Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

"Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 06:00:44

Asko eta askotarikoak dira tokiko musika eszena autogestionatuak bidean topatzen dituen harriak. Eztandap taldeko kideentzat, bateria-jotzaile aldaketa izan da erronken zerrendan azkena, baina Busturialdeko eta Zornotzako partaidez osatutako taldeak asmatu egin du horiei aurre egiten, eta beren hirugarren lana plazaratzeko puntuan dute: Itzalak. Asier Goikoetxea eatarrak, Juan Diego Chancafe gernika-lumotarrak eta Asier Fernandez, Jonathan Santos eta Jon Ander Agorreta zornotzarrek osatzen dute rockaren koordenatuetan mugitzen den bosteko ekuazioa.

Azkarra da bizitzaren abiadura, eta are bizkorragoa musika industriaren tempoa: kargutu orduko, hirugarren lana kaleratzekotan zaudete.
Bai. Unibertsitate sasoian hasi zen gure ibilbidea, eta, konturatzerako, bide ederra egin dugula uste dut. Polita izan da orain artekoa, eta aurrez aurre duguna halakoxea izatea espero dugu. Aurreko bateria-jotzaileak taldea utzi zuenean, une zailak bizi izan genituen, baina hura ere gainditu genuen; orain arteko bilakabidearen balorazioa ezin hobea da.

Zergatik Itzalak?
Lehen izenburu aukera Kintsugi zen. Pitxerrekin lotutako termino asiarra da: horietako bat apurtzen denean, konpondu ordez, arrakala gehiago egiten dizkiote; apurtuta egondakoa are gehiago markatzen dute, horri balioa eman asmoz. Hausturetatik indarra ateratzeko ideia asko gustatu zitzaigun, baina terminoa bera apur bat arrotz begitantzen zitzaigun. Beraz, irudi hori abestietako baten izenagaz —Itzalak— nahastea erabaki genuen. Hori bai, lanaren diseinuak keinu egingo dio kintsugi kontzepturi.

“Martin Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere”

Azken lanean modura, berriro Martin Guevararen eskolara jo duzue.
Bai. Silver Recordings estudiora itzuli gara. Guevararen teknikari lanaz gain, bere musikari alderdia ere asko miresten dugu, baita haren lanerako modua ere. Hiru egunetan grabatu dugu album osoa, eta oso asebeteta geratu gara beharragaz. Beragaz lan egin dugun bigarren aldia izanik, hark ere jadanik badaki zer interesatzen zaigun edota zelan funtzionatzen dugun. Uneoro oso profesionala eta hurbila izan da haren lana, eta erabat eskertuta gaude.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Berriro ere LP formatuaren aldeko apustua?
Bai. Zortzi abesti edukiko ditu, 28 minutu inguruko iraupenagaz.

Eta berriz ere ahotsa alde batetik eta sekzio instrumentala, berriz, analogikoan.
Halaxe da. Lehenengo, oinarri instrumental guztia analogikoan, alegia, taldekide guztiok batera grabatu dugu. Ostean, ahotsa txertatu dugu.

Zer dela eta grabazio analogikoarekiko hautu hori?
Oso gustura behar egiten dugu hala, eroso sentitzen gara. Batetik, denok batera jotzea errazagoa dela iruditzen zait; bestetik, kontzertu edo entsegu bat bailitzan, grabazioak naturaltasunetik irabazten duelakoan nago.

“Abestien abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia”

Zelakoa izan da hirugarren lanerako sormen prozesua?
Egia esan, ez dugu ezer berririk egin. Normalean, Asier Fernandezek ideiak ekartzen ditu entseguetara, eta horietatik abiatzen ditugu kantuen hezurdurak. Hori bai, oraingo honetan kide bat baino gehiagoren eskutik jaio dira ideiok.

Eta zein izan da abestien abiapuntua?
Bada, ez dugu patroi edo eredu jakinik. Abiapuntua izan daiteke melodia bat, riff bat nahiz letra zatiren edota esaldiren bat. Alde horretatik, entseguak dira kantuen laborategia.

Alde estilistikoari helduta, orain arte, aniztasuna izan da zuon musika definitzeko berbarik egokiena.
Bai. Lehen albumak hard rock kutsua zuen, eta bigarrenaren zati batzuk, aldiz, pop rockera hurreratzen ziren, pasarte lasaiagoekin. Hirugarren geltoki honi dagokionez, denetarik edukiko duela uste dut. Izan ere, bateria-jotzaile aldaketak kutsu berezia eman dio musikari: estilo oldarkorragoa du, intentsoagoa eta zelanbait jotzaileagoa. Horrek eragina du, noski, abestietan. Azken batean, abestiak egiterakoan, ez dugu estilo edo korronte jakin batean pentsatzen: kantuak berak gidatzen gaitu horra, eta gu abestiak eskatzen duen horri kasu egiten saiatzen gara. Beraz, popetik hurbil dauden pistak sortu ditugu, baina rockeroak direnak edota hard rocka, funka zein stonerra ukitzen dutenak ere bai.

Albumari esangura kontzeptuala bilatzen saiatu al zarete?
Ez bereziki. Egia da keinuak egon, badaudela: Itzalak abestia dago, baita Argiak izenekoa ere. Gainontzekoek, baina, ez dute kontzeptualtasun handirik. Ez hori bakarrik: albumaren abestien ordena azken orduan erabaki dugu, azkena zein izango zen baino ez geneukan-eta guztiz argi.

Argazkia: Txaber Miravalles.

Eta ni begira kolaborazioz beteriko albuma zen.
Baina Itzalak-ek ez du bide hori jarraituko: ez dugu kolaboraziorik egin. Zuzenekoei begira, ez dugu baztertzen adiskideren bat gonbidatzerik, baina grabaketan ez du inork parte hartu.

Bideoklipa ere kaleratu zenuten aurreko albuma plazaratzean.
Bai, baina horri ere buelta bat ematea erabaki dugu. Ez dugu ohiko bideoklipik kaleratuko, baina gure sare sozialetan joango gara bideo laburren bat edo antzeko beste edukiren bat publikatzen. Hirugarren lanari begira, musikari erreparatu diogu gehien: alde musikala ahal beste fintzen ahalegindu gara, eta, ondorioz, ez ditugu indarrak bideoklipen alderdian ipini gura izan.

“Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko”

Zein helburu duzue aurrerantzean?
Lehendabizikoa, grabazioagaz asebeteta geratzea, lortu dugu. Orain, datozen egunotan, aurrerapen abesti bat iragarriko dugu, eta album osoak hurrengo asteetan argia ikustea espero dugu. Maiatzaren amaieran, bestalde, zuzenekoen dinamikari helduko diogu. Gogotsu gaude jendeak album berria zelan hartuko duen ikusteko.

Oholtza gosez zaudete, horrenbestez.
Jakina. Hirugarren albumagaz, pausotxo bat aurrera egin dugu, eta urrats hori oholtzan bistaratu nahi dugu. Gaur-gaurkoz, Eako jaietan ariko garela aurreratu dezakegu, ekainean; gerora, uztailean, Zornotzakoetan. Sodupen ere oholtzaratuko gara, eta Galiziaraino ere bidaia egingo dugu, bertan jotzeko.

"Olinpiar jokoak bozgorailu izan dira guretzat"

Busturialdeko Hitza — 2026-04-28 16:56:10

Gautegiz Artegan goxo hartu dute Oriol Cardona Coll kataluniarra. Udalak emandako txapela buruan, eta Olinpiar Jokoetan lortutako urrezko eta brontzezko dominak eskuetan, irribarretsu eta pozik agertu da.

Zure ibilbide profesionalean zer suposatu du Olinpiar Jokoetan lortutako balentriak?
Oraindik hori ikusten ari naiz. Italiatik bueltatu nintzenean, aldaketa nabarmena igarri nuen. Ikusi nuen jendeak asko bizi izan zuela, eta ez nuen imajinatzen halako oihartzunik. Hainbeste jendek lasterketak ikusi zituela, mendiko eskia ezagutzen zuela eta gu ezagutzen gintuela ikustea ezustekoa izan zen. Nire bizitzan nola eragin duen, bizi dudan aldaketa, orain ari naiz ikusten. Eta espero dut mendiko eskiak hurrengo hilabete eta urteetan bilakaera positiboa edukitzea, jende gehiagok praktikatzea eta kirol honekiko interes gehiago egotea.

Uste duzu zure lorpenek zuen kirol modalitatea ezagutarazteko balio izan duela?
Horrela izan da. Olinpiar Jokoak bozgorailu bat izan dira guretzat, ezagutzera emateko bozgorailu. Behintzat orain jende askok ezagutzen du kirol polit hau. Eta espero dut jende gehiago probatzera animatzea. Jendeak ezagutzeaz gain, jendeak praktikatzea ere bada helburua.

Olinpiar txapeldun izateak ate gehiago edota berriak zabaldu al dizkizu?
Bai, horrela da. Noski, mediatikoki aldaketa izan da noski, eta orain horren ondorioak ikusten ari naiz. Gero eta interes gehiago dago; urrea lortu ostean, Espainiara heldu nintzenean interes handia egon zen, eta egoten segitzen du. Hori oso polita da, eta oso ondo dago.

Bi hilabete pasatu diren honetan, zelan gogoratzen duzu Olinpiar Jokoetako esperientzia? Eta urrezko domina lortu zenuen unea?
Esperientzia oso polita izan zen. Gauza berria zen denontzat, eta gauza handiaren sentsazioa neukan. Lasterketetan hainbeste jende animatzen egotera ez geunden ohituta, eta eskertzen da. Lehenengo aldian apur bat zirrara sortzen du. Bertan egon ginen astea oso polita izan zen. Azken batean, lau urterik behin gertatzen den ekitaldia da, eta lau urte barrura arte ezin izango dugu berriro bizi. Horregatik, asko aprobetxatu genuen eta benetan bizi izan genuen. Urrea lortu nuen finala hiruzpalau aldiz ikusi dut. Helmuga zeharkatu nuen momentua oso polita izan zen niretzat. Urte asko neramatzan helburu honen atzetik, eta lortu ahal izateak poztasun handia eman zidan. Poztasun handiko momentua izan zen.

Ezustekoa eman zenuen. Zein momentutan konturatu zinen urrea zeurea zela?
Helmugara heldu orduko metro eskas batzuetara, hiruzpalau segundo arinago, atzera begiratu nuen, eta ikusi nuen bigarrenaren eta nire artean alde asko zegoela, eta urrea bermatzen nuela. Orduan hasi nintzen gozatzen. Mila gauza gerta daitezkeen lasterketa da, eta helmugara heldu arte ezin da ezer ziurtzat jo. Helmugaratzea gozatu nuen; beteta sentitu nintzen. Hainbeste urtetako lanaren ordainsaria izan da. Momentu horretan urteetako lanak fruituak eman zituela sentitu nuen. Poztasun hutsaren sentsazioa izan zen; helmugara heldu, eta Italiara joan ziren familia eta lagunak ikusteak, hainbeste jenderen emozioa ikusteak neu ere emozioz betetzea eragin zuen.

Zein da zure hurrengo helburua edo erronka?
Ez dakit, baina bizitakoa bizita, lau urte barru Olinpiar Jokoetara itzultzea gustatuko litzaidake. Asko geratzen da, baina gustatuko litzaidake, eta horretarako borrokatuko dut.

Zelan hartu zaitu Gautegiz Arteagako herriak? Espero zenuen udalaren harrera instituzionala?
Ez nuen espero, baina Patrik Saitua alkateak hasieratik esan zidan hemen zerbait egin nahi zidatela. Harrerarengatik poz-pozik nago, eta hemen egotea luxua da. Denbora gutxi daramat hemen, baina oso ondo hartu naute. Udan egoten naiz hemen, baina jendeak oso ondo hartu nau.

Zer da Gautegiz Arteagatik eta eskualdetik gehien gustatzen zaizuna?
Entrenatzeko leku oso ona da, klima oso ona daukazue, eta lurraldean dauden bizikletan ibiltzeko ibilbideak ikaragarriak dira. Gainera, gimnasioa ere badagoenez, oso ondo datorkit. Hemengo bizi kalitatea oso ona da, oso ondo jaten da, tenperatura eta klima atsegina… eta jendea ere primerakoa da.

"Geure barrukoa erabat kanporatu asmoz egin dugu album berri hau"

Busturialdeko Hitza — 2026-03-12 14:33:06

Gauza askorentzako tokia dago, Bilbo eta Madril arteko trantzean. Bideak har dezake maitasuna, edota haren falta. Har ditzake dezibelak eta fokuak, edota desesperantza. Har dezake oholtzaren izerdia, edota errepidearen isiltasuna. Avenida América izenez munduratu da Supercremalleras taldearen hirugarren estudioko lana. Julen Alberdi baxu- eta Dani Fernandez bateria-jotzaileek gernika-lumotar bi dituzte bidelagun, gitarra-jotzaile bi, Gorka bi: bata, Olaeta; bestea, Etxeberria, abeslari zein letragilea.

2018az geroztik, kargutu orduko, bideak hiru album utzi dizkizue.
Benetan ere. Musika egiteko asmo hutsez elkartu ginen, eta halaxe sortu genuen Supercremalleras; musikak batutako lagun taldea gara, inor baino gehiago edo gutxiago ez dena. Gaur egunera arte, hori ez da aldatu: anbizio beragaz segitzen dugu.

Hirugarren albuma edozein talderen “konfirmazioa” dela dio topikoak.
Lanik helduena dela esan ohi da, baina geure kasuan halaxe da. Geure barrukoa erabat kanporatu asmoz egin dugu album berri hau; kanten hitzetan biluztu egin gara. Horrez gain, bideak erakutsi digu, sarritan, gauzak gehiegi ez kargatzea onuragarria dela: abesti bat konponketaz josteak ez du beti hura hobetzen. Alde horretatik, kontu handiz lan egin dugu.

Hasi eta amaitu egiten den lan kontzeptuala izateak ba al dauka anbiziotik?
Bai, baina Supercremallerasek hasiera-hasieratik izan du kontzeptualtasun kutsurik. Kasu honetan, kantak kronologikoki atondu ditugu, albumak bidaia itxura izan dezan.

“Ohiko gaietatik abiatuta, zintzotasunez idazten ahalegintzen gara; lehen kolpean idazten saiatu gara”

Zerbait izatekotan, emozioen albuma dela dirudi.
Egunerokoa da geure iturri nagusia: egunean-eguneango kontu txikiak. Ohiko gaietatik abiatuta, zintzotasunez idazten ahalegintzen gara. Lehen kolpean idazten saiatu gara; beharbada ez da hauturik onena, baina segur aski egiazkoena bai. Oro har, Avenida América-n, barrenak zabaldu ditugu. Musikak asko du zabaltze horretatik. Maitasunaren emozioa hortxe dago, betiko legez, baina hortik harago doazenak ere jorratu ditugu: sold out fenomenoa, antsietatea nahiz minbizia. Horiek denek ere badute, neure ustez, emoziotik.

Argazkia: Dave Blanco.

Non dago Bilbo, eta non Madril?
Albumaren bidaiaren norabidearen arabera, irteeran edo helmugan daude. Joan-etorriko lana da. Taldearentzat, ostera, hiri biak ala biak mugarri dira. Bizkai mailan, Bilbo da gure elkargunea, eta hango zuzenekoek sortzen digute presiorik handiena. Madril, aldiz, handitasuna da, berritasuna, egunero eskura ez dugun zer edo zer.

Albuma eta Madril, gainera, ezkongaien pareko dira.
Halaxe da. Beharbada, kantuetan aipatzen diren toki gehiago daude Madrilen kokaturik, Bilbon baino. Edozelan ere, bai albuma, bai gu bueltan gatoz: Bilbo eta Gernika etxea dira, habitata.

“Badirudi musikaren industriak bertan bakarrik jotzera eroaten gaituela, baina tarteko pausoak ahaztuta”

Sold out-aren aroan, La Rivieraz mintzo zarete.
Hartaz eta areto handien dinamikez. Badirudi musikaren industriak bertan bakarrik jotzera eroaten gaituela, baina tarteko pausoak ahaztuta. Horren aurrean, areto txikiak zein tabernak defendatu behar dira, eta horretarako alea ipintzen saiatu gara.

Zein da sorkuntza prozesuaren hazia?
Hazi dezente daude, multzoan mugitzen dira. Melodian sinisten dugu: bakoitzak, zelan edo halan, berba edo fonema jakin bat iradokitzen du. Behin, abestiaren hezurdura eraikita, gainontzeko bidea konponketak egitean eta, funtsean, kanta janztean oinarritzen da.

Orain arteko albumik gitarreroena dela esan daiteke.
Hori Urtzi Iza ekoizlearen oinordetza da. Betidanik izan dugu Izagaz grabatzeko gogoa, eta esperimentazio aldi polita izan da.

Baina Iza partaide izan duten taldeek, Otoi edo Empty Files kasurako, zuon dinamiketatik urrun samar dirudite.
Hori aberasgarria da guztiontzat. Hark apur bat estutu gaitu, kantak modu batera edo bestera bideratzerakoan. Izari esker, abestiak gehiago hurreratu dira zuzenekoen moldera eta, alde horretatik, gitarren presentzia nabarmena da.

“Mikosis taldekoek ‘Novia Salcedo’-ri bestelako kolorea eman diote, abestia hobetu egin dute”

Zelako grabaketa izan da?
Txanda bitan egin genuen, eta dena oso erraza izan zen. Emaitzagaz pozarren geratu gara.

Novia Salcedo-n Mikosis taldea izan duzue bidelagun.
Asko miresten dugun taldea da eta, gainera, lagunak eta Izaren eskolakoak dira. Jarrera aldetik, igarri genuen bion artean elkarlan desberdina egin genezakeela. Abestiari bestelako kolorea eman diote, hobetu egin dute.

Argazkia: Dave Blanco.

Hirugarren lanagaz binilo edizioa kaleratu duzue estreinakoz.
Binilo kontsumitzaileak gara, bere xarmagatik. Formatua jagon nahi genuen, eta album hau egokia zen binilo erara entzuteko.

Lagun arteko entzunaldi bategaz hasi zenuten Avenida América-ren bidea, zer dela eta?
Gure jendearekiko hurbil sentitu gura genuen, eta albuma denon artean ospatu, guztien iradokizunak bilduz.

Badira Fuencarral moduko pasarte luzeak, Al Dente pilula ia-ia punka, interludio baten soinekoa duen Arctic Monkeys, edo Un Trato intimoa. Urtaro musikal denak ditu lan honek.
Baina guztiek taldearen zigilu musikala daukate. Hasieran, beharbada kanta geldoagodun lana irudikatu nuen, baina taldekideek beren eraginak eta influentziak eroan dituzte; aniztasun estetiko hori, egile nahiz entzule moduan, eskertu egiten dugu.

“Kontzertuetan albumaren ordena errespetatzen saiatzen gara: ikusleari bidaia bat proposatzen”

Lan kontzeptuala izateak kontzertu kontzeptualak prestatzearen lan karga erantsia al dakar?
Ordena errespetatzen saiatzen gara: ikusleari bidaia bat proposatzen. Abesti zaharrak jotzen segitzen dugu, baina album berriaren dinamika naturala zainduta.

Kontzertuetan zurrunbiloa abian da jada.
Bilbo, Gasteiz eta Madril izan dira lehen geltokiak. Ederto joan dira. Orain, toki berrietan albuma defendatzea egokitzen zaigu. Espainiako probintzia bakoitzean emanaldi bana egin gura dugu. Borrokatzea tokatzen zaigu orain: entzule bakoitzarengana heltzea. Berez, Supercremalleras tabernetan eta aretoetan jotzera ohituta dago, baina esango nuke geure proposamenak jaialdietan eta bestelako oholtzetan ere tokia izan dezakeela.

"Poesia baliagarria da gelditzeko eta munduari leiho bat zabaltzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-20 14:42:10

“Europa, gaur ezagutzen dugun moduan, poetek fundatu zuten”. Halaxe zioen Bruno Snellek.
Bruno Snelli ez ezik, Angel Errori irakurri nion aipu hori, Lerro etena bere lan ederrean.

Gizakia eta poesia elkarrengandik hurre ipintzen dituen ideia horrek utopiko samarra dirudi, bizi ditugun egun grisotan.
Bai, hala da. Kulturen eraikuntzan, historikoki, poeten errelatoak eduki du oihartzunik; Odisea edota Iliada hortxe daude. Errenazimentuan ere, ikuspuntu humanista hori nabari zen. Egun, zarata da nagusi, zarata itzela. Beraz, nik hausnarketa eta gogoeta aldarrikatzen ditut; poesia baliagarria da horretarako. Gelditzeko eta munduari leihoa zabaltzeko.

Eguna hasteko olerkiak artefaktu literarioa da, baina hezkuntzatik abiatzen dena.
Bietatik dauka. Oinarria hezkuntzan dauka. Nire eskolak une hartan irakurtzen ari nintzena ozen irakurriz hastea erabaki nuen, eta gogoeta lan bategaz [Lerro etena] hasi nintzen. Nuccio Ordineri ebatsi nion ideia, hark hori egiten ei zuelako, astelehenero, unibertsitatean. Ikasgeletan, normalean, narrazio lanak agintzen zaizkie estudianteei. Poesiak ia ez du tokirik; saiakerak, are gutxiago. Baina Erroren obra hain iruditzen zitzaidan aparta, hura ikasleei irakurtzen hasi bainintzen. Eurak izan ziren, pasarte narratiboak barik, olerkiak irakurtzeko eskatu zidatenak.

“Ikasgeletan, narrazio lanak agintzen dira, normalean. Poesiak ez du ia tokirik; saiakerak, are gutxiago”

Zer dela eta?
Poema hasi eta bukatu egiten delako. Minutu bi nahikoa dira olerki bat irakurtzeko. Beraz, horixe da liburua: irakurraldien kontaketa, eta ikasleen erantzuna jasotzen dituen lana. Hori probestuz, XX. mendeko euskal poesiaren ibilbidea ere egin genuen.

Ikasleak eurak partaide egin zenituen, gainera.
Bai. Pandemia sasoian, idazle zerrenda bat bidali nien, XX. mendeko eta XXI. mendearen lehen hogei urteetako olerkariekin. Haien egitekoa zen bat hautatzea, zergatik aukeratu zuten azaltzea eta bere poemak irakurtzea. Beraien aukeraketa horrek osatzen du lanaren bigarren zatia.

Hautatze hura zelakoa izan zen?
Polita besteko deigarria izan zen. Batzuek neure iradokizunen arabera aukeratu zuten, baina beste asko pila bat aldendu ziren. Askok interes edo anbizioa erakutsi zuten, benetan gustuko zutena aukeratzeko, eta ez, ostera, errazena edo lehenengo topatu zutena.

Ozen irakurtzearen onurak ere zerrendatu dituzu, grabaketa haien ondorio.
Ondorioetako bat da. Ahoskerak, tonuak zein erritmoak poesiari zelan lagun dakiokeen erakusten du, testua bere osotasunean ulertu ez arren. Olerkia ez da testu informatiboa, ezta hau moduko elkarrizketa bat ere. Bestelako tratamendua eskatzen du. Alde horretatik, uste dut irakurketa ozena alboratzen ari garela.

“Hainbat izan ziren ikasleen idazle aukeraketagaz eroan nituen ezusteko atseginak”

Zure lehenengo proposamenaren harrera ez zen izan inondik ere egun bateko lorea.
Ez. Ikasleek hurrengo egunean zerbait irakurriko ote nien galdegiten zidaten eskoletan. Polita zen beraien harrera. Lagun bati esan nion adi-adi entzuten nindutela, eta hark erantzun zidan beharbada klasean denbora galtzeko egingo zutela. Ez zen hala. Eta, hala balitz, haiek akaso denbora galduko zuten, baina nik neuk irabazi.

Irakurketak badauka ia-ia atabikoa edo giza kondizioarekiko oinarrizkoa den zer edo zer.
Bai. Agian, ozen irakurtzen nuenean, beren gurasoek nahiz aitaita-amamek ahoz kontatzen zizkieten istorio edo ipuinak gogoraraziko nizkien. Batek jakin. Dena dela, amua hori bada, betor.

Amuak gako dira sarri. Ez da erraza poesia irakastea, marko teorikotik aldenduta.
Ez, horrexegatik dira adibideak hain eraginkor. Literatura testuliburutik bakarrik irakastea alferrik da. Gainera, ikasturtea dena lantzeko laburregia da. Poesiak ozen irakurrita ez dira buruan geratzen, baina haiek entzunez zein gustura senti daitekeen ezagutzea detonatzaile izan daiteke, olerkiaren ingurukoak ezagutzeko interesa pizteko. Ez diot zerrendak eta informazioa ikasteak balio ez duenik, baina nago abiapuntua beste bat izan beharko litzatekeela, ikasleen arreta erakarriko baldin bada.

Norberak maite duena idaztean ere jaso zenuen paperean hezkuntza alorreko eskarmentua. Lan hark, baina, ez zion poesiari bete-betean heltzen.
Poesia ageri zen, baina solasaldiak eta gogoeta ziren nagusi. Gogoetak aste batetik bestera irakurtzen genituen, eta eskoletan solasaldiak egin. Iritzi kritikoa lantzeko bidea zen. Hori bai, berbaldi haietatik ere sortu zen interesa, zeharka bazen ere.

Ikasleei proposatu zenien euskal idazleen zerrenda, azken obran ageri dena, izugarria da: klasikoetatik garaikideetara, mende bateko literatur bidaia.
Eta hainbat izan ziren beraien idazle aukeraketagaz eroan nituen ezusteko atseginak. Ez nuen uste Pizkundeko idazlerik hautatuko zutenik, eta Lizardi nahiz Lauaxeta hartu zituzten batzuek, baita Bitoriano Gandiaga mendatarra ere. Lehen biak aipatuak nituen eskoletan, baina ez nintzen ailegatu Gandiaga lantzera. Testuliburuetan izan ezik, pentsatzen nuen Gandiaga erabat ahaztua zegoela, baina hara hor ustekabeko sorpresa ederra.

Denbora falta izan ohi da beti irakurketa bazter uzteko argudio sortaren podiumean.
Halaxe esaten didate ikasle askok. Dena dela, ikasleen artean irakurle amorratuak egon badaudela aldarri egin gura nuke. Astirik ezaren aurrean, azken horiek besteek egiten ez dutenean irakurtzen dute: oporretan.

“2020ko urrian ekin genion Mundakako irakurle taldeari, eta badira hasieratik eusten dioten kideak”

Nolakoa da Mundakako irakurle taldea?
2020ko urrian ekin genion bideari, eta badira hasiera-hasieratik eusten dioten partaideak. Aurten, hamasei gara. Batzuk bertokoak dira, baina kanpotik datozenak ere badaude; bi, adibidez, Lezamatik etortzen dira. Busturia, Bermeo zein Gernika-Lumotik ere badatoz. Bilbotar bat ere eduki izan dugu taldean. Saio elebidunak egiten ditugu, kargutu bainintzen, talde elebiduna ez balitz, erdaldun irakurleek ez luketela inondik inora euskal literaturarik irakurriko. Itzulitako obrak baliatzen saiatzen naiz, baina, hori posible ez denean, liburu alternatiboak proposatzen ditut.

Obren nahiz egileen gaurkotasuna eta elebitasuna uztartzea ez da erraza izango.
Gaitza da, ze, euskaraz argitaratutako liburu asko eta asko ez dira itzultzen; ez, behintzat, argitaratu eta atoan. Generoen aniztasuna bermatzen ere saiatzen naiz. Poesia, narratiba, antzerkia, gogoeta… denetarikoak jorratzen ditugu. Formatuei dagokienez, beste hainbeste: azken saioan, Bernart Etxepareren Linguae Vasconum Primitiae musikaren prismatik abiatuta landu genuen.

Eneritz Artetxe: "Lan ironikoa da, umore keinuak ditu, nahiz eta oinarrian tragedia historiko bat izan"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-20 10:00:42

“Eta gizon orok, ondo nahi badu bizi, hobe du bere buruarengan konfiantza izan eta kontzientziarik gabe bizitzen ikasi”. Ricardo III eta ni antzezlaneko lehenengo ekitaldiko laugarren eszenan entzuten den esaldia da hori, eta horrek kolpean jartzen du ikuslea obraren muinean: boterearen eta moralaren arteko talkan. William Shakespeareren Richard III tragedia historikoa oinarri hartuta, Ricardo III eta ni obra sortu dute Horman Poster eta Dxusturi Teatroak, galdera desorosoak mahai gainean jarriz: zer da zilegi boterera iristeko? Ba al dago mugarik anbizioarentzat? Non hasten da, eta amaitzen da, kontzientziaren pisua?

Eneritz Artetxe aktore gernika-lumotarra da obraren idazketa dramatikoa egin eta oholtzara igoko den aktoreetako bat, eta jakinarazi du proposamenak ez duela Shakespearek idatzitako istorioa bere horretan kontatzen: harekin jolastu, deseraiki eta gaurkotzen du. Umorea, ironia eta hausnarketa nahastuta, ikusleari pentsarazten dio, eta, horretarako aukera izango dute bihar, 19:00etan, Gernika-Lumoko Lizeo Antzokira bertaratzen direnek, bertan erakutsiko baitute antzerkia.

Non du jatorria obrak?
Antzerkiaren oinarrian William Shakesperareren Richard III obra dago, baina ikusleei abisatu nahi diet antzezlanean ez dutela obra hori ikusiko, hori tragedia historiko bat delako, zeinetan 50 pertsonaia baino gehiago agertzen diren, eta ezinezkoa zen guretzat horrelako zerbait egitea. Baina guk testu horrekin jolastu eta hausnartu dugu. Horretarako, Shakespeareren literatur obrako eszena batzuetako laginak hartu ditugu, eta Xabi Payak ederto itzuli ditu. Ze, Shakespeare itzultzea beti da erronka bat; hainbat gauza menperatu ebhar dira: literaturaren aberastasuna, bertso egitura, antzerki izaera… Eta Xabik bertsoen erritmoa menperatzen du, antzerkiarekin ere badu lotura, eta ingelesetik itzultzeko gai izan da, eszenak modu oso politean egokituz.

50 dira literatur obran agertzen diren pertsonaiak, baina zuek hiru. Oinarria Shakespeareren lana da, baina harago joan zarete.
Hiru pertsonaia nagusi gara. Hiru Shakespearen zale, hiru zoro. Eta bere laneko eszenak erabili ditugu berak idatzitako mundu hori egungo errealitateagaz konektatzeko eta hori euskal kulturagaz ere lotzeko. Baina, hausnarketa horiez guztiez gain, gure eszena propioak ere eraiki ditugu. Eta hori apustu bat izan da. Ez dugu esango komendia denik, ez dakit nola sailka daitekeen obra, baina jendeak barre egiten du. Ze, lan ironikoa da, umore keinuak ditu, eta publikoak gozatu egiten du, nahiz eta oinarrian tragedia historiko bat izan.

Politikaz eta botere goseaz hitz egiten duena lana da. Asko dira ikuskizunak mahaigainean jartzen dituen galderak. Horiei buruz hausnartzera gonbidatu nahi dituzue ikusleak?
Bai, obrak berak ere horri buruz hitz egiten du. Sekulakoa da. Shakespeare asko zentratzen da manipulazio politikoan. Obra guztian ikus daiteke protagonistak zelako manipulazioak, krimenak eta hilketak egiten dituen boterera iristeko. Publikoari argi adierazten dio bere asmoa, eta ikus-entzuleek bereizi egiten dituzte haren trikimailuak. Ikusi egiten da nola garatzen duen bere helburua. Eta, hori, gaur egun ere ikusten dugu, egunero egunkarietan. Baina hemen argi eta garbi azaltzen da.

Manipulazio politikoa bakarrik lanzen du?
Ez. Manipulazio intimoa ere lantzen du obrak. Feminismoak dioen bezala, intimoa politikoa da. Obran argi ikusten da: bai gobernatzeko jendea manipulatzen duelako, bai bere bizitza pertsonalean gauza bera egiten duelako, emazte bat behar baitu boterera ailegatzeko.

Moralaren auzia ere mahai gainean dago.
Bai. Moralik ez daukan protagonistaren bidea erakusten du. Eta zalantzan bat helarazten die ikusleei: moralik ez duenak edozer egin lezake? Edozer da zilegi boterera ailegatzeko? Eta behin horrelako jarrera izanda, ez al dago ordainik? Galdera horiek mahaigaineratzen ditu, eta guk hori hartu eta gure hausnarketa egiten dugu, umoretik.

Obra idatzi zenetik gaur egunera arteko ibilbidea eta denbora luzea da. Baina gaur egun pil-pilean dauden kontuak lantzen ditu, beraz.
Sekulako gaurkotasuna dauka, ze jantziak bakarrik aldatuz gero, egungo egoera ikus dezakegu. Ez duzu ezer aldatu behar. Izan ere, Shakespeare idazle bikaina zen, eta jakin zuen harrapatzen eta erakusten gizakiongan betidanik egon diren gatazkak, arketipoak, psikologia motak, funtzionatzeko erak… irakurleak harrapatzeko gaitasuna zuen, eta lan honetan Shakespearek gizakiaren betiko gatazkak harrapatu zituen: botere gosea, manipulazioa, inpunitatea… Historiak erakusten digu historia ziklikoa dela, gai horiek beti egon direla hor, eta gauzak errepikatu egiten direla. Horregatik dira klasikoak klasiko: humanitatean intrinsikoa den zerbait lantzen dutelako.

Nola jaio zen proiektua?
Uda zen, eta Igor de Cuadrak —obraren zuzendariak— proposatu zidan Shakespeare irakurtzen hastea, gero zerbait egiteko. Ni zalea naizenez, bere bere obrak irakurtzen hasi nintzen. Baina ez nuen Richard III ezagutzen. Esaldi bat bakarrik ezagutzen nuen: ‘zaldi bat, zaldi bat nire erreinuaren truke’. Besterik ez. Nire ingurukoek ere ez zuten ezagutzen; bai, ordea, Romeo eta Julieta, Hamlet edo Macbeth. Eta liburu honek inpaktatu egin ninduen, pertsonaiek inpaktatu egin ninduten, ze hori zela egun gertatzen ari zena pentsatu nuen, eta hortik abiatu ginen.

Eta zelakoa izan da ikusleen erantzuna?
Harrigarria. Nik ez nekien komedia izan zitekeenik. Estreinatu genuenean konturatu ginen jendeak barre egiten zuela eszena askotan, batez ere euskal kulturagaz eta gure errealitateagaz egiten ziren loturetan. Jendeak oso ondo hartu du, eta, esango nuke, istorioa modu arinean kontatzen dugulako gustatu zaiola jendeari, batez ere gazteei. Erreakzioak oso onak izan dira, eta antzerkia ez zaie pisutsua egin; alderantziz, arina eta dibertigarria iruditu zaie.

Klasikoetara hurbiltzeko zubi lana ere egiten du obrak.
Bai. Gero eta gutxiagok ezagutzen dituzte klasikoak; sortzaileak bai, baina testuak ez. Horrelako lanek hurbilketa modura balio dezaketela uste dut. Lotura horiek errazten ditu, ze hizkuntza barrokoa denez, zaila da egungo errealitateagaz konektatzea. Gainera, azaletik Ingalaterran gertatutako zerbait dela ematen badu ere, azken finean egungo gauzez hitz egiten duen obra da. Eta zubi lan hori egitea positiboa izan dela esan digu jende askok, lan hori ez zutela ezagutzen, eta gehiu antzerkiak eskaini dielako obra hori egungo errealitateagaz lotzen.

"Uda sasoian eta maila fisiko handian itzultzea espero dut"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-19 13:36:01

Hartu eta eman. Eman eta jaso. Jaso eta itzuli. Xabier Barandika Olearena erresilientzia istorioa da nonbait. Kirol bizitzaren heldutasunean bete-betean sartuta, belauneko lesio bati aurre egin behar izan zion bere gailurrean, duela urte bi. Aurtengo Eusko Label Winter Seriesaren finalaurrekoan, berriz, olekranon hezurra puskatu zuen. Edozelan ere, aurrelari gernika-lumotarra dagoeneko kantxara bueltatzeko eguna noiz ailegatuko zain dago.

Zelan zaude?
Nahikoa ondo. Ebakuntza osteko lehenengo egunak oso gogorrak izan ziren, baita Winter Seriesaren finala harmailetatik ikusi beharra ere. Dena dela, hobetzen ari naiz: bidean nago.

Kolpea jaso zenuen unean imajinatu al zenuen lesioaren dimentsioa halakoa izango zenik?
Jokaldi bizkorra izan zen. Pilotakada jasotzean, trizepsean igarri nuen min handiena, baina kolpea giharretan eman zidatela pentsatu nuen. Lurretik altxatzean kargutu nintzen ukondoa odoletan neukala, eta orduan larritu nintzen gehien: zesta-puntako pilotek zauria sortzen dutenean, hezurra kolpatu dutelako izan ohi da.

“Zorionez, diziplina handia dut entrenatzerakoan eta, orain, berreskuratze lanekin”

Askotan ikusi al duzu istripuaren errepikapena?
Egia esan, ez; buelta larregirik ez ematen saiatu naiz. Gogoan dut ni neure tokian, lauko koadroan, nintzela. Goitiarekiko abantaila nuen, hark bederatzi eta erditik eroan behar baitzuen pilota. Finalerdia hamabina berdinduta egonik, ez zuen jokaldia entregatu gura izan, eta apur bat arriskatu zuen. Orduan etorri zen istripua.

Ondorio ez oso larridun istripu arriskutsua.
Zorionez, bai. Arriskuaren inguruan hausnartu beharra dugu: zesta-puntaren abiaduraz eta pilotaren inpaktuaz kontziente izan behar gara, arriskatzean. Esaterako, Ameriketan, egunero jokatzen denez, ez da hainbesterainoko arriskurik hartzen.

Belauna izan zen lehenik; ukondoa, orain.
Lesio gogor bi izan ditut, une gozo bitan. Zorionez, diziplina handia dut entrenatzerakoan eta, orain, berreskuratze lanekin. Burugogorra izatea neure alde dut.

Lanketa psikologikoa ere berreskuratze horren zati da?
Noski. Buru aldetik, lehen lesioak asko eragin zidan: berria zen niretzat. Gainera, lehen unetik jakitun nintzen zortzi hilabetetik gorako prozesua edukiko nuela aurretik, alegia, denboraldi osoa zaborretara joango zitzaidala. Beraz, mentalki gogor eusteko, errutina bat sortu behar izan nuen, eta harekiko oso fidel mantendu.

“Pilotarien maila zein partiduen joko aldetik, aurtengoa orain arteko Winter Seriesik politena izan da”

Pilotakada zuk jaso zenuen, baina Goitiarentzat ere ez zen inondik ere aste samurra izan.
Ulergarria da. Nigatik arduratuta dago, eta ardura horregatik oso eskertuta nago; adiskide ona dut.

Berriro kantxaratu ez ezik, azken tantoa biribiltzeko gai ere izan zinen.
Lehen pilotakadek ez zidaten oinaze handirik sortu, baina, lehen errebeskadan, ukondoan krakada igarri nuen. Hamalauko berdinketagaz, argi neukan hezurra apurtuta neukala. Zurbil nengoen, erabat zorabiatuta. Hori bai, Goitia eta Lekerika beharbada apur bat despistatu zituen istripuak, eta azken tantoa egitea lortu nuen.

Nolako Winter Seriesa izan da 2025/2026koa?
Tentsio une handiak izan ditu: Goitiaren kolpea, neurea, Zalantzen Txokoaren polemika, Imanol Lopezen agurra, Aritz Erkiaga eta Ion Ibarluzea hautagaiak kanporatzea, eta abar. Pilotarien maila zein partiduen joko aldetik, aurtengoa orain arteko Winter Seriesik politena izan da. Ikusleek gogotik gozatu dute, asko izan baitira hirugarren setean eta launa berdinduta amaitu diren neurketak.

Lagako aurkezpenean, Basquegaz jokatuko zenuela jakitean, hautagaitzat al zeneukan zure burua?
Pozarren hartu nuen bikote kateaketa. Finalera heltzeko bikote faboritoetako bat izan gintezkeela pentsatu nuen. Izan ere, Basquek atzelari bati eskatzen diodan guztia dauka: jarrera, nortasuna, lanerako borondatea eta dominantzia. Gugaz batera, Goitia-Lekerika, Sorozabal anaiak eta Urreisti-Lopez bikoteak neuzkan hautagaitzat.

Nor hobeto finalaren erradiografia egiteko, zu baino.
Johan Sorozabal izan zen galdera ikur bakarra: aspaldion, bidaia asko egin ditu Daniara, eta finalerdietan ikusi zen ez zegoela unerik onenean. Hark nola erantzungo zuen jakin gura genuen denok. Goitiak txapelketa aparta egin du; Lekerikak, aldiz, zesta-punta eskoletan defentsa lana zelan egin irakasteko modukoa. Mundiala. Lapurtarrek oso serio jokatu zuten: Johan behar zenean baino ez zen erremateetara sartu, hotz aritu zen. Oro har, final ederra izan zen, hirugarren seta barne.

“Uste dut Jokalaririk Onenaren Saria finalistaren batentzako gordea dela; Basqueri emango nioke nik, zalantza barik”

Bikotekidea eta herrikide zein adiskidea, aurrez aurre. Zeinen alde zeunden?
Egunean bertan, oso urduri nengoen. Galtzaileak, edozein izanda ere, pena emango zidala argi neukan. Lekerikak, bere defentsa biribila tarteko eta jokatutako hirugarren finala izanik, merezi zuen. Era berean, Basqueren jokoa gogor kritikatu da lehia osoan, baina ni Winter Series itzela jokatu duelakoan nago.

Txapelketako Jokalaririk Onenaren Saria jaso zenuen. Kontsolamendua al da?
Ez. Oso eskertuta nago, baina nire tokia finala zen. Hain zuzen, uste dut sari hori finalistaren batentzako gordea dela. Nik Basqueri emango nioke, zalantza barik.

Nola eragin dizu Lopezen agurrak?
Pena handiz hartu dut. Finaletik kanpo geratu arren, goi mailan erretiroa hartzea zer den frogatu du. Tamalez, ezin izango dut beste nonbait beragaz batera jokatu. Pilotari handia da zumaiarra, eta bai Jai Alairen, bai zesta-puntaren historia liburuetan gordetzeko moduko ekarpena egin duena. Bere hutsunea erraldoia izango da, benetan uste baitut gaur-gaurkoz oraindik kantxetan dagoen atzelaririk onena dela.

Hurrengo urteko Winter Seriesa buruan bueltaka dabilkizu?
Burua udan jarria dut; uda sasoian itzultzea eta, ez hori bakarrik, maila fisiko handian itzultzea espero dut. Horretarako lanean nabil jadanik. Ipar Euskal Herriko txapelketez gozatu nahi dut, iaz ez bainintzen oso fin ibili bertan. Hortaz, badut arantzatxo bat sartuta.

“Jai Alain eta etxekoen aurrean nagusitzea helburu ederra litzateke”

Eta arantzatxo hori ateratzeko bidea zein da?
Lana, lana eta lana. Kantxaz kanpoko berreskuratze lana garrantzitsua da, baina funtsezkoena ahal bezain lasterren frontoira sartzea da. Medikuek horretarako baimena ematean, atoan kantxaratuko naiz. Errehabilitazio bide progresiboa egin beharko dut. Gimnasioan nabil egun, baina korrika hasteko eta, jarraian, pilotalekura sartzeko irrikan nago. Jomuga ez da udan itzultzea, udan egungo maila fisikoagaz itzultzea baino.

Gernikako Grand Slama irabaztea errebantxa polita litzateke.
Beti falta izan zait zerbait, etxeko txapelketak irabazteko. Jai Alain eta etxekoen aurrean nagusitzea helburu ederra litzateke, bai.

"Bermeok duen xarma berezia hitzez islatu nahi nuen eleberrian"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-13 10:53:20

Jon Azkueta Bermeon bizi den idazlea da, eta Las Trece Caracolas eleberriarekin irakurleen arreta bereganatu du, wattpad plataformetatik liburuetara salto eginez. Isiltasunez, erritmoz eta irudimenez josita, egilearen unibertso pertsonalera hurbiltzeko aukera ematen du istorioak: Bermeora hurbiltzekoa, hain zuzen. Thriller bat idazten duen lehenengo aldia izanik, «pozik» dago orain arteko emaitzarekin. Bere lanaren atzean dauden inspirazioez, idazketa-prozesuaz eta literaturak bere bizitzan duen lekuaz hitz egiten du, hitzen bidez eraikitako mundu horren gidari bihurtuz.

Noiz eta zelan piztu zitzaizun idazteko grina?
Berez txikitatik sortu izan ditut istorioak, baina zaletasun gisa. 13 urterekin, eskolan ere idatziak lantzen hasi ginen, eta, horrela, idazketan gero eta gehiago murgiltzen hasi nintzen. Hori izan zen abiapuntua, eta hortik aurrera interneten istorioak argitaratu izan ditut, wattpad plataforma batean.

“Duela urte askotatik, egunero idazten dut, eta zortea dut; izan ere, badaukat denbora horri eskaintzeko”

Zeintzuk izan ziren zure erreferente literarioak?
Erreferente literario asko izan ditut eta baditut oraindik ere, baina oinarrizko erreferente bat Agatha Cristie izan da niretzat. Berari esker hasi nintzen misteriozko eleberriak irakurtzen, eta mundu horretan gehiago sartzen. Beste bat aipatu behar izatekotan, Stephen King esango nuke; asko irakurri izan ditut beti bere liburuak.

Zein leku dauka idazketak zure eguneroko bizitzan?
Esango nuke nire bizitzaren %90 idaztea dela gaur egun. Duela urte askotatik, egunero idazten dut, eta zortea dut; izan ere, badaukat denbora horri eskaintzeko.

Orain arte istorioren bat zein beste idatzita duzula aipatu duzu.
Hori da. Esan bezala, 13 urte nituenetik sortzen ditut istorioak, horiek wattpad plataformetara igoz. Argitaratutako lehenengo istorio arrakastatsua Huyendo del Vicio izan zen: astero kapitulu berri bat argitaratzen nuen Internet bidez irakurtzeko. Horrekin, plataforma horrek eskaintzen zuen sari bat irabazi nuen, eta milioi bat irakurleko komunitatea ere osatu nuen.

Nola sortu zen Las Trece Caracolas-en ideia?
Nire bizitza nolabait islatuko zuen eleberri bat idatzi nahi nuen. Nahiz eta izatez Usansolokoa izan, orain, Bermeon bizi naiz. Hortik dator pasartea Bermeon kokatzearen ideia. Gainera, misteriozko zerbait idatzi nahi nuen, ordura arte idatzitakotik aldendu, thrillerrarekin ausartu. Arrisku puntu bat ere izan du eleberri honen argitalpenak, ze, nik dagoeneko irakurle komunitate sendo bat daukat atzean, gehienbat gaztetxoez osatuta dagoena, eta eleberri hau orain arte idatzitakotik aldentzen denez, beldur puntu bat izan dut nire baitan. Harrera ona izango ote zuen edota nire irakurle taldearen gustukoa izango ote zen ikusteak kezkatzen ninduen.

Eta, zelakoa izan da harrera?
Momentuz, oso ona da. Egia da urtarrilean argitaratu zela, eta oraindik ez dela denbora asko pasatu. Baina ondo doa; pozik nago eta argitaletxea ere bai.

Izenburua oso iradokitzailea da. Zer sinbolizatzen dute istorioaren barruan hamahiru karakolek?
Spoiler handirik egin gabe, esan dezaket pertsonai nagusiekin lotura oso estua daukatela hamahiru karakolek. Garrantzia handia dute eleberri guztian zehar, eta istorioaren nondik norakoa iradokitzeko tresna izan daitezke.

Bermeon kokatzen da eleberria; zergatik?
Sortu izan ditudan istorio guztiak kokatu izan dira nirekin nolabaiteko lotura daukaten tokietan; hurbiltasuna ematen duela uste dut. Nahiz eta idatzitako guztia fikzioa izan, Bermeoko kokapen erreal asko erabili ditut inspirazio iturri gisa. Gainera, uste dut Bermeo leku oso aproposa izan daitekeela mota honetako istorioetarako. Bi alor nagusitzen dira eleberrian: misterioa eta amodioa. Eta, biak ala biak lantzeko leku aproposak daude Bermeon, eta oso erraza egin zait horiek lantzea eta elkarren artean uztartzea. Bermeok badauka bere xarma, eta nolabait xarma berezi hori hitzez islatu nahi nuen eleberrian.

“Nahiz eta eleberria gazteleraz izan, euskarazko hitzak sarri agertzen dira pertsonaien arteko elkarrizketetan-eta”

Herri-giroa lantzeko, oroimen pertsonalera edo dokumentazio-lanera jo zenuen gehiago?
Esango nuke bietaz baliatu nintzela. Bermeon bizi naizen arren, ez naiz jaiotzaz hemengoa, eta beraz, ez ditut ezagutzen beste edozein herritarrek ezagutzen dituen izkina edo kondairak. Horiek ezagutzeko, Internetez zein bertako bizilagunez baliatu naiz. Baina, nire bizipen propioek ere izan dute pisua, zelan ez. Uste dut bien arteko nahasketaren emaitza izan dela eleberrian landutakoa.

Zure ustez, Bermeo ondo ezagutzen duen irakurleak beste modu batean irakurriko du istorioa?
Ziur. Eszenografia edota tokiak ezagutzen dituzunean, liburu bat hartzeko modua desberdina da. Bermeotar batek bere buruan liburuaren filma sortuko du, aipatutako toki eta esaera gehienak ezagutuko baititu. Uste dut horrelakoetan gehiago heltzen dela istorioa irakurleengana. Bermeotarrei diot, baina orokorrean, eskualdeko edonori zein hemen bizi den edo bizi izan den edonori ere helduko zaiola uste dut. Gainera, nahiz eta istorioa gazteleraz izan, euskarazko hitz eta zatiak sarri agertzen dira, pertsonaien arteko elkarrizketetan-eta. Azken finean, eskualde euskaldunean kokatzen da Bermeo, eta bere xehetasun garrantzitsuenetarikoa hizkuntza da; euskara. Nahitaezkoa zen eleberrian euskarak nolabaiteko presentzia izatea, beraz.

“Esan dezaket idazten jarraituko dudala, eta dagoeneko banabilela beste eleberri bati bueltak ematen”

Etorkizunera begira jarri zara?
Zaila da esatea, eleberri hau oraintxe bertan argitaratu dudanean. Baina bai, esan dezaket idazten jarraituko dudala, eta dagoeneko banabilela beste eleberri bati bueltak ematen eta horren lehenengo zirriborroak idazten.

Eta, helbururik finkatu diozu zeure bururi?
Helburuak? Bide honetan jarraitzea eta ibilbide hau pausoz pauso garatzeko gai izatea da nire asmoa. Buruan bueltaka daukadan istorioari hitzak jarri nahi dizkiot, eta hori ere argitaratzeko aukera izatea jarriko nuke, agian, helburu gisa. Baina, orokorrean, bertoko tokiak esploratzen jarraitu nahi dut, misteriotik eta literaturatik. Hori da etorkizunari eskatuko niokeena, eta idazten ditudan horiek harrera ona izatea, noski.

"Profesionalen artean tokitxoa dudala frogatzeko prest nago"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-04 15:51:51

Ziztu bizian doa goi mailako kirola eta, batik bat, txirrindularitza. Atzo hasiberriak zirenak promesak dira egun; promesak zirenei, berriz, Tourra hogei urtegaz irabazteko eskatzen zaie. Abiadura haizete horren “arduraz” da Markel Aranaz Seko, baina ardura baino handiagoa du “ilusioa”. Mendatar ziklistak gazte mailatik profesionaletara zuzenean egin du jauzia, 23 urtez azpikoen maila saihestuta. 2026an Movistar Academy Teamen koloreak defendatuko ditu, Movistar Team goi mailako etxearen talde filialarenak, alegia.

Nondik datorkizu bi pedalekiko zaletasuna?
Ziklismoa familiatik jaso dudan oinordetza da, etxetik datorkit: batetik, aita txirrindularitzaren zale amorratua izan da betidanik; osaba, bestetik, ziklokrossean gauza handiak egindakoa da. Esan daiteke, oinez ikasteagaz batera, bizikletan ibiltzen ikasi nuela. Busturiko Txirrindulari Elkartean egin nituen nire lehen urratsak, eta ostean, Urdaibai Txirrindulari Eskolara pasatu nintzen. Gazte maila Baque taldean egin nuen gero, eta orain, zuzenean profesionalen artean aritzera igaroko naiz, Movistar Academy Teami esker.

Konpetizioa, hortaz, beti izan duzu begiz jota.
Bai. Kategoria ia denetatik pasatu naiz, umea nintzenez geroztik. Urteek aurrera egin ahala, eskarmentu handiagoa eta emaitza hobeak lortzen joan naiz. Nire helburu handiena profesionalen artean lehiatzea izan da, oso gaitza dela jakinik ere. Beraz, mailaz igotzea betetako ametsa da, eta profesionalen artean tokitxoa dudala frogatzeko prest nago.

Zure urte egunean iritsi zitzaizun Sebastian Unzue kirol arduradunaren telefono deia.
Halaxe da. Ez dut urtebetetze egun hura berehalakoan ahaztuko. Proposamena egin zidan lehen unetik oso argi izan nuen nire erantzuna baiezkoa izango zela, tartean behar handia egin beharko dudan jakitun izanik ere.

“Abenduko talde egonaldian kargutu nintzen Movistarren egituraren handitasunaz”

Zer aurkitu duzu taldeagaz izandako lehen hartu-emanean?
Abenduan, Gabon sasoia orduko, aste bi inguruko lehen kontzentrazioa egin genuen; bertan, Academy edo garapen taldea World Tour edo goi mailakoagaz batera bildu zen. Munduko ziklistarik onenetako zenbaiten aldamenean egoteko aukera eduki nuen. Egonaldi hartan kargutu nintzen Movistarren egituraren handitasunaz eta geure alde lan egiten duten beharginen kopuruaz.

Argazkia: Movistar Academy Team.

Hain handia al da kalitate eta dimentsio jauzia?
Izugarria da, batez ere, 23 urtez azpikoen maila ekidin dudala aintzat izanda. Gazte mailako talde batek hamar edo, gehien jota, hogei lagunez osaturiko taldea eduki ohi du. Orain, aldiz, ehundik gora lagun daude lanean. Konturatu naiz errepidean egiten dugunak eragina duela beste hainbaten beharrean.

Ardura puntu bat lepotan, hortaz.
Ardura hortxe dago, baina ilusioa handiagoa da. Azken batean, gugatik dena ematen duten lantaldeko kideei beraien beharra bueltatzeko modurik onena errepidean emaitzak lortzea da. Horrexetarako prestatzen ari gara.

Zelan helduko diozu 2026ko aldiari? Zer eskatu dizute?
Ezer espezifikorik ez. Taldeak eskatutakoa eta nik neure buruari exijitzen diodana bat datoz: ahal bezainbeste ikastea, maila berrira doitzea, taldekideei laguntza ematea eta gogor lan egitea.

Egutegiari buruzko zertzeladarik aurreratu zenezake?
World Tourrekoak ez diren zenbait lasterketatan, Academyko kideek lehen taldekoekin batera parte hartzeko eskubidea dute. Horrenbestez, esango nuke profesional mailako lehen pedalkadak nagusiekin emango ditudala, hilaren 25eko Valentziako Klasikoan; alde horretatik, jauzia oso handia izango dela aurreikusten dut. Valentzian eta Mallorcan aritu ondoren, martxoaren 20ra bitartean, kalitatezko entrenamendu bloke bat egingo dut, ondoren klasiko garrantzitsuenen sasoia hasiko baitugu. Aipatutako egunean, Katalunian, Classica Terres de l’Ebre lasterketa lehiatuko dut. Hortik aurrera, urteak aurrera egin ahala eta kide bakoitzaren maila azaleratzen doan heinean, jomuga espezifikoak zehazten joango gara.

Valentzian eta Mallorcan ez duzu debut errazik topatu.
Lehen bi lasterketak oso gogorrak izan dira. Classica Comunitat Valenciana egun bakarreko klasikoan Coll de Rates mendatean sufritzea tokatu zitzaidan lehenik, eta haize babesekin, amaieran. Mallorcako Challengeko azken proba, Trofeo Palma, leunagoa izan zen, desnibel aldetik, baina ez tentsioari zegokionez. Ibilbidearen hasieran erokikoa izan, eta berriro tropelera sartzeko berotu ederra hartu behar izan nuen. Amaierako barrutian, taldekideei laguntza ematen saiatu nintzen. Biak esperientzia oso politak izan dira, eta, aurretiaz jakinagatik ere, profesionalen abiadurak asko harritu nau.

“Ziklokrossa izugarri maite dudan modalitatea da, baina aurten bazter uztea erabaki dugu”

Bidaiatzea ere motibazio iturria izango da, ezta?
Noski. Iaz Belgikan zein Frantzian konpetitzeko aukera eduki genuen, baina orain, telebistan ikusi izan ditugun lasterketetan parte hartu ahalko dugu. Bisitatuko ditugun herrialdeak gehiago izango dira, eta, noski, hori ere erakargarria da.

Ziklokrossean ere ibilitakoa zara.
Bai. Izugarri maite dudan modalitatea da, baina aurten bazter uztea erabaki dugu. Neguan, esplosibitatea lantzeko, lasterketaren bat edo beste lehiatzea planteatu nuen taldeagaz batera, baina azkenean aukera hori alboratu egin genuen, niretzat garrantzizkoenak ziren iraupen luzeko saioak egitea lehenetsita.

Orduak eta orduak jesarleku gainean, hortaz.
Bai, gehienbat. Orain arteko iraupen entrenamendurik luzeena lau ordu eta erdikoa izan da; orain, berriz, sei ordu ingurukoetara egokitzea tokatzen zait.

“Garapen taldeak txirrindulari gazteen ikasketa prozesurako egitura aproposak dira”

Garapen taldeak boladan daude; geroz eta gehiago dira egitura filialak sortzen dituzten talde handiak.
Bai. Badirudi afizionatu edo 23 urtez azpikoen maila ordezkatzeko bidean dela. Finean, garapenekoak ere talde profesionalak dira, baina World Tourretik beherako egutegia lehiatzen dute. Txirrindulari gazteen ikasketa prozesurako egitura aproposak dira.

Nazioarteko elite edo afizionatu mailako proba batzuetan ere parte hartuko al duzue?
Zenbait herrialdek aukera hori eskaintzen dute, besteak beste, Frantziak.

“Helburua egoera guztietan lehiakor agertzeko gai izatea da”

Zelan definituko zenuke zure txirrindulari profila?
Igoerak gustuko ditut, ziklista arina bainaiz; beheranzkoan ere eroso ikusten dut neure burua, ziklokrossak emandako teknikari esker. Eremu leunean hobetzea da, horrenbestez, gehien lantzen ari naizen alderdia. Helburua egoera guztietan lehiakor agertzeko gai izatea da.

Eta nolako lasterketak egokitzen zaizkizu hoberen?
Desnibel metatu handia dutenak: mendate asko dituzten eta puntako abiadurak hainbesterainoko esangurarik ez duen lasterketetan kokatzen dut hoberen neure burua.

Argazkia: Movistar Academy Team.

Prestakuntza aldetik, jauzi handia sumatzen ari al zara?
Bai, hori hasieratik igarri dudan aldaketa da. Bost eta sei orduko saio luzeak egiten ari naiz, intentsitatedun tarteekin eta serieekin. Bizikleta gainean egiten ari naizen ordu kopurua da orain arteko alderik garrantzitsuena.

Badirudi txirrindularitza datuen inguruan lerratzen ari dela, gazte-gaztetatik hasita. Zenbakien ala sentsazioen zalea al zara?
Datuei jaramon egitea gustuko dut, bereziki, entrenamenduak bukatu ostean. Hori bai, aitortzen dut, gorputzaldi txarragaz entrenatzea tokatzen zaidanean, zenbakiei erreparatzea ez dela hain atsegina izaten. Oro har, nork bere burua ondo ezagutzea eta gorputzaren sentsazioak egoki interpretatzen jakitea ezinbestekoa da: datu eta sentsazioen arteko orekan datza goi mailako errendimenduaren gakoa.

“Gorputz bakoitzak bere istorio propioa du, eta, ondorioz, denbora gehiago edo gutxiago behar du egokitzapena egiteko”

Txapeldun handien adina ere geroz eta gazteagoa da: oso gaztetatik bizimodu profesionala dute kirolariek, eta emaitzak ere goizago heltzen zaizkie. Presiorik sortzen al dizu horrek?
Dena neurtuagoa dago, eta dena gaztetatik. Asko eta asko dira gazte mailatik profesionaletara zuzenean jauzia egin dutenak; ikusteko dago hori guztiz onuragarria izango ote den. Gorputz bakoitzak bere istorio propioa du, eta, ondorioz, denbora gehiago edo gutxiago behar du egokitzapena egiteko.

Heltze prozesu geldoagoa dutenek, baina, geroz eta zailago dute jauzia egitea, gurpil bien industria ziztu bizian baitoa.
Bai. Dena dela, oraindik badira etorkizuneko fitxaketak egiterakoan begiak afizionatu mailan ipintzen dituzten taldeak. Askok uste dute profesional mailako garapen taldeek afizionatu maila ordezkatuko dutela, baina kategoria horrek oraindik esangura handia du: profesionaletara igarotzeko plaza egoki askoa dira oraindik.

“Ohore handia da Pello Bilbao, Jon Barrenetxea, Txomin Juaristi eta Ander Okamika moduko eskarmentudun ziklistengandik ikastea”

Familiaz harago, inguruan badituzu txirrindularitza profesionalaren inguruko bestelako erreferenteak ere.
Bai. Pello Bilbao, Jon Barrenetxea, Txomin Juaristi eta Ander Okamika moduko eskarmentudun ziklistekin entrenatzeko aukera dut, hurbil bizi baikara. Niretzat ohore handia da beraiengandik ikastea. Gomendio ugari eman dizkidate, batez ere, profesionaletara zuzenean jauzia emateko erabakia hartzerakoan. Luxu itzela da haiekin kilometroak elkarbanatzea; asko dut ikasteko.

Argazkia: Movistar Academy Team.

Ikasketak eta goi mailako ziklismoa ezkondu al daitezke?
Berez, bai. Nire kasuan, aurten burua txirrindularitzan erabat jartzea erabaki dut, baina ikasketak ez ditut baztertu: hurrengo urteetan ikasten segitzeko asmoa dut. Arlo biak uztartzea oso gaitza da, biek ordu pila bat eskatzen dutelako; edozelan ere, ez da ezinezkoa, eta goi mailan badira horren hainbat adibide.

“Txirrindularitza eskolak gazteen formakuntzan zutabe dira”

Urdaibai Txirrindulari Eskolatik igarotakoa zarela aipatu duzu; zelan baloratzen duzu bertan egiten den formakuntza nahiz harrobi lana?
Funtsezkoa da. Txirrindularitza eskolak ziklista gazteen formakuntzan zutabe dira; txirrindularitzarako ez ezik, bizitzarako baliagarriak diren ikaspenak jasotzen dira bertan.

Denboraldi amaierara jauzia egin eta gaur bertan zuri buruzko lerroburu bat aukeratu ahalko bazenu, zein litzateke?
Markel Aranaz mendatarra lasterketaren batean inoiz baino hobeto azaldu dela. Titular horregaz konforme geratuko nintzateke.

PEDALKADA BATEAN

Txirrindulari bat?
Wout van Aert.

Mendate bat?
Bizkaiko Begiratokia.

Zein aldetatik?
Munitibarkotik.

Erreferente bat?
Pello Bilbao.

Lasterketa bat?
Itzulia.

Egun bakarreko lasterketak ala itzuliak?
Egun bakarrekoak.

Errepidea ala ziklokrossa?
Errepidea.

Iraupen eguna ala serieak?
raupenekoa.

Taldean ala bakarrik?
Taldean.

Geldialdian, barra eta gel energetikoak ala tostada eta kafea?
Tostada eta kafea; aukeran, croissanta gurago.

HITZ ETA PITZ: Libe Lopez Arandia

Busturialdeko Hitza — 2025-07-15 14:25:57

Libe Lopez Arandia arteagarra zientziaren dibulgazioa eta gizarteratzea oinarri duen Asteroideiak proiektuaren partaideetako bat da.

[IRAKURRI ELKARRIZKETA HEMEN]

"Produktuen otzarak egin, eta salmenta zuzenak egiten ditugu"

Busturialdeko Hitza — 2025-06-13 10:22:40

Bertoko produktuekin lan egiten du Iñigo Garinek. Garin Eko Produktuak Kooperazioa sortu zuen duela 11 urte. Bertoko eta sasoiko ortuariak landatzeko eta saltzeko ekindako bidearekin jarraitzen du gaur egun, bere produktuak bere kabuz zein Baserritik Gernikararen bidez salduz. Bezeroekiko harreman zuzena daukala nabarmendu du, egunez egun egiten duten etxez etxeko salmenta zuzenari esker.

Zelan hasi zinen lehenengo sektorean lanean?

28 urtez enpresa batean lanean ibili nintzen, baina krisiarengatik itxi egin zuten. Beste zerbait bilatzen hasi, eta mundu hau beti gustatu izan zaidanez, horrekin hasi nintzen. Nire afiziotik, ofizioa egin nuen.

Noiz sortu zenuten Garin Eko Produktuak? Zenbat kide zarete gaur egun?

Hilabete honetan, ekainean, 11 urte betetzen ditugu honekin. Amets nire semeak eta biok egiten dugu lan gehienbat Garin Eko Produktuak kooperazioan; kanpoko laguntzaile puntual bat zein beste edo izaten ditugu, baina batez ere nire semea eta biok gara kideak. Bertoko produktuak, sasoikoak, eskaintzen ditugu sortu genuenetik.

Sare sozialak dituzue. Erakusleiho handia al dira zuentzat?

Bai, izan daitezke. Azken batean, gure egunerokoa jendeak ikusteko modu bat da. Lauzpabost bezero lortu ditugu orain arte, adibidez, Instagrametik. Jendearengana heltzeko modu zuzena da, eta gaur egun sare sozialek duten indarra ikusita, are gehiago.

Nola eskuratu daitezke zuen produktuak?

Webgunerik ez dugu oraingoz. Gehienbat Facebooketik, edota ahoz ahoko komunikaziotik egiten dizkigute enkarguak, eta telefonoz ere bai, noski. Telebistan sarri agertu garenez, jendeak hortik ezagutzen gaitu. Horiek ezagunekin hitz egiteagatik eta gure berri ematetik lortu ditugu bezero gehienak. Baina, bai, telefonoz eskaria eginez eskuratu daitezke gure produktuak. Udazkenean, esaterako, azokaren batean zein bestean ere izaten gara, baina gutxi.

Nolako harremana duzue erosleekin?

Guk salmenta zuzenak egiten ditugu. Baserritik Gernikaraz gain, gure produktuen otzarak egiten ditugu, eta banan-banan bezeroen etxeetara eroaten ditugu eskariak. Harreman ezin zuzenagoa dugu gure erosleekin, beti. Guretzat bezeroekiko harreman hori dena da. Izan ere, horrek lehen aipatu dudan ahoz ahoko komunikazioa sustatzen du, eta beraz, erosle gehiago lortzen ditugu.

Nola baloratzen duzu Baserritik Gernikara proiektua?

Proiektu oso polita da. Ez da estilo horretako proiektu bakarra, beste herri edo eskualde batzuetan ere badaudelako horrelakoak, baina hau berezia da. Hemengo ekoizleak eta hemengo biztanleak bateratzen ditu Baserritik Gernikara proiektuak, berton sortutako produktuen alde eginez. Herria egiten duen proiektua da. Ez da proiektu komertzial bat soilik, askoz gehiago da. Eboluzio ona izan du, gainera. Pandemian jaio, eta sekulako boom-a izan zuen; gero, normalizatu egin zen. Dagoeneko herrian egonkortuta dagoen proiektua da. Horrela jarrai dezala espero dugu, eta noski, horretarako, jendea animatzen dut proiektuaren parte izatera.

«Kalitatea bilatzen du jendeak, eta guk hori eskaintzen dugu»

Busturialdeko Hitza — 2025-05-30 11:01:19

Bertoko produktuekin lan egiten du Josu Uruburu nekazari muxikarrak. 2018an ortuariak landatzeko eta saltzeko ekindako bidearekin jarraitzen du, bere produktuak bere kabuz zein Baserritik Gernikararen bidez zabalduz.

Bertoko ortuariak eskaintzen dituzu, sasoikoak, ezta?
Bertokoa eta sasoikoa eskaintzen dugu, ahalik eta kalitate onenean, gainera. Izan ere, bertoko produktuek bestelako ukitu berezia daukate. Gureak ez datoz urrutitik, produktua ez da berde dagoela batu eta ontzi batean hainbat egun igaro ostean saldu. Hemen batu eta bizpahiru egunetan saltzen ditugu.

Eta, nola eskuratu daitezke?
Telefonoz edo whatsappez egiten dute askok, baina plazan ere egoten naiz. Orain produktuen esperoan nago, baina laster hasiko naiz berriro plazara joaten.

Bertoko ekoizleei erosteak lehen sektorekoen lana aitortzen du eta kalitatea bermatzen du, ezta?
Jendearentzat baliteke errazagoa izatea supermerkatu handietara joatea, baina ez dakite produktu horiek nondik datozen, ez eta zelan landu dituzten ere. Guk, behintzat, bermatzen dugu gure produktua bertakoa dela, ahal den heinean, ekologikoa. Gainera, bertoko ekoizleei erostean, bertoko ekonomia sustatzen ari gara. Ze, zenbat eta eskaera gehiago izan, orduan eta aukera gehiago egongo da jendea bertoko produktuak eskaintzera edo lehen sektorera animatzeko. Eta, zenbat eta ekoizle gehiago batu, eskaintza ere zabalagoa izango da.

Ze, zelakoa da lehen sektoreko ekoizleen errealitatea?
Ez da erraza, baina bizimodua ateratzeko modukoa bada. Ez gara asko, baina bagaude honetan ari garenak, eta nahikoa ondo gainera. Esan daiteke gaur egun jendea hasi dela geroz eta gehiago aztertzen zer jaten duen, ze produktu erosten duen… Nabaritzen da kontzientzia aldaketa dagoela. Kalitatezko zerbait bilatzen du jendeak, eta guk hori eskaintzen dugu.

Zerk bultzatuta hasi zinen?
Ni 2018an hasi nintzen ekoizle modura lanean. Baserrian bizi naiz, baserrian jaio naiz eta etxean beti egin izan dugu lan, baina beti etxean kontsumitzeko asmoz. Hala ere, nik baso ingeniaritza ikasi nuen eta horretaz jarduten nuen, baina leku batetik bestera nenbilen, leku zehatzik barik. Nekatu egin nintzen, eta etxean lurrak genituela eta zerbait egin nezakeela ikusita, lanean hasi nintzen.

Eta, bi urte beranduago sortu zen Baserritik Gernikara. Nola baloratzen duzu proiektua?
Guretzat itzela da, zailena jendearengana ailegatzea delako. Etxean lan egin dezakegu, eta hori ingurukoei saldu, baina ez da erraza jendearengana heltzea. Ni plazara ere joaten naiz, baina horrelako plataforma batekin askoz ere jende gehiagorengana ailegatzen gara, eta guk gure produktuak ezagutzera ematen ditugu. Zenbat eta ikusgarritasun gehiago izan, orduan eta errazago ailegatuko gara bezeroengana.

Baserritik Gernikarak nolako garapena izan du?
Astiro-astiro gero eta gehiago garela esan genezake. Ez gaude ekoizle asko, baina duela gutxi ere beste mutil bat sartu da. Gainera, gure arteko hartu-emanak ere areagotu dira, ze hasieran ez ginen denok ezagutzen, eta plataformak ekarri du elkar ezagutze hori, gure arteko saretzea, alegia.

Eta hori garrantzitsua da, ezta?
Beste batzuk ere nola dabiltzan jakitea ahalbidetzen du, eta elkar laguntzeko tresna ere bada. Baserritik Gernikaran, gainera, nik ez daukadana beste ekoizle batzuek dute, eta eskaintzen diren produktuak osagarriak dira. Bertan gaudenak gara Allende Salazarreko jantokira produktuak eroaten ditugunak, batak bestearen eskaintza osatuz. Hala, besteren bat gehituz gero, hobeto.

"Orain arte egindakoa berbaz islatzeko eta eskerrak emateko unea izango da"

Busturialdeko Hitza — 2024-08-12 06:06:19

Mende erdia ez da urtero betetzen, eta aurten Allende Salazar Herri Ikastetxearen 50. urtemuga hainbat ospakizunekin jantzi badute ere, maiatzean egindako «jaialdi mundiala» izan zen urteurren ospakizun nagusia. Ospakizuna herriarentzako izatea zuten helburu, «ez bakarrik Allendeko komunitatearentzako». Allende Gernika-Lumon «badela eragile bat» adierazi nahi izan dute 50.urteurrenean. Zentzu horretan, jai batzordeak Allendek egin duen esfortzu hori ikustea eta pregoilari izateko proposatzea begi onez ikusi dute, eta poztu egin dira, «ohorea da». Eskola komunitatearentzat «aukera bat» da, berriro ere herriari eskola publikoa erdigunean ipintzeko: «Eta 50 urtetan hemen gaudela eta hemen jarraituko dugula esateko».

Otsailean bertso artean piztu zituzten urteurren berezi horretako lehenengo kandelak. Apirilean, berriz, 100 lagun baino gehiago batu ziren mendi martxan, pausoz pauso, hamarkadaz hamarkada ikastetxeak egindako ibilbidea oroituz. Goi Zale Mendi Taldeagaz eta Berbalagunegaz elkarlanean osatu zuten irteera. Gero, hiru hitzordugaz jantzi zuten maiatza. Ia 700 ikasle eta irakasle ohi bildu ziren afaritan, maiatzaren 10ean, eskolan bertan. Bi egun beranduago, umeentzako gonbidatu kuttunekin ospatu zuten urtemuga berezia; Porrotxek eta Marimototsek eskainitako ikuskizunagaz gozatu zuten 1.100 bat herritarrek, Jai Alai frontoian. Maiatzaren 18an, ostera, egun guztiko egitarauari helduta, ospakizunik jendetsuena bete zuten.

Hala, oraingoan, ezustean etorri zaie urtemugaren oparia, aitortza. Pregoilari izatea «ez zuten espero». Nahia Idoiaga Guraso Elkarteko presidenteak, Aritz Zearra zuzendariak eta Borja Agirre ikasketa buruak esan bezala, urteurren ekitaldien «amaiera bikaina» izango da, euren helburua «borobilduko» duena: «Uda hasieran komentatu ziguten jai batzordetik gure hautagaitza proposatu ahalko zela, eta poztasunez hartu genuen. Baina, kanpotik etorri den zerbait denez, ez genuen imajinatzen. Ikasturtean zehar 50. urteurrena ospatzeko hainbat ekitaldi egin ditugu. Gure helburua izan da Allende Gernika erdigunean kokatzea, herrira zabaltzea. Ez genuen espero, eta maiatzean egin zen jaialdi erraldoiagaz borobildu nahi genuen urteurrena, eta hau urteurren ekitaldien amaiera bikaina izango da. Allendeko komunitatea Gernika erdian kokatu eta ikusgaitasuna ematea izan dira helburuak. Gernikako zutabe moduan ikusten gara, hainbat eta hainbat familia, ikasle, langile… pasatu direlako hemendik 50 urtetan, eta horrek pozten gaitu. Gure helburua borobiltzea suposatzen du; Allende eskola dagoen lekutik Gernika erdigunera ateratzea. Bost hamarkada daramatzagu Gernika-Lumoko eskola publiko handia eta indartsua izaten, Gernikako aniztasunaren ispilu da, eta Gernikako familia, ume gehienak biltzen ditu. Gernikan zutabe bat izan den eta baden erakunde publiko batek pregoia botatzea oso pozgarria da».

Maiatzeko jaialdia bozgorailu handia izan zen eskola komunitatearentzat, eta abuztuaren 14an ere jendetza edukiko dute aurrean, euren berbak adi-adi entzuten. Pregoian aldarrikapen mezuak zabaldu eta esker ona adieraziko diete gernika-lumotarrei. Orain arte ikasturtean zehar azpimarratu dituzten «bizpahiru ideiei indarra» eman nahi diete, eta «argi» utziko dute «publikoaren garaia» dela. Gernika-Lumoko eskola publikoak 800 ikasle dituela azpimarratu dute: «Eta horri begirada berezi bat zor zaiola, zor diogula uste dugu, eta hori aldarrikatzeko momentu polita izango da. Gernikako aniztasunari eta eremu guztiari erantzun inklusiboa emateko momentua da, eta hori ere aldarrikatuko dugu. Ematen diguten tarte horretan orain arte egindakoa berbaz islatzea da asmoa, baita herriari esker ona adieraztea ere. Jaialdira eta bestelako ospakizunetara hurbildutakoei eskerrak eman, eta horiek egiten lagundu diguten guztiei eskertzeko aukera izango da. Allendeko errealitatea islatzeko ere izango da, eta Allendeko ehunka eta milaka familiak eta ikasleek euren boza hartzea. 50 urte egin ditugu, orain arte ispilu izan gara, eta izaten jarraitzen nahi dugu. Eta eragile izaten jarraitu nahi dugu, zutabe izaten jarraitu nahi dugu. Eta hori ere aldarrikatuko dugu».

Egindako bidea gogoratu, eta etorkizunera begira ere jarriko dira: «Iraganagatik gaude 50. urteurreneko txupina botatzen, baina etorkizunagatik ere bai. Hor jartzen dugun ilusioa. Umeak hezten, umeak balioetan oinarritzen… herriari egin ahal diogun onura horri begira egongo gara beti ere».

Izaera herrikoia, publikoa eta irekia duen hezkuntza proiektua errotuta dago Gernika-Lumon, eta 50 urtez eutsi diote hain garrantzitsuak eta bereziak diren balore horiei. «Eskola herriko aniztasunaren ispilu gardena izan da, belaunaldiz belaunaldi. Ikasleak justiziaren, berdintasunaren eta euskaltzaletasunaren baloreak oinarri hartuta hazi dira; zutabe horiekiko konpromisoak eta ardurak bere horretan diraute oraindik ere. Gure kulturan, inklusioan eta kohesioan sustraitutako gizarte bat eraikitzea da eskola komunitateak duen helburu nagusia». Danona lelopean kandelei putz eginez bete ditu Allendek 50 urte, eta aurrerantzen ere denena izateko irribarretsu jarraituko du ikasten eta irakasten. l

Jon Ander Urresti: "Ez gaude prestatuta iritzi edo sistema desberdinak jasotzeko"

Busturialdeko Hitza — 2024-01-19 11:44:19

Zelan sortu zen Eucalyptus?
Bermeotarra naiz, eta Bizkaia eta batez ere kostaldea beti egon da eukaliptoz beteta. Baso kultura intentsibo baterako bideratutako natura sortu da historikoki. Gero, konturatzen zara ez direla basoak, landaketak baino. Egun batean irakurri nuen berdinak izatea ahulezia bat dela, hau da, dibertsitate falta ahultasun bat dela. Ez gaude prestatuta iritzi edo sistema desberdinak jasotzeko. Hor piztu zitzaidan ideia. Eukaliptoaren inguruan ikertzen hasi nintzen eta Durangoko Azokako Sormen Bekara aurkeztu nuen proiektua. Pixkanaka gaur egunekoan bilakatu da.

Zelangoa izan da sormen prozesua?
Urtebeteko lana izan da, Durangon egin bainuen aurrestreinaldia. Gero, entseguak eta azken xehetasunak lantzen egon gara azken bizpahiru hilabeteetan. Sormen prozesua oso atsegina izan da, batu garen taldean oso ondo elkar ulertu gara, eta ondo lan egin dugu. Jakin izan dugu bakoitzari bere tokia ematen. Udalbiltzako laguntza jaso nuen eta Amoroto, Aulesti eta Munitibarreko herriekin hartu-emanean egon naiz. Biologoekin, Erraz kooperatibagaz edota basoan eta baserrian lan egiten dutenekin harremanetan egon naiz eta oso aberatsa izan da. Hasiera batean, haien ahotsak sartu nahi izan genituen, baina estilo kontu batengatik ezin izan genuen. Oso eskertuta gaude, eta haien hitzak antzezlanean sartu ditugu. Prozesu oso polita izan da, eta asko ikasi dugu, oso pozik gaude.

“Durangoko aurrestreinaldiak ikasteko balio izan zuen, iritzi ezberdinak jaso genituen, eta azken entseguetan, adibidez, moldaketa batzuk egiten aritu gara”

Antzezlanaren estreinaldia da, eta aurreikuspen handiak daude.
Egia da Durangon aurkeztu genuela, baina aurrestreinaldi moduan. Plaza arraroa izan zen, Durangoko Azoka ez delako aurrestreinaldi bat egiteko lekurik erosoena. 150 pertsonarentzako lekua zegoen, 170 sartu ziren eta ia beste 50 kalean geratu ziren. Ikasteko balio izan zuen, iritzi ezberdinak jaso genituen, eta azken entseguetan, adibidez, moldaketa batzuk egiten aritu gara.

Zelan zaude gaurko egunari begira?
Urduri bai, baina gehiago egon nintzen Durangon, zalantza gehiago nituen. Orain, hango erantzun ona ikusita, beste ikuspuntu batekin gaude. Talde guztia egongo gara, desberdina izango da, eta uste dut egindako lanean konfiantza hartu dugula.

Aulestikoa, gainera, ez da edozein plaza.
Bizkaia da eta hori handia da bizkaitarrontzat, bizkaieraz dagoelako idatzita. Bestetik, Aulestin eta inguruan lan handia egin dugu, kokapena, testuak eta beste gauza asko bertan landu genituen. Horrez gain, Aulesti antzerki topaketen erreferente bat da, eta herritarrak hezita daude antzerkian, publiko oso ona eta eskuzabala da. Arte Dramagaz hartu-eman handia izan dut, azken zortzi urteetan bertan egon naiz, modu oso aktiboan. Beraz, niretzat oso berezia da, eta oso pozik nago.

"Baloratuta sentitzeko txapelketa da Winter Series. Pilotariok egon nahi dugun toki bat"

Busturialdeko Hitza — 2023-11-03 12:41:05

Zelan bizi izan zenuten Pro-Am txapelketako finala?
Jokin Arbe: Tentsio askoko astea izan zen. Guztiok bagenekien zein sari zegoen jokoan, galtzaileek ordezko moduan jokatzeko aukera bazuten ere, denok nahi genuen irabazi. Jende asko izan nuen herrian galdezka, baita lagunak ere. Zorionez, saria irabazi genuen.
Mikel Manzisidor: Finalardietan ondo moldatu ginen bata besteagaz, eta horrek konfiantza eman zigun bikote moduan finalera begira. Finala partida gogorra izan zen, hasietarik igarri genuen tentsio handia zegoela. Urduritasunak nahikoa ondo kontrolatu nituen, kantxan lehenengo tantoetan beti dago tentsio gehiago, baino tantoak jokatu ahala eta izerditan hasteagaz, horiek kentzen doaz.

Saria txapela baino handiagoa zen?
J.A.: Nik Winter Serieseko lehen urtean jokatu nuen, baina Mikelengatik ere irabazi nahi nuen. Presioa desberdina zen, izan ditugu horrelako partidak, sailkapena jokoan dituzunak, baina oso berezia izan da. Prozesu guztia gozatu dut sentsazio horiek guztiak kudeatuz. Orain dagoen txapelketarik esanguratsuena da, izenik handiena duena. Bagenekien zein zen saria, eta ondo moldatu ginen.
M.M.: Winter Series jokatzea sari oso potoloa da. Gaur egun dagoen hegoaldeko txapelketarik garrantzitsuena da. Hirugarren urtea da antolatzen dutena, niretzako lehendabizikoa jokatuko dudana, eta oso pozgarria da onenen aurka jokatzea.

Zer esan nahi du Winter Series jokatzeak?
J.A.: Nik jokatu nuena lehendabizikoa izan zen, gorakada eman zen urtea izan zen. Batez ere, ezustekoa izan zen. Hortik aurrera behetik gorako bidea hartu du. Bi urte geroago, bestelako dimentsio bat hartu du: sarrerak berehala agortzen dira, herrietan jarraipen handia dago, komunikabideetan asko agertzen gara… Beste izen bat hartu du. Niretzako baloratuta sentitzeko txapelketa da. Pilotari danok egon nahi dugun toki bat da. Urte askotako lanaren emaitza da bertan aritzea, eta hori oso pozgarria da.
M.M.: Gaur eguneko pilotaririk onenen aurka indarrak neurtzea esan nahi du, dagoen txapelketarik handiena da eta, gainera, izen handia hartu du Euskal Herri osoan. Egia da txapelketako partida aurreko partidaren bat edo beste jokatu dudala azken urteetan. Lehen urtean, adibidez, gogoratzen dut Urriko Azken Asteleheneko partida jokatu nuela. Johanekin jokatu nuen, eta aurkezpenean bakarrik, harrituta geratu nintzen: «Nik hemen jokatu nahi dut», pentsatu nuen. Zale guztiak pilotariak animatzen daude gainean, frontoia beteta eta giro ikusgarria. Ez dago hori deskribatzeko hitzik.

Zelan moldatu zarete bikote moduan?
J.A.: Oso ondo, oso gustura. Manzi oso langilea da, ez du sekula amore ematen. Nik oso gustukoa dudan pilotari mota da. Frontoian dena ematen du. Lehendik ezagutzen nuen, eta gaztea izan arren, oso jokatzeko era esperientziduna dauka. Plazer bat da Mikelegaz jokatzea, kantxa barruan zein kanpoan ondo konpontzen garelako. Estilo antzeko pilotariak gara, beharginak. Nik badakit tantoak nik amaitu behar ditudala eta partidu bat irabazteko badakit tanto kopuru bat egin behar dudala.
M.M.: Oso ondo. Duela urte batzuk elkarrekin entrenatzen genuen, eta aurretik ezagutzen ginen. Asko jokatu dugu batera zein aurka, eta horrek harremana sortu du, kantxan bakarrik ez, kanpoan ere bai. Horrek konfiantza eta elkar ulertzea sortzen du bikote moduan.

Mikel Manzisidor: “Horrelako aukerak ez dira askotan egoten,
beraz, orain gozatu egin behar da”

Zeintzuk dira zuen indarguneak?
J.A.: Komunikazioa. Edozein pilotaren atzetik elkarrekin joaten gara. Oso ondo elkar ulertzen dugu. Gainera, bikote fisikoa gara, fisikoki partida luzatu ahala, ondo eusten dugu. Ondo moldatzen gara, Mikelek errebesez jokatzen du asko, eta hori Gernikako Jai Alain pilota atzeratzeko oso garrantzitsua da. Nik tantoak amaitzen ditut. Horregatik, bikote lehiakorra gara, edozeinen aurkako lehiatu ahal duena.
M.M.: Aurreko koadroetan Jokin artista da alboz errematatzen, ez du beste batzuen indar hori, baina oso abila da. Gainera, defentsan ere gogor aritzen da. Ni, bestalde, errebesez partidak dominatzen saiatzen naiz, Jokini aurrean errematatzeko aukerarik onena ematen saiatzeko. Oso ondo elkar ulertzen gara. Finalean, esate baterako, komunikazioa oso garrantzitsua izan zen, aurkariek eskuma indartsua zeukaten, eta oso garrantzitsua zen hitz egitea airez edo bote korridoz sartzeko. Jai Alaik koadro asko ditu, kantxa asko estali behar da, beraz, are eta garrantzitsuagoa izango da komunikazioa.

Zeintzuk dira zuen helburuak Gernika-Lumon?
J.A.: Orain reset txiki bat egin nahi dut, banatzea gustatzen zait. Ez dut gustuko konparaketak egitea edo atzera begira jartzea, beraz, lehenengo, hori guztiori itxi nahi dut, Winter Seriesean buru-belarri jarri aurretik. Azaroaren 20an daukagu lehen partida, bi aste ditugu entrenatzeko eta zerotik asteko ostera ere. Orain arte lortu duguna polita izan da, baina aurretik daukaguna beste dimentsio batekoa da. Helburua beti irabaztea da, gure onena ematea.
M.M.: Kantxan sartzen garen bakoitzean irabaztera goaz, kirolariekin bat dator lehiakortasuna. Nire kasuan, gozatu egin nahi dut, horrelako aukerak ez dira askotan egoten, beraz, dagoenean, gozatu egin behar da. Gero, irabazi eta emaitzek laguntzen badute, askoz hobeto. Biok jokatu dugu onenen kontra txapelketa batean edo bestean, baina Winter Series desberdina da, txapelketarik garrantzitsuena da, eta hori tanto bakoitzean nabaritzen da. Puntistok gogo berezia daukagu. Badakigu jendea ere gogotsu dagoela eta beste horrenbeste ikusle ditugula telebistatik ikusten. Gozatzeko partidak dira.

Jokin Arbe: “Bikote lehiakorra gara, edozeinen aurka lehiatu ahal duena”

Multzo indartsuan zaudete.
J.A.: Zalantza barik. Erkiaga-Ibarluzea eta Johan-Lopez oso bikote indartsuak dira, izenez bakarrik ez, jokoz ere bai. Hiru partida dira, eta partida bakarrera edozer gertatu daiteke, sorpresaren bila joango gara. Eskema denak apurtu nahi ditugu.
M.M.: Aritz Erkiaga eta Imanol Lopez egungo onenak dira. Aritz kantxa dagoen bakoitzean, faborito da eta Lopez, faborito da Gernika-Lumon. Gainera, gainontzekoek ere maila izugarria dute. Afizionatu mailan jokatu dut haien aurka, eta badakit oso onak direla.

Oro har, zelan ikusten duzue txapelketa?
J.A.: Faboritoak beti dira faborito. Baina nik beti diot pilota borobila dela denentzako eta buelta asko ematen dituela. Partida gutxi dira, hamar partidara bai izango zirela faboritoago, baina txapelketa laburra da. Hiru partidutan edozer gertatu daiteke, egun txar bat eduki, zuk oso on bat izan, min hartu… sorpresaz beteriko txapelketa izan daiteke. Adibidez, ez gaude ohituta hainbesteko jendetzagaz jokatzera, urtean partida gutxi batzuk jokatzen ditugu horrela, eta zaleak beti dira presio aldetik aldagai garrantzitsu bat. Gestionatu beharrekoa. Horrenbestez, aldagai asko daude ezustekoetarako.
M.M.: Faborito argirik ez dut ikusten. Iaz ezustekoak egon ziren, eta aurten ere uste dut gertatu daitezkeela. Txapelketa luzea da denboraz, baina bikote bakoitzak hiru partida bakarrik jokatzen ditu ligaxkan, eta horrek ezustekoak egoteko aukera zabaltzen du. Egun txarra izan dezakezu edo aurkariak oso ona. Gu saiatuko gara ezustekoren bat edo beste ematen.

Irabazleak Winter Serieseko elkastiko laranjarekin. Argazkia: Guk Jai Alai

Winter Series erabateko fenomeno batean bilakatu da.
J.A.: Zesta-puntak behar zuen zerbait zen, erreferentzia bat. Beti da garrantzitsua erreferentzialtasuna. Kirolak bai behar zuen horrelako zerbait, txapelketa eder puntualak izan ditugu, baina horrelakorik ez. Era berean, neska-mutilentzako ere bada, noizbait hori jokatzeko ametsa dute. Hori da txapelketaren lorpenik handiena. Pilotari moduan, denok jokatu nahi dugun txapelketa bat da. Bikoteka txapelketarik garrantzitsuena da. Fenomeno berezi bat izan da, jendeak behar zuena, egunetik gauera modan jarri zen, sarrerek hegan egin zuten. Gainera, Gernika-Lumoko Jai Alaik asko laguntzen du, egitura aldetik gauza ederrak egiteko frontoi ezin hobea da. Jende asko sartzen da eta ondo kokatuta dago. Azkenean, astro denak elkartu ziren. Ikusi nora arte heldu garen.
M.M.: Gogo asko daukat barrutik bizitzeko. Dania itxi zutenean, zesta-puntak behera egingo zuela uste genuen denok. Eraman Jai Alai enpresak izan zuen gakoa horrelako txapelketa bat antolatzen. Lehen aurkezpenetik denok genuen jokatzeko gogoa eta, orain, niri heldu zait aukera. Oso pozik nago. Winter Series zesta-puntak azken urteetan eman duen aurrerapausorik handiena da. Behar zen zerbait da. Jendeak ahoz aho erabiliko zuen zerbait. Astelehenero frontoia lepo betetzen da, frontoia horrela ikustea zoragarria da. Horrez gain, Winter Serieseko fenomenoa beste toki batzuetara zabaldu da, zesta-punta zaleak ez diren bestelako ikusleak erakarriz. Telebistan partida ikusten ari direnei ere gogoa ematen die frontoira joateko.

"Pragan kuadrillen pareko sareak sortzea ez da erraza suertatzen"

Busturialdeko Hitza — 2022-11-04 06:06:16

Goretti Aranazek eta Estanis Escribanok 360 graduko bira eman diote beren bizitzari. Gernika-Lumotik Pragara bizitzera joan, eta hutsetik abiatu dira Txekiar Errepublikako hiriburuan.

Zelan amaitu duzue Pragan?
Estanis Escribano: Ni 2020ko ekainean etorri nintzen, hango bizitza atzean utzita, geratzeko asmoz. Gorettiren eskutik bisitatu nuen Praga estreinako, eta arreta deitu zidan bai hiriak, bai herrialdeak. Unibertsitatetik irten berritan, herrialde aproposa zela ikusi nuen, lan bila joateko.
Goretti Aranaz: Ni zientzia arloan nabil lanean eta, Bartzelonan masterra amaitu ostean, doktoretzarako aukerak begiratzen hasi nintzen. Atzerrira joateko gogotsu nengoen, eta Pragan amaitu nuen, laborategi batean.

Zelakoa da Pragan bizitzea?
E.E.: Hiriak kontraste handiak ditu. Batetik, industriala eta grisa da, eta turismo masiboaren kalteak jasaten ditu. Bestetik, badago eredu horri ihes egiten dion eskaintza kultural eta gastronomiko alternatiboa ere.
G.A.: Eskaintza kulturala, egon badago. Hiri handia da, baina era berean, dena eskura dago; garraiobide publikoek ederto funtzionatzen dute. Egia da garagardoa merke dagoela eta turista asko datorrela horrek erakarrita. Alde horretatik, pandemian Pragako erdigunea hutsik egon da, eta oso atsegina izan da gune horretaz berton bizi garenok gozatzea.

Zeintzuk dira igarri dituzuen alde nabarmenenak?
E.E.: Lehenengoa, hizkuntza. Jendearen izaera ere desberdina dela ikusi dut. Jatordu denak ordu bi aurreratzea ere arraroa egin zait, baita itsasoa denbora luzez ez ikustea edota arraina eta fruta freskorik ez edukitzea ere.
G.A.: Jendea eta kultura oso desberdinak dira, oro har. Hala ere, hiri handia izanik, denetariko jendea ezagutu ahal izan dut.

Zeintzuk dira gehien eta gutxien gustatu zaizkizuen alderdiak?
E.E.: Jende berria ezagutzeko aukera edukitzeak erakarri nau gehien; hainbat jatorri, kultura zein pentsamoldetako jendeagaz elkartzeko aukera edukitzen dugu sarritan, eta inspiratzailea iruditzen zait, adibidez, bakoitzaren bizi istorioa ezagutzea. Horregaz batera, jendea joan-etorrian dago denbora guztian; horrek asko zailtzen du lagunak mantentzea. Ziurgabetasun puntu bat sortzen du horrek, loturak eraikitzerako orduan.
G.A.: Herrialde askotako pertsonak ezagutu ditut; horrek emandako ikuspuntu desberdinak oso aberasgarriak dira niretzat. Gauzak perspektibagaz ikusten ikasteko balio izan dit. Gutxien gustatzen zaidana da desberdintasun kulturalak sarritan oso nabarmenak direla eta gaitza dela horietara ohitzea.

Zer nabarmentzen duzue Pragan bizitzeaz?
E.E.: Askatasun handia nabaritzen da, oro har; esate baterako, jendeak ez du begi txarrez ikusten zure janzkera edo izaera. Izaera hori, hain zuzen ere, indibidualismo puntu bategaz lotuta dagoen susmoa dut, hau da, bakoitzak bere bizitza egiten du, beharbada, modu isolatuegian.
G.A.: Erakartzen nauen alderdietako bat da Pragan beti dagoela zer edo zer egiteko eta, horregaz batera, jende desberdin pila bat dagoela ezagutzeko. Lan aukerak ere oparoak dira; horrek, jakina, atzerritar asko eta asko erakartzen ditu bertara. Gutxien gustatzen zaidana da norberak bizi duen talka kultural bortitza; esango nuke luzera begira ez dela beti kudeatzen erraza.

Lagun sarerik eraiki al duzue?
E.E.: Sareak sortu ditugu, bai. Dena dela, Pragan kuadrillen pareko sareak sortzea ez da erraza suertatzen. Izan ere, geure lagun talde hurbileko pertsona asko joan egin behar izan dira, baina apurka-apurka pertsona berriak ailegatzen dira, eta beraiekin sortzen dituzu sare berriak.
G.A.: Jendea pertsona berriak ezagutzeko prest dagoela uste dut, baina arazoa da normalean denboraldi baterako bakarrik geratzen direla Pragan; beraz, erlazioen joan-etorria etengabekoa da. Koronabirusak ere eragina eduki du: pertsona asko beren herrialdeetara bueltatu dira.

Zelako kultur eskaintza dago?
E.E.: Oso aberatsa. Gehien erakartzen nauen alderdietako bat horixe da. Adibidez, kontzertu ugari ikusteko aukera dago. Zinema ere izugarri baloratzen duten alorra da; hain zuzen, film denak jatorrizko bertsioan eskaintzen dituzte, eta auzoetan zinema txiki asko daude.
G.A.: Hori da, zinemaz asko gozatzen dugu, esate baterako. Bertoko areto txikiak oso indartsuak dira, eta ondo saretuta daude. Beste alde batetik, hiriburua izanda, talde askorentzat kontzertua emateko geralekua da. Aurten ikusi ditugun kontzertuetako batzuekin geratu beharko banintz, besteak beste, Perkele edota Viagra Boys nabarmenduko nituzke.

Txekiar Errepublikan zehar bidaiatzeko aukera eduki duzue?
E.E.: Bai. Ez da herrialde handia, beraz, ezagutu dugu jada. Zenbait herritan egon gara. Gainera, Europa erdialdean kokatuta egonda, inguruko hainbat herrialdetara bidaiatu dugu autobusez nahiz trenez.
G.A.: Udan, hemen oso ohikotzat jotzen duten bidaia bat egin dugu. Uztailean Kroaziara bidaiatzen dute, arrazoi historikoak tarteko; bidaia horretan benetan gomendagarria den herrialdea ezagutu dugu.

Zeren falta sumatzen duzu gehien?
E.E.: Etxekoena, lagunena eta neguko eguzkiarena.
G.A.: Nik ere familiakoena. Horregaz batera, itsasoa, Euskal Herriko gastronomia eta neguan eguraldi hobea faltan ditut.

Euskal Herrira itzultzea espero duzue?
E.E.: Bai, zelan ez. Etxean bezala ez gaude inon. Orain gehiago baloratzen dut Busturialdean bizi garenok benetan dugun zortea.
G.A.: Nik ere bai. Dena dela, ez naiz ausartzen hori noiz izan litekeen esatera.

"Etxekoen aurrean lehiakor eta ausart agertzea izango da helburua"

Busturialdeko Hitza — 2022-04-01 11:33:05

Nor da aurtengo Itzulia irabazteko hautagai nagusia?
Uste dut Primoz Roglic izango dela hautagai nagusia: badaki Itzulia irabaztea zer den; eremu guztietarako txirrindulariz osatutako talde bikaina dauka inguruan eta, gainera, egoera fisiko oso ederrean dago, batez ere, Paris-Nice probako sailkapen orokorrean garaipena eskuratu ondoren. Horrez gain, bere taldekide Jonas Vingegaard danimarkarra ere aipatuko nuke; Roglicen gerizpean ezkutatuta egon arren, ziklista oso ausarta da, gaztea, eta alor guztietan maila handia duela erakutsi du. Adibidez, iazko Frantziako Tourreko podiumean sartu zen, Roglicen erorikoaren ondoren; gaztea izanagatik ere, sobera erakutsi du sailkapen orokorrak lehiatzeko ardura hartzeko gai dela.

Zein izango da lasterketako talderik indartsuena?
UAE Team Emirates taldea gainontzeko guztien gainetik dagoela uste dut. Bigarren mailan kokatuko nituzke hala Jumbo-Visma nola Bahrain Victorious eta INEOS-Grenadiers taldeak. Bahrain Victoriousen lehiatzeko modua, adibidez, oso atsegin dut: modu oldarkorrean planteatzen dituzte lasterketak, ez dira kikiltzen aurkari sendoagoen alboan eta ondo baliatzen dituzte euren bertuteak. Horrez gain, uste dut Pello Bilbaoren lana estrategikoki interesgarria izango dela.

Partaidetza euskaldunari dagokionez, zer espero daiteke?
Pello Bilbao izango da euskaldunen erreferentea. Urtea bikain hasi du, ausarta da, eta aurtengo etapa amaiera jakin batzuk ondo egokitzen zaizkio. Ikusi beharko da, bestalde, Ion Izagirre nola helduko den.

Zein litzateke zure aurreikuspenik onena, oraintxe sinatu ahalko bazenu?
Ni neu ez dut uste Itzulian egongo naizenik. Taldearentzat, etxekoen aurrean lehiakor eta ausart agertzea izango da jomuga. Esprint berezietako eta mendiko sailkapenen lehian egotea ere ederra litzateke, etapa amaieretan muturra sartzeaz gain.

Zein iritzi duzu Itzuliak azken urteotan, ibilbidearen egiturari dagokionez, egindako itxuraldaketaren inguruan?
Antolaketa desberdina da, baina egokia iruditzen zait. Iazko lasterketan, adibidez, azkenengo etapa ez zitzaidan batere gustatu. Olatz igo behar izan genuen Mutrikutik, etapa hasieran; horrek kokapena izugarri baldintzatu zuen, eta tropela goizegi apurtu zen, atzera ez elkartzeko. Horrez gain, azkenengo etapa horretan eguneko ihesaldiari ez zaio inongo aukerarik ematen, sailkapen orokorrerako etapa da eta

"Astebeteko itzulien ohiko prototipoa apurtu du Itzuliak"

Busturialdeko Hitza — 2022-04-01 11:30:49

Nor da aurtengo Itzulia irabazteko hautagai nagusia?
Tadej Pogacar, nazioarteko txirrindularitzaren egungo testuinguruaren barruan, Primoz Roglic baino puntutxo erdi gorago dagoela esango nuke, baina ez da Itzulira joango. Era berean, Roglic bera ere gainontzekoen gainetik dago. Beste horiek, adibidez, Mikel Landa eta Adam Yates izan daitezke.

Zein izango da lasterketako talderik indartsuena?
Orain arteko lasterketetan hoberen ibili direnek, seguru asko, hoberenak izaten jarraituko dute Itzulian ere. Zentzu horretan, Jumbo Visma, INEOS-Grenadiers eta UAE Team Emirates dira World Tourreko etxerik esanguratsuenak, egun. Esan beharra dago aurrekonturik potoloenak dituzten taldeak ere badirela, bide batez.

Partaidetza euskaldunari dagokionez, zer espero daiteke?
Batetik, Bahrain Victoriouseko Pello Bilbao aipatuko nuke. Taktikoki lasterketa txukuna egin dezakela uste dut, batez ere, sailkapen orokorrari eta etapa gogorrenetan garaipena lortzeari dagokionez. Bestalde, Cofidiseko Ion Izagirre ere buruan dut; beste lasterketa batzuetan, Guillaume Martin izan da talde horretako hautagai sendoena, baina frantziarra ez da izango aurtengo Itzulian, eta, ondorioz, Izagirrek bere aukera propioak zukutzeko aukera edukiko du.

Zein litzateke zure aurreikuspenik onena, oraintxe sinatu ahalko bazenu?
Ihesaldietan nire burua erakutsi dudala irakurtzea gustatuko litzaidake. Bigarren mailako sailkapenetan, esprint berezietakoan zein mendikoan, protagonistetako bat izan nahiko nuke, tropelak eta hautagai nagusiek baimena emanez gero.

Zein iritzi duzu Itzuliak azken urteotan, ibilbidearen egiturari dagokionez, egindako itxuraldaketaren inguruan?
Duela zenbait urtetako Itzulia astebeteko itzuli tradizionalaren eredua izan da beti, eta ohiko prototipo horregaz apurtu du, azken urteotan: txirrindulari mota denentzako etapak zituen. Egun, erlojuaren aurkako saioa oso gogorra da eta etapa guztiak dira menditsuak. Jada ez dago Gasteizko etapa leuna; beraz, esprinterrak ez datoz Itzulira, ez baitute beren indarguneak baliatzeko etapa aproposik. Afizioaren ikuspuntutik, zalaparta handia ikusteko aukera dute etapa denetan, eta, hortaz, ibilbide formatu berria atsegin dute. Nire ustez, astebeteko itzuliek txirrindulari mota guztientzako etapak eduki beharko lituzkete: sailkapen orokorrekoentzat, esprinterrentzat, erlojupeko espezialistentzat, ihesaldietakoentzat, etapa ehiztarientzat eta abar.