Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Lokatzak epaile lana egin du Ereñon

Busturialdeko Hitza — 2026-05-19 15:17:15

Gogoangarria besteko gogorra izan zen iragan zapatuko [maiatzak 16] Ereñoko XIII. Enduro Lasterketa. Hala motozaleak, nola Gernika Off-Roadeko antolatzaileak muturrera eroan zituen Ereño inguruko mendiak erabat gogortu zituen lokatzak. Antolatzaileak aurretiaz prestatutako zenbait gune tekniko moldatzera eta 24 kilometro inguruko barruti luzeari itzuli bat kentzera derrigortu zituen eguraldiak; itzuli bi egin behar izan zituzten, beraz, gidariek.

115 lagunek izena eman zuten, baina “erdia inguruk” gurutzatu ahal izan zuen azken helmuga lerroa. Hortaz, antolakuntzaren balorazioa “gazi-gozoa” da: “Inork ez zuen istripurik eduki, eta, zirkuituaren egoera kontuan hartuta, ez da gutxi; alde horretatik pozarren gaude, motozaleen erantzuna aparta izan delako. Bestetik, hainbatentzat muturrekoegia izan zen zapatukoa, eta uste dugu beste hainbeste ez zirela bertaratu, eguraldiarekiko beldurrez”. Ildo horretatik, bai “urruneko” ordezkaritzan nahiz emakumezkoenean ipini dute fokua: “Urrundik jendea etorri zen, baina, eguraldi ona balego, argi dugu are gehiago liratekeela. Emakumezkoen parte hartzean ere, aroak eragin zuzena izan du, eta parte hartzaile bakarra animatu da; badago lanik egiteko, beraz”.

Euskadiko Txapelketarako ez ezik, Kantabriako, Gaztela eta Leongo eta Nafarroakorako ere proba puntuagarria izan zen Ereñokoa; nafar bat, hain zuzen, izan zen sailkapen nagusiko eta senior mailako Txapelketa kategoriako jaun eta jabe. Markos Berazak gogotik lehiatutako eta landutako garaipena patrikaratu zuen, lanak 15.35,525ean biribildu ostean. Bigarren sailkatu Mikel Armas arabarrak segundo bakar bat gehiagotan burutu zituen lanak (15.36,586), eta hirugarren postuaren ugazaba eta iazko garailea, Xabier Gallardon nafarra, ez zen urrun ibili, 15.39,160ko erregistro aparta sinatu baitzuen.

Eguraldiak eta basatza izugarriak hautagaitzak aurreratzea “ia ezineko” eginagatik ere, podium nagusia osatu zuten hiru gidariak motozaleen ahotan zeuden, proba hasi orduko: “Beraza behin baino gehiagotan Espainiako Txapelduna izandakoa da, eta Gallardon, aldiz, iazko txapelaren defendatzailea. Armasi dagokionez, beti goi mailan aritzen den pilotu erregularra da. Hirurak podiumerako faborito argiak ziren, eta aurreikuspen hori bete zuten”.

Gazte mailako Txapelketa Moto Club Aiala etxeko Eneko Martinez aiararrak irabazi zuen (16.31,024), bere legea Oier Santiso ondarrutarraren (17.05,072) eta Hodei Uriarte eatarraren (18.30,096) aurretik ezarriz. Gernika Off-Roadeko taldekide biek “merezimendu handiko” bigarren eta hirugarren postuak lortu zituzten, garailea SuperEnduro modalitateko “Munduko Txapelketan lehiatzen” aritzen baita.

Seniorren Trofeo lehian ere, Moto Club Aiala nahieran aritu zen, eta podiumeko hiru postuak arabarrek bereganatu zituzten: Unai Uzarragak (19.09,172), Josu Campok (19.14,204) eta Igor Caminok (19.52,701), hurrenez hurren. Etxeko taldeko kideak sailkatu ziren hurrengo lau postuetan. Hori bai, maila horretako gazteen sailkapenean dinamika errotik aldatu zen: lehen bi postuak lortu zituen Gernika Off-Roadek. Aiur Areitio ermuarra argiki nagusitu zen (12.39,691) eta bigarren postuak Beñat Urzuriaga mendatarraren aldera (15.33,806) jo zuen, oso urrun aritu zen Unai Unzaga laudiotarraren (22.09,963) aurretik. Beteranoen sailkapenari dagokionez, Alvaro Saenz nafarrak (13.07,244) eroan zuen. Emakumekoen lehiarik ez zen egon azkenean, Sandra Gomez madrildarra izan baitzen aipatutako parte hartzaile bakarra.

Lana ez da amaitu.
Lasterketa amaitu zen, baina Gernika Off-Roadeko kideak oraindik buru-belarri beharrean dabiltza egunotan, eta mezu argia dute herritarrentzat: “Ibilbideko txoko denak proba hasi orduko zeuden bezalaxe utzi guran gabiltza; beraz, jendeari eskatzen diogu mesedez egunotan motorrean edota bestelakoz bertatik igaro ez dadila. Motorren joan-etorriak eta basatzak inguruak nahikoa higatu dituzte, eta antolatzaileoi gauzak errazteko eskatzen diegu guztiei, hurrengo urtean Ereñoko Enduro Lasterketak XIV. ekitaldia eduki dezan”.

Berrikuntzekin dator Ereñoko XIII. Enduro Lasterketa

Busturialdeko Hitza — 2026-05-13 14:30:33

Zapatu honetan [maiatzak 16], Ereño inguruak enduro gidaririk puntakoenen bilgune bihurtuko dira beste behin: Ereñoko XIII. Enduro Lasterketa ate joka dago. Goizetik eguerdira bitarteko egitarauagaz, berritasunekin lehiatuko dute aurtengo ekitaldia, eta Gernika Off-Road taldeko kideek inguruko enduro gidarien “maila handiko parte hartzea” espero dute.

Aurten, bi tarte kronometratutik bakarrera igaroko da lasterketa. Inguruko mendi eta basoetan barrena ibilbide luzeagoa egingo dute, eta haren barruan kokatuta egongo da erlojupeko eremua; Gabikan hasita, Ereñon erregistratuko dituzte gidarien denborak, eta erlojupeko azterketak hiru kilometro inguru edukiko ditu. Itzuli handiak, Gerandan barrena eroango ditu motozaleak, eta bai Ispasterko, bai Nabarnizko bazterrak “ukituko” ditu, Gabikarako bidean; 24 kilometroren bueltako luzera edukiko du itzuli handi horrek. Barrutiari hiru itzuli egingo dizkiote partaide guztiek.

Gaur-gaurkoz, 65 gidari izena emanda daude, baina “120 bat izatea” aurreikusten dute: “Parte hartze polita espero dugu; asko eta asko azken orduan izena ematekotan ibili ohi dira, eguraldiaren pentsuan; eguena [maiatzak 14] izango da izena emateko epemuga, eta, beraz, motozale ugarik gaur bertan [maiatzak 13] izena emango dute”.

Sailkapen orokorraz gain, Txapelketa eta Torneo lehietako podiumak ere egingo dituzte

Sariketari dagokionez, sailkapen orokorreko garaileek txapela jasoko dute. Hori bai, kategorien araberako sari banaketa ere egingo dute. Alde horretatik, ibilbidean “zailtasun gehigarridun moldaketak” prestatu dituzte: zailtasun horiei aurre egingo dietenak Txapelketa izeneko lehian ariko dira; ohiko formatuaren alde joko dutenek, berriz, Torneo izenekoa lehiatuko dute. Txapelketan, gazte eta nagusi mailako lehen hiru gidariak sarituko dituzte; Torneoan, ostera, lehen hiru gazte, nagusi, beterano eta emakumezkoak.

Euskadiko txapelketarako lasterketa puntuagarria izateaz gain, Ereñoko probak Nafarroako, Kantabriako nahiz Gaztela eta Leongo txapelketetarako puntuak ere banatuko ditu. Ez hori bakarrik: “Hainbatek eguneko asegurua atera dute, Ereñon egun bakarrez modu librean parte hartu ahal izateko; horrek erakusten du lasterketarekiko atxikidura dagoela eta jendeak begi onez hartzen duela”.

Lekualdaketa.
Iaz irteera, helmuga zein sari banaketa gunea Gabikako txokoak hartu baldin bazuen, aurtengo aldirako kokagunez aldatzea erabaki du antolakuntzak. Gabikatik Ereñorako errepidean kokatutako “zaldi lasterketa egiten den landan” egingo dute: “Landa aparkaleku nagusia ere badenez, iaz jendea bertatik txokora mugitu behar izan genuen; hori ekiditeko, aurten, aparkalekua, motorren aparkaleku zarratua, podium gunea zein jan-edana edukiko duen txosna hantxe kokatuko ditugu”.

10:00etan hasiko da lasterketa, eta lehen motozalea 14:30ak inguruan helmugaratzea aurreikusten dute

08:00retan hasiko da motorren egiaztapenetarako tartea, 09:30ak bitarte; ondoren, aparkaleku zarratura egoango dituzte. 09:40an, berriz, pilotuentzako bilera ofiziala egingo dute. Lehendabiziko parte hartzaileak 10:00etan ekingo dio lehiari. Minutuka irtengo dira eta, parte hartzearen arabera, binaka edo hirunaka hasiko dute lehia. Antolatzaileek ibilbidea egiteko denbora estimazioa kalkulatu dute: ordu eta erdikoa. Hortik gorako denbora egiten dutenei denbora zigorra ezarriko zaie, eta denbora erantsi hori erregistro kronometratuan egindakoari gehituko zaio. Lehen parte hartzailea “14:30ak inguruan” helmugaratuko dela iragarri dute.

Garaipenerako hautagaitza argirik aurreratzea “oso gaitza” izanagatik ere, iazko garaile Xabier Gallardon Eugiren lekukoa hartzea bilatuko duen parte hartzea “maila handikoa” izango dela nabarmendu dute. Tartean, Gernika Off-Roadeko kideak eurak ere ariko dira, eskualdeko ordezkaritza lepotan: “Parte hartzaile eta antolatzaile lanetan ibiliko gara taldekook; gainera, Urdaibai Motorsport automobilismo taldeko partaideek laguntza emango digute”.

Museoen Nazioarteko Egunari begira, bisita bereziak eskainiko dituzte Ereño Museoan eta Ereño Behatokian

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 10:00:29

Maiatzaren 18a da Museoen Nazioarteko Eguna, eta horrekin bat egin dute Ereño Museoak eta Ereño Behatokiak. Bezperan, maiatzaren 17an [domeka], bisita bereziak eskainiko dituzte doan 11:30ean, eta horietarako aldez aurretik izena ematea beharrezkoa da, Internet bidez.

Rober Garay mundakarrak eta Alberto Palomera bilbotarrak dira horien sustatzaile nagusiak, eta euren hitzetan, galdu ezinezko aukera ezin hobea izango da asteburu honetakoa: “Ereño eremu menditsua baino askoz gehiago dela ezagutzeko aukera paregabea izango da; gaur egun, mihise bizia da Ereño, arteak sendatzea eta poesia bihurtzea erabaki duen harrizko zauria da”. Horrenbestez, zentzumen-esperientzia proposatzen dute, beste behin: “Harmonia geologikoaren eta memoria biziaren bilatzaileei zuzendutako esperientzia sentsorial bat izango da; funtsean, harriaren erdigune egingo dugun bidaia izango da bisita gidatua”.

Domekako bisita gidatuaren bidez, “tokian tokiko museo txikiek daukaten garrantzia” agerian utzi gura dute, “erresistentzia kulturalerako, berrikuntzarako eta jakintzen transmisiorako” espazioak baitira, leku jakin baten historia “berezia” artearen eta egungo pentsamenduaren kezka “globalekin” lotuz.

Ereño Museoa 2022ko maiatzean inauguratu zuten, eta Ereño Behatokia —marmol gorriko harrobitan sortutako arte galeria erraldoia— , berriz, 2019ko maiatzean. Garay eta Palomeraren arabera, Ereño Museoa ez da erakusketa gune soila, denborarekin elkarrizketa sortzen duen santutegia da: “Harriak gu iritsi aurretik bizi izan zuena kontatzen digun museoa da. Ireki zenetik, proiektu honek erakutsi du landa-arteak eta industria-ondarearen berreskurapenak ezohiko deialdia egiteko ahalmena daukatela”. Ereñoko Udalak eta Urdaibai Turismo agentziak kudeatuta, 3.000 pertsona baino gehiagok bisitatu dute museoa.

Museoen Nazioarteko Kontseiluak 1977az geroztik bultzatutako eguna da Museoen Nazioarteko Eguna, eta horren bidez, hezkuntzan zein kultur arloan museoek daukaten garrantzia azpimarratu dute urtero. Ospatzeko eta hausnartzeko hitzordua da, eta iaz, esaterako, 138 herrialdetako 37.000 museoek bat egin zuten egun horregaz.

'Arte eta Naturaren Bisita Artistiko Gidatua' antolatu dute apirilerako

Busturialdeko Hitza — 2026-03-20 11:59:30

Ereñoko Udalak Ereño Behatokia: Arte eta Naturaren Bisita Artistiko Gidatua egitasmoa antolatu du apirilerako, udlerriko natur zein kultur ondarea “ikuspegi artistiko batetik” ezagutarazteko asmoz. Hiru saio prestatu dituzte: bi apirilaren 2an izango dira, 11:30ean eta 17:00etan; 4an, ostera, 12:00etan egingo dute. Ekimenak Ereñoko Museoa egingo duten bisitaldia eta udalerriko harrobietan kokaturiko Arte eta Naturaren begiralekura arte ibilbide gidatua barnebilduko ditu.

LePatafisic Cabinet kolektibo artistikoa osatzen duten kide biak, Roberto Garai eta Alberto Palomera, izango dira azalpenak emateko ardura edukiko dutenak, eurak baitira, hain zuzen ere, aipatutako espazio edo proiektuen egileak. Ibilbidean zehar, azaldu dutenez, Garaik eta Palomerak beren obren sormen prozesua azalduko die bertaratzen direnekin, baita “artearen, paisaiaren eta natura ondarearen arteko hartu-emana” ulertzeko argibideak emango dituzte.

Doako bisialdiak izango direla aurreratu dute, baina aldez aurretik izena eman beharko dute interesdunek, ekimenak toki kopuru mugatua edukiko baitu. Izena emateko edota informazio gehigarria eskuratzeko, Turismo Urdaibairen web orrialdera jo beharko dute. Era berean, udal ordezkaritzak herritarrei parte hartzeko deialdia luzatu die, tokiko ondarea hobeto ezagutzeko eta ingurune naturalaren balioa aintzatesteko “aukera paregabea” baita.

Hankak ez ezik, burua: Unax Otegi, Ereñon garaile

Busturialdeko Hitza — 2026-03-09 15:23:51

Gogoangarria izan zen zapatuko [martxoak 7] XXIII. Ereñoko Udala Sari Nagusia. Euskaldun Torneoko bigarren proba puntuagarriak koskaz eta errepide bihurgunetsuz jositako 123 kilometroko ibilbidea zuen, baina ezbeharrak hura laburtzera derrigortu zituen antolatzaileak. 150 txirrindulariko tropel handia plazaratu zen Atxoste auzoko irteeran, eta 91 izan ziren Elizaldeko helmuga lerroa zeharkatu zutenak. Zumaiako estreinaldiaren ostean, Ereñoko lasterketa txapelketako lehendabiziko azterketa serioa zen, baina azkenean erdibidean geratu behar izan zen.

Izan ere, erorketak izan dira nagusi aurtengo ekitaldian. Horietako lehenengoa Kanale inguruan gertatu zen; tropelaren zati handi bat lurrera joan zen, eta zenbait ziklistak ondorio larriak pairatu zituzten. Ondorioz, Laidan, proba gelditu zuten, eta zenbait kilometro neutralizaturik egin behar izan zituzten. Berriro lehiari ekinda, erorketa gehiago ere egon ziren, baina txirrindulariek Omako ibarreko bi itzulietara sarrera egin zuten. Errepide estu, gogor eta tekniko hartan, Kern Pharma-Finisher taldea izan zen bere kartak mugitzen estreinakoa: Luis Alberto Lajarinek erasora jo zuen. Atzetik zenbait txirrindularik mugimendu hari erantzun zioten, baina, bat-batean, Oma inguruan gertaturiko beste eroriko batek proba geldiarazi zuen.

Txirrindularien segurtasuna bermatu asmoz, segituan Nabarnizera jotzea eta, Ereñotik pasatuta, azken itzulia bakarrik lehiatzea erabaki zuten. Horrenbestez, lasterketa 32 kilometrotan erabaki behar izan zen. Ziklista askok, egoera hartan, kale edo bale egin behar izan zuten. Asko eta asko izan ziren ihesaldi saiakerak, haietako zenbait nahiko esanguratsuak, kasurako, BBK-Euskadi Fundazio Asier Castilla, Eulen-Amenabarreko Asier Arteaga eta Smartlog Nesteko Unax Otegirena. Tropela, alabaina, ez zegoen iheseko abenturei argi berderik erakusteko prest.

Argazkia: Smartlog Nest.

Alain Suarez izan zen erasoaldi esanguratsua egiten hurrengoa, eta Ereñoko herrigunerainoko bidea egin zuen kantabriarrak. Atzetik, bost laguneko taldetxo bat antolatu zen, jazarpenean. Edozelan ere, saiakerek ez zuten biderik egon. Eatik Natxitura bitarteko Angelutxuko azken mendateak dinamitatu zuen lasterketa. Aimar Galdos izan zen apustua egiten lehena, BBK-Euskadi Fundaziokoa; Otegik ederto erantzun zion, baita Caja Rural-Alea etxeko Finlay Hawkerrek ere. Azkenean, talde murriztu bat iritsi zen gailurrera. Merru auzotik Ereñora arteko errepide gorabeheratsuak egin zituen epaile lanak. Arteagak berriro ihesera jo zuen, eta, jarraian, Otegik bere azken aukera baliatu zuen, hura harrapatzeko. Elizalderako azken maldak erabaki zuen garailea, eta Smartlog Nest taldekoa izan zen bizkorrena.

Unax Otegi: “Lehen urteko ziklista izanik, uste nuen begi gutxiago izango nituela niri begira, eta aukeratxoa aprobetxatzea erabaki dut”

Otegik 47.33an gelditu zuen erlojua. Eulen-Amenabar etxeko Arteaga bigarrena izan zen, segundo bitara helmugaratuta. Denbora berean iritsi zen BBK-Euskadi Fundazioko Marco Martin. 23 urtez azpikoen bere hirugarren proban, garaipen aparta lortu zuen, beraz, Otegik. Podiumera igo orduko, hankekin ez ezik, buruz jokatu zuela adierazi zuen garaileak: “Lehen urteko ziklista izanik, uste nuen begi gutxiago izango nituela niri begira, eta aukeratxoa aprobetxatzea erabaki dut”. Erokikoek “proba guztia” baldintzatu zuen: “Nabarniz hutsetik igo behar izan dugu, hankak gori-gori eginda. Eatik gorakoan, azken mendatean, sentsazio onak izan ditut, eta azken maldetxoetan ere, gogotik sufritu arren, indartsu ibili naiz; azken aldapan nire abiaduragan sinistu, eta garaipena lortu ahal izan dut”.

XXIII. Ereñoko Udala Sari Nagusia, denboraldiko lehen azterketa serioa

Busturialdeko Hitza — 2026-03-02 17:09:11

Ereñoko Udala Sari Nagusia txirrindulari lasterketa bere XXIII. ekitaldira iritsi da, eta zapatu honetan [martxoak 7] Euskal Herriko zein inguruko txirrindularirik onenen bilgune berriz izateko prest dago. Elite eta 23 urtez azpikoei zuzenduriko Euskaldun Torneoaren egutegiko bigarrren proba puntuagarria izango da, lehendabizikoa iragan zapatuan [otsailak 27], XXVIII. Zumaiako Sarian, lehiatu ostean. Hori bai, bigarren hitzordua izanik ere, Ereñokoa txirrindularientzako lehen esamina gogorra izango da, lasterketak gipuzkoarrak ez baitzuen ia zailtasun orografikorik edo teknikorik.

14:45ean hasiko dira gurpilak biraka, Atxoste auzoan. Laida eta Laga hondartzetara joko dute lehenik, Merru auzune gorabeheratsuan barrena berriro Atxostera bueltatzeko. Handik, berriro itzuliko dira kostaldera, baina Ereñora itzulera Eatik eta Ispastertik barrena egingo dute. Atxosten bertan topatuko dute, 64. kilometroan, lehen tarteko helmuga. Ostean, Oma ibarreko bi itzuliei ekingo diete. Hain zuzen, birritan igo beharko dira Omatik Nabarnizerako errepidera. Estreinako mendate pankarta 76. kilometroan igaroko dute; bigarren pasaera puntuagarria 91.ean izango da.

Omako bi pasaerak, Nabarnizko eta Angelutxukoa izango dira eguneko menuaren mendateak

Bigarren horren ostean, alabaina, ez dute Belendizerako beheranzkoa hartuko: errepideak gora eta gora egiten jarraituko du, Nabarnizera iritsi arte, 93. kilometroan. Ondoren, azken tarteko helmugak harrapatu beharko dituzte. Lehenengoa helmuga hartuko duen gunean baina kontrako noranzkoan topatuko dute, Ereñoko herrigunean, 99. kilometroan: bigarrena Ispasterren edukiko dute zain, 112.ean. Azkenik, Eatik Natxitura igo beharko dute, Angelutxutik pasata. Azken mendate puntuagarritik helmugarako tartea lehen itzulikoa bezalakoa izango da, Merru auzoa pasatuta. Joandako ekitaldietan gertatu modura, Angelutxuko igoerak ez ezik, azken metro gorabeheratsu eta teknikoak epaile izan daitezke. Ziklistak 18:00rak eta 18:15ak bitartean helmugaratzea aurreikusten dute.

Azurmendi, lidergoan.
Euskaldun Torneoaren lehen liderraren maillota, Zumaian gailenduta, Eiser-Hirumet etxeko Haritz Felix Azurmendiren soinean dago. Smartlog Nest taldeko Diego Ruiz de Arkaute eta Finisher-Kern Pharmako Iñaki Lopez izan zituen atzetik Zumaiako azken esprintean eta, ondorioz, horiexek dira, gaur-gaurkoz, txapelketaren bigarren eta hirugarren postuen ugazaba. Iazko ekitaldian, Caja Rural-Alea taldeko Gorka Corres izan zen indartsuena. Bere mailaren erakusle, aurtengo denboraldia egituraren talde profesionalean, Caja Rural-Seguros RGAn egiten ari da gasteiztarra.

Landatartasun handiena duten udalerrietara 5 milioi euro inbertituko ditu BFAk

Busturialdeko Hitza — 2026-02-11 13:49:17

Bizkaiko Foru Aldundiak Bizkaia Denontzat estrategiaren barruan kokatzen den programa berri bat jarriko du abian lurraldean landatartasun-maila handiena duen udalerrientzat. Besteren artean, Morga, Ereño, Arratzu eta Gautegiz Arteaga izango dira programaren onurak jasoko dituztenak. Hala, aipatutako horietan eta gainontzeko udalerrietan, guztira 5 milioi euroko inbertsioa egingo dela jakinarazi du aldundiak. Jarduketak landa-bideak hobetu eta mantentzearen helburuari eusten dio, bizilekua edozein izanda ere, “lurralde-kohesioa indartzeko eta aukera-berdintasuna bermatzeko” asmoz.

Nabarmendu dute programa horrek “zuzenean erantzuten” diela ahaldun nagusiarekin egindako eskubide-topaketetan udalerriek azaldutako eskaerei: “Topaketa horietan agerian geratu zen berariazko sostegua behar dela landa-azpiegiturak mantentzeak dakarren kostu handiari aurre egiteko, batez ere udalerri txikienetan eta biztanleria-dentsitate apalena dutenetan”.

Estrategiak lurraldea era orekatuan garatzeari eta landa-eremuei arreta berezia eman nahi diela esan dute, eta horretarako, Landa Ingurunearen Garapenaren Legean jasotako landatartasun mapa eta biztanleria-dentsitatea kontutan hartuko ditu laguntza horiek arautzeko dekretuak. Hala nola, aurreratu dute “guztira Bizkaiko 83 udalerriri” ekarriko diela onura programa honek; gehienez 60.000 euroko laguntza ezarriko ditu udalerri bakoitzeko.

Irizpideak.

Dirulaguntzak “irizpide objetiboaren arabera” banatuko direla azpimarratu du Bizkaiko Foru Aldundiak, eta horretan “landatartasun-maila eta biztanleria-dentsitatea” kontuan hartuko direla gaineratu du. Alegia, hurrengo irizpideak eman dituzte aditzera: “Arreta Bereziko Egoeretan dauden udalerriek %75erainoko dirulaguntza jasoko dute. Entitate guztiak landa-izaerakoak dituzten udalerriek eta 150 biztanle/km² baino gutxiagoko dentsitatea dutenen, berriz, %65eko dirulaguntza. Dentsitatea 150-300 biztanle/km²-koa duten udalerriek, ostera, %55eko dirulaguntza jasoko dute; eta azkenik, dentsitatea 300-450 biztanle/km²-koa dutenek %50ekoa”.

Gauzak horrela, dekretu arautzailea aurtengo udaberrirako argitaratzea aurreikusten du aldundiak, eta esan dute 2027ko apirilera arteko epea ezarriko dela laguntza horiek justifikatzeko.

Asier Urionabarrenetxea: "Gehienbat ahoz ahoko komunikazio bidez heltzen naiz erosleengana"

Busturialdeko Hitza — 2026-01-30 10:00:32

Asier Urionabarrenetxea markina-xemeindarra 2022az geroztik ari da lehen sektorean lanean, bere proiektu propioan murgilduta. Hala, Ereñoko hilerritik hurbil dauka ortua, eta bere gurasoen aldizkako laguntzagaz, «denetariko produktuak» eskaintzen dizkie bere erosleei urte guztian zehar. Baserritik Gernikara proiektuaren parte da ekoizlea, eta proiektuak ate asko ireki zizkiola dio. Busturialdearentzako eta inguruko herrientzako beharrezko proiektua dela nabarmendu du, eta horren parte diren ekoizleen arteko tratu ona jarri du erdigunean.

Zelan eta noiz hasi zinen lehenengo sektorean lanean?

Duela hiru urte inguru hasi nintzen proiektu honetan lanean. Hori baino arinago, tabernetan lan egin izan dut beti. Gasteizen eduki nuen taberna bat. Baina beti izan dut mundu hau gustuko, nire gurasoak baserritarrak baitira. Etxetik datorkit. Beraz, horretara salto egitea erabaki nuen. Gasteiztik bueltatu nintzen, eta proiektu honekin hasteko asmoz, Lekeitioko negutegi batean lanean hasi nintzen, ikasteko.

Bertoko produktuak eskaintzen dituzu, ezta? Sasoikoak?

Hori da, bai, bertoko produktuak eta betikoak. Ohiko produktuak eskaintzen ditut, eta ahalik eta aniztasun gehien izaten saiatzen naiz. Hau da, ez naiz hiruzpalau produktu motetara bakarrik zuzentzen, aniztasuna izatea gustatzen zait, beti ere, sasoiaren arabera.

Zein produktu, adibidez?

Denetarik. Orain, negu aldian, espinaka, porrua, zerba, azalorea, brokolia, romaneskoa, baba eta ilarra aipatuko nituzke, esate baterako.

Zuk bakarrik egiten duzu lan?

Izatez bai, neurea da proiektu hau. Baina nire gurasoen laguntza asko izaten dut, eta eskertzekoa da. Ortuko lanaz gain, banaketa ere egin behar dudanez, ondo etortzen zait edozein laguntza.

Zelan heltzen zara zure erosleengana?

Gehienbat ahoz-ahoko komunikazio bidez heltzen naiz nire erosleengana. Sare sozialak izan baditut, baina ez ditut erabiltzen, eta webgunerik ere ez daukat. Ortua Ereñon daukat, baina Markina-Xemeinen bizi naiz. Gainera, tabernari izandakoa naizenez, jende askok ezagutzen nau herrian zein inguruetan, eta horretaz baliatzen naiz erosleengana heltzeko. Gernika-Lumoko eta inguruetako denda ekologiko desberdinetan saltzen dut normalean, eta eskola publikoetan ere bai, Allende Salazar Herri Ikastetxean, adibidez. Horrez gain, norbanakoei ere saltzen dizkiet produktuak, noski, baina gehienbat denda eta eskoletara eramaten ditut nire produktuak; beraz, astero erosle ia berberak izaten ditut.

Norbanakoengana ere heltzen zarela esan duzu. Zelan eskuratu daitezke zure produktuak?

Oso erraz. Niri idatziz, edo deituz; 618 20 55 36 da nire zenbakia. Hitz egin, eta eskatu!

Erosleekin zelako harremana daukazu?

Oso hurbilekoa da harremana. Nire eguneroko erosle guztiek ezagutzen naute eta guztiak ezagutzen ditut nik. Nik neuk egiten ditut banaketak, eta horrek tratua hurbilekoa izatea ahalbidetzen eta errazten du. Konfiantza sortzen da, eta hori oso garrantzitsua da lehenengo sektoreko langilea naizen heinean, ze, erosleak dena dira, eta beraz, eurekin sortzen den harremanak asko esaten du.

Baserritik Gernikara proiektuaren parte zara. Garrantzitsua da lehen sektoreko ekoizleen arteko sare bat edukitzea?

Bada, bai. Eta niri, Busturialdekoa ez izanik, ate asko zabaldu dizkit Baserritik Gernikara proiektuak. Eskualdean ezagutzera eraman nau, eta besoak zabalik hartu naute denek, eta hori eskertzekoa da. Inguruko ekoizleen arteko sare estu bat izateak lana errazten du, gainera; tratu itzela dugu gure artean, eta edozertarako laguntzen diogu elkarri.

Zelan baloratzen duzu, beraz, proiektua?

Positiboki baloratzen dut Baserritik Gernikara proiektua, zalantzarik gabe. Uste dut eskualdeari onura handia egiten diola eta oso beharrezkoa dela ekoizleon aterki den hurbileko proiektu bat izatea.

Lur gainekoa eta lurrazpia batzen dituen kodex alkimikoa

Busturialdeko Hitza — 2025-10-10 15:43:38

Ver esta publicación en Instagram

Una publicación compartida de HITZA Busturialdea (@hitzabusturialdea)

Roberto Garaik eta Alberto Palomerak osatutako LePatafisic Cabinet bikote artistikoak beste urrats bat egin du bere arte, kultur eta sormen ibilbide oparoan. Ereño Museoaren eskutik, Urdaibai Incógnito izeneko liburua ondu dute, “Urdaibai ikuspegi sortzaile eta original batetik” aztertzera datorrena. Ingurune fisikoan ikus daitezkeen elementuak substratuagaz, lurpeko munduagaz, uztartu dituzte obra berrian, eskualdeari eta bere ondareari buruzko “begirada artistiko ezberdin eta sakona” lortzeko.

ARGAZKIAK

Artefaktu artistiko berri hori non aurkeztuko, eta Ereñon bertan. Gaur [urriak 10], egile biak eta proiektua bultzatu duten erakundeetako babesleak aurkezpen agerraldian egon dira. Eskualdeko hainbat alkatek ez dute liburuaren plazaratze ekitaldia galdu gura izan, ezta egitasmoa sustatu duen Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol diputatu Leixuri Arrizabalaga eta Urremendi Landa Garapen Elkarteko kudeatzaile Aitziber Antsotegi ere. Kultur munduko izen entzutetsuak ere bertaratu dira, Kepa Junkera musikari busturiarra buru.

Roberto Garai: “Genesi libretan egindako zirriborroak dira liburuaren hazia”

Artea, ondarea, natura eta sormena barnebiltzen dituen “irudimenezko” mundua da egitasmoaren ernamuina, Garaik argitu legez: “Alde batetik, bada ikusi eta igarri daitekeen mundu bat; bestetik, lurrazpia dago, substratua, zapaltzen dugunaren azpian gertatzen den oro”. Bi egileek, sormen prozesu baten atarian dauden “bakoitzero” sumatzen duten modura, “energia delako bat” igarri zuten, eta energia hari tiraka hasi zen lanaren bilakaera.

REEL-A

Burutik eskura salto egin, eta gerora liburuaren gorpuztea izango zena beraien “Genesi libretan” zirriborrotzen hasi ziren. Beharrezko zuten materiala pilatu ondoren, “kodex itxurako” obra sortzeari ekin zioten: “Eta Urdaibairen lur gaineko zein lurrazpiko artea eta natura jorratzen dituen eskuliburu alkimikoa lortu dugu”.

Alberto Palomera: “Kobazulo batean Ereñoko lurrazpia aztertzen genbiltzala, ezezagun genituen grafikoak bururatu zitzaizkigun”

Lana egiterakoan aurkitu zuten “erronka handietako” bat ideiak atontzea eta garbira pasatzea izan zela adierazi du Garaik: “Zirriborroak behin eta berriro egiteko lanetan aditu hutsak gara, baina ez hainbeste hain antolaketan. Alde horretatik, gure sormen jarioa nahiz kaos artistikoa modu bisualean eta liburu batean bilduta antolatzera zein aurkeztera animatu izan gaituen mirarietako bat Kepa Junkera izan da; betidanik sinestu du gugan, eta horrexegatik ageri da lanaren orrialde bitan”.

Arrizabalaga, Garairen eta Palomeraren azalpenak jasoz.

“Xenoglosia grafikoa”.
Xenoglosia deritzo hizkuntza bat maisuki hitz egiteko eta dominatzeko gaitasunari, haren berri izan barik edota hura ikasteko aukera enpirikorik eduki gabe. Bada, Palomerak azaldu du LePatifisic Cabineteko bikoteak “xenoglosia grafikoa” eduki dutela: “Kobazulo batean Ereñoko lurrazpia aztertzen genbiltzala, ezezagun genituen grafikoak bururatu zitzaizkigun; apurka-apurka dezifratu genituen, eta liburua xenoglosia haren emaria dela esan daiteke”.

Amaia Aldamizetxebarria: “Galeanok dioen modura, gizakiok ez gaude, zientzialariek dioten legez, atomok eginak, istorioz eginak baino”

Herritarrak egitasmoaren parte egin guran, Amaia Aldamizetxebarria ereñarra giltzarri izan da, pasarteetako bat bere eskutik sortu izanaz gain, proiektuaren esparru historiografikoaren arduraren zatitxo bat beregain egon baita; hain zuzen ere, bere argazki asko ditu lanak, lehen mailako “sostengu bisual” lana egiten dutenak. Proiektuan esku hartu izanagatik “oso pozarren eta eskertuta” azaldu daudalerriko memoriaren alde lan gehien egin duen herritarretako bat, eta LePatafisic Cabinetek lana goraipatu du. Istorioek herrien garapen antropologikoan eta tokian tokiko nortasunaren garapenean edukitako esanguraren jakitun, Eduardo Galeano idazle uruguaitarraren berbak bere egin ditu Aldamizetxebarriak: “Gizakiok ez gaude, zientzialariek dioten legez, atomok eginak, istorioz eginak baino”.

Leixuri Arrizabalaga: “Palomerak eta Garaik ere, beraien moldera, Urdaibairi begiratzeko molde ezberdina plazaratu dute, beraien orain arteko proiektuen errepaso oparoagaz batera”

Arrizabalagak paisaiek eragiten dituzten “sentsazio berezi edo pertsonalizatuak” azpimarratuz abiatu du bere esku hartzea: “Geranda mendira begiratzeak sentimendu eta pentsamendu ezberdinen uriola transmititzen du, toki honetan bizi izan eta bizi diren herritarrak arteagaz zein geologiagaz lotzera garamatzana. Palomerak eta Garaik ere, beraien moldera, Urdaibairi begiratzeko molde ezberdina plazaratu dute, beraien orain arteko proiektuen errepaso oparoagaz batera; giza begiari sarri ikusezin zaion eta artearen begirada berezia eskatzen duen kodexa erakutsi digute”.

Daniel Merchanen emanaldi esperimentala.

Asko eta asko dira jorratu dituzten toki, langai eta alorrak. Marmol gorriaren gizartea, Bermeoko Ormaza kontserba faktoria zaharra, domu jagoleak eta haiek utzitako ondorioak, Kortezubiko bestiarioa, Morgako Aingeruen ataria murala, Busturiko Aingerubide basoa, Gautegiz Arteagako kretazeoko atea, eta abar luze bat. Langai horiek denak, gainera, abenduan salgai egongo dira. “Bizkaiko Foru Aldundiak Durangoko Azokan argitara emango du lana, azokan plazaratuko ditugun berrikuntzeko bat legez”, azaldu du Arrizabalagak. Agerraldia biribiltzeko, “beste patafisiko batek”, Daniel Merchan musikari kolonbiarrak, saio esperimentala eman zuen.

Ormaetxea, Luengo eta Arzanegi, Ereñon nagusi

Busturialdeko Hitza — 2025-10-06 17:10:03

Atzo (urriak 5), Busturialdeko nahiz inguruko mendi korrikalaririk bizkorrenak Ereñon elkartu ziren, III. Igoera Herrikoien Ligaren baitako azkenaurreko lasterketa lehiatzeko: 40. Ereñozarrera Igoera. Probak Ereñoko herrigunea eta Ereñozar mendi gailurreko San Migel baseliza lotu zituen, eta 28 korrikalari ausart bildu ziren; 3 neska ta 25 mutil.

Hala, Paul Ormaetxea eta Antton Luengo izan dira gizonezkoetan lehenak, biak ala biak 09.06ko denbora partikaratuz. Jarraian, ordea, hirugarren postua lortuz, Jabi Goitiak 09,10ko denboran egin zuen ibilbidea. Bestalde, emakumezkoen arteko podiuma Luzia Arzanegik, Haizea Gerrikabeitiak eta Irati Zabalak osatu zuten; hurrenez hurren, 12,30,12,58 eta 13,24ko denborekin. Halaber, parte hartzaile guztien artean Mikel Legarreta nabarmendu dute antolatzaileek, parte hartutako 5 ereñotarren artean lehenengo postua lortzeagatik.

Behin atzokoa amaitu den, azken geltokia falta zaio ekainean hasitako Igoera Herrikoien Ligaren hirugarren aldiari. Abenduaren 6an izango dute hitzordua, Elantxobeko Kaltzadan Goragaz.

Udazkenari ongietorria emateko jaiak ere ailegatu dira

Busturialdeko Hitza — 2025-09-26 12:22:35

Uda agurtu, eta udazkenean sartuta, San Migel jaiak ate joka dituzte Busturialdeko bizilagunek. Bermeoko San Migel auzoan, Busturiko Altamiran, Ereñon eta Mendatan dena prest dute datozen egunak alaitzeko. Izan ere, astelehena da aurten santuaren eguna, eta, ondorioz, egitarauetako ekitaldirik gehientsuenak asteburuan izango dira.

Bermeon, berriz, zapatua aukeratu dute goizetik gauera hainbat ekintza prestatzeko. Hala, goizean goiz abiatuko dira kirolzaleak, Taraskatik aterako den bizikleta ibilbidearekin, eta ondoren, familia ibilaldia egiteko aukera edukiko dute herritarrek. Musika ere izango da protagonista: mariatxiak, AIAMA Quarteteren eta Unholy Covers taldearen kontzertuek girotuko dute arratsalde eta iluntzea, San Migel auzoan.

Busturiarren kasuan, Altamira izango da gaur hasi eta domekara arte iraungo duen jai giroaren ezsenatokia. Bertsolariak izango dira jaiei hasiera emango dietenak. Mikel Retolaza busturiarra, Aitor Etxebarriazarraga eta Ibai Amillategi gernika-lumotarrak eta Jone Uria algortarrak bertsoz beteko dute auzoa. Bihar, esku pilota partiduak jokatuko dituzte, eta musikarik ere ez da faltako. Domekan, berriz, San Migel bezperan, musika eta idi probak nagusituko dira.

Ereñon eta Mendatan jai garrantzitsuak dira sanmigelak, eta bi asteburu uztartuko dituzten egitarau biribilak antolatu dituzte bietan. Mendatarrentzat biharkoa izango da egun handia. Iaz San Fermin jaiak aitzakia hartuta, zuri eta gorri koloreekin bete zuten herria, eta aurten, Olinpiar Jokoen txanda izango da. Photocallean argazkiak atera ostean, Elexaldetik Mendaturira joango dira, joaldunek lagunduta. Ezustekoen ostean, frontoira itzuliko dira herri bazkarian batzeko.

Domekan, herri kirol saioak eta bakailao janak osatuko dute goizeko egitaraua. Sustabiz Fundazioko Ane Atxutegi, Uxue Lekunberri, Leire Astoreka, Mikel Ibarguren eta Jon Onaindia izango dira herri kirolen erakustaldiaren protagonistak. Arratsaldean, ostera, briska txapelketan lehiatuko dute.

Ereñon, pilota partiduekin, bakailao janarekin eta Luhartz erromeriaren doinuekin hasiko dituzte San Migel jaiak gaur, eta paella usainak hartuko du herria bihar. Arratsaldez, ohiturari jarraituz, Atxur-Urkulie jaurtiketa egingo dute, eta Dj Koetek jarriko dio doinua gauari.

Hurrengo asteko eskaintzari dagokionez, besteren artean, 39. Ereñozarrera Igoera lehiatuko dute. Bertan egongo dira eskualdeko korrikalaririk trebeenak, baita inguruaz gozatu gura dutenak ere.

EGITARAUAK, HERRIZ HERRI

BERMEO

Bihar.

08:30. Bizikleta ibilbidea, Taraskatik.

11:30. Familia ibilaldia San Migelera, Taraskatik (eguraldia lagun bada).

13:00. Tortilla lehiaketarako izen-ematea.

13:30. Mariatxien emanaldia.

16:30. Haurrentzako jolasak, dantza gunea eta mahai-jokoak.

19:00. Txakolin dastaketa elizpean (10 €). Izen-ematea: 686 58 96 01.

20:00. AIAMA Quarteten kontzertua.

23:00. Unholy Covers taldearen kontzertua.

BUSTURIA

Gaur.

20:00. Bertsolariak, Altamirako Kultur Etxean: Mikel Retolaza, Aitor Etxebarriazarraga, Ibai Amillategi eta Jone Uria.

Bihar.

17:00. Esku pilota txapelketaren finala.

19:30. Uda amaierako musika ekitaldia, Altamirako Kultur Etxean.

Etzi.

11:00. Kalejira, herriko
txistulariekin.

12:00. Meza nagusia.

13:00. Irrintzi Alai Dantza Taldea.

Ondoren. Kantu kantari.

18:00. Idi probak.

EREÑO

Gaur.

19:00. Pelota partiduak:
Lopez-Etxebarria vs Arrate-Perea eta Uribe-Cuairan vs Etxebarria II-Garmendia.

21:30. Bakailau dastaketa.

22:30. Luhartz erromeria.

Bihar.

Goizean. Paella txapelketa.

Era berean. Hamaiketakorik onenari saria.

14:00. Paella aurkezpena.

17:00. Puzgarriak.

18:30. Ereñoko VIII. Atxur-
urkulea jaurtitzea.

21:00. Ari.

22:30. DJ Koet.

Irailak 29, astelehena.

12:00. Meza santua, elizan.

Ondoren. Pintxo dastaketa.

Irailak 30, martitzena.

12:00. Meza santua,
Ereñozarren.

14:30. Herri bazkaria.

18:00. Ugaziyo txapelketa.

Urriak 4, zapatua.

Goizean. Tortilla lehiaketa.
14:00. Tortillen aurkezpena
17:00. Pelota partiduak, Sustabizen eskutik.
18:00. Sustabiz Fundazioaren eskutik, herri kirolen erakustaldia.

Urriak 5, domeka.

12:15. Elizkizuna, Ereñozarren.
13:00. XXXIX. Ereñozarrera Igoera.

MENDATA

Gaur.

18:00. Tortilla Txapelketarako izen ematea.

Jarraian. Tortilla Txapelketa.

20:30. Tortilla Txapelketako sari banaketa.

20:00. Mus Txapelketa.

21:00. Erromeri mundiala trikitilari gazteekin: Adei, Sergio, Nile eta Garazi.

Bihar.

11:00. Photocall-a, Elexalde auzunean.

11:30. Elexaldetik Mendaturi auzunerantz joan-etorria, Joaldunekin batera.

Gero. Bolatokian, Euskal atleten eskutik, olinpiadak: Karmele Gisasola eta Irati Astondoa.

15:00. Herri bazkaria, frontoian.

Gero. Bilbotxeros Band eta Lagunak dinamizatuko dute arratsaldea, dantzaldiak egiteko.

21:30. Eiho taldea.

22:30. Zirkiñik bez erromeria.

Amaitzeko. DJ Matxing.

Etzi.

12:00. Meza.

13:00. Sustabiz Fundazioaren eskutik, kirol erakustaldia.

17:30. Ume eta gaztetxoentzat, Esna Gazte.

18:00. Briska Txapelketa, Aterpe tabernan.

Irailak 29, astelehena.

12:00. Meza.

Ostean. Bakailao kopaua.

Urriak 4, zapatua.

20:00. 49. Asto probak.

22:00. Bakailao jana.

Urriak 5, domeka.

12:30. Ospakizuna Zarrako ermitan.

Ondoren. Trikitilariak eta txikiteoa.

Ondoren. Herri bazkaria, txokoan.

18:00. Asto probak.

Irailaren 7an egingo dute Ereñoko VIII. tomate txapelketa

Busturialdeko Hitza — 2025-09-02 10:50:35

Uda garaian ez da tomaterik faltatzen inguruko baratzetan, batez ere Ereñon. Horregatik, zortzigarren aldiz dagoeneko, herriko tomate txapelketa egingo dute domekan [irailak 7]. Ereñoko Udalak, Gerandape kirol klubak eta Ereñozar Jatetxeak elkarlanean antolatu dute. Hori bai, argi utzi nahi izan dute tomatea Ereñon ekoiztua izan beharko dela, partehartzaileak agiri bat sinatu beharko duelarik Ereñon ekoiztua dela aitortuz.

Hain zuzen ere, antolatzaileek zenbait arau jarri dituzte. Hasteko, tomatea edozein motatakoa izan daiteke, baina partaide bakoitzak tomate bakarra aurkeztu ahal izango du. Aurkezpena 12:00etatik 13:00etara egingo dute, eta ordu horretatik aurrera aurkeztutakoak ez dituzte onartuko. Epaimahaiak itxura, heldutasun puntua eta zaporea izango dituzte kontuan irabazlea aukeratzerakoan. Azaldu dutenez, epaileen erabakiak ez du atzera bueltarik izango.

Azkenik, gogoratu dute parte hartzaileek aurkezten duten tomatea ez zaiela itzuliko, sari banaketa egin eta gero jendeari dastatzeko aukera emango zaiolako.

Asteon hasiko da III. Igoera Herrikoien Liga

Busturialdeko Hitza — 2025-06-24 11:57:49

Urte luzez lasterketa herrikoiak antolatzen ibilitako boluntarioen lana omentzeko asmoz, batetik, eta herritar guztientzako eskuragarria litzatekeen lasterketen formatua eskaintzeko, bestetik, sortu zuten duela urte bi Igoera Herrikoien Liga. Egitasmoaren hazia, funtsean, Arrolape Mendi Klubeko lantaldeak erein zuen, baina Busturialdeko tokian tokiko eragileen babesa jaso zuten lehenik, eta Lea-Aartibaikoek jarraipena eman zioten ostean. Halaxe josi zuten, iaz, zortzi probaz osatutako liga ederra. Aurtengoa txapelketa herrikoiaren hirugarren ekitaldia izango da, eta zortzi geraleku edukiko ditu. Lasterketez gain, jai giroa nabarituko da horietan, zapatu honetatik [ekainak 28] hasita: Lumoko San Pedro jaietan aterkipean, III. Aixerrotara Igoerak emango dio hastapena lehiaketari.

Aixerrotarako igoerak, ligako lehenak, bi kilometroko luzera izango du, eta 260 metroko desnibela

Aixerrota edo Kosnoaga gernika-lumotarren muino bereziena da, eta Gernikako Pasealekutik aterata zein Lumotik igarota, bere 273 metroak gainditu beharko dituzte korrikalariek. 13:00etan ipini dute txapelketarako aurtengo estreinaldirako hitzordua; egunean bertan izena eman beharko da, bost euroren truke. Parte hartzaileek Pasealekuan bertan ekingo diote lehiari, Zearretara jotzeko. Han topatuko dute ibilbideko berritasun bakarra: Lumorako galtzadara Seber Altubetik iritsiko dira, eta ez Zigertatxuko aldapatik; Lumotik pasatuta helduko diote igoeraren tontorrerainoko azken zatiari. Kilometro biko ibilbide esplosibo baina lorgarria izango da, 260 metro positiboko desnibel metatuagaz.

Antolatzaileek azaldu dutenez, parte hartzaileek kontsigna zerbitzua edukiko dute, hala nahi badute: “Sari banaketa eta mokadua Lumon egingo ditugu; hortaz, motxilak Pasealekutik Lumora igoko dituen auto zerbitzua ipiniko dugu. 14:30ean egingo dute sari banaketa ekitaldia, Lumoko plazan eta jai giroan bete-betean murgilduta. Sari banaketan, sailkapen orokorreko lehen hiru emakumezko eta gizonezkoak omenduko dituzte, baita gazteak ere: “Gazteen sailkapena egitea garrantzitsua da, txapelketa neurri handi batean beraiei zuzenduta baitago; probetan parte hartzera animatzea bilatuko dugu, denak egingarriak eta politak baitira. Baina, horregaz batera, proben antolakuntzan inplikatzen hasteko akulua ere izan gura dugu”.

“Puntukako sailkapena lasterketa gehienetan parte hartzera animatzen denari egingo dio onura”

Proba bakoitzak bere sailkapen “propioak” izango ditu: “Tokian tokiko eragileen erabakiko dute beren probetan zein sailkapen egin; egon daitezke beteranoena, gazteena, herriko lasterkariena, eta abar. Edozelan ere, denek aintzat hartuko dute lehen gizonezko eta emakumezkoen sailkapen absolutua”. Hala, abenduan sailkapen orokorra egingo dute, eta aurreratu dute sailkapen horretan “erregulartasuna eta konpromisoa” saritu ohi dituztela: “Normalean, ez du zertan mailarik handiena duenak irabazi; hain zuzen, puntukako sailkapenak lasterketa gehienetan parte hartzera animatzen denari egingo dio onura. Finean, erregulartasuna saritzeko modu bat da, eta ez soilik maila fisikoa”.

Egutegiari buruzkoak.
Ekainetik abendura arteko epea hartuko du ligaren hirugarren aldiak. Aixerrotako hitzorduaren ondoren, uztailean Oizera Igoera egingo dute, Munitibarren; baita Legarmendira Igoera ere, Berriatuan. Abuztuan, Natxitura ailegatuko da lehiaketa, Lapatzako Igoeragaz. Irailean ere, zita bikoitza izango dute: lehenik, Santa Eufemiko Igoera, Aulestin; ondoren, Tontorramendira Igoera, Ondarroan. Urria heltzearekin batera, Ereñozarrera Igoera egingo dute, Ereñon. Txapelketa abenduan biribilduko dute, Elantxoben, Kaltzadan Gora probagaz.

Baserritarren Egunean elkartuko dira Ereñon

Busturialdeko Hitza — 2025-05-28 15:25:01

Baserritarren jantziak soinean janzteko eguna da zapatukoa [maiatzak 13] Ereñon. Gerandape kirol klubak antolatu du Basterritarren Eguna, eta egitarau oparoa prestatu dute horretarako.

11:30ean hasiko dute eguna, herriko plazan. Izan ere, herriko produktuen erakusketa egingo dute orduan, eta “denetariko produktuak” aurkitzeko aukera edukiko dute bertaratzen direnek. Gainera, herriko produktuez gain, artisautza produktuak eskuragarri jarriko dituzte.

Produktuen erakusketaren ostean, inguruko upategien eskutik, txakolin dastaketa egingo dute plazan, 12:00etan.

Taloa dastatzeko aukera ere egongo da, izan ere, herriko andreak ariko dira taloa eta txorizo errea prestatzen.

Zesta-punta, beste ikuspuntu batetik

Busturialdeko Hitza — 2025-03-26 14:48:47

Iaz Lezaman egin zuten Out of Series egitasmoaren estreinaldia, eta aurten Ereñok hartuko du aisialdia, kirola eta saretzea uztartzen dituen ekimenaren bigarren ekitaldia. Zesta-punta zaleen topaketa egingo dute, goizetik eguerdira arteko egitarauagaz, eta 30 lagun daude izena emanda. 10:00etan ipini dute hitzordua, herriko frontoian. Egitasmoaren azalpena egin ondoren, mailaren araberako hiru kategoriatan banatuko dira parte hartzaileak, eta kinielak jokatuko dituzte.

Antolatzaileek azpimarratu dute parte hartzaileen arteko saretzea dela ekimenaren jomuga nagusia: “Inongo presio barik egitea da asmoa. Izena bera horren erakusle da: Winter Series profesional mailako txapelketa existitzen den legez, Out of Seriesek goi mailako dinamika horren aurkakoa bistaratzen du, hau da, kirolaz gozatzeko eta ondo pasatzeko egiten den zerbait”. 15:00rak arte ibiliko dira pilotalekuan, eta ondoren bazkaritarako bilduko dira, Herriko Tabernan. “Parte hartzaileek oroigarritxoa jasoko dute, eta espero dugu jende berria ezagutzeko eta elkarren artean harremantzeko balioko duela”.

‘Basques in Australia’ erakusketa Ereñora helduko da

Busturialdeko Hitza — 2025-02-13 10:46:00

Euskal Australiar Elkarteak sortutako Basques in Australia erakusketa Ereñora helduko da. Hain zuzen ere, barikuan [otsailak 15] 12:00etan, egingo dute inaugurazio ekitaldia, Gabikako elizan. Otsaileko bi asteburutan egongo da ikusgai, otsailaren 15ean, 16an, 22an eta 23an. Ordutegiari dagokionez, zapatuetan 11:00etatik 14:00etara eta 16:30etik 19:30era egongo da zabalik eta domeketan goizeko ordutegia bakarrik izango du, 11:00etatik 14:00etara. Gabikako elizan sartzeko sarrera doakoa izango dela gogoratu dute.

Ereño Museoak 1.500 bisitari hartu ditu bi urtetan

Busturialdeko Hitza — 2024-10-02 09:24:49

2022an inauguratu zuten Ereño Museoak 1.500 bisitari izan ditu bi urte eskasetan.

Ereñoko Geranda mendiko harrobietan Rober Garay eta Alberto Palomera artistek sortutako eskultura lanen Interpretazio Zentroa da Ereño Museoa, eta, bitxikerien kabinete horrek, artearen bitartez, denboraren eta Harri Gorriaren arteko elkarrizketa “adimentsua” erakusten du, berriki nazioarteko ondare harri izandatu duten marmolaren eta denboraren artekoa, alegia.

Hala, 1.500 bisitariren kopurua igarota hartuko dituzte artistek Foru Aldundiak antolatzen dituen Ondarearen Europako Jardunaldiak. Izan ere, urriaren 12rako bisita gidatua antolatu dute, sortzaileen eskutik harrobiaren kanpoaldeko espazioa eta museoa bera ezagutzeko; 12:00etan jarri dute hitzordua plazan, baina bertaratzeko 94-625 46 21 telefonora deituta izena eman beharko da.

Espazioa ezagutzeko museoan hasiko da bisita, eta handik Geranda mendiko harrobietara abiatuko dira, bertan, Garay eta Palomera sortzaileek sortutako Le Patadisic Cabinet arte-bikotearen aire zabaleko eskultura multzoa ezagutzeko. “Ereñoko Harri Gorria sortu zuten izakien jatorria aztertzeko proposamen kontzeptual” horren eskutik, bi artistek bizitzaren eboluzioaz eta horrek zein denboraren indarrak harrian uzten duen arrastoaz gogoetatuko dute.