dugu”, azaldu zuten, eta Korrikaren 12. Eguna prestatu zuten, Mintzodromoetan elkartzeko.

600 korrikalari inguru espero dituzte Gernika-Lumoko Milian

Busturialdeko Hitza — 2026-05-21 15:41:10

Gernika Atletismo Taldeak antolatuta, 38. Gernika-Lumoko Milia egingo dute zapatuan [maiatzak 23], 16:00etatik aurrera, San Juan Kalean.

600 parte hartzaile inguru espero dituzte; Gernika-Lumoko eta inguruko ikastetxeetatik 500 ume baino gehiagok izena eman dute. Muxikako Urretxindorra Herri Eskolako, Gautegiz Arteagako Montorre Herri Ikastetxeko, Gernika-Lumoko Allende Salazar Herri Eskolako, Seber Altube Ikastolako, San Fidel Ikastolako eta Mertzede Ikastetxeko, Arratzuko Barrutia Herri Eskolako, Busturiko Jose Mari Uzelai Herri Eskolako eta Natxituko Haizeder Eskolako ikasleak elkartuko ditu probak.

Internet bidezko izen ematea bihar itxiko dute (doakoa da), baina zapatuan, 15:30etik aurrera izena eman ahalko da: “2013an edo aurretik jaiotako edonork izena eman dezake, udalerrian erroldatuta egon gabe ere”.

[Izen ematea]

Haur kategoriatik aurrerakoek egingo dute milla, hau da, 1.609 metroko lasterketa, eta umeek euren adin tarteeen araberako distantziak edukiko dituzte.

Distantziak eta ordutegiak

Denek amaituta, 19:00ak aldera banatuko dituzte sariak. Umeek medaila bana jasoko dute, eta 16 urtez azpikoen kategoriatik aurrera, sariak banatuko dituzte. Hau da, 16 urtez azpikoentan, 18 urtez azpikoetan, 20 urtez azpikoetan eta absolutuetan lehenengo hiru sailkatuak sarituko dituzte.

Herritarrei zapatuan hurbiltzeko gonbidapena luzatu diete antolatzaileek: “Animatzera etortzera gonbidatzen ditugu”. Horrekin batera, ikastetxeei eskerrak eman dizkiete, antolakuntza errazten baitiete, eta era berean, babesleei eta laguntzaileei ere esker ona adierazi diete, modu batera edo bestera, egiten duten ekarpenagatik.

Urte batzuetako etenaldiaren ondoren, duela hiru urte berreskuratu zuen proba hori Gernika Atletismo Taldeak, eta azpimarratu dute “udalerrian finkatu eta egonkortu” egin dela. Bestalde, taldea hamargarren urteurrena ospatzen ari da, eta zapatuan euren kamisetak salgai egongo direla jakinarazi dute.

Atletismo pista. Bestalde, Atletismo Pista Busturialdean herri ekimena mobilizatzen hasi da eskualderako atletismo pista bat eskatuz, eta zapatuan, informazio-gunea ipiniko dute San Juan Kalean, eta horrekin batera, sinadurak batzen arituko dira.

www.pistabusturialdean.com webgunea sortu dute, eta bertan ere atxikimenduak jasotzen ari dira. Euren helburua da eskualderako atletismoko pista homologatu bat lortzea, “zonaldeko kirolarien beharrizanei eta kirol estrukturari erantzuna emateko”.

Gloria Totorikaguenak jaso du Manuel Lekuona Saria, diasporaren ikuspegia zabaldu eta aberastearren

Busturialdeko Hitza — 2026-05-21 14:32:39

Euskal Komunitate Globalarentzat ekarpen garrantzitsua izan zitekeen lana egin duten pertsonak omentzeko sortu zuen Eusko Ikaskuntzak Manuel Lekuona Saria, 1983an. Remigio Mendiburuak sortutako brontzezko eskultura jaso duten pertsonen zerrenda luzea da, eta atzo [maiatzak 20] izen berri bat gehitu zioten: Gloria Totorikaguena Egurrola. Zientzia Politikoetan doktore eta euskal disporaren euskal jatorriko ikertzaile estatubatuarrak Gernika-Lumon jaso zuen saria, bere gurasoen jaioterrian.

Ohorezko aurreskuagaz hartu zuten Totorikaguena Elai Alai aretoan, eta jarraian, Jose Mari Gorroño Gernika-Lumoko alkateak hartu zuen hitza; sarituaren bitartez euskal diasporako jende asko ezagutu zuela eta horrek “pertsona gisa aberastu” zuela nabarmendu zuen. Bere berbaldian diasporarekin izandako harreman estuaren bitartez “elkarrengandik ikasi eta elkarri laguntzeak duen balioa” azpimarratu zituen.

Manuel Lekuona Saria boto bidez erabakitzen da, bi motatako botoak zenbatuz: batetik, euskal komunitate globalera irekitako partaidetza birtual bidez jasotakoak —%40— eta, bestetik, epaimahai instituzional batek emandakoak —%60—. Irene Larraza Etxepare Euskal Institutuaren zuzendariak jakinarazi zituen urriaren 21ean burututako epaimahai instituzionalak Totorikaguenari aitortza publikoa egiteko kontuan hartutako arrazoiak: “Konpromisoa, sustapena eta dibulagazioa dira Gloria Totorikaguenaren jardunaren ezaugarri nagusiak. Euskal diasporaren inguruko ikerketan aitzindarietako bat izan da eta lan hori nazioarteko bokazio argiarekin egin du. Bere jardunaren bidez diasporaren ikuspegia zabaldu eta aberastu du”.

Boisen jaiotako ikertzaileak burutako ikerketa eta argitalpenak ere gogoratu zituen, horien zabalkundearen bitartez Tototikaguena euskal kulturaren “hedatzaile nagusietako bat” bilakatu delako: “Euskal diasporaren ikerketan aitzindari, euskal kulturaren nazioarteko sustatzaile, komunitateen arteko zubigile, kulturaren sortzaile eta aholkulari aktibo, eta Euskal Herria mundu mailan kokatzen lagundu duen pertsona delako dagokio 2025eko Manuel Lekuona Saria Gloria Totorikaguena Egurrolari“.

Gloria Totorikaguena: “Nongoak gara? Euskal mundukoak gara, hainbat dimentsio dituen belaunaldi askoko nazioarteko uhin horretakoak”

Eusko Ikaskuntzako lehendakaria den Ana Urkizak ere Totorikaguenak “Euskal Herriaren garapenari egindako ekarpena” azpimarratu zuen, iraganean eta gaur egun arte euskal kultura eta identitatearen nazioarteko hedatzaile nagusia dela adierazita. Bere ibilbide “intelektualagatik eta bere giza ezaugarriegatik” saritu dute, eta aitortza egiteko “bakearen sinbolo unibertsala” den Gernika-Lumo baino “leku hoberik ez dagoela” uste dute Eusko Ikaskuntzakoek. Bakeaeren sinbolo izanaz gain gainera, ikertzailearen gurasoak, Mari Carmen Egurrola eta Teodoro Totorikaguena, bertan ezagutu, ezkondu eta bizi ziren, Amerikako Estatu Batuetara ihes egin behar izan zuten arte.

Eusko Ikaskuntzak lehenengoz aitortu dio saria euskal diasporako pertsona bati, “espezialista garrantzitsuenari”: “Gloriak arima ematen du gure izateko eta bizitzeko modua ezagutarazteko, gure identitatea eta euskaldunok partekatzen ditugun baloreak mundu guztian zehar zabalduz”.

Eusko Ikaskuntzako lehendakariak Totorikaguenaren ikerketek “ethos euskaldun baten existentzia” erakusten dutela azpimarratu du, baita munduan zehar sakabanatuta dauden euskaldunak definintzan dituzten ezaugarri komun batzuk egon badaudela ere, nahiz eta “harrera-kultura bakoitzean modu desberdinean agertzen diren”. Totorikaguenak, “indibidualismoa nagusitzen” den garaian euskaldunen artean “guk kolektiboa” nabarmentzen dela antzeman du. Diasporako euskaldunek “euskal nortasuna gehitu eta osatzen” dutela dio eta Euskal Etxeak euskal nortasuna eta baloreak praktikatzeko leihoak direla, “etxetik urrun dauden gertuko etxeak”.

Argazkia: Irekia

Saria berak jaso arren, atzoko errokonozimenduak “zazpi lurralde historikoen barruko zein kanpoko milaka pertsona” barnebiltzen dituela aldarrikatu zuen Totorikaguenak Urkizaren eskutik brontzezko eskultura jasotzean. Eusko Ikaskuntzaren lana eskertu zuen, azken 30 urteetan ikertu, argitaratu eta kolaboratzeko aukera eskaini diotelako.

Boiseko Euskal Etxean izandako hastapenak gogoratu zituen eusko-estatubatuarrak, 19 urte besterik ez zituela presidenteorde zela euskal demokraziako lehen Eusko Jaurlaritzarekin izan zuen harremana azaltzean: “Euskal diasporaren egoera ezagutu nuen eta Zientzia Politikoak ikasi eta Imigrazio eta Diasporako Ikasketak burutzera animatu ninduen”. Denboran zehar mantendu du harremana euskal agintariekin, eta hainbat Lehendakarirekin eta euskal unibertsitate sistemako errektore eta errektoreordeekin ere gertutik lan egin du. Aipamen berezia egin zion ekitaldian aurkezle lanetan aritu zen Iñaki Goirizelaia EHUko errektore ohiari, berarekin batera munduko diaspora eta euskal identitateari buruzko lehen ikastaroak martxan jarri baitzuen EHUn.

“Zu nongoa zara?” da Totorikaguenak gehien entzuten duen galdera: “Kaxa batean sartu nahi naute, erantzun geografikoa espero dute. Kanpoan bizi garenon identitatea, baina, konplexua da. Nongoak gara? Euskal mundukoak gara, hainbat dimentsio dituen belaunaldi askoko nazioarteko uhin horretakoak”.

Imanol Pradales: “Gure diasporak komunitatea eraikitzeko eta munduko hainbat lekutan bere identitateko kolektiboa bizirik mantentzeko gaitasuna erakutsi du”

Ikerlariak, banakoek “erakundeetan eragin dezaketela eta eragin behar dutela” sinetsita, hainbat proiektutan mobilizatzera animatu zituen euskal komunitateak eta Euskal Herriaren lagunak, besteak beste, “beren komunitateetan eta sare globaletan lider euskaldun etikoak prestatuko dituzten pentsamendu plataforma erakargarriak” sortzera, edota Picassoren Guernica “etxera” ekartzera. Horretarako, baina, “beharrekotzat” jo zuen euskal ekintza kolektibo globalaren potentziala, “Euskadi Globala” baliatzea.

Imanol Pradales Lehendakariak ez zuen ekitaldia galdu nahi izan. Bere hizketaldia “laguna” duen Totorikaguena zoriondu eta euskal diasporak urteetan zehar askotariko errealitateetara egokitzeko erakutsitako “gaitasun aparta” balion jartzeko erabili zuen: “Gure diasporak komunitatea eraikitzeko eta munduko hainbat lekutan bere identitateko kolektiboa bizirik mantentzeko gaitasuna erakutsi du”.

Euskal diasporak euskal historiaren une erabakigarrienetan “maila eman” zuela gogoratu zuen, gerra eta diktadura garaian herriak “eutsi” eta nazioartean ahots propioa izatea ahalbidetu baitzuten. Lotura ekonomikoak, zientifikoak, prestakuntzakoek eta kulturak ehuntzeko “funtsezkoa” izan zen euskal diaspora.

Totorikaguenaren lanak, diasporaren kontzeptua “mundura zabaltzen eta berritzen” laguntzen duela azpimarratu zuen Lehendakariak, euskal diaspora “eremu eta belaunaldi berrietara” proiektatzen duelako.

'Andrea Chénier' opera ezaguna ikustera joateko aukera dute gernika-lumotarrek

Busturialdeko Hitza — 2026-05-20 14:29:57

Bilboko Abao Operak eta Gernika-Lumoko Kultur Etxeak elkarlanean antolatuta, ekainaren 1ean Euskalduna Jauregira Giordanoren Andrea Chénier opera ezaguna ikustera joateko aukera eskainiko dute. Izan ere, opera zaleek, Laguna txartelarekin, Bilbora joan etorria egiteko autobuserako txartela eta ikuskizunerako sarrerak eskuragarri izango dituzte 55 eta 60 eurotan, kultur etxean; sarrerak agortu arte eskainiko dutela aukera hori esan dute.

Opera 19:30ean hasiko da, eta 22:30ak arte iraungo du, beraz, 18:00etan jarri dute hitzordua udalerriko autobus geltokian. Bestalde,22:45ean aterako dira Euskalduna Jauregitik.

1789ko Frantzian girotuta, operak Andrea Chénier poeta, Maddalena di Coigny kondesa eta Gérard zerbitzariaren arteko maitasun eta gatazka istorio tragikoa kontatzen du, Frantziako Iraultzaren testuinguruan.

Feminismotik, "bakeak egiteko" modu berriak lantzen

Busturialdeko Hitza — 2026-05-20 14:04:54

Emakumeen Munduak XV. Nazioarteko Kongresuan elkartu dira gaur [maiatzak 20], Gernika-Lumon. Gernika Gogoratuz eta Gernikatik Mundurak antolatu dute, eta horietako ordezkariak pozarren agertu dira. Euren hitzetan, hainbeste emakume elkartuta ikustea pozgarria da, eta elkartzeko, gogoratzeko eta gozatzeko “lan egun” biziak dituzte aurretik.

Orain dela lau urte Mozambike izan zuten topagune, eta Teresa Cunhak eta Isabel Casimirok pasatu diete testigua Gernika Gogoratuz eta Gernikatik Mundura erakundeen ordezkariei. Antolakuntzaren izenean, Maria Oianguren Gernika Gogoratuz Bakearen Aldeko Ikerketa Zentroko zuzendariak, Elia Malaxetxeberria Gernikatik Munduraren koordinatzaileak eta Maitane Zarate Gernika Gogoratuzeko teknikari eta Semilleras internacionalistas de mujeres por la paz proiektuaren arduradunak hartu dute lekukoa. Mozambikeko Capulana oihala ipini diete euskaldunei, “emakume handi eta garrantzitsuei” ipintzen dieten modura.

Malaxetxeberriak nabarmendu modura, “izugarria” da berriro ere denak elkartzea: “Eskerrak eman nahi dizkiegu parte hartuko duten guztiei. Egun luzeak izango dira, baina bikainak, eta plazera da hemen denok elkartzea”.

Cunhak azpimarratu du “ilusioz” beteta heldu dela Gernika-Lumora, eta lekukoa ematea “ohore itzela” dela: “Denok ondo, pozik eta bakean bizitzeko lekua edukiko dugun munduaren alde borrokan ari gara”.

KONGRESUAREN EGITARAUA]

Gernika-Lumo eta Bilbo dira aurtengo kongresuaren egoitzak, eta 360 emakume inguruk izena eman dute. Emakumeak eta bakeak* gaiari helduta egingo dute, domekara bitartean, hausnarketarako, trukerako eta aldarrikapenerako hamaika hitzordu partekatuz. Hain zuzen ere, bihartik domekara, Bilbo izango dute bilgune.

Gernika Gogoratuz Bakearen Aldeko Ikerketa Zentroko zuzendariaren ongi etorri hitzekin hasi dute topaketa, Astran: “Emakumeen topaketa honek garrantzia berezia hartzen du bakeak egiteko modu berriak pentsatzeko eta lantzeko, pluralean, ortografia insumisioz eta egunerokotasunetik abiatuta”.

Feminismo “dekolonial eta bakezaletik”, tokikotasunetik bakeak eraikitzeko aldarria zabaldu dute. “Tokiko ikuspegitik eta dimentsio globalarekin, bakeak feminismoetatik, lurraldeetatik eta erresistentziatik pentsatzen ditugu”, adierazi du Oiangurenek.

Euskal Herria, Kolonbia eta Mozambikeko emakumeen elkarlanaren emaitza da kongresua. “Prozesu honetan bakearen aldeko ikerketa bat egin dugu, eta ikerketa eta lantalde honi esker, honek guzti honek irten du. Konturatu gara hiru herrialdeetan bakearen kontzeptu oso antzekoak eta bizipen oso antzekoak dauzkagula, testuinguruak desberdinak izanda ere”, azaldu du Zaratek. Euskal Herria, Kolonbia eta Mozambikeko taldeei esker ona agertu, eta eurei esker prozesu horrek “luzerako” segituko duela adierazi dute.

Memoria-guneetan. Gaurko jardunaldian, udalerriko zenbait memoria-gune bisitatu dituzte: Gernika-Lumoko Bakearen Museoa, Euskal Herria Museoa, Batzarretxea eta Astra. Esate baterako, Astran bertatik bertara ezagutu dute udalerriko erakundeek egiten duten lana: “Gernika Gogoratuzek ia 40 urtetan, Gernikatik Mundurak 30 urtetan eta Astrak 20 urtetan bakearen kulturari eta memoriari lotutako proposamenetan egin dutena eta egun egiten dutena ezagutu dute”.

Batzarretxea bisitatu dute arratsaldean.Bizkaiko Batzar Nagusiak

Astran bazkaldu, eta arratsaldean, Bizkaiko Batzar Nagusietako Mahaiak, Ana Otadui lehendakaria buru, hartu ditu Batzarretxean. Gernika Gogoratuz Bakearen Aldeko Ikerketa Zentroko zuzendariak Ohorezko Liburua sinatu du, Bizkaiko Batzar Nagusien eta Emakumeen Munduak XV. Nazioarteko Kongresuaren arteko lotura “sendotzeko asmoz”. Bakearen Museoan, berriz, arpillera tailerrean bildu dira, “ehungintzaren bidez, indarkeriaren eta erresistentziaren inguruko esperientziak modu kolektiboan kontatzeko”.

[KONGRESUAREN EGITARAUA]

Bihartik domekara bitartean, mahai-inguruak, solasaldiak, tailerrak, bisitak, dokumentalen proiekzioak, erakusketara bisitak, kultur ekitaldiak… edukiko dituzte Bilbon. Bihar, Bilboko Bizkaia aretoa-EHUn, 09:00etan inauguratuko dute kongresua. Egunotan landuko dituzten gaien artean daude, besteren artean, bakerako metodologia feministak, indarkeria matxisten aurreko ber-existentzia feministak, eguneroko zaintza eta bakeak, migrazioak, esbesteratzeak eta behartutako desplazamenduak eta berriro ez gertatzeko memoriak eta bermeak.

Feminismoen bidez mundua, kontakizuna eta sareak “eratzen jarraitzeko” hautua hartu dute, eta horretan jarraituko dute elkarri eskutik helduta.

Hiru ibilbide, hiru ikuspegi eta hiru atmosfera, jaialdi bakarrean

Busturialdeko Hitza — 2026-05-20 14:01:02

Ver esta publicación en Instagram

Una publicación compartida de HITZA Busturialdea (@hitzabusturialdea)

Gernika-Lumotik Gipuzkoara eta handik Kataluniara arteko koordenatuetan mugiko da aurtengo Haziberri jaialdia. Gaur [uztailak 20] plazaratu dute Europako Herrien parkeak uztailaren 15ean hartuko duen VI. ekitaldia, eta egitaraua osatuko duten artistak argitara eman dituzte: Silvia Perez Cruz, Gari&Maldanbera eta Esanezin oholtzaratuko dira.

Hiru belaunaldiren arteko bidegurutzea trazatuko du jaialdiak. Musika ibilbide oparodun artista bik, Silvia Perez Cruzek eta Garik —Maldanbera talde eskarmentatuagaz batera —, loratzen ari den Esanezin proiektuagaz eskurik esku bat egingo dute. Antolatzaileek argitu dute, baina, denek ala denek “hari komun bat” dutela: “Emozioak modu zintzo nahiz pertsonalean transmititzeko gaitasuna eta musikarekiko begirada emozional zein gertua”. Hala, jaialdiak parkean sortu ohi duen atmosfera “intimo eta magikoarekin” bat egiten duten proposamen estetikoak dira gaur arkeztutakoak.

Palafrugellen jaiotako Perez Cruz musikagintzak egun duen ahots artistikorik “errespetatuenetakoa eta berezienetakoa” da. Urte luzez bere unibertso propioa eraikitakoak denetariko bidezidor estilistikoak urratu ditu, lau urtegaz musika ibilbidea eta ikasketak abiatu zituenez geroztik. Anitza da, zerbait izatekotan, jorratu dituen kolore musikalen paleta: flamenkoa, folka, popa, jazza, musika klasikoa, fadoa, bossa nova edota kantautore musika. Ez hori bakarrik: bere mugikaren hegoak zinemagintzara, poesiara edo arte eszenikoetara zabaldu izan ditu. Horren isla dira kataluniarrak jasotako Goya sari biak, baita Musika Garaikideen Sari Nazionala eta Latin Grammyetarako izendapenak ere. Gernika-Lumon, ahozkotasunaren eta mundu abisalaren arteko bidaia aurkeztuko du: maiatzean argitaratu duen Oral_Abisal LPa.

Argazkia: Haziberri.

Gari izen artistikoz ezaguna den Iñaki Igon Garitaonaindia legazpiarra 80ko hamakadatik dabil musikaren uretan murgilduta. Hertzainak taldean aritutakoa “ezinbesteko” euskal musikarietako bat da, “belaunaldi oso baten soinu bandan” eragin duena eta Haziberriren publikoaren memoria kolektiboaren eta gertukotasunaren arteko “zubi lana” egingo duena. Maldanbera osatzen duten musikariek lagunduta, 2025. urtekoa du argitaratutako azken obra, Gari izeneko edizio berezia. Hirugarren eta azken proposamena, gazteena, Altzagaratetik etorriko da Gernika-Lumora: Ianire Aranzabe gidari duen Esanezin proiektua. “Intimitatea eta hunkidura” ardatz, Hormetan Idazten azken lanean oinarrituko du bere “ibilbide poetikoa”.

Oier Plaza: “Oso bestelako hiru artista dira, hiru unibertso ezberdin jorratzen dituztenak. Hori bai, hirurek barne-barnetik sortzen eta abesten dute; beraien nortasuna ontzen dituzten abestietan txertatzeko gai dira”

Oier Plaza antolakuntzako kideak hiru artistek beren “barneko ahotsa abestietara eroateko” duten gaitasuna azpimarratu du: “Haietako bakoitzak kontrapuntu berezia emango dio jaialdiari. Oso bestelako hiru artista dira, hiru unibertso ezberdin jorratzen dituztenak. Hori bai, hirurek barne-barnetik sortzen eta abesten dute; beraien nortasuna ontzen dituzten abestietan txertatzeko gai dira artistok”.

Leixuri Arrizabalaga: “Ekitaldi bakoitzean, festibalak zer edo zer berria eskaintzen dio ikusleari, eta proposamenak etengabe berritzen ditu”

Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol Saileko diputatu Leixuri Arrizabalagak Haziberri “balio erantsidun jaialdia” dela nabarmendu du, “ñabardura oro jagonez” atontzen baitute: “Ekitaldi bakoitzean, festibalak zer edo zer berria eskaintzen dio ikusleari, eta proposamenak etengabe berritzen ditu; garrantzitsua da maila horri eustea, benetan esanguratsuena denari erreparatuz”. Egun puritzen ari diren “formatu handiko” ikuskizunean aldean, “intimitatearen balioa” aintzatetsi du diputatuak: “Formatu biak guztiz bateragarriak diren arren, proiektu txikiak ezin dira inolaz ere baztertu; aldundiak hasieratik babestu du Haziberri, musika zein musikariak, beharginak, kultur sorkuntza, ingurumena eta tokiko komertzioa zaintzen dituen ekimena delako”.

Argazkia: Haziberri.

Beste urte batez, jaialdiak bat egingo du Ihoberen Erronka Garbiagaz; jaialdia espazio naturalera moldatzea —eta ez alderantziz— du oinarri ziurtagiri horrek. Halaber, lankidetza sare trinkoari eutsiko diote antolatzaileek. Plazak boluntario sare hori “nahitaezkotzat” jo du, jaialdia urtez urte prestatzerakoan. Aurtengoan, hain zuzen, keinu eta eskertza berezia egingo diete bai Baserritik Gernikara elkarteari, bai bertan buru-belarri beharrean ibilitako Dabid Zelaia-Zugadiri: “Haziberri sortu genuenetik, argi eta garbi eduki dugu bertoko jan-edana sustatzea oinarrietako bat izango zela, eta, alde horretatik, Dabiden ekarpena erabat ezinbestekoa izan da baserritarren eta antolatzaileon arteko zubi lanean. Bere memoriagatik eta egindako lan eskergagatik, bereziki gogoratuko dugu aurtengoan”.

Jakin beharrekoak.
Sarrerak gaur bertan salgai ipiniko dituzte, 18:00retatik aurrera, haziberri.eus atarian; 38 euroko prezioa izango dute. Gainera, sarrera bakoitzagaz, Euskal Herria Museoa doan bisitatzeko aukera ere egongo da, urtea amaitu bitarte. Eguneko egitarauari dagokionez, Esanezin izango da taularatzen estreinakoa; atsedengunean emango du kontzertua. Ostean zabalduko dituzte kontzertuguneko ateak, eta bertan Gari&Maldanbera ariko da lehendabizi, eta Silvia Perez Cruzek biribilduko du gaualdia. Bien bitartean, “afaritarako aukera eta tartea” egongo dela azaldu du Garazi Llona antolakuntzako kideak.

Memoria historikoa eta egungo errealitatea lotzen dituen 'Ezer ez delako amaitzen' obra taularatuko dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-20 10:00:22

Ezer ez delako amaitzen diziplina anitzeko antzezlana taularatuko dute barikuan (maiatzak 22), 19:00etan, Lizeo Antzokian. Ezer ez delako amaitzen antzezlana multidiziplinarra da, Loraldia Eskola lerroaren baitan sortua, eta Euskal Herriko leku ezberdinetako bost ikastetxetako DBH eta Batxilergoko ikasleekin elkarlanean eraikia.

1936ko kolpe faxistaren ondoren, milaka haur euskaldun erbesteratu ziren. Haien istorioak, ordea, ez dira iraganeko orri itxiak: gaurko gazteen galdera, beldur eta ametsekin gurutzatzen dira. Eta horiek irudikatuko dituzte barikuan, antzerkia, musika eta mugimendua uztartzen dituen ikuskizun batean. Izan ere, collage moduko pieza garaikide bat osatu dute ikasleek, haur erbesteratuen testigantzak eta gaur egungo gazteen begirada eszenatokian elkartuz.

Ikuskizunak memoria historikoa eta egungo errealitatea lotzen ditu, faxismoa, arrazakeria eta indarkeria berriro ager ez daitezen. “Ikuskizun honek memoria historikoa gaurkotu nahi du, eta, aldi berean, erreparazio ariketa bat proposatzen du: isilarazitako bizipenei lekua eman, gazteen ahotsa erdigunean jarri, eta iraganari begiratuz oraina hobeto ulertzeko aukera eskaintzea”, diote sortzaileek. Beraz, euskaraz sortutako lan kolektiboa da, publiko gazte eta helduarentzat egina, emozioa eta hausnarketa uztartzen dituena.

Hezkuntza prozesua.
Ikuskizun hau ez da soilik eszenaratze bat. Urte osoko transmisio, ikerketa eta sorkuntza prozesu baten emaitza da. Izan ere, Loraldia Eskola lerroaren baitan, eta Intxorta 1937 Kultur Elkartearekin elkarlanean, ikasleek memoria historikoa landu dute artxibo, testigantza eta dokumentazioaren bidez. Aldi berean, euren begiradatik abiatuta testu, eszena eta proposamen artistiko berriak sortu dituzte. “Ikasgelatik eszenatokira egindako bide horretan, gazteak ez dira parte hartzaile hutsak: proiektuaren bihotza dira. Haien ahotsak dira memoria hau gaurko hizkuntzan berridazten dutenak”, diote arduradunek.

Hala, proposamenak galdera bat uzten du airean: benetan amaitu al dira iraganeko zauriak? Edo gaur ere beste itxura batzuetan ageri al dira? “Ikuskizunak emozioa eta hausnarketa uztartzen ditu, eta ikuslea memoria, justizia eta erreparazioaren inguruko gogoetara gonbidatzen du. Zehatz esateko, proposamenak ez du memoria leku estatiko batera eramaten. Kontrakoa egiten du: bizirik dagoen galdera bihurtzen du, gaurko gizarteari zuzendua. Izan ere, historia ez da beti lineala; batzuetan errepikatu egiten da. Horregatik, iragana ezagutzea ezinbestekoa da gaurko bidegabekeriak identifikatzeko eta haiei aurre egiteko”.

FITXA TEKNIKOA:
Antolaketa: Intxorta 1937 Kultur Elkartea
Ideia: Joseba Sarrionandia: Espainiako Gerrako umeak (1936-1939) Hamaika eszena testuan oinarritua.
Ekoizpena: Loraldia
Gidoia eta zuzendaritza: Igor Martín de Vidales
Ikastetxe parte-hartzaileak:
– Juan Orobiogoitia BHI: Laia Areitio, Amaiur Aresti, Enea Arza, Aya Boutaib, Iraia Briñas, Helene del Río, Anartz Esturo, Selene Francisco, Izei Irastorza, Iker Alessandro Magalhaes, Erika Marqués, Aner Oguiza, Miguel Romero de Dios, Haizea Uribarri, Ihintza VillanuevaIrakaslea: Lierni Varela.
– JM Iparragirre BHI: June Peña, Miren Lopez, Vika Lesmes, Maddi Ramirez, Doua Lahrach, Kattin Oiartzabal, Naiara Mora, Josep Obando, Maialen Segurola, Maialen Arrizabalaga, Irati Mendiola, Soad Castro, Uxue Marcos, Nerea Callejo, Mariam Hadadi, Sara Haddadi, Nekane Maraña, Irati Tobar, eta Maier Iturri.Irakaslea: Haizea Moreno.
– Ikasbidea IPI: Jone Larrañaga, Maialen Martínez de Murguia. Zalantzan: Nahia Musitu eta Iraia GavilánIrakaslea: Ander Elizondo.
– Fray Juan de Zumarraga BHI: Noa Apraiz, Libe Arana, Samba Djau, Uxue Gascon, Saadia Lamkhanter, June Larrañaga, Eva Martínez, Onintze Merin, Naia Mondina, Uzuri Pagai, Endika Soriano, Jacklin Dede Tetteh, Markel Unanue, Argiñe Uribarri, June Uribelarrea, Marina Urrejola.Irakaslea: Amaia Gorostiza.
– Ibarrekolanda BHI: Markel Iragorri, Leire Omeñaca, Iratxe Larrea, Nahia Ruiz, Oier Linaza, Enara Garcia, Iker Uriarte, Agueda Roman, Eider Berrueco, Mara Espin, Aizeti Rotaetxe, Lur Kortabitarte, Maixa Bilbao, Aimar Perello, Amets Perea, Irati Escuredo, Maialen Martin, Noa Bellido, Alison Palomino, Maren Ibabe, Araitz Espinosa, Aran Irastorza, Paula Barrios, Emma Nicholson, June Cabello, Ariane Abajas, Itsaso Cano, Udane Villamor, Nahia Madariaga.

"Memoriaren ezagutzan eta zabalkuntzan" sakontzen jarraitzeko hitzorduak prest dauzka Pipergorri elkarteak

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 16:10:23

Pipergorri Kultur Alkarteko kideek Memoria eta historiaren ekitaldiak aurkeztu dituzte gaur goizean [maiatzak 19]. Gernikako gerra-presoen ospitale militarrean egondako 269 pertsonak oroituko dituzte aurten ere, haietako batzuen senitartekoak lagun dituztela: “Garrantzizkoa da urtean urtean gogora ekartzea Gernika-Lumoko gerra presoen ospitale militarrean gertatu zena. Horregatik, alde batetik historiarekin lotutako ekitaldiak egiten ditugu, eta beste alde batetik, memoriari lotutakoak”.

Maiatzaren 27an (eguaztena) egingo dute lehenengo ekitaldia. Las voces de la republica liburua aurkeztuko du Joseba Eceolazak, 18:30etik 20:00etara bitartean, Gernika-Lumoko Kultur Etxean. Liburuan idazleak azaltzen du ahanzturaren mitoaren aldean ahots horiek erakusten dutela familia asko ez zirela isildu euren erabakiz, baizik eta “beste modurik ez zutelako eduki aurrera egiteko”. Jendaurrean ez zuten berbarik egin, baina ez zuten ahaztu jazotakoa: “Orain, ahots horiek memoriaren argipean berreskuratzen ditugu”.

Pipergorri elkartekoek esan bezala, “arrakasta itzela” eduki du, eta “interes handiko lana” da: “Memoriaren eragilea da; batez ere, Nafarroan ibili da, baina baita beste leku askotan ere, eta esate baterako, liburu hau 30 leku baino gehiagotan aurkeztu du. Aurkezpen interesgarria izango da, Errepublikaren inguruko informazioa jasotzeko eta momentu horretan zer bizi izan zen ezagutzeko baliagarria”. Beragaz hartu-emana daukate, eta besteren artean, elkarteak ospitale militarrari buruz argitaratu zuen 1938-1940 Gernikako Gerra Presoen Ospitale Militarra liburuaren hitzaurrea berak egin zuen.

Maiatzaren 29an (barikua), berriz, Carlos Iglesiasen La Bala pelikula proiektatuko dute, Lizeoteka zikloagaz bat eginez, 20:00etan, Lizeo Antzokian. Memoria historikoagaz lotutako film horrek ere “arrakasta handia” eduki du. Benetako jazoeretan oinarritutako historian, memoria historikoa eta familia barruko sekretuak uztartzen dira, tartekoak intriga, drama eta komedia direla: “Familia aberatseko Julian abadeak bere amari egindako promesa betetzen du, eta Sobiet Batasunean II. Mundu Gerran, 1943an, hildako Maria Dibisio Urdineko erizaina izan zen bere izebaren gorpua berreskuratzen du. 80 urte lehenago gertatutako heriotzaren zergatiaren bilaketak bere ziurtasun guztiak nahastu egingo ditu”.

“Aberasgarria da euren lekukotzak entzutea; kontatu beharra daukate, beharrizan hori daukate”

Testigantzak. Biharamunean, hilaren 30ean, 269 in memoriam ekitaldia egingo dute, 11:30etik aurrera, Zallo hilerrian. Beste urte batez, “izanari izena emanez”, 269 gerra presoen izen-abizenak irakurriko dituzte banan-banan, omenaldian parte hartzen dutenen artean. Lore eskaintza ere egingo dute, eta udalerriko Segundo Olaeta Musika Eskola publikoko bandak musikatuko du ekitaldia.

Omenaldi horretan, beste urteetan moduan, gerra preso izandakoen familia batzuekin elkartzeko aukera edukiko dute: “Proiektu honek daukan alderik hunkigarriena da familiekin daukagun hartu-emana, eta guk esaten dugun moduan, giza dimentsioa“. Senitartekoak entzutearen garrantzia azpimarratu dute Pipergorri Kultur Alkarteko kideek: “Aberasgarria da euren lekukotzak entzutea; batetik, eurak kontatzeko modua edukiko dutelako, eta bestetik, guk zeozer gehiago ikasteko modua edukiko dugulako. Gizarteak isilpeko dolu horretan lagungarria izan behar du. Omenaldian familiek testigantzak ematen dituzte, eta hori inportantea da, gizarteari erakusteko, euren barrua husteko… Kontatu beharra daukate, beharrizan hori daukate. 269 ez da zenbaki bat, pertsonak dira, familiak, bihotz asko…””.

Hain zuzen ere, 269 gerra presoetatik 44 presoren familiekin berba egiteko aukera eduki dute: “Harro esaten dugu 44 familia lotu ditugula. Kontaktatuta ditugu, eta horietatik denak ez dira etorri bertora, baina badaukate honen berri, badakite zein lekutan hil zen euren senitartekoa. Hori da garrantzitsuena. 44 familiarekin daukagu harremana, eta gure asmoa da gehiago izatea. Baina, zaila da; izan ere, hemen, urruneko jende asko hil zen. Urte asko pasatu dira, eta familia gehienak hemendik kanpokoak dira, hogei gerra preso izan ziren bizkaitarrak“.

Familia horiek hainbat dokumentu —tartean, gutunak eta argazkiak— eman dizkiete, daukaten informazioa helarazi diete. Ekarpen horiei esker, 2022an argitaratu zuten liburuan agertzen diren biografiak osatu zituzten, eta beste batzuk beranduago ere osatu dituzte.

“Garrantzitsua eta aberasgarria da herri modura, memoria inklusiboa, memoria publikoa egitea”

Aurtengo 269 in memorian ekitaldian lehenengoz parte hartuko dute Sariego eta Xiberta familiek. Asturiasko 73 preso hil ziren Gernikako ospitale militarrean, eta Galo Alvaro Sariego Artidielloren senitartekoak egongo dira Zallon: “Sariego familiarekin harremana egin dugu, eta guretzat hunkigarria izan da, batez ere, material asko eduki dutelako. Senide batzuk etorriko dira eta euren lekukotasuna emango digute”. Kataluniako Xiberta familiakoak ere bertan egongo dira, Lluis Xiberta Puig presoaren senideak: “Iazko ekitaldia prestatzen geundela, hilerrian, argazki bat eta lora bi aurkitu genituen, esaldi hunkigarri batekin eta familiaren izenarekin. Euren atzetik ibili gara, eta eurekin bat egitea lortu dugu. Aurten etorri egingo dira, eta guretzat pozgarria da eurekin egotea”.

Beste urte batez, ekitaldi “ederra eta hunkigarria” izango da, eta Pipergorri elkartekoek parte hartzeko gonbidapena luzatu dute. Memoriaren ezagutza eta zabalkuntza eta konpromiso demokratikoa aldarrikatu dituzte: “Hemengo informazioa zabaldu egin behar dugu, eta garrantzia handikoa da datuak ondo egotea, horrek ekartzen duelako familia berriak agertzea. Ondo dokumentatuta, zehaztuta eta identifikatuta dauzkagu 269 gerra preso horiek. Garrantzitsua eta aberasgarria da herri modura, memoria inklusiboa, memoria publikoa egitea, herritarron memoria, geure memoria”.

Memoria eta historiaren ekitaldiak:

Maiatzak 27 (eguaztena). Joseba Eceolazaren Las voces de la republica liburuaren aurkezpena, 18:30etik 20:00etara bitartean, Gernika-Lumoko Kultur Etxean.
Maiatzak 29 (barikua). La Bala pelikula, 20:00etan, Lizeo Antzokian.
Maiatzak 30 (zapatua). 269 in memoriam omenaldia, 11:30etan, Zallo hilerrian.

Lankidetzarako ingeniaritzaren eta elkarlanaren balioa

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 15:25:16

ICLI Lankidetzarako Ingeniaritza garapenerako gobernuz kanpoko erakundeak (GKE) mugarri berezia ospatu zuen iaz: 30 urtez, ingeniaritza ezagutzak baliatuta, hego-lurraldearen garapena sustatzen aritu dira. Denbora horretan 27 herrialdetan eragin dute, 35 milioi euroko aurrekotuagaz 308 proiektu martxan ipinita. Ekimenak eraman ahal izateko funtsezkoa dute erakunde eta banakoen laguntza, eta gaur [maiatzak 19], finantzaketa iturri “garrantzitsuenetako” bati eskerrak eman nahi izan dizkiote: Pedro Mugarra ICLIko ordezkariak oroigarria eman dio Jose Mari Gorroño Gernika-Lumoko alkateari, udalaren ekarpena eskertzeko.

Ingenierien Elkargoaren babespean jarduten du ICLIk, hegoaldeko herrialdeen garapenean eragiteko helburu argiagaz. Hamaika herrialdetako garapen proiektuak kudeatzen dituzte, “tokiko biztanleen parte hartzeagaz“: “Hirugarren Munduko herrialdeetako erakundeek proiektuak proposatzen dizkigute, aztertu egiten ditugu eta finantzazioa nori eskatu ahal diogun pentsatzen dugu”. Mugarrak proiektuak hegoaldeko herrialdeetan sortzearen garrantzia nabarmendu du.

30 urteetako 35 milioiko euroko aurrekontua sail ezberdinetara bideratu dutela zehaztu dute, zati “garrantzitsuenak” hezkuntza, osasuna eta azpiegiturak izanik: “%28 hezkuntza proiektuetara bideratu da, %13 osasun arlokoetara eta %15, azpiegituretara”.

Sei proiektu.
Mugarrak jakinarazi duenez, Gernika-Lumoko Udalak 2016tik finantzatutako sei proiektuak hezkuntzari eta osasunari lotutakoak izan dira. Lau proiektutan Goikouria Fundazioa —40 bat urtez Kongon lanean diharduen Goikouria abade bilbotarraren fundazioa—, izan dute kontrako alderdia, Likasin (Kongo) prestakuntza medikorako zentroa laguntzeko helburuagaz: “Lau proiektu horietarako aurrekontua 26.000 eurokoa zen, eta Gernika-Lumoko Udalak 22.000 eurogaz lagundu du; hau da proeiktuaren %82an finantzatu ditu proiektuak”. Proiektuekin osasun zentroa beharrezko ekipamendu mediko zein informatikoagaz hornitzeaz gain, “beharrezko altzari eta materialak” ere erosi ahal izan dira.

Nkangako (Kongo) bizilagunen larrialdi txikiak edota gaixotasun arruntak artatzeko osasun zentro baten eraikitzen ere lagundu du udalak: “Aurrekontua 10.000 eurokoa zen, eta udalak 3.900 eurogaz babestu zuen”. Exclavas del Sagrado Corazon de Jesus kongregazio erlijiosoak Indiako Maharashtra probintzian bultzatutako proiektu bat ere babestu zuten, gazteriaren hezkuntza eta Rohako tribuetako emakumeen ahalduntzea sustatzeko. Gernika-Lumoko Udalak 3.000 euroko ekarpena egin zuen.

Mugarrak “eskerrik beroenak” adierazi dizkio udalari eta orain arte egindako ekarpenak eskertzeko diploma eman dio Gorroñori: “Eskerrik asko, oso lagungarria izan da zuen ekarpena”. Gernikako alkateak “ohorez handiz” jaso du oroigarria, ICLI beharrizan egoeran dauden lurraldeei laguntzeko sortu zelako: “Oso pozik nago alkate legez Gernikako herriari egiten zaion aitortza jaso dudalako, eta gainera, ICLI babesten duen Ingenieritza Elkargoko kide ere banaizelako”.

Gorroñok erakundeak hegoaldeko herrialdeetan egiten duen formakuntza lana nabarmendu du, batez ere nekazaritza eta osasun arloari lotuta: “Hemendik sarri ez gara konturatzen, baina sarri leku askotan ura ez da kontsumitzeko aproposa, baina hala ere umeek edan egin behar izaten dute, gaixotasunak garatuz. Ahal den neurrian laguntzea oso garrantzitsua da, baina garrantzitsua da ere haiek heztea, ahal den neurrian modu osasuntsuan elkar zaindu dezaten”.

Pertsona orok duen gauzarik “garrantzitsuena bizitza” dela iritzita, laguntza eta elkartasun keinu txikienak ere pisu handia duela azpimarratu du alkateak.

Jubilatuen bazkariak 800 lagun bildu ditu Jai Alai frontoian

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 12:02:08

Gernika-Lumoko jubilatuak urteroko bazkarian bildu ziren joan den zapatuan (maiatzak 16), Jai Alain. Udalerriko frontoia 800 lagunen topaleku izan zen, eta jardunaldia jaiaren eta bizikidetzaren epizentro bilakatu zen. Hala, topaketa hori “tokiko egutegiko hitzordu sozial” bezala nabarmendu dela adierazi dute udal ordezkariek, izan ere, hamazazpigarren edizioa izan zen asteburukoa.

“Udalak, jarduera honekin, erretiratuentzako topagune, aintzatespen eta harreman sozialerako gune bat eskaintzea du helburu”, diote udal ordezkariek. Ze, bazkari herrikoiak gastronomia eta jai giroa uztartu zituen, eta udalerriko pertsona askorentzat “erreferentzia gune gisa duen papera” indartu zuela uste dute.

Euskara ikasi eta praktikatzeko, Mintzodromoetan bilduko dira

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 10:00:21

24. Korrikak utzitako sentsazio indartsuei helduta, AEK-k hainbat konpromiso hartu ditu, eta, euskararen pizkunderako zer eskaini ahal duen erakutsi nahi diogu Euskal Herri osoari. Beraz, jendartean euskararen normalizazioa bultzatzeko, euskaraz praktikatzeko Mintzodromoak antolatu ditu eguenerako (maiatzak 21), hainbat herritan, tartean Bermeon eta Gernika-Lumon.

Izan ere, inoiz baino euskara gehiago entzuteko asmoz, 65 mintzodromo antolatuko dituzte, Euskal Herriaren luze-zabalean. “Azken batean, horrela lortuko dugu helburua: ikasiz eta praktikatuz”.

Gernika-Lumon, esaterako, 10:00etan bilduko dira Astran, eta bertaratzeko izena eman behar da, hurrengo telefono zenbakietara deituta: 600 48 20 10 edo 94-625 35 93.

Bermeon, aldiz, 18:00etan jarri dute hitzordua: eguraldi ona badago Bermeoko AEK euskaltegian bilduko dira, eta euria eginez gero, Kabidxen. Bermeoko Mintzodromoan parte hartzeko 607 60 95 80 telefono zenbakira deituta izena eman behar da.

“Benetako lanketa, konpromisoa, behin Korrika igarota dator. Asmo handiko helburuekin abiatzen dugu lasterketa, baina ekimena bera labur geratzen zaigu askotan, eta Korrikak irauten duen 11 egunetatik harago joan behar dugu”, azaldu dute, Korrikaren 12. Eguna prestatu dutela iragartzeaz gain.

12. eguna: eta izango gara! ekimena jarri zuen martxan AEK-k, euskararen aldeko lasterketaren balorazioan: “Korrikan parte hartu duten eragile guztiei konpromisoa eskatzen diegu, ekiteko engaiamendua. Lan horretan, besteak beste, ezinbestekoa da ordezkari politikoen ardura, haien babes juridiko eta politikoa. Askok eraman dute lekukoa Korrikan, baina ekintza sinboliko horretatik haragoko konpromisoa eskatzen diegu hemendik: Korrikaren harira egindako adierazpen ederrak ekimen bihur ditzatela, benetan susta dezaten Euskal Herri euskalduna”.

Eskaerak egiteaz batera, AEKk berak zer gehiago egin dezakeen adierazi zuen: “Beti esan dugu ez dela nahikoa Korrikan parte hartzea, hurrengo eguna ere garrantzitsua dela: benetako lanketa, konpromisoa, behin Korrika igarota dator”. Horren baitan, apirilaren 22an ordubeteko eskola eman zuten, doan, AEKren 100 euskaltegietan. Eta, orain, Mintzodromoekin biribilduko dute egitasmoa.

"Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 06:00:44

Asko eta askotarikoak dira tokiko musika eszena autogestionatuak bidean topatzen dituen harriak. Eztandap taldeko kideentzat, bateria-jotzaile aldaketa izan da erronken zerrendan azkena, baina Busturialdeko eta Zornotzako partaidez osatutako taldeak asmatu egin du horiei aurre egiten, eta beren hirugarren lana plazaratzeko puntuan dute: Itzalak. Asier Goikoetxea eatarrak, Juan Diego Chancafe gernika-lumotarrak eta Asier Fernandez, Jonathan Santos eta Jon Ander Agorreta zornotzarrek osatzen dute rockaren koordenatuetan mugitzen den bosteko ekuazioa.

Azkarra da bizitzaren abiadura, eta are bizkorragoa musika industriaren tempoa: kargutu orduko, hirugarren lana kaleratzekotan zaudete.
Bai. Unibertsitate sasoian hasi zen gure ibilbidea, eta, konturatzerako, bide ederra egin dugula uste dut. Polita izan da orain artekoa, eta aurrez aurre duguna halakoxea izatea espero dugu. Aurreko bateria-jotzaileak taldea utzi zuenean, une zailak bizi izan genituen, baina hura ere gainditu genuen; orain arteko bilakabidearen balorazioa ezin hobea da.

Zergatik Itzalak?
Lehen izenburu aukera Kintsugi zen. Pitxerrekin lotutako termino asiarra da: horietako bat apurtzen denean, konpondu ordez, arrakala gehiago egiten dizkiote; apurtuta egondakoa are gehiago markatzen dute, horri balioa eman asmoz. Hausturetatik indarra ateratzeko ideia asko gustatu zitzaigun, baina terminoa bera apur bat arrotz begitantzen zitzaigun. Beraz, irudi hori abestietako baten izenagaz —Itzalak— nahastea erabaki genuen. Hori bai, lanaren diseinuak keinu egingo dio kintsugi kontzepturi.

“Martin Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere”

Azken lanean modura, berriro Martin Guevararen eskolara jo duzue.
Bai. Silver Recordings estudiora itzuli gara. Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere. Hiru egunetan grabatu dugu album osoa, eta oso asebeteta geratu gara beharragaz. Beragaz lan egin dugun bigarren aldia izanik, hark ere jadanik badaki zer interesatzen zaigun edota zelan funtzionatzen dugun. Uneoro oso profesionala eta hurbila izan da haren lana, eta erabat eskertuta gaude.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Berriro ere LP formatuaren aldeko apustua?
Bai. Zortzi abesti edukiko ditu, 28 minutu inguruko iraupenagaz.

Eta berriz ere ahotsa alde batetik eta sekzio instrumentala, berriz, analogikoan.
Halaxe da. Lehenengo, oinarri instrumental guztia analogikoan, alegia, taldekide guztiok batera grabatu dugu. Ostean, ahotsa txertatu dugu.

Zer dela eta grabazio analogikoarekiko hautu hori?
Oso gustura behar egiten dugu hala, eroso sentitzen gara. Batetik, denok batera jotzea errazagoa dela iruditzen zait; bestetik, kontzertu edo entsegu bat bailitzan, grabazioak naturaltasunetik irabazten duelakoan nago.

“Abestien abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia”

Zelakoa izan da hirugarren lanerako sormen prozesua?
Egia esan, ez dugu ezer berririk egin. Normalean, Asier Fernandezek ideiak ekartzen ditu entseguetara, eta horietatik abiatzen ditugu kantuen hezurdurak. Hori bai, oraingo honetan kide bat baino gehiagoren eskutik jaio dira ideiok.

Eta zein izan da abestien abiapuntua?
Bada, ez dugu patroi edo eredu jakinik. Abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia.

Alde estilistikoari helduta, orain arte, aniztasuna izan da zuon musika definitzeko berbarik egokiena.
Bai. Lehen albumak hard rock kutsua zuen, eta bigarrenaren zati batzuk, aldiz, pop rockera hurreratzen ziren, pasarte lasaiagoekin. Hirugarren geltoki honi dagokionez, denetarik edukiko duela uste dut. Izan ere, bateria-jotzaile aldaketak kutsu berezia eman dio musikari: estilo oldarkorragoa du, intentsoagoa eta zelanbait jotzaileagoa. Horrek eragina du, noski, abestietan. Azken batean, abestiak egiterakoan, ez dugu estilo edo korronte jakin batean pentsatzen: kantuak berak gidatzen gaitu horra, eta gu abestiak eskatzen duen horri kasu egiten saiatzen gara. Beraz, popetik hurbil dauden pistak sortu ditugu, baina rockeroak direnak edota hard rocka, funka zein stonerra ukitzen dutenak ere bai.

Albumari esangura kontzeptuala bilatzen saiatu al zarete?
Ez bereziki. Egia da keinuak egon, badaudela: Itzalak abestia dago, baita Argiak izenekoa ere. Gainontzekoek, baina, ez dute kontzeptualtasun handirik. Ez hori bakarrik: albumaren abestien ordena azken orduan erabaki dugu, azkena zein izango zen baino ez geneukan-eta guztiz argi.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Eta ni begira kolaborazioz beteriko albuma zen.
Baina Itzalak-ek ez du bide hori jarraituko: ez dugu kolaboraziorik egin. Zuzenekoei begira, ez dugu baztertzen adiskideren bat gonbidatzerik, baina grabaketan ez du inork parte hartu.

Bideoklipa ere kaleratu zenuten aurreko albuma plazaratzean.
Bai, baina horri ere buelta bat ematea erabaki dugu. Ez dugu ohiko bideoklipik kaleratuko, baina gure sare sozialetan joango gara bideo laburren bat edo antzeko beste edukiren bat publikatzen. Hirugarren lanari begira, musikari erreparatu diogu gehien: alde musikala ahal beste fintzen ahalegindu gara, eta, ondorioz, ez ditugu indarrak bideoklipen alderdian ipini gura izan.

“Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko”

Zein helburu duzue aurrerantzean?
Lehendabizikoa, grabazioagaz asebeteta geratzea, lortu dugu. Orain, datozen egunotan, aurrerapen abesti bat iragarriko dugu, eta album osoak hurrengo asteetan argia ikustea espero dugu. Maiatzaren amaieran, bestalde, zuzenekoen dinamikari helduko diogu. Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko.

Oholtza gosez zaudete, horrenbestez.
Jakina. Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu, eta urrats hori oholtzan bistaratu nahi dugu. Gaur-gaurkoz, Eako jaietan ariko garela aurreratu dezakegu, ekainean; gerora, uztailean, Zornotzakoetan. Sodupen ere oholtzaratuko gara, eta Galiziaraino ere bidaia egingo dugu, bertan jotzeko.

Lurgorrik bigarren eskuko azoka solidarioa egingo du Gernika-Lumon ikerketaren alde

Busturialdeko Hitza — 2026-05-14 14:57:32

Lurgorri Auzo-Kultur Elkarteak antolatuta, Lurgorriko 2. eskuko azoka solidarioa egingo dute domekan [maiatzak 17], Gernika-Lumoko Lurgorri plazan. Ekimen solidarioak herritarren parte hartzea eta elkartasuna uztartuko ditu beste urte batez.

Aurten azokan batzen den dirua “Enarak behar zaitu” bekara bideratuko dute, leiomiosarkoma gaixotasunaren ikerketarako laguntza emateko helburuagaz. Antolatzaileek azaldu dutenez, elkartasun keinu txikiek ere ikerketan aurrera egiteko baliabide garrantzitsuak eskaintzen dituzte.

Egun osoan zehar hainbat jarduera ere izango dira giroa alaitzeko. 11:30ean yoga tailerra egingo dute Yoga Onkologikoaren Sareagaz batera; 12:15ean, berriz, Txitatoki Urdaibaiko Zirko Eskolak zirko tailerra eskainiko du. Eguna 14:30ean egingo den zozketagaz amaituko da.

Informazio gehiago jasotzeko, antolatzaileek Nagoreren telefono zenbakia ere zabaldu dute: 619 45 03 58.

Jon Plazaolak 'AA Aita' bakarrizketa aurkeztuko du Gernika-Lumon

Busturialdeko Hitza — 2026-05-14 12:01:43

Jon Plazaolak “AA Aita” bakarrizketa eskainiko du zapatuan [maiatzak 16] 19:00etan, Lizeo Antzokian. Komedia ikuskizunean aitatasuna izango du ardatz, umorea eta eguneroko egoera absurdoak uztartuz.

Aktoreak azaldu duenez, lehen semea jaio eta hiru egunera estreinatu zuen “Tu-Tum; Platz!” ikuskizuna, aitatasun bajari muzin eginda. Bi urteko bira arrakastatsuaren ostean, esperientzia pertsonal hori umore bihurtu eta publikoarekin partekatzeko sortu du “AA Aita”.

Bakarrizketan, aitatasunak azken urteetan eman dizkion bizipenak kontatuko ditu Plazaolak. Esperientzia onak ez ezik, eguneroko nekeak, patetismoak eta ergelkeriak ere izango ditu hizpide. Hori guztia publikoari barre egiteko gonbidapena eginez.

Ikuskizunaren helburua argia dela azpimarratu du umoregileak: komedia egitea eta ikusleek barre egitea. Horretarako, bere buruaz eta inguruko egoerez egingo du ironia, aitatasuna aitzakia bihurtuta.

Sarreren prezioa 12 eurokoa izango da, eta “Laguna” txartela dutenek 9 eurotan erosi ahal izango dituzte. Ekitaldia Kultur Etxeak antolatu du.

TAE Gernikako kirolariak, Kickboxingean ere, txapeldun

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 14:18:43

TAE Gernika klubeko kideak Euskadiko Kickboxing Txapelketa lehiatu zuten joan den zapatuan (maiatzak 9), Bilboko Casillan. Txapelketa hori Bizkai, Araba eta Gipuzkoako egutegiko “lehiaketarik zorrotzenetako bat” den arren, klubeko 14 kirolarik parte hartu zuten, eta emaitza bikainak lortu zituzten: Euskadiko txapeldun izendatu dira klubeko zazpi, eta beste zazpi, aldiz, txapeldunorde izendatu ziren. “Maila oso altua egon zen kategoria guztietan. Klubeko hamalau lehiakideek jarduera aparta egin zuten borrokaldien gogortasunak markatu zuen jardunaldian”, adierazi dute klubeko arduradunek. Eta, azken emaitza, beraz, “ezin positiboagoa” izan dela azpimarratu dute, talde osoaren “lan, ahalegin eta konpromiso handiaren” erakusle.

• Izaro — Urrezko Domina (Point/Light) | Urrezko Domina
• Ibai — Zilarrezko Domina (Light)
• Unax — Urrezko Domina (Light)
• Unax A — Zilarrezko domina (Light)
• Gari — Zilarrezko Domina (Kick) | Urrezko Domina (Light)
• Naia — Zilarrezko Domina (Kick)
• Peru — Zilarrezko Domina (Light) | Urrezko Domina (Kick)
• Haritz — Urrezko Domina (Light) | Urrezko Domina (Kick)
• Ekain — Zilarrezko Domina (Kick)
• Markel F — Urrezko domina (Light) | Zilarrezko domina (Kick)
• Luken — Urrezko domina (Kick) | Urrezko domina (Light)

Sailkapena lortu zuten kirolariek ekainaren 26an, 27an eta 28an Espainiako txapelketa lehiatuko dute Euskadiko Selekzioko kide modura. Eta, han emaitza onak lortuz eta aurrera egiteko sailkapena lortuz gero, Madrilen azaroan lehiatuko duten Munduko Txapelketan egoteko aukera izan dezakete, Bizkai, Araba eta Gipuzkoaren ordezkari legez.

Klubak antolatzaileen, entrenatzaileen, familien eta lehiakideen lana eskertu du, “jardunaldi ahaztezina” posible egiteagatik: “TAE Gernika Klubak Euskadiko kickboxing eta tatami kirolen erreferente izaten jarraitzen du”.

TAE Gernika klubeko kideak Euskadiko Kickboxing txapelketan.TAE Gernika

Kulturagaz hamaika zita, oporrak aurretik

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 11:14:23

Ikasturtearen azken txanpan sartuta, oporraldia noiz iritsiko zain daude asko. Itxaronaldia aritzen laguntzeko, kulturaz gozatzeko hamaika aukera prestatu ditu Gernika-Lumoko Kultur Etxeak, herriko jaiak bitarteko egitaraua onduta. Hala, datozen hilabeteetan ez dira ikus-entzunezkoak, antzezlanak, kontzertuak edo bakarrizketak faltako.

Jon Plazaola izango da zapatuan AA Aita bakarrizketagaz herritarren ahoan irribarrea margotzeko ardura hartuko duena. Guraso denetik bi urte igaro direla aprobetxatuta, aitatasuna izango ditu ardatz eta aitzaki, «patetismo eta ergelkeria propioaz» aritu eta Lizeo Antzokia barrez lehertzeko.

Apirila memoriarako hilabetea izaten da Gernika-Lumon, baina bakearen aldeko mezuak urte guztian zabaltzearen aldekoak dira. Horregatik, Pforzheim eta Gernika-Lumoren senidetzea ardatz, bi udalerrietako abesbatzek, Andra Mari Koralak eta Jugendkantorei Pforzheimek, Bakearen aldeko kontzertua eskainiko dute maiatzaren 23an, Lizeo Antzokian.

Bakarrizketak eta kontzertuek ikus-entzunezkoei emango diete lekukoa maiatza amaitzeko: Lizeotekak antolatuta, Carlos Iglesiasen La Bala filma ikusi ahalko da.

Ekaina berezia izango da aurten, gernika-lumotarrena izango baita oholtza. Ekainaren 5ean, adibidez, Ziomara Hormaetxe koreografo eta dantzariak Lattice bere ikuskizun berria aurkeztuko du, Lizeo Antzokian. Dantza garaikideko pieza Hormaetxek sortu eta zuzentzen du, eta gainera, dantzarietako bat ere bada. Diziplina anitzeko proposamena da, «sorkuntza digital sortzailea eta narratiba eszeniko bizia» uztartzen dituena.

Dantza garaikidetik elektronikara jauzi egingo dute ondoren. Munduan zehar ibili ostean, Infinity Clubbing talde kulturalak Seber Altube auditorioan izango du geraleku ekainaren 20an, udalerria musika elektronikoz betetzeko.

Sei kontzertu.

Ikasturtea Arbolapean kultur programagaz agurtu du kultur etxeak azken urteotan, uztaileko eguen guztietan Seber Altube Audiotorioko oholtza herriko taldeei eskainita. Taldeak, baina, «gero eta gehiago» dira Gernika-Lumon, eta eskariari erantzunez, lau astetan beharrean, sei astetan antolatuko dituzte aurten kontzertuak. Hala, uztailean barik, ekainaren 25ean hasiko da aurten Arbolapean. Zuga izango da aurtengo ekitaldia inauguratuko duena. Atzetik, astez aste, Biziraun diska aurkeztuko duen Ziraun taldea, Sueder, Naz, Mikosis eta Intensidades Ortegaren txanda izango da. l