Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Etxebarria eta Goikoetxea, txapeldun

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 15:08:35

Ajangizko udal pilotalekua goi mailako esku pilotaren eta bidean den harrobiaren bateragune bihurtu zen iragan domekan [maiatzak 10]. 10:45ean hasita, XII. Ajangizko Esku Pilota Txapelketaren finalak jokatu zituzten. Harmailak lepo bete zituzten pilotazaleek formakuntza kategorietako gaztetxoei egin zieten ondoetorria lehenik. Benjamin mailan, Basterretxea-Legarra eta Leitza-Iglesias bikoteek “egundoko partidua” eskaini zieten ikusleei, Gantzabale Elkarteko antolatzaileen esanetan: “Oraindik umeak izan arren, frontoian pilotari eskarmentudunen trazak kantxaratu zituzten, eta partidua azkenengo tantoan erabaki zen”. Hamazazpina berdindu ondoren, garaipenak bigarren bikotearen aldera jo zuen azkenean. Hori bai, erakutsitako “jarreragatik, ekinagatik eta jokoagatik”, Legarrak jaso zuen maila horretako pilotaririk onenaren saria.

Kimu mailan, gauzak argiago egon ziren hasieratik. Larrazabalek eta Goitiak 18 eta 8koagaz ezarri zuten beren legea Oihanen eta Peioren aurka; Oihanek jaso zuen pilotaririk onenaren saria. Haur mailan, Narbaizak eta Jurdanek Bengoetxearen eta Zabalaren aurka neurtu behar izan zituzten indarrak, baina ezer gutxi egiterik izan zuten, bigarrenen nagusitasunaren aurrean: 7 eta 18koagaz patrikaratu zuten finala Bengoetxeak eta Zabalak, eta lehenengoak pilotaririk onenaren saria ere jaso zuen.

Emakumezkoen partidu berezia ere eduki zuten finalen jardunaldian: Arrizabalaga ahizpa mendexarrek Goikoetxea eta Benito azken orduan ordezkatu zuen Ozaeta izan zituzten aurrez aurre. Partidu polita jokatu zuten, orekatua, eta azkenean bigarrenak tanto biko aldeagatik, 16 eta 18, nagusitu ziren. “Pilotari gazteak dira oraindik, pila bat daukate hobetzeko, baina Ajangizkoa plaza egokia da, beren proiekzioan eta kirol ibilbidean oinarrizko urratsak egiten jarrai dezaten”, azaldu du antolakuntzak.

Argazkia: Txebi Arriaga.

Aurrelarien jokoa.
Eguerdian iritsi zen azken jardunaldiko une gorena: nagusi mailako gizonezkoen finala. Etxebarriak eta Goikoetxeak Nazabal eta Apeztegiaren kontra jokatu zuten. Atzelari fisikoak, hutsegiterik gabekoak eta dominatzaileak dira Goikoetxea eta Apeztegia; beraz, bietako bata ere ez zen gai izan bestea alde jotzailetik gainditzeko.

Hala, kantxaren aurrealdeko koadroetan egon zen gakoa. Alde horretatik, partiduaren denborak hobeto kudeatu ahal izan zituen Etxebarriak, eta artezago azaldu zen errematatzerakoan. Neurketa estua eta lehiatua izan zen, baina markagailuak alde adierazgarria bistaratu zuen azkenean, lehen bikotearen alde: 22 eta 14 nagusitu ziren Etxebarria eta Goikoetxea. Etxebarria izan zen pilotaririk onena, eta hark jaso zuen saria.

“Arrakastatsua eta, aldaketak aldaketa, oso polita” izan da lehiaketaren XII. ekitaldia, antolatzaileen arabera: “Suertatu diren trabei aurre egin diegu, eta ikusleek partidu politak dastatu dituzte, gaurko eta biharko pilotarien eskutik; sasoi honetan, esku pilota txapelketak puri-purian egoten dira, eta, ildo horretatik, guk bizirauteko eta herritarrei ahalik eta eskaintzarik duinena eskaintzeko saiakera egiten dugu”. Finalek, gainera, herriko jaien atariko artisau azokagaz bat egin zuten: “Plazatik frontoira eta frontoitik plazara, herria bizi-bizirik egon zen”. Ajangiztarrek pilotarekin edukiko duten hurrengo hitzordua uztailaren erdialdean iritsiko da: Ajangizko Horma Bakarreko Esku Pilota Txapelketaren XII. aldia.

Herriko jai nagusietan gozatzeko aukera zabala

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 13:47:07

Egutegian seinalatutako egunak dira Ajangizko San Asentzio eta San Isidro jaiak. Uda aurreko lehenengotarikoak dira, eta gogotsu hartzen dituzte inguruko herritarrek. Dagoeneko berotu dituzte motorrak, ze Ajangizko III. Artisau azokan bildu ziren ajangiztarrak joan den domekan. Bertan, denetariko produktuak ikusteko eta erosteko aukera izan zuten bertaratu zirenek zazpi postutan; tartean, Hitzaren materiala egon zen. Hala, bihartik maiatzaren 24ra bitartean, herritarrei zein ingurukoei antolatu dituzten ekintzetara bertaratzeko deia egin diete antolatzaileek, ondo pasatzeko egitaraua prestatu baitute.

Ohiturari jarraituz, eta Errenteria ere Ajangiz dela aldarrikatuz, Errenteriako zubitik herriko plazara Saragiaren igoera eginez hasiko dituzte herriko jai nagusiak bihar iluntzean. Eta, Mendietara ailegatzerakoan, duela urte batzuk herriko neska gazteek berreskuratu zuten Soka dantza dantzatuko dute. “Antzina ere egiten zen danta, gero utzi egin zen, baina azken urte luzeetan egin izan da”, gogoratu dute antolatzaileek.

Biharamunean, San Asentzio egunez, arrakasta izaten duen briska txapelketan bilduko dira herritarrak Pertxamendi txokoan, eta txokolate jana egongo da bertan. Indarrak hartuko dituzte herritarrek, ze bariku gaua luzea izango da ajangiztarrentzat.

Barikuko kontzertu gaba, baina, desberdina izango da: egitaraua argi zein soinu tenikaririk barik egingo dute. Izan ere, egun horretarako ikuskizun eta ekitaldien sektoreko langileek greba deitu dute. Egoera horretaz jabetzerakoan, “ezinbestekotzat” ikusi zuten antolatzaileek grea egunari behar duen garrantzia eta ikusgarritasuna ematea, eta aldaketa batzuk egiteko erabakia hartu zuten: “Agerikoa da ikuskizun eta ekitaldien sektoreko langileen jarduna funtsezkoa dela ekitaldi kulturaletan. Halandabe, sektorekoak urte asko daramatzate lan baldintza kaskarretan eta prekarietatean murgilduta. Ajangizko Jai Batzordetik gure babes eta elkartasun osoa eskaintzen diegu sektorko langileei”.

Egoera horren aurrean, lotuta zeuden taldeek beraien ikuskizuna aurrera eramatea ez zutenez “bideragarri” ikusten, beste forma bat hartu du. Hala, Elizpean Lenagoik taldeak eskainiko du kontzertua, eta Burrunba elektrotxaranga zein Dj Tologo eta Dj Domin izango dira bariku gaua girotuko dutenak.

Hurrengo egunean, zapatuan, gotibeheren txanda ailegatuko da. Hirugarren aldiz prestatu dute txapelketa, eta bertan ariko dira eskualdeko ausartenak. “Jende asko hurbiltzen da goitibeherak ikustera, polita baita ikusteko”, diote jai batzordekoek. Eta, kirol ikuskizunekin jarraituko dute domekan ere, Sustabizen eskutik herri kirol erakustaldia egongo baita plazan. Gainera, taloa probatzeko aukera ere izango dute bertaratzen direnek.

Bazkari herrikoia.
Maiatzaren 23an, sukalkia egiteko batuko dira herritarrak. “Giro ezinhobea egoten da, ea egutaldiak laguntzen duen”, diote antolatzaileek. Lagunarteko bazkaria izaten da sukalki herrikoia, gazte zein nagusi biltzen dituena. Eta, ostean, erromeriaz gozatzeko aukera izango dute bertan biltzen direnek.

Bi asteburutan nekatu arte gozatzeko hamaika ekitaldi izan ostean, beste urte batez, herriko mugetatik mendi ibilaldia eginez amaituko dituzte jaiak.

EGITARAUA.
Bihar, eguaztena.
21:00. Saragi igoera Errenteriako zubitik, eta gero makailao jana Mendietako plazan.
Ostean. Soka dantza Ajangizko dantzarien eskutik.

Etzi, eguena.
20:00. Briska Txapelketa Pertxamendi txokoan. Txokolatea eta ogia egongo dira.

Maiatzak 15, barikua.
12:00. Meza.
13:00. Hamaiketako herrikoia.
22:30. Lenagoil, Elizpean.
23:30. Burrunba elektrotxaranga, plazan.
Gero. Dj Tologo eta Dj Domin.

Maiatzak 16, zapatua.
15:00. III. Goitibehera txapelketa.
18:00. Mux txapelketa Pertxamendi txokoan.
Bitartean. Sardinada.

Maiatzak 17, domeka.
11:30. Herri kirolak Sustabizen eskutik.
Bitartean. Taloen txosna egongo da.

Maiatzak 23, zapatua.
14:30. Sukalki aurkezpena.
15:00. Bazkari herrikoia.
Gero. Umeentzako puzgarri eta jolasak.
18:00. Erromeria.

Maiatzak 24, domeka.
08:30. XVII Mugari bira. Martxa luzearen (19 km) irteera.
09:30. XVII Mugari bira. Martxa laburraren (11 km) irteera.

Finalen txanda iritsi da

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 14:18:07

Ajangizko XII. Esku Pilota Txapelketa bere gailurrera iristeko zorian dago: domekan [maiatzak 10] finalak jokatuko dituzte. Azken bi asteburuetan, harrobia eta goi mailako esku pilota uztartu dituen txapelketa herrikoiaz gozatzeko aukera paregabea eduki dute udal pilotalekura bertaratu diren pilotazaleek; finalen atarian, lehiaren balorazioa “oso positiboa” izaten ari dela diote Gantzabale Elkarteko antolatzaileek, eta azken jardunaldiari begira “gogotsu eta itxaropentsu” itxaroten diote.

10:45ean ekingo diete partiduei, eta, orain arte modura, gaztetxoenak izango dira kantxaratzen lehendabizikoak: benjaminak, kimu eta haur mailetakoak. Ondoren, nagusi mailako emakumezkoen txanda izango da; Goikoetxeak-Benito bikoteak Arrizabalaga-Arrizabalaga edukiko du aurrez aurre. “Finalen jardunaldian emakume pilotariei merezi duten besteko plaza eskaintzen saiatzen gara; geure asmoa da aurrerantzean emakumeak are gehiago integratzea txapelketan, posible dugun heinean”. Nagusi mailako gizonezkoekin biribilduko dute frontoiko egitaraua: Etxebarriak eta Goikoetxeak Nazabalen eta Apeztegiaren kontra neurtu beharko dituzte indarrak.

Argazkia: Gantzabale Elkartea.

Azken orduko aldaketak izan dira aurtengo aldiaren protagonistetako batzuk: bigarren jardunaldian, Sotilek eta Elorzek ezin izan zuten jokatu, denboraldiaren sasoi honetako “txapelketen gainkarga” dela eta. Sotilen tokia Goikoetxeak bete zuen, eta finalean errepikatu egingo du; Elorzen ordez, ostera, Santestebanek jokatu zuen. Txanponari ifrentzu atsegina bilatu asmoz, antolatzaileek argitu dute aldaketek “proiekzio handiko pilotari gazte bi ezagutzeko” balio izan dutela.

Finalaurreko hartan, “punta-puntako pilotari trazak” kantxaratuagatik ere, Santestebanen akatsak izan ziren protagonista: “Ez zuen partidurik distiratsuena jokatu, eta bere hutsegiteek zeresan handia eduki zuten, neurketaren noranzkoari zegokionez. Azkenean, Etxebarriak eta Goikoetxeak 22 eta 17 irabazi zuten finalerdia”. Lehen finalaurrekoan, berriz, ez zen “inongo ezustekorik” egon: borroka estu eta ederraren ondoren, Nazabal eta Apeztegia 22 eta 20 gailendu zitzaizkien Muruari eta Segurolari.

“Pareko profildun” finalistak.
Finalean ariko diren atzelari biak “gogorrak eta fisikoak” direnez, aurrealdeko koadroetan egon daiteke txapelketaren gakoa. Alde horretatik, “ikusteko dago” Nazabal eta Etxebarriaren artean zein izango den aurrelaririk “finena edo oldarkorrena”: “Bikote biek pareko profila dute, eta horrek partiduaren dominantzia erabat zailduko du. Akats gutxiko finala aurreikusten dugu, aurrean abiadura handikoa eta oso estua”.

Herriko jaiak ate joka, domekan frontoitik plazara mugituko dira herritarrak. Izan ere, hirugarren urtez artisautza azoka egingo dute: “Giro ederra egongo da herrian. Finalek bildu ohi dute hiru jardunaldietatik ikusle gehien, eta aurtengoan ere halaxe izatea espero dugu”.

Artisautza azokan bilduko dira ajangiztarrak domekan

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 09:00:24

Ajangizko jaiak heldu bitartean, badute zertaz gozatu herrian. Izan ere, aurten hirugarren urtez jarraian, artisautza azokan bilduko dira ajangiztarrak domekan (maiatzak 10), 11:30etik 15:00ak bitartean, Mendietako plazan.

Aurten, denetara, zazpi postu jarriko dituzte bertan, eta denetariko produktuak ikusteko eta erosteko aukera izango dute bertaratzen direnek. Postu horietako bat Lea-Artibai, Mutriku eta Busturialdeko Hitzak jarriko du, izan ere, eskualdeko komunitatearen babesari esker hazi da egunkaria, eta horrek hurbileko informazioa eskuz esku zabaltzeko aukera eman dio. Eta, herrietan egoteak duen garrantziaren jakitun, Hitzakoek beraien materiala eskuragarri jarriko dute —aterkiak, nezeserrak, motxilak…— azokan, eta beraien lana gehiago ezagutzeko aukera eskainiko diete postura bertaratzen direnei, egiten dituzten gehigarriak erakutsiz.

Beraien postuaz gain, Adouna elkartekoak ere egongo direla nabarmendu dute antolatzaileek. Gambiako biztanleei euren bizi baldintzak hobetzen laguntzea da Adouna elkartearen asmoa, eta horretarako emakumeen ahalduntzean, jasangarritasunean eta hezkuntzan eragin gura dute. Putzu komunitarioak egiteko proiektua abian dute, eta horiek bultzatzeko beraien materaiala jarriko dute eskuragarri domekan.

Postu horiez gain, egongo da taloa jateko aukera ere, eta trikitilariak arduratuko dira giroa berotzeaz. Gainera, bertaratzen direnek pilota partiduez gozatzeko aukera ere izango dute, herriko pilota txapelketako finalak jokatuko baitira egun horretan.

Arduradunek esan dute egun horretan beste artisau azoka batzuk ere badaudela, baina artisauei lekua eskaintzeko “ekarpen xumea” egin gura izan dutela beste behin. Hala, herritarrei zein inguruko bizilagunei domekan bertaratzeko deia egin diete.

Ajangizko XII. Esku Pilota Txapelketa hastear da

Busturialdeko Hitza — 2026-04-22 13:08:31

Apirilaren amaiera eta maiatzaren hasier iritsi ahala, ajangiztarrak herriko jaien usaina sumatzen hasten dira, baina baita beren egutegietan hutsik egiten ez duen beste ekimen berezi batena ere: Ajangizko Esku Pilota Txapelketa. Udal pilotalekuaren ingruan herritarren bateragune bihurtzen den lehiaketa bere XII. ekitaldira iritsiko da aurten, hastapeneko oinarriei eutsiz: harrobiaren bilgune izatea eta, era berean, ikusleei goi mailako esku pilota partiduak eskaintzea. Finalaurrekoak eta finalak lehiatuko dituzte, hiru jardunalditan. Domeka honetan [apirilak 26] abiatuko dute txapelketa; hurrengo saioa maiatzaren 3an jokatuko dute; finalak, ostera, maiatzaren 10ean. Lehen bi zitak 11:00etan hasiko dituzte, eta finalen jardunaldia, aldiz, 10:45ean.

Benjamin, kimu, haur eta elite mailako partiduak jokatuko dituzte. Domekan, Barrena-Gantxegi bikoteak Bastarretxea-Legarraren aurka jokatuko du, benjaminetan; Oihan-Peiok Elai-Ortziren kontra, kimuetan; Goikoetxea-Iturraspek Narbaiza-Antxiaren kontra, haur mailan. Elite kategoriakoei dagokienez, Muruak eta Segurolak Nazabal eta Apeztegiaren aurka neurtu beharko dituzte indarrak. Hurrengo astean, Leitza-Iglesias bikotea Arribas-Dudagoitiaren aurka ariko da, benjamin mailan; Gezuraga-Abina Larrazabal-Goitiaren aurka, kimu mailan; Jurdan-Padilla Xuban-Zabalaren kontra, haurretan. Elite mailako lehia Etxebarria-Sotil eta Beitia-Elorz bikoteen artekoa izango da.

Gantzabale Elkarteko antolatzaileek txapelketa “egutegian egonkortzea” lortu dutela aditzera eman dute: “Geroz eta urrunagotik etortzen dira pilotari gazteak eta, alde horretatik, etorkizuneko izar handien haztegi izatea lortu dugu. Garatze bidean dauden pilotariek, ezer behar izatekotan, lehiaketa minutuak behar dituzte, alegia, partiduak jokatzea. Guk merezi duten plaza ematen diegu, egungo ospe eta oihartzun handidun txapelketen artean tokitxoa eginez”. Aurtengo egitarauari begira, txapelketa “oso zabala” aurreratu dute: “Alde batetik, badira txapelketa estreinakoz ezagutuko duten parte hartzaileak; bestetik, txapelketagaz batera hazi direnak ere badaude. Oro har, maila oso esanguratsua egongo da aurtengoan, afizionatu mailako pilotaririk puntakoenetako zenbaitek jokatuko dutelako”.

Txapelketa “irekia”.
Hautagaitzak aurreratzea “erabat zaila” izango da, beraz: “Hori bai, Sotil kantxan egoteak aldeak egin ditzake; proiekzio izugarridun pilotaria da, eta Etxebarriagaz bikote sendoa osatzen du. Horrez gain, iazko ekitaldian Amianorekin batera txapela jantzitako Elorz ere ezin da ahaztu, ezta Murua eta Nazabal ere. Iaz, hain zuzen, Lizeaga eta Landa hautagai nagusiak ziren, baina finalean ezustekoa egon zen. Alde horretatik, txapelketa honetan iragarpenak egitea ez da erraza: oso irekia, intentsoa eta polita izan ohi da”.

Bestalde, finalen egunak bat egingo du Ajangizko jai giroagaz: “Azken bi urteetan, artisau azoka ere antolatu izan da herrian, hau da, frontoiak eta plazak zelan edo halan bat egin dute. Formula horrek erantzun aparta eduki ohi du eta, horrenbestez, aurten ere azokaz gozatzeko aukera dute bertaratzen diren guztiek”.

'Zerbait sartu zait begian' obra estreinatuko du Imanol Epeldek Ajangizen

Busturialdeko Hitza — 2026-01-21 11:58:48

Bagara, baina nor? Bagaude, baina non? Geuretik Sortuak proiektuaren baitan galdera horiei buruz hausnartzen aritu da Imanol Epelde sortzaile zarauztarra Ajangizen eta Muxikan egindako hiru egonaldietan zein hortik kanpo, bere sorkuntza lan berria osatzeko: Zerbait sartu zait begian. Baina, zer sartu zaio begian sortzaileari? Galdera existentzialak, emotikonoak, algoritmoak… denetarik. Egonezin batetik sortu du obra, gaur egungo garaiak bizitzen asmatzetik abiatuta, izan ere, gizartea identitate krisi baten erdian dagoela uste du. “Uste dut ez dakigula oso ondo nor garen, ez dakigula oso ondo non gauden, eta bagoazela, bai, baina askotan oso garbi jakin gabe nora goazen”. Orduan, euskaldun baten ikuspegitik, horri buruzko hausnarketa sortu du, ahalik eta modu umoretsuenean, eta barikuan (urtarrilak 23) aurkeztuko du sorkuntza, Ajangizko elizan, 19:00etan.

Euskalbiltzaren proiektuak euskara hutsean egindako artea eta kulturaren sormena, ekoizpena eta hedapena sustatzen ditu, eta deialdi horretan parte hartu du lehenengoz. Hala, poesia eta ikus-entzunezkoak uzartuko dituen lana ontzen ibili da Epelde. Hiru egonalditan, hamabost egun igaro ditu Busturialdean sortzaileak, eta egun horiek sorkuntza eta bulego lanak egiteko baliatu zituen, obra idazteko eta definitzeko. Hortik kanpo ere, lan dezente egin behar izan du.

Jakinarazi duenez, hitza da etzi aurkeztuko duen obraren osagai nagusia, eta Epelderen hausnarketez gain, Muxika eta Ajangizko herritarren berba ere agertuko dira ikuskizunean, hainbat bizilagun elkarrizketatu baititu sortzaileak. Hala ere, oholtza gainean bera bakarrik ariko da, spoken word erara aurkeztuko baititu testuak, horiek errezitatuz eta kantatuz; errimak indar handia izango duela aitortu du, baina batez ere mezuek izango dute protagonismoa. “Euskaraz gero eta gehiago ari dira hitz esana edo Spoken word esaten zaiona lantzen dutenak, eta hortik bideratuko dut nik ere, baina horri dramatizazio edo antzerki puntu bat emanda igoko naiz eszenatokira”, azaldu zuen Ajangizen ari zela.

Hitzak errezitatzeaz gain, irudiek eta musikak ere leku nabarmena izango dute ikuskizunean, nahiz eta musika ez den zuzenekoa izango. Bakarrik igoko da oholtzara, bakarrik idatzi du lana, baina talde bat egon da atzean laguntzen: “Ikus-entzunezkoetan Merina Griseko Julen Idigorasek sortuko duen musika dauka obrak, eta antzerki zuzendaritzan Iraia Elias eta Ainhoa Alberdi aritu dira”.

Ikuskizunean bere gogoetak plazaratuko ditu Epeldek, bost ataletan banatuta: nola bizi dugun denbora egun; naturarekiko deskonexioa; zoriona non eta nola bizi; maskulinitatea; eta hizkuntza. “Obra honekin erreibindikatu nahi dut euskadun bezala garai zailak bizitzen ari garen arren, bagarela. Badagoelako premia gure herri gogoari kantatzeko, badagoelako garena mugitzeko nahia eta beharra, sentitzen dudalako gogoa. Umorez, garenari autokritika umoretsua eginez”.

Aldundiak 2,5 milioi bideratu ditu Maier Technology Centerrera, "Busturialdean industria teknologikoa sustatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-01-05 10:00:17

Busturialdea-Urdaibaiko Eskualde Plan Estrategikoaren baitan, Bizkaiko Foru Aldundiak Mondragon Korporazioko Maier kooperatibaren I+G zentroa den Maier Technology Centre (MTC) zentrorako 2,5 milioi euroko ekarpena egitea onartu zuen abenduaren 29ko Gobernu Kontseiluan. Izan ere, Maier Technology Center osagai plastiko funtzional eta estetikoen ikerketan eta garapenean eta automobilgintzarako dekorazio teknologi aurreratuetan espezializatutako erreferentziazko zentro teknologikoa da, “dibertsifikazioko beste arlo batzuk ere aztertzen dituena”.

MTC Zientziako, Teknologiako eta Berrikuntzako Euskal Sarean sartuta dago, eta ezagutza enpresa-ehunera transferitzera bideratutako industria eta teknologia ikerketako jarduerak garatzen ditu. Zentroaren instalazio berriak Arabieta (Ajangiz) industrialdean kokatuko dira, Busturialdea-Urdaibairen posizionamendua proiektu industrial eta teknologiko aurreratuak “ezartzeko gune erakargarri gisa” indartuz.

Maierrek bultzatutako proiektuak 2.683.000 euroko aurrekontua dauka guztira, eta horietatik 2,5 milioi euro Bizkaiko Foru Aldundiak finantzatuko ditu, “balio erantsi handiko industria jarduerak garatzearen eta lurraldearen eragile teknologiko estrategikoak sendotzearen aldeko apustua berresteko asmoz”.

Inbertsioak MTCren gaitasun zientifiko-teknologikoak “handituko” dituela diote, erreferentziazko enpresa eta ikerketa zentroekin duen lankidetza ere sendotuko duela gehituz. Gainera, automobilgintzarako osagai plastikoen eta dekorazio teknologien I+Gko erreferentziazko zentro gisa duen lekua “egonkortuko” duela ere uste dute, “beste dibertsifikazio aukera batzuetan sakontzeaz gain” eta Bizkaiaren garapen ekonomiko eta sozialari laguntzeaz aparte.

Bizkaiko Foru Aldundiak jakinarazi duenez, laguntza hori eskualde planeko proiektu eragilearen baitan kokatzen da, Oinarri teknologikoko industria proiektu berriei laguntzeako atalean. Eta, gehitu du Busturialdea-Urdaibaiko EPEn jasotako konpromisoak gauzatzeko “lehen mugarrietako bat” dela: “Izan ere, lehen mugarri horien ardatza euskaldeko industria, teknologia eta ezagutza oinarria indartzea da”.

Proiektu hori gauzatzeak “funtsezko eragile teknologikoa indartzea” dakarrela uste dute aldundiko ordezkariek: “Enplegu kualifikatua sortuko du eta eskualdeko eta Bizkaiko industria sarearen lehiakortasuna bultzatuko du. gainera,e zagutza eta teknologia lurraldeko enpresetara transferitzea sustatuko du”.

"Naturarekin lan egiten dugu, jendeari jateko osasungarria emateko"

Busturialdeko Hitza — 2025-12-19 10:00:16

Noiz eta nola hasi zineten lehenengo sektorean lanean?
Ainhoak nekazaritza ingeniaritza ikasi zuen, eta niri ere gustatzen zitzaidan. Duela urte asko hasi ginen lanean, 1998an edo; Ainhoak Foruan negutegi batzuk alokatu zituen, eta geroago, bertan bizitzeko baserria aurkitu genuen Kanpantxun. Negutegiak eta ortua muntatu genituen eta horrela hasi ginen, apurka-apurka. Astelehenetan Gernikako plazara joaten hasi ginen, eta hasiera batean, Urriko Azken Astelehenera ere.

Hasieratik bilatu zenuten zuen lurretan lan egitea?
Alokatutako negutegi batzuekin hasi ginen, baina pisu baten bizitzea eta negutegiak eta ortua beste leku batean izateak abantaila batzuk baditu ere, esaterako, ez zaudela denbora guztian zure lantokian, desabantaila batzuk ere badauzka: ez duzu horrenbeste kontrolatzen, adibidez. Gure asmoa baserritar izatea zen, horrek suposatzen duen guztiarekin, eta baserriak bilatzen hasi ginen. Azkenean, baserri erdia aurkitu genuen Ajangizen, baina erdia izan arren, oso handia zen, guretzat etxebizitza legez erabiltzeko gehiegizkoa. Jendearekin hitz egiten hasi, eta landa etxea egitea proposatu ziguten, eta gure etxe erdiarekin posible zenez, hori egin genuen. Halere, gure helburua baserri txiki bat aurkitzea zen, baserritik bizitzeko. Nekazal turismoa egitea ez zen gure asmoa, gainera etorri zitzaigun gauza da, baina pozik gaude. Gauza biei esker, nekazaritza ekologikotik eta ortutik bizitzea lortu dugu. Aristieta Baserria gure bizilekua da, baita lantokia ere.

Nola eboluzionatu du Aristieta Baserriak sorreratik?
25 urte dira nekazal turismoa martxan dugula, eta bai, eboluzio bat nabaritzen dugu. Lehenago, euskal bikote gaztetxoak ziren gehien etortzen zirenak, asteburuetan eta. Hori ia-ia desagertu egin da. Hasi ginenean, Donejakue Bidea ez zen funtsezkoa, baina orain, erromes asko etortzen dira. Hasierako sasoi horretan, udako bezero asko kataluniarrak ziren, baina orain asko zabaldu da, bai Espainiatik, bai Europatik etortzen dira. Asko nabaritu da aldaketa.

Zer eskaintzen du Aristieta Baserriak? Zer nabarmenduko zenukete?
Gurera begira, nekazaritza arloa, nekazaritza lana nabarmenduko genuke. Turistei dagokienez, gu ez gara bila joaten, etorri egiten dira. Nekazaritzari garrantzia handia ematen diogu, biek gogobetetzen bagaituzte ere, poztasun gehien nekazaritzak ematen dizkigulako. Azken batean, naturarekin lan egiten dugu, jendeari jatekoa emateko, jateko osasungarria emateko. Lana suposatzen du, baina poztasun handia da.

Lurrarekin konektatutako bizimoduan sinisten duzuela diozue zuen web orrialdean.
Bai, guk argi dugu gu jatekoen ekoizleak garela, eta horregatik da horren garrantzitsua Gernikako plaza bezalako eremuak mantentzea, harreman zuzena mantentzen duzulako zure eroslearekin, zure produktua jango duenarekin. Guretzat hori oso garrantzitsua da, baita Baserritik Gernikara moduko proiektuak izatea ere.

Zerk eraman zintuzten ekoizleen sareagaz bat egitera?
Baserritik Gernikara testuinguru oso berezian sortu zen, pandemia garaian. Momentu horretan egitura handiek zuten gabeziari erantzuteko garrantzia izugarria izan zuen proiektuak. Jendeak ez zuen barazkirik supermerkatuetan, eta guk zuzenean ematen genizkien barazkiak, freskoak gainera. Agian, gauza horiek ez dira asko baloratzen, baina oso garrantzitsuak dira. Garrantzitsua da jendeari aukera hori eman eta guk gure jornala atera ahal izatea. Ekoizleen sarearen parte izatea, gainera, aberasgarria da beti, beti egongo delako norbait gauzak beste era batean egiten dituena. Gauza batzuk hobeto aterako zaizkio ziur, eta beste batzuk okerrago; beraz, elkar trukaketa hori beti da aberasgarria. Aberasgarria da proiektua elkarrekin egitea ere: aholkularitza, tresneria erosketa edo Baserritik Gernikarako proiektua mantentzea, adibidez.

Beraz, zergatik da beharrezkoa Baserritik Gernikara?
Gaur egun garrantzitsua da; izan ere, esaterako, astelehenetan merkatu plazara joan ezin diren pertsona batzuk bost urte daramatzate astero-astero erosketak Baserritik Gernikarako lokalean egiten. Guretzat oso garrantzitsua da. Aipatu beharra dago hilabeteko geldialdia izan berri dugula, Baserritik Gernikarako sortzaileetako bat, David Zelaia zendu zelako. Geldialdia izan dugu, baina berriro martxan gaude, eta zati bat bere omenez edo bere lana jarraituz da.

Non gehiago eskuratu daitezke zuok ekoiztutako produktuak?
Gernikako plaza eta Baserretik Gernikaraz gain, bertako baserritar gehienok gure produktuak Lurgozo Kontsumitzaile Ekologikoen Elkartera eramaten ditugu, baita Allende Salazar Herri Eskolara ere. Batzuek batera eramaten dituzte, beste batzuek bestera, baina esango nuke gehiengoak bietara eramaten dituela. Horiek dira gure salmenta leku handienak, baina guri poz gehien ematen diguna plaza da.

Ze egoeratan dago Gernikako plaza?
Gainbeheran dago orain dela urte askotik. Baserritarrak gero eta nagusiagoak gara, eta orokorrean, erosleak ere bai. Nagusi esatean, 80 urte edo gehiagokoak dira asko. Egoera ez da ona. Hemen bizi den jendeak egunero jaten du, gauza da zein den horien kontsumo eredua. Kontzienteagoa balitz, eta beharbada, guk egin behar ditugu gure ahaleginak, baserritar gehiago beharko lirateke eskualde guztietan.

Jendeak lehenengo sektorean lan egin nahi al du?
Plazan gaudenean, hurbiltzen zaigu sektore honetan lanean hasi nahi duen jende gaztea, eta hori oso inportantea da. Hasteko baina, lan egiteko erraztasunak behar dira; ez da nahikoa lehenengo sektorea garrantzitsua dela eta mantendu beharra dagoela esatea. Mantendu ahal izateko, tresnak jarri behar dira. Zentzu horretan, Baserritik Gernikara taldetik, Urremendirekin eta patronatuarekin bagabiltza beste proiektu batzuk lantzen. Gure sektorearen iraupena ezin da jendearen borondatearen esku utzi, horrela egiten badugu sektorea akabatuta baitago. Oso ondo dago hemen inon baino hobeto jaten dela esatea, baina bertoko produktuak jaten ez baditugu, ez da horrenbesteko aldea egongo hemen edo beste toki batzuetan jaten denaren artean, eta zoritxarrez bide horretatik goaz. Herritarren ekimena multinazionalen eraginpean uzten badugu, nahikoa ekintza mugatuak egin daitezke. Beraz, beste neurri batzuk hartu behar dira beste indar batzuk dauden tokietatik, finantzarioak edo instituzionalak, kasu.

'Go!azen' telesailaren 12. denboraldiaren estreinaldia egingo dute Busturialdean

Busturialdeko Hitza — 2025-11-05 14:39:08

Go!azen telesailaren hamabigarren denboraldia estreinatuko da datozen egunetan ETB1en, baina aurretik, aurrestreinaldiko saioak egongo dira Busturialeko udalerrietan; hain zuzen ere, Ean, Mundakan, Ajangizen eta Bermeon. Uemak eta ETBk daukaten akordioaren bitartez, Ueman dauden udalerrietan proiektatuko da lehen atala.

Etzi [barikua] Busturialdeko hiru herrietan egongo da aurrestreinaldia ikusteko aukera. Natxituako Bolatokian, 20:00etan; Mundakako Gaztelekuan 18:30ean; eta Ajangizko Kutur etxean, 19:00etan.

Bermeon, ordea, zapatuan [azaroak 8] eta domekan [azaroak 9] egongo da atala ikusteko aukera, Nestor Basterretxea aretoan, 11:00etan eta 12:30ean.

Urrats erabakigarria saneamenduarentzat

Busturialdeko Hitza — 2025-10-22 13:33:23

Ajangizko bizilagunek urte luzez pairatu dute arazo bera: herriko saneamendu-sistema zaharkitua ez da egokia izan ingurumenaren eta osasun publikoaren ikuspegitik. Bazterreko erreka eta inguruko landa-eremuetan, putzu septiko zaharren bidez egiten da hondakinen tratamendua, baina sistema horiek ez dute behar bezala iragazten. Ondorioz, bertatik ateratzen diren likido kutsatuek eta zikinak usain txarra zabaltzen dute, batez ere udako hilabete beroetan, eta gainera, lurzorua bigundu eta zikinkeria azaleratzen dute.

Horrek guztiak eragin zuzena du Oka ibaian: Ajangizko hondakin-uren zati handi bat ibaira isurtzen da, batzuek zuzenean eta beste batzuek 200 edo 300 metroko bide bat eginez. Inguruan bizi diren nekazariek salatu dute, askotan, traktoreekin pasatzea ezinezkoa dela putzuen inguruan sortzen den lokatz irazkorra dela eta. Gainera, azken urteotan, inguruko ardi eta zaldi batzuk hil dira kutsatutako ura edateagatik. Egoera horrek kezka eta haserrea sortu ditu herrian, eta bizilagunek behin eta berriz eskatu dute irtenbide bat.

Azken hamabost urteetan, Ajangizko Udalak hainbat bide jorratu ditu arazoari irtenbidea bilatzeko. Duela 12 urte, Busturialdeko Ur Partzuergoarekin elkarlanean, plan integrala diseinatu zen herriko saneamendua Gernikako hodi biltzaileari lotzeko. Hala ere, krisi ekonomikoaren ondorioz, proiektua bertan behera gelditu zen. Ordutik, egoerak bere horretan jarraitu du, eta urteen poderioz, herritarren ezinegona areagotu egin da.

Azken urteotan, Bizkaiko Ur Partzuergoan, Urdaibaiko Plan Estrategikoaren bileretan eta herri asanbladetan etengabe azaldu da herriko egoeraren larritasuna. Hainbat txosten eta eskaera aurkeztu dira erakundeetan, Oka ibaiaren kutsadura geldiarazteko eta herritarren bizi-kalitatea hobetzeko helburuarekin.

Ahalegin horien emaitza iritsi da orain: Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoak, Ura Agentziak eta Bizkaiko Foru Aldundiak adostu dute Ajangiz eta Muxika arteko saneamendu-sarea Bermeora doan hodi biltzaile orokorrera lotzea. Udaletik azaldu dutenez, proiektuaren idazketa Gabonetan egitea espero da, eta lanak 2026ko lehen hilabeteetan hastea aurreikusten da.

Udalak gogorarazi du aurretik ere sinatu zela hitzarmen bat erakundeekin, baina ez zela bete. Oraingoan, ordea, Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoaren eta Foru Aldundiaren proiektua gauzatzea espero da. Proiektuaren bidez, herriko putzu septikoetatik isurtzen diren hondakin likido kutsagarriak ez dira Oka ibaian amaituko baizik eta Kolektor Orokorrari lotuko zaie. Bermeora joateko bidean hondakinak depuratuko dira eta Itsaso zabalean isuri

Open Day: dibertsitate funtzionalari ahotsa emateko jardunaldia

Busturialdeko Hitza — 2025-10-09 13:26:05

Kirolaren bitartez gizarte bidezkoago eta inklusiboago bat eraikitzea bilatzen duen Open Day egunean bilduko dira domekan (urriak 12), Gernika-Lumoko San Fidel Ikastolan. Bigarrenez antolatu dute jardunaldia Hasztenek, Lointek Gernikak eta Maierrek elkarlanean, eta horrekin kirol inklusiboa sustatu eta dibertsitate funtzionala ikusarazi gura dute, domekakoa ez baita bakarrik kirol jardunaldia izango. “Open Day-ak ez du soilik kirol jardunaldi bat eskainiko. Helburua da pertsona guztiek, euren gaitasuna edozein dela ere, kirola bizitzeko aukera izatea”, adierazi du Koldo Kortabitarte Maierreko presidenteak gaur (urriak 9) Ajangizko kultur etxean egin duten aurkezpenean.

Izan ere, kirolaren bitartez hezkuntza eta gizarteratzea batzen dituen ekimena da Open Day, inklusioaren eta kirolaren festa. “Aniztasun funtzionala dute pertsonen ikusgarritasuna handitu gura dugu”, gehitu du Kortabitartek, eta horretarako hainbat balio partekatzeko ekitaldia prestatu dute: elkartasuna, errespetua, berdintasuna. “Gure enpresak konpromisoa hartzen du inklusioa ez izateko salbuespena, eguneroko praktika baizik”, esan du Maierreko presidenteak. Izan ere, gizarte inklusiboa “denen artean eraikitzea” da euren helburua, eta ekitaldi hau aukera bat da horretarako: elkar ezagutzeko, ikasteko eta elkarrekin gozatzeko.

Mirenlur Santiago eta Koldo Kortabitarte, Open Dayaren aurkezpenean.

Mirenlur Santiagok, Lointek Gernikako Marketin eta Harreman Instituzionalen zuzendariak, esan du taldearentzako “erantzukizun handia eta aberasgarria dela” Fenomenoak taldearekin lan egitea. “Erantzukizuna sentitzen dugu, ez bakarrik euren kirol ibilbidea bultzatzeko, baita pertsonala ere. Hala, entrenatzaileen eta laguntzaileen lana goraipatu gura dut, taldearen behar bereziak eta pertsonalak aldatzen doazen heinean, baliabideak ere aldatu behar dituztelako”, esan du Santiagok. Gehitu du Fenomenoak taldekoen familiek zein euren ingurune hurbilak “asko eskertzen” dietela taldea izatea: “Laguntza eta sosegua sentitzen dutela esaten digute, beren seme-alabek sozializatu egiten dutelako eta kirola egiteak euren bilakaera eta garapen pertsonalean ongizate fisiko eta psikologikoa dakarrelako”.

Fenomenoak taldea “euren” eta beste klub batzuen artean “erreferente” bihurtu dela dio Santiagok, kirolaren berezko balioak oso barneratuta dituztelako: ahalegina, diziplina, banakako zein taldeko lana, laguntasuna. “Dibertsitate funtzionalak ez dakarrela inolako mugarik kirola egiteko erakusten dute behin eta berriro”.

Horrelako ekitaldien “garrantzia eta beharrezkotasuna” aipatu ditu Santiagok, ahotsa ematen baitie dibertsitate funtzionalari eta antolatzaileek hartutako konpromisoari. Hala, erakunde eta enpresa pribatuei lankidetzarako deia egin die, “kolektibo horiei ahotsa emateko” eta euren benetako premiekin bat datozen lan eta hezkuntza aukerak sortzeko, beraienak diren eskubideak aintzat hartuta.

Mirenlur Santiago eta Koldo Kortabitarte, Open Dayaren aurkezpenean.

Kiroletik harago.
Open Day hau, baina, ez da domekara bakarrik mugatzen. Izan ere, eskualdeko ikastetxeekin proiektuari ikusgarritasuna emateko jardunaldia egin zuten joan den barikuan: Baloiaren nahia. Fenomenoak eskualdeko ikastetxeak bisitatu zituzten, kirolaren onurak eta balioak ikasleen artean zabaltzeko eta kirol inklusiboari ikusgarritasuna emateko. “Kirolariek ikasle eta irakasleekin partekatu zituzten euren bizipenak, eta euren jakin-minetik abiatuta, galdera asko egin zieten ikasleek, baita eurekin saskibaloian jokatzeko gogoa adierazi ere. Oso pozik ibili dira guztiak, eta elkarren arteko hartu emanak sortu dira”, azaldu du Santiagok, ekimena “benetan aberasgarria” izan dela ondorioztatuta.

Domekan, 10:00etatik aurrera bilduko dira San Fidel Ikastolan egingo duten kirol topaketan, eta Bizkaiko taldeek ez ezik, Kantabriako talde batek ere parte hartuko du oraingoan: “Helburua da etorkizuneko edizioetan ekitaldi honen benetako helburua eta espiritu kolektibo eta diziplina gehiagori helaraztea”. Hauek dira txapelketan parte hartuko duten taldeak: Haszten, BSK, SP Penguins, OSK, BSK, eta Lointek Gernikak berak.

Eta, bertaratutako guztientzako sentsibilizazio tailer bat ere eginog dute, ondoren, bazkari batean elkartzeko kirolari, familia eta laguntzaileak. Bazkari hori musikarekin dantzan amaituko dute, Xaiborren eskutik, eta taldeen arteko harremanri eta esperientziak partekatzeari lagunduko dio, “normalizaziotik abiatuta”.

Hala, herritarrak zein inguruetako bizilagunak gonbidatu dituzte ekitaldian parte hartzera, bai aktiboki, bai ikusle modura: “Elkarrekin kirola guztiontzat izan dadin lan egingo dugu”.

Ajangizko Udalak 24.062,50 euroko diru laguntza konpromisoa lortu du udal eraikuntzen instalazio fotovoltaikorako

Busturialdeko Hitza — 2025-08-22 17:15:24

Ajangizko udaletxeko estalkian instalazio fotovoltaikoak hornitu, instalatu eta martxan jartzeko 24.062,50 euroko diru laguntza konpromisoa lortu du Ajangizko Udalak. Diru laguntzaren helburua da energiaren erabilera eraginkorragoa eta baliabide naturalen optimizazioa lortzea.

Izan ere, udaletxean jarritako sistemak udal eraikuntza desberdinak hornituko ditu, elkarbanatutako autokontsumo instalazio baten bidez; hain zuzen, udaletxea, udal biltegia, kultur etxea, frontoia, herriko taberna, udaletxeko lokala ea Urruti baserriko udal biltegia dira hornituko dituenak.

Azaldu dutenez, Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planaren esparruan Energia-iturri berriztagarrien bidezko autokontsumoari eta biltegiratzeari eta bizitegi-sektorean sistema termiko berriztagarriak ezartzeari lotutako pizgarri-programan oinarrituta aurkeztu du udalak udaletxeko estalkian instalazio fotovoltaikoak hornitu, instalatu eta martxan jartzeko proiektua. Eta hori EZE Barrizar Energia zerbitzuen kooperatibak egin eta zuzendu du. Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planaren esparruan, Energiaren Euskal Erakundeko zuzendariak udalak aurkeztutako poiektua 24.062,50 eurorekin finantziatzeko proposamena onartu du, Proiektua BETIELEK S.L. enpresari esleituz, 25.492,58 euroko prezioan.

Sei bikote, horma bakarra

Busturialdeko Hitza — 2025-07-16 14:22:34

Beste urte batez, bueltan da Ajangizko nahiz eskualdeko kirol txapelketarik berezienetako bat. Bariku honetan [uztailak 18], 18:00retatik aurrera, Ajangizko horma bakarreko frontoiak esku pilota txapelketa hartuko du, 11. aldiz. Ajangizko jaien ingurumarian herriko pilotalekuak esku pilota txapelketa nagusia hartzen baldin badu, Mendietako horma bakarreko pilotalekuak sei bikoteren arteko desafio itxurako lehia hartuko du.

Gainera, horietako batzuk eskualdean zeharo ezagunak izango dira, Ajuriako moduko beste esku pilota txapelketa batzuetan ere sobera ibiliak baitira. Honako bikoteek neurtuko dituzte indarrak: Perran anaiak, Azkarai-Bidaburu, Rober-Atxur, Xabat-Arkaitz, Jonro-Gotzon eta Latxi-Artxo. Bikote horietako batek, horrenbestez, iazko garaile Okamika eta Uriberi txandapasa emango die.

Ipar Euskal Herrian horma bakarragaz lehia gehiago egon ohi den arren, Hegoaldean aldea gutxiago dira tankera horretako txapelketa; alde horretatik, Ajangizko hitzordu berezia da oso, Bizkaiko Foru Aldundiak lurraldean horma bakarreko modura katalogaturik daukan txapelketa bakarrenetakoa delako. Bestalde, pilotariek joko librearen eta pareta biko pilotalekuaren ohiko modalitateen arteko arau hibridoekin jokatuko dute. Hain zuzen, frontoiko marren parekoak ipiniko dituzte, baina horma bakarrean jokatuz. Era berean, oso garrantzitsua izango da horma bakarrera jokatzerakoan eskarmentua edukitzea, hau da, paretaren irregulartasunak, pilotak hartzen duen joera eta jokoaren beste hainbat xehetasun ondo ezagutzea.

Ikusleentzat ere lehia polita izango da, partiduak ohiko oldetik aldentutako bestelako ikuspegi batetik ikusi ahal izango dituztelako. Gainera, barikuko egitaraua ez da kirol jardunaldira soilik mugatuko. Gantzabale Elkarteko antolatzaileek txapelketak beregain duen tradizioari eutsiko dio aurtengoan ere: txerriki janaldi herrikoiari. Hala, pilotariek zein ikusleek txerrikia dastatuz eta giro paregabean indarrak berritzeko aukera izango dute.

"Produktuen otzarak egin, eta salmenta zuzenak egiten ditugu"

Busturialdeko Hitza — 2025-06-13 10:22:40

Bertoko produktuekin lan egiten du Iñigo Garinek. Garin Eko Produktuak Kooperazioa sortu zuen duela 11 urte. Bertoko eta sasoiko ortuariak landatzeko eta saltzeko ekindako bidearekin jarraitzen du gaur egun, bere produktuak bere kabuz zein Baserritik Gernikararen bidez salduz. Bezeroekiko harreman zuzena daukala nabarmendu du, egunez egun egiten duten etxez etxeko salmenta zuzenari esker.

Zelan hasi zinen lehenengo sektorean lanean?

28 urtez enpresa batean lanean ibili nintzen, baina krisiarengatik itxi egin zuten. Beste zerbait bilatzen hasi, eta mundu hau beti gustatu izan zaidanez, horrekin hasi nintzen. Nire afiziotik, ofizioa egin nuen.

Noiz sortu zenuten Garin Eko Produktuak? Zenbat kide zarete gaur egun?

Hilabete honetan, ekainean, 11 urte betetzen ditugu honekin. Amets nire semeak eta biok egiten dugu lan gehienbat Garin Eko Produktuak kooperazioan; kanpoko laguntzaile puntual bat zein beste edo izaten ditugu, baina batez ere nire semea eta biok gara kideak. Bertoko produktuak, sasoikoak, eskaintzen ditugu sortu genuenetik.

Sare sozialak dituzue. Erakusleiho handia al dira zuentzat?

Bai, izan daitezke. Azken batean, gure egunerokoa jendeak ikusteko modu bat da. Lauzpabost bezero lortu ditugu orain arte, adibidez, Instagrametik. Jendearengana heltzeko modu zuzena da, eta gaur egun sare sozialek duten indarra ikusita, are gehiago.

Nola eskuratu daitezke zuen produktuak?

Webgunerik ez dugu oraingoz. Gehienbat Facebooketik, edota ahoz ahoko komunikaziotik egiten dizkigute enkarguak, eta telefonoz ere bai, noski. Telebistan sarri agertu garenez, jendeak hortik ezagutzen gaitu. Horiek ezagunekin hitz egiteagatik eta gure berri ematetik lortu ditugu bezero gehienak. Baina, bai, telefonoz eskaria eginez eskuratu daitezke gure produktuak. Udazkenean, esaterako, azokaren batean zein bestean ere izaten gara, baina gutxi.

Nolako harremana duzue erosleekin?

Guk salmenta zuzenak egiten ditugu. Baserritik Gernikaraz gain, gure produktuen otzarak egiten ditugu, eta banan-banan bezeroen etxeetara eroaten ditugu eskariak. Harreman ezin zuzenagoa dugu gure erosleekin, beti. Guretzat bezeroekiko harreman hori dena da. Izan ere, horrek lehen aipatu dudan ahoz ahoko komunikazioa sustatzen du, eta beraz, erosle gehiago lortzen ditugu.

Nola baloratzen duzu Baserritik Gernikara proiektua?

Proiektu oso polita da. Ez da estilo horretako proiektu bakarra, beste herri edo eskualde batzuetan ere badaudelako horrelakoak, baina hau berezia da. Hemengo ekoizleak eta hemengo biztanleak bateratzen ditu Baserritik Gernikara proiektuak, berton sortutako produktuen alde eginez. Herria egiten duen proiektua da. Ez da proiektu komertzial bat soilik, askoz gehiago da. Eboluzio ona izan du, gainera. Pandemian jaio, eta sekulako boom-a izan zuen; gero, normalizatu egin zen. Dagoeneko herrian egonkortuta dagoen proiektua da. Horrela jarrai dezala espero dugu, eta noski, horretarako, jendea animatzen dut proiektuaren parte izatera.

Euria egin arren, "oso ondo" joan da XVI. Mugari Bira

Busturialdeko Hitza — 2025-06-03 13:17:39

Maiatz guztian zehar herria girotu duten jaiei agur esan zieten ajangiztarrek, domekan. Izan ere, herrian sortutako eta herrian errotutako ibilaldia izan zuten aurretik, XVI. Mugari Bira, hain zuzen ere. Antolatzaileek jaietako azken hitzorduaren balorazio positiboa egin dute: “Nahiz eta euri apur bat egin, eta parte hartzaile gutxiago izan, ekintza aurrera atera genuen, eta parte hartzaileak oso alai egon ziren goiz guztian zehar. Oso ondo joan zen dena”.

Bi ibilbide zeuden aukeran: ibilbide luzea eta laburra. Biek ala biek parte hartzaile kopuru “antzekoa” izan zuten: “Ibilbide luzean 82 parte hartzaile izan genituen, eta laburrean, berriz, 80”. Hala, ibilbide bien emaitzarekin “oso pozik” agertu dira antolatzaileak, “ibilbideak ondo seinaleztatuta eta modu seguruan” egon baitziren.

Aritz Basterretxea izan zen ibilbide nagusiko helmugara iristen lehenengoa; 2 ordu eta 30 minutuko denboran amaitu zuen XVI. Mugari Bira. Hala ere, parte hartzaile guztiek jaso zuten Ajangizko motxila bat oparitzat, eta horrez gain, jan-edana ere ez zen falta izan herrian: “Parrilla bat jarri genuen, eta saiheskiak, hirugiharra eta solomoa bezalakoak jateko aukera izan zuten parte hartzaileek zein bertaratutakoek, edariaz gain”.

XVI. Mugari Birako argazkiak.

Argazkilaria: Txebi Arriaga

'Irabazi arte!' telesailaren 4. denboraldiaren estreinaldia egongo da eskualdeko herrietan

Busturialdeko Hitza — 2025-02-13 14:42:59

2022ko otsailaren 11n estreinatu zen Irabazi arte! telesaila ETB 1en, eta ordutik, Euskal Herriko milaka neraberen barikuetako hitzordua bihurtu da. Printzesak futbol taldearen abenturak kontatzen ditu telesailak, eta laugarren denboraldia ate joka daukan arren, aurrestreinaldiagaz gozatzeko aukera egongo da otsailaren 14an eta 16an, Ajangizen, Ean eta Bermeon. Sarrera guztiak doan izango dira.

Bihar [otsailak 14] Ajangizen eta Ean egongo da ikusteko aukera. Ajangizen 18:30ean kultur etxean, eta Ean, 19:45ean, Eskolondon. Domekan [otsailak 16] bermeotarren txanda izango da, eta Nestor Basterretxea aretoan izango dute hitzordua, 11:00etan.

Tradizioz betetako euskal jaian elkartuko dira Kanpantxun

Busturialdeko Hitza — 2024-10-10 11:51:26

Euskal ohiturei eta tradizioei balioa emateko eta horiek ikusarazteko eguna ospatuko dute zapatuan (urriak 12) Kanpantxun. Beste behin, Euskal Jaiak euskal giroz eta jantziz beteko ditu Kanpantxuko baserriak eta plaza, eta herritarrei zein bizilagunei bertaratzeko deia egin diete antolatzaileek, herri txikiaren adierazle den jaia delako zapatukoa.

Babestutako ezagutza da folklorea, arbasoengandik jasotakoa, nortasunaren adierazgarri dena. Hala, euskal tradizioa goraipatzeko eguna izango da, eta herriko baserriak jendez beteko dira. Izan ere, eguerdian hasiko dira ajangiztarrak ospakizunekin.

Ohi legez, 12:00etan jaurtiko dute txupina plazatik, eta, jarraian, ohiturari eutsiz, euskal dantzak egingo dituzte. Herriko txikienak izango dira protagonista nagusiak aurten ere, iraileko barikuetan batzen aritu baitira, Euskal Jaiari hasiera emateko dantzak entseatzeko helburuz. Hala, eurak arduratuko dira jaiari hasiera emateaz.

Dantzak eginda, Kanpantxuko Euskal Jaiaren ezaugarria den baserriz baserri joateko ibilbidean batuko dira herritarrak. Izan ere, etxebizitza bakoitzaren aurrean egonaldiak eta euskal dantzak egingo dituzte, bizilagunen arteko harremanak estutzen dituzten bitartean. Iazko legez, aurten ere Kittu elektrotxaranga izango da musika jarriko duena.

Ostean, frontoian batuko dira herri bazkarian. 70 lagun ingururen aterpe izango da Kanpantxuko Euskal Jaia, horrenbestek izena eman baitute poteorako eta bazkarirako; 55 bizilagun helduk eta 15 umek izena eman dute.

Sabela beteta, kirola egin edo ikusteko momentua helduko zaie kanpantxuarrei. Haur eta nagusientzako herri kirol erakustaldia eskainiko dute Sustabizekoek, eta denetariko herri kirolekin gozatzeko aukera izango dute txikienek, izan ere, herri kirol parte hartzaileetan parte hartzeko aukera izango dute, musikak lagunduta.

Egitaraua.
12:00. Txupinazioa, umeen dantza ekitaldiagaz.
Gero. Baserriz baserri poteoa Kittu elektrotxarangak girotuta.
15:00. Bazkari herrikoia frontoian.
17:00. Herri kirol parte hartzaileak Sustabiz Fundazioaren eskutik.