Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

50 urtez herria dantzan jartzen

Busturialdeko Hitza — 2026-05-15 08:39:14

Jakina da dantzatzen duen herria inoiz ez dela hiltzen. Hori sobera dakite Bermeon. Aurten mende erdia beteko du Bermeoko Alkartasuna Dantza Taldeak. 50 urtez dantzatu dute herriagaz, eta orain, lanaren uzta jasotzen ari dira. Domekan, Bizkaiko beste dantza taldeekin partekatuko dute urteurren ospakizuna.

Belaunaldi ugari igaro dira taldearen entsegu, bidaia eta ekitaldietatik, eta denboraren poderioz, herriko kultur panoramaren erreferente bihurtu da. Urteurren biribil horren aitzakian, zuzendaritza batzordeko kideek taldearen ibilbidea, egungo egoera eta etorkizunari begirako erronkak dituzte hizpide.

Alkartasuna Dantza Taldearen jatorria xumea izan zen. 1976an, Bermeoko institutu zaharrean, mutil kuadrilla bat elkartu zen, ikasketa bidaiarako dirua lortzeko ekitaldi bat prestatzeko asmoz. Gehienek ez zekiten dantzan, baina egoera hark ustekabeko bidea zabaldu zien: dantzan ikastekoa, euskal kulturarekin bat egitekoa, eta urteen joanagaz herrian egonkortuko zen taldea sortzekoa.

Orduan ezagutu zuten Patxi Beitia, Eibarko Klub Deportiboan dantzak erakusten aritutakoa. Harekin hasi ziren dantzan ikasten, eta berehala argi geratu zen taldeak aurrera egiteko emakumeak ere behar zituela: «Esan zigun ezinezkoa zela dantza talde bat sortzea, emakumerik gabe». Neskak taldera gonbidatu, eta Alkartasuna Dantza Taldea sortu zen. Izena bera ere Beitiak berak jarri zuela aipatu dute, gizon-emakumeen arteko elkartasuna azpimarratzeko.

Urte hauetan guztietan taldea asko aldatu dela diote kideek. Hasieran, Beitia zen dantzak zekizkien bakarra, eta gainontzekoek pixkanaka ikasi zituzten. Egun, dantzak ikasteko aukerak asko zabaldu dira; sare sozialen bidez ikas daitezke, eta dantzen estiloak beraiek ere aldatu egin dira.

Argazkia: Alkartasuna Dantza Taldea.

Aldaketa horien aurrean, taldeak gizartearekin batera moldatzen jakin du: «Gizartearen etengabeko aldaketara egokitu gara, egunerokotasuneko egoerak eta behar berriak kontuan hartuta; halaxe egin dugu urtez urte aurrera». Mende erdiko ibilbidea ez da kasualitatea; talde atzeko lan handia dagoela azpimarratu dute zuzendaritzako kideek.

Hasierako urteetan, taldea bera sortuta egon arren, ez zeukaten estatuturik, ezta egitura formalik ere. Hamargarren urteurrenean eman zuten urratsa, nabarmendu dutenez: orduan, estatutuak sortu eta elkartea ofizialki eratu zuten. Gaur egun, kultur elkarte moduan funtzionatzen dute, dagokion zuzendaritza batzordearekin: lehendakaria, kontu hartzailea, idazkaria eta dantza irakasleak. Lana taldeetan banatzen dute, guztien artean «antolatuago» aritzeko.

Gainera, taldearen jarduna ez da nagusien entseguetara mugatzen. Izan ere, kideen erdia baino gehiago haurrak dira, eta horrek «lan handia» eskatzen du. Urte osoan zehar antolatzen dituzten ekitaldiekin, Aratusteetatik Gabonetara arte luzatzen den egitaraua osatzen dute, horrela «herriarengana hurbiltzeko».

Taldearen izenak adierazi legez, elkartasuna oinarrizko balioa da Alkartasuna Dantza Taldean. Entseguak, bilerak, ekitaldiak eta bidaiak medio, ordu asko pasatzen dituzte elkarrekin, eta horrek harreman estuak sortu ditu: «Dantzari esker, familia bat sortu dugu». Familia hitzak bi zentzu hartzen ditu beregain: batetik, talde barruko giro estua; bestetik, belaunaldi arteko jarraipena. Izan ere, taldekide askoren seme-alabak ere gaur egun dantzan dabiltza, eta hori «seinale ona» da.

Zutabe nagusiak
Alkartasunaren oinarrian daude euskal kultura, tradizioa eta euskara. Horiek dira kide guztiek partekatzen dituzten balio nagusiak. Baina beste hainbat ere lantzen dituzte: familia sentimendua, elkarlana, errespetua eta diziplina. Gazte-gaztetatik barneratuta, urteekin «taldekideen baitan errotzen» dira.

Euskal dantzen egoerari dagokionez, Busturialdean «osasuntsu» ikusten dute panorama. Eskualdean dantza talde ugari daude, askok urte ugari daramatzate lanean. Adibidetzat jarri dute urteroko Busturialdeko Dantzari Eguna, adin guztietako dantzariak biltzen dituena. Halere, erronkak ere badaude: egungo gizarteak aisialdirako aukera asko eskaintzen dizkie gazteei, eta horrek zaildu egiten du euskal dantzen aldeko hautua: «Gure lana da hautu hori egiten duten gazteak ez galtzea».

Egonkortuta
Urteek eman dioten ibilbideari esker, Alkartasuna Dantza Taldea errotuta dago Bermeoko kultur eskaintzan. Dantza oinarri hartuta, denetariko ekimenak antolatzen saiatzen dira, ahalik eta publiko zabalenera iristeko. Horren adibide da taldearen egungo argazkia, 5 eta 13 urte bitarteko 74 gaztek eta 50 bat helduk osatzen baitute taldea: «Urtez urte aldaketa txikiak izan ditugun arren, egonkortasunari eusten diogu, zorionez».

Dantza taldearen urteurren berezia ospatzeko egitaraua prestatu dute. Asmoa da urte osoan zehar hainbat ekimen antolatzea eta bultzatzea. Aurreratu dutenez, besteak beste, taldearen sare sozialen bidez jakinaraziko dituzte antolatzen dituzten ekimen berriak. Hori bai, argi eta garbi dute ospakizunek helburu argi bat izango dutela: azken 50 urteetako lana balioan ipintzea eta taldearen ibilbidean parte hartu duten guztiei aitortza egitea.

Mende erdia igaro da Bermeoko institutu zaharrean sortutako ideia hartatik. Ordutik, dantzak eta elkartasunak belaunaldiak batu dituzte Alkartasunan, eta badirudi erritmoak luzerako daukala oraindik.

Argazkia: Alkartasuna Dantza Taldea.

Mediterraneoko harresiak hausten

Busturialdeko Hitza — 2026-05-14 16:48:03

Mundu berri bat. Bizitza berri bat. Zerotik hastea. Ametsez betetako bidaian abiatu, eta noraezean egon ondoren, nahi ez den errealitatearekin topo egitea. Pateran sartu, eta Mediterraneoan noraezean dauden pertsonak erreskatatzen dituen Aita Mari itsasontzia hamaika bizipen gordinen lekuko izan da. Egunotan, Itsas Salbamendu Humanitarioak egiten duen lan ordainezina bertatik bertara ezagutu dute bermeotarrek.

Jon Garcia Andonegi Aita Mariko boluntario bermeotarra ibili da bisita gidatuak zuzentzen. Bermeon ondo hartu dituzte; herritarrentzako bisitak eskaintzeaz gain, udalerriko ikastetxeetako ikasleak hurreratu zaizkie ontzira, baita udalbatza ere. Bermeon harrera «oso ona» izan dutela azpimarratu du Garciak: «12 urteko umeek erakutsi duten interesak atentzioa eman dit. Galdera asko egin dizkidate. Pasaia Itsas Festibaletik gonbidatuta etorri gara. Ate irekiak Bizkaian eta Gipuzkoan egin ditugu; Bilbotik etorri ginen Bermeora, eta hurrengo asteburuan Pasaiara goaz, eta handik, Portugaletera. Gero, Xixon, Coruña eta Saguntora joango dira, ekainean hasiko duten hurrengo misioa prestatzera».

Garcia 2016an Zaporeak proiektuarekin egon zen Grezian, Quiosen. Bertako kanpamenduetan sukaldean aritu zen beharrean, eta gero, Kataluniako Open Arms gobernuz kanpoko erakundearekin ere egon zen: «Sukaldaria nintzela jakin zuten, eta eurak deitu zidaten. Misio bat egin genuen; Golfo Azzurro ontzian, bi egunetan, 500 pertsona inguru erreskatatu genituen. Aita Marirekin ez dut misiorik egin, baina boluntarioa naiz, beti nago edozertan laguntzeko prest». Izan ere, berak esan modura, euren lana ere «beharrezkoa da», lehorreko lana ere garrantzitsua da: «Atzean ere jendea behar da; nire lanpostua profesionalizatu egin da, tripulazioan sartuta dago, eta ni boluntarioa naiz».

Aita Mari ontziaren transformazio prozesu osoan egon zen, Pasaian, eta ondo baino hobeto ezagutzen ditu ontziaren zirrikitu denak, ikusten direnak zein ikusten ez direnak. Arrantzontzia egokitu behar izan zuten, funtzio berrirako prestatu. Gaur egun, behean bi kamarote dauzka, komuna, dutxa, biltegi txiki bat eta fotokazetariarentzako mahaia eta ordenagailua. Goian dauzka, besteren artean, bina komun eta dutxa, garbitegia eta erizaindegia: «Eusko Jaurlaritzaren laguntzagaz, itsasontzia erostea lortu genuen, Jaurlaritza inplikatu egin zen, baina, gogoratzen dut Espainiako Gobernuaren baimenak jasotzeko, lauzpabost hilabetez itxaroten egon ginela». Hasieratik, beraz, hainbat trabari eta oztopori aurre egin behar izan diete: «Erreskate ontziek erreskate-guneetatik urrun mantendu nahi gaituztenek inposatutako milaka trabari aurre egin behar diegu».

Azaldu dutenez, gaur egun, Italiak portu segurua eskaintzen du erreskatea egin bezain laster, baina bertan geratzea galarazten die, arriskuan dauden beste ontzi batzuk hartzea galaraziz. Gainera, erreskatetik hurbilen dagoen portua esleitzeko agintzen duen nazioarteko zuzenbidea urratuz, Italiako Gobernuak urrutiko portuak eskaintzen dizkiete. Adibidez, Aita Mariren hamahirugarren misioan, bost egunez bidaiatu behar izan zuen Ravennara, Italiako mendate urrunera, 1.700 kilometrotara: «Estrategia bat da erreskate ontziak urrun mantentzeko eta gure baliabide ekonomiko urriak kaltetzeko. Misio horretan, bi erregai-tanga bete ziren, 40.000 euroko gastua suposatuz».

Itsas Salbamendu Humanitarioko partaideek zehaztu bezala, erreskatatutako pertsonak eurentzat ez dira migratzaileak ezta errefuxiatuak ere, eskubide osoko pertsonak dira: «Guretzat gure gonbidatuak dira». Itsasontzian sartzen direnean, uretan erreskatatzen dituzten momentuan ematen dizkieten txalekoak kentzen dituzte, eta lesio edo gaixotasunen bat baldin badaukate, medikuarengana bideratzen dituzte. «Batzuk hiruzpalau egun igarotzen dituzte barkuetan, ontzien arabera, eta batzuk erredura larriekin etortzen dira, lehenengo graduko erredurekin. Garrantzitsua izaten da medikua edota erizaina emakumezkoa izatea, eta gehienetan horrela izan da hemen; izan ere, erreskatatu ditugun emakume asko bortxatuak izan dira».

Zapore gazi-gozoko momentuak izaten dira. Izan ere, hainbat emoziok bat egiten dute; batetik «poza» sentitzen dute, erreskatatzen, laguntzen ari direlako, eta bestetik, egin nahiko ez luketen misioan ari dira, ez dutelako nahi inork horrelako egoerak bizitzerik: «Jendeak migratzeko horrelako oztoporik ez litzateke egon beharko, bizi hobe baten bila dabiltzalako. Denok emigratu dugu, orain eta iraganean. Normalean, Europara heltzen denarentzat ez da saiakera egin duen lehenengo aldia. Jende asko hiltzen da bidean. Mediterraneoa bada hilobia, baina basamortuan ere jende asko hiltzen da. Esaterako, Libiako herritarrek kontatzen dituzten istorioak beldurgarriak dira; tratu txarrak, bortxaketak, estortsioak… ». 70-80 pertsonarentzako lekua daukate: «Aita Mariren azkenengo misioan, 35 pertsona erreskatatu zituzten».

Aita Marikoek noraezean dagoen ontziren bat ikusten dutenean, Erromako kontrol-gunera deitzen dute, bertatik portu bat esleitzeko: «Eurek ematen digute baimena. Gure erreskate eremua Maltarena da, baina Maltak ez du ezer jakin nahi; gu ere ez gaituzte bertan nahi, sartzen ere ez digute uzten. Ni egon nintzenean, Maltan eduki genuen basea. Italiak baimena ematen digu, baina bertako itsas salbamenduko ontziak ez dira erreskateetara ateratzen. Uste dut italiar bakarra dagoela; gehienak Alemaniako gobernuz kanpoko erakundeak dira, eta Frantziakoak ere badaude».

Denak ontzi barruan daudenean, kit-ak banatzen dizkiete: mantak, arropak, janariak, mahai-tresnak… Eta dutxatu egiten dira. Jakiak eta gainontzekoak dohaintzetatik eskuratzen dituzte: «Jatekoa sobera edukitzen dugu. Esate baterako, Hotz Zarautz pertsona errefuxiatuen eta beraien eskubideen alde lanean diharduen gobernuz kanpoko erakundeak laguntzen digu». Hamalau pertsonak osatzen dute tripulazioa: «Legeak zortzi kide finkoak izatera behartzen gaitu: kapitaina, bi ofizial, makineriako burua, sukaldaria eta hiru marinel, eta sei boluntarioak dira hiru erreskatatzaile, erizaina, medikua eta fotokazetaria.

Portura iristen direnean, nahiko ez luketen errealitatearekin topo egiten dute: «Portura iristen garenean, ematen du presoak daramatzagula, dena poliziaz beteta egoten da. Eurek ez dakit zer datorkien, eta guk ere ez diegu esaten. Paperak lortzeko, asko borrokatu behar dute. Asilo eskaera gezur edota asmakeria galanta da. Gehienei ukatu egiten diete; gai konplexua da». Bermeotarraren hitzetan, Europako herrialdeak «gero eta lege zurrunagoak eta murriztaileak» egiten ari dira, eta ondorioz, erreskatatzen dituzten pertsonei «gero eta etorkizun ilunagoa» geratzen zaie.

Inurri txikien jaia, ederra bezain aberatsa

Busturialdeko Hitza — 2026-05-07 15:50:35

“Iñurrien antzera pauso txikiz aurrera, amestera”, dio ETS musikaren abesti ezagunak, eta txikitasunetik amestea zer den ondo baino hobeto dakite eskola txikiek. Iñurri lana egiten dute egunez egun, eta emaitza oparoak lortzeko gai direla erakusten dute. Gaur [maiatzak 7], inurri horien topaleku izan da Gautegiz Arteaga: XIX. Busturialdeko Eskola Txikien Jaia ospatu dute.

Gautegiz-Arteagako Montorre Eskolak antolatu du aurtengo hitzordua, eta Urretxindorra (Muxika), Uzelai (Busturia), Mundaka eta Haizeder (Ea-Elantxobe-Ibarrangelu) eskolako lagunekin giro ederrean elkartu ziren. Gutxi gora behera 500 ikasle inguru bat egin dute jaian, baina irakasle, guraso eta laguntzaileekin ia 800 lagun elkartu dira.

10:15ean Montorre Eskolakoen harreragaz hasi dute jaialdia, herriko plazan, eta jarraian, horiek bertsoak eta koplak abestu dituzte, eta elkarrekin talde argazkia atera dute. Ondoren, dantza entseguak egin, eta 11:30ean hasi dute dantza ikuskizuna.

Betiko moduan, adin tarteetan banatuta egin dute dantzan. 2-3 urte bitarteko umeek Kilimak abestiaren erritmora dantzatu dute, eta 4-5 urte bitartekoek Ene Kantak-en Ikasle berri bat abestiarenera. Gero, Lehen Hezkuntzakoak atera dira plazaren erdira. Lehenengo ziklokoek The Uski’s eskualdeko taldearen Horrelako aukeratu dute euren koreografia eskaintzeko, bigarren ziklokoek Goazenen Dantza dezagun hil arte eta hirugarren ziklokoek Duplaren Ongi etorri.

Gero, berriz, jolasetarako eta tailerretarako tartea hartu dute, txokotan banatuta; batzuk herriko plazan elkartu dira, eta beste batzuk, ostera, parkean.

13:15ean elkarrekin bazkaldu ostean, 15:30ean agurtzeko ordua heldu zaie. Amaierako ekitaldia bertsoekin eta biribilketan elkartuta girotu dute, eta Gautegiz Arteagakoek Muxikakoei pasatu diete lekukoa; izan ere, datorren urtean Urretxindorra Herri Eskolan elkartuko dira euren jai handia ospatzeko.

Euskara delako zubirik ederrena

Busturialdeko Hitza — 2026-05-05 15:38:57

Paula Cristina Monteiro Rodrigues, Dahye Kim, Cauria Teyeb Ahmed Salem, Aurora Rayo, Karelys Borges Fernandez, John Bryan Saenz Zambrano, Marianela Veintimilla Acuña, Bonavie Rendon, Marta Abiy Abegaz, Alejandra Andres, Hamida Cherfaoui Mostefaoui eta Loli Hernandez Paz. Kuban, Hego Korean, Saharan, Nikaraguan, Etiopian, Aljerian, Filipinetan, Kolonbian, Ekuadorren, Portugalen, Argentinan edota Hondurasen jaiotako euskaldunak dira. Bizi, berriz, Ondarroan, Lekunberrin, Lezon, Igorren, Leitzan, Hondarribian, Zumaian, Ikaztegietan, Seguran, Arantzan, Basaburuan eta Gatikan bizi dira. Eta Udalerri Euskaldunen Mankomunitatearen Egin nirekin ere euskaraz! kanpainaren parte dira.

Gaztelera, hassaniera, arabiera, koreeera, portugesa eta amharera jaso dute etxean, besteak beste, eta euskara, beraz, ez da beraien lehen hizkuntza, baina euskara ikasi dute eta ikasten ari dira, eta euskaraz aritu nahi dute herritarrekin: “Askotan, ordea, azalaren koloreagatik, aurreiritziengatik edota auskalo zergatik erdaraz hitz egiten diete gainerako herritarrek. Badakite, ordea, euskara dela zubirik ederrena, eta euskara ukatzen dieten bakoitzean zubia ere ukatzen dietela sentitzen dute. Kanpokoak direla esaten diete zeharka. Horregatik, beraiei ere euskaraz egitea nahi dute. Gustatzen zaielako, eta euskaldunak ere sentitzen direlako”.

Hain zuzen ere, UEMA hirugarren urteaz ari da kanpaina egiten, eta Euskal Herrira etorri diren eta euskara ikasi duten edota ikasten ari diren euskal herritarrei aitortza egin nahi die aurten, batetik edo bestetik etorri arren, denak bertakoak eta euskaldunak direla nabarmenduz.

Apirilaren 27tik, egunero kanpainaren protagonista bati buruzko bideoa argitaratzen ari dira, euren esperientziak ezagutzera emanez, eta gaur bertan [maiatzak 5] kaleratu dute Ondarroan bizi den Paula Cristina Monteiro Rodriguesena.

Kulturartekotasuna. Kanpainaren abiapuntuan Kulturartekotasuna udalerri euskaldunetan egitasmoa dago. Kulturartekotasuna lantzeko egitasmoa Zaldibian abiarazi zuen UEMAk lehenik, HUHEZIrekin eta Zaldibiako hainbat eragilerekin batera, eta azken urteotan 29 herritara zabaldu dute elkarlanean UEMAk, udalek eta hainbat eragilek: “Herri horietako zenbaitek kezka adierazi zuten, lanketa handia egin arren, aurreiritziek indar handia dutelako oraindik, eta beste herrialdeetatik etorritakoei askotan erdaraz egiten dietelako herritarrek, euskaraz jakin arren”.

Horrenbestez, euskarak “jatorri eta kolore asko” dituela eta azalaren kolorea edota hiztunaren jatorria askotarikoa izanda ere, herritar horiek ere euskaldunak direla nabarmendu nahi du Egin nirekin ere euskaraz! kanpainak.

Lehenengo urtean, 2023ko azaroan, euskaldun arrazializatuen inguruko aurreiritziak gainditzeko asmoarekin abiatu zuten kanpaina. Umeak eta nerabeak izan ziren kanpainaren irudia, eta ekimenak “oihartzun ederra” izan zuen sareetaen zein hedabideetan. Orduan, beste herrialdeetatik etorri eta ostalaritzan eta merkataritzan lanean ari diren euskaldunak ikusarazteko beharra ere nabarmendu zioten hainbat udalek UEMAri, eta horiek izan ziren kanpainaren bigarren aldian protagonistak iaz.

Bizkaiko ondarea herriz herri daraman erakusketa bisitatzeko azken aukera

Busturialdeko Hitza — 2026-04-23 19:12:42

Bizkaiko kultur, arte, historia, gastronomia, paisaia zein natur ondarea barnebiltzen du De Bizkaia de toda la vida erakusketak, herritarrei hura hurreratzeko eta balore hori dena gizarteratzeko asmoz. Jon Uriartek eta Tomas Ondarrak idatzitako izenburu bereko liburua du oinarri Bizkaiko Foru Aldundiak babestutako erakusketak; lan hura, hain zuzen ere, 2024ko Gabon sasoiko salduena izan zen Bizkaian.

Eskualdez eskualde obra horretan oinarritutako erakusketa ibiltaria egiten ari dira, eta, egun, Elantxobeko portuko Tinglaupean dago. Domekara [apirilak 26] arteko aukera edukiko dute interesdunek bisitatzeko. Hamaikatxo panel ipini dituzte kaiaren eremu horretan eta, gainera, audio bidezko azalpenak QR bidez ere jaso daitezke. Ez hori bakarrik: Elantxobeko interesgune nagusiak biltzen dituen ibilbide tematikoa ere proiektuaren parte da.

Aldundiko sustatzaileek erakusketa “turismo gidaliburuaren eta memoria kolektiboaren bilgunearen” artekoa dela azaldu dute, tokian tokikora moldatuta. Hori dela eta, bisitariek Tinglaupean topatuko dituzten panelek ertz biko informazioa edukiko dute: alde batetik, Bizkaiko lurraldeari dagokiona, batik bat, monumentu esanguratsu, ohitura, naturagune, errezeta nahiz bitxikeriei buruzkoa. Panel horietan ageri dira, besteak beste, Santimamiñeko kobazuloa, Urkiolako santutegia, pil-pil saltsa zein txipiroi tintadun saltsa beltza, San Mames futbol zelai zaharra, Carolina pastelak, Omako baso margotua, Abao Bilbao Opera, Gernikako piperrak, Santurtziko sardinak, Markina-Xemeingo kokoteak, Zallako kipula morea, Labe Garaiak edota Otzarretako pagadia.

Bestetik, Elantxoberi dagokion erakusketaren atalean, udalerriaren sorrera, garapen historiko eta nortasunari buruzko bidaia tematikoaz goza dezake bertaratzen denak. “Bizkaiko txoko bakoitzaren nortasuna islatzea eta aldarrikatzea” helburu izanik, elantxobetarren egutegietan letra gorriz gorde ohi diren efemeride, bitxikeria nahiz ohiturak ere biltzen ditu egitasmoak; Madalen egunari, Karmengo jaiei edota Nikola Deunaren ospakizunei buruzkoak irakur daitezke, hamarkada ezberdinetako argazkiz lagunduta. Eta, bitxikeriak aipatuta, Elantxobeko herritarrek daukaten jentilizioa, makues deritzona, ere ageri da.

Portuan eta portuari buruz.
Erakusketa kokatuta dagoen habitata, portua, inondik inora erakusketaren ardatz nagusia da. Elantxobe, betidanik itsasoagaz estuki erlazionatutako herria izanik, proiektuak itsas gaiak sakonki jorratzen ditu. Elantxobe, hain zuzen ere, balearen arrantzaren historian zeresana eduki duen herria da, arrantza mota hark abiatu baitzuen arrantza jardun antolatua, XIV. mendearen inguruan.

Ogoño azpiko badiatxoa “inguru aproposa” zen ontziak lotzeko eta, horrenbestez, Gipuzkoako balea arrantzaleek beren arrantzontzien “atrake, deskarga eta babeserako” eremutzat hartu zuten, XV. mende aldera. Haren ondorioz, Elantxobeko arrantzaleek eta itsasoaz harago bertaratutako bisitari haiek “arrantza teknikak eta ezagutzak trukatu” zituzten.

Balea arrantzaren gainbeherak, XVIII. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, baxurako arrantza jardunera mugatu zituen tokiko arrantzaleak: sardina, bisigua, hegaluzea eta antxoa ziren jakirik preziatuenak. Hurrengo mugarri historikoa 1869an iritsi zen: lurrunontziaren sorrera. Hori bai, lehendabiziko baporea ez zen XX. mendera arte heldu herrira, 1905. urtean. Industrializazio garai hari bereziki keinu egiten dio erakusketak.

Ordura arteko arrantzaleen, saltzaileen edota sareginen ogibide tradizionalei gremio berriak edo berrituak gehitu zitzaizkien, kasurako, kontserba enpresak. Elantxoberen kasuan, XIX. mende amaierako arrantza kontserben industrializazio prozesuak herriko emakumeen “lan nitxo nagusienetako bat” ekarri zuen. Hala, kontserba lantegietakoa lan segmentu “ia erabat femenino” bihurtu zen.

1803tik 1878ra bitartean, “hazkunde izugarria” eduki zuten kontserba faktoriek zein eskabetxeriek, sasoi hartako gorakada ekonomikoaren erakusle: eskabetxeria bakarra egotetik zazpi eta kontserba fabrika bi edukitzera pasatu ziren elantxobetarrak. Garapen hark kota are altuagoak harrapatu zituen 1920ko zein 30eko hamarkadetan, gazitze enpresa bi eta gatz biltegi zituztelako. Hori bai, enpresaburu esanguratsuenek beren interesa Bermeora lekualdatu zituztenean, Elantxoberen kontserba industriaren gainbehera abiatu zen.

Galernak eta hondoratzeak.
1912ko abuztuaren 12ko eta 13 arteko galerna bermeotarrentzako sona handiko baldin bada, badauka esangurarik elantxobetarrentzat ere; gau hartan zendutako 141 marineletatik gehientsuenak Bermeokoak izanagatik ere, Elantxobeko Maria Luisa ontzia itsas hondora joan zen, eta bertan zihoazen zortzi tripulatzaileak bertan hil ziren.

Lehenago ere, herritarren iruditeria kolektiboan iltzatuta geratu diren galerna handiak egonak ziren. 1878ko apirilaren 20koak bost txalupa hondoratu zituen, eta 39 elantxobetar zendu ziren ezbehar hartan. Hamasei urte geroago, 1894ko urtarrilaren 18an, Elantxobeko portutik itsasoratutako bederatzi ontzietako zortzik baino ez zuten egin itzulerako bidaia; Nuestra Señora de la Antigua itsasontzia eta bertan zihoazen hamasei tripulatzaileak galdu ziren orduko hartan. 1895eko uztailaren 31n, berriz, portuko ontzi denak hegaluzearen arrantzara atera ziren, baina San Ignacio de Loyola izenekoa eta bere hamar marineleko eskifaia ez ziren sekula etxera bueltatu.

Ordukoa akorduan, geroari begira

Busturialdeko Hitza — 2026-04-22 06:45:06

Transmisiotik eragiteko hautuari helduta lanean ari dira Herrijeri Emon Arnasa kultur taldeko kideak. 36ko gerraren inguruko memoria historikoa «modu apalean» lantzen ari dira. Batez ere, 36ko gerrak udalerrian zelako eragina eduki zuen aztertu eta ezagutzera eman nahi dute: «Gure helburua da gertakizun horiek ezagutzea, errepresaliatuak behingoz ezagutzera ematea, familiei berba ematea, eta batez ere, transmititzea; gertatu zena transmititzea belaunaldi berriei, adi egon daitezen, gertakizun horiek berriro ez errepikatzeko».

Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira, Herrijeri Emon Arnasa eta Bedarona, Ea eta Natxituko Andrak talde feminista elkarlanean aritu ziren, eta ikerketa lanaz gain, bi ekitaldi antolatu zituzten: «Memoria astindu, eta gogora ekarri nahi izan ditugu orduko gertakizunak, eta batez ere, orduko emakume errepresaliatuak, bertakoak. Helburu horrekin elkartu ginen feminista taldea eta kultur taldea». 36ko gerran zigortuak edota errepresaliatuak izan ziren udalerriko emakumeei buruzko ikerketa egin zuten. Herritarren laguntza eduki zuten horretarako, familiengana jo baitzuten: «Zeintzuk ziren ikertu nahi genuen, eta deskubrimendu ikaragarriak izan genituen; itzela izan zen». Zigortutako hemeretzi emakumezkoren zerrenda osatu zuten: «Kartzelan egon ziren, ileak moztu zizkieten… itzela izan zen, eta ez genekien herrian. Hemeretzi andra horiek aurkitu ditugu, modu gogorrean zigortuak izan zirenak. Horietatik hamahiru kamioi batean kartzelara eraman zituzten, beste batzuk isunekin zigortu zituzten… Eta, adibidez, Eloise Urkidi Natxituko maistra dago horien artean, emakume oso interesantea; euskararen alde lan egin zuen, 1918tik aurrera, gauza asko egin zituen, eta 1937an lana kendu zioten». Alabaina, pozteko ezustekoak ere hartu dituzte; izan ere, hamarkadetan ondo gordetako, eta aldi berean, ezkutatutako ikurrin bat topatu zuten Natxituan: «Gauza oso politak ere atera ziren. Adibidez, Natxituko andre batek ikurrin bat gordeta eduki zuen oilotokian. 60 urtez egon da botila batean ezkutatuta, ikaragarria da».

Artxiboetan arakatzen

Zerrenda «zabalik» daukate, ikertzen jarraituko baitute, eta adierazi dute ez dela «ikerketa zientifikoa», eta euren lanketaren emaitza taldearen webgunean ipiniko dutela: www.hea.eus atarian. Familiengana eta artxiboetara jo dute: Gogora Institutura, Aranzadi Elkartera nahiz aldundiaren eta udalaren artxiboetara. Espainiako Artxiboen Atarira ere jo dute: «Valladolideko artxiboa oso interesgarria da, eta han ere ikertu dugu, sarean, digitalizatuta dagoelako. Gogorakoen laguntza eduki dugu, Eako Udaleko artxibora joan gara, eta aldundiaren artxiboan ere hainbat dokumentu aurkitu ditugu, oso interesgarriak direnak».

«Aspaldiko gogoari» erantzuten ari dira; izan ere, memoria historikoa aspalditik landu nahi zuten: «1937ko apirilaren 28an sartu ziren italiar faxistak Francoren aginduz Ean, Gernikako Bonbardaketa baino bi egun beranduago. Hor hasi zen sarraskia. Apirilaren 28an iluntzean sartu ziren tropa faxistak Eara, Berriatutik zetozen. Frontea Berriatua aldean zegoen, eta handik zetozen tropa italiarrak. Zerrenda egin zuten; gazteleraz jartzen du ‘redaccion de vecinos y residentes que se hallaban en Ea al entrar las tropas salvadoras el 28 de abril del 37’. Ezagun asko agertzen dira, baina, noski, gizonezko gutxi, horiek gerran zebiltzalako; gehienak emakumeak eta umeak dira. Ean, Natxituan eta Bedaronan gertatu zena lehenengo lerrora ekartzea dute asmo; gogoratzea eta ezagutzera ematea.

Azpimarratu duten legez, familien ekarpenak ezinbestekoak izan dira. Horien dokumentuak eta argazkiak altxor preziatuak dira. Besteren artean, larrinagatarren etxean aurkitutako paperean, espetxeratutako bederatzi andreren zerrenda agertzen da. Kultur taldeko kideen hitzetan, dokumentu «xumea, baina inportantea» da, eta gogoratu dute gehiago ere egon daitezkeela.

Ekin astekarian eta Euzkadi egunkarian Natxitua, Ea eta Bedaronako kontuak aipatuz argitaratutako zenbait artikulu ere bildu dituzte. Horrez gain, Emakume Abertzale Batzari buruzko dokumentuak ere badauzkate. Goialde alokatu zuten haren egoitza eta Batzokia izateko, eta alokairuaren kontratua aurkitu dute: «Bonifacio Juaristi eta Jose Mari Irazabalek alokatu eta abala eman zuten, udaletxeko bigarren pisua, gaur egun etxebizitza bat dena, Batzokia eta Emakume Abertzaleen Batzaren egoitza izateko. Goialde izena hartu zuen, eta dokumentuan euren firmak ageri dira. Goialdekoen egoitza izan zen 1937an bota zituzten arte». Goialden antzerki taldea zeukaten, eta kultura euskaraz sortzen zuten. «Lan ikaragarria» egin zuten, beti ere, euskara eta euskaltzaletasuna oinarri zituztela.

Orain, berriz, gizonezkoetan ipini dute arreta: «Emakumezkoena egin genuenez, gizonezkoen zerrenda osatzeari ekin diogu. Zigortuak, kartzelatuak izan ziren 45 gizonezko dauzkagu. Horietatik hiru fusilatu egin zituzten eta beste hiru batailan hil ziren».

Hitzaldia eta solasaldia

Zapatuan, Samara Velte ikerlari, EHUko irakasle eta Gizarte, Politika eta Kultura doktoreak Memoriaren eraikuntza eta deseraikuntza: zer egin iragan kolektiboaren txatalekin hitzaldia emango du 12:00etatik aurrera, Eskolondon. Domekan, berriz, Bedarona, Natxitua eta Eako herritarrak 1936an berbaldian eta erakusketan elkartuko dira, leku eta ordu berean. Izan ere, bi saioak aurkezteko erabili duten leloan jaso bezala, «ordukoa akorduan, geroari begira» daudela adierazi dute: «Martxoan Cira Crespok eman zuen hitzaldia, emakumeen ikuspegitik eta normalean lantzen ez den ikuspegitik landu nahi genuelako, transmisioan begirada ipinita. Eta oraingoan ere transmisioari emango diogu garrantzia, belaunaldi berriek ikusi eta ikasi dezaten; eskuma galopan dator, eta gazteek eta belaunaldi berriek gure herrian bertan zer gertatu zen jakitea nahi dugu. Izan ere, gauza asko orain jakin ditugu».

Horrenbestez, gaia modu orokorrean landuko dute Velterekin: memoria transmisioan nola eraiki behar den eta belaunaldi berriei nola transmititu behar zaien aztertuko dute. Izan ere, eatarrek azaldu dutenez, 36ko gerrari buruzko ikerketa egiten ari da talde batean, eta haren ekarpena oso aberasgarria izango dela uste dute: «Beti izan da tabua; guk txikitan ezin genuen horretaz hitz egin, eta galdetu ere ez. Beldur ikaragarria zegoen. Frankismoak oso ondo egin zuen hori; beldurraren erregimena izan zen; ezin zen ezer esan, euskaraz egitea bera ere oso arriskutsua zen».

Domekako solasaldian, ostera, udalerriko errepresaliatuei buruz hitz egingo dute, izen eta abizenak ipiniko dizkiete, familiak lagun dituztela: «Martxoan emakumezkoena egin genuen, eta orain denak aipatuko ditugu, baina, batez ere, gizonezkoak». Ikusaraztea dute helburu: «Artxiboetan aurkitu ditugun dokumentu guztien erakusketa osatuko dugu. Gauza oso deigarriak aurkitu ditugu; adibidez, dokumentu batean ipintzen du ‘jente que estaba en el ejercito rojo separatista cuando entraron las tropas salvadoras’, eta beste batean año de la victoria… Horrelako hizkuntza daukaten dokumentuak dira. Guk ez diegu erreparatu frankistei; ez dugu nahi enfrentamendurik, ez dugu inola ere euren izenik aipatuko. Batzuek badakite salatariak ere nortzuk ziren, baina ez ditugu aipatuko. Haiek hil ziren, eta haien ondorengoek ez dute errurik, eta gainera, ez da gure helburua. Haiek ahaztu nahi ditugu, eta sufritu zutenak, erregimen demokratikoaren eta Euskal Herriaren alde konpromisoa hartu zutenak ezagutzera eman nahi ditugu, horiei izenak eta aurpegiak ipini. Frontea herrietan ere bazegoen. Gizonak joan ziren fronteetara, baina herrietan geratu ziren emakumeek ikaragarri sufritu zuten; zigortuak, bortxatuak… izan ziren, errepresio itzela jasan zuten. Herrian egon zen erresistentzia izugarria izan zen, batez ere, emakumeen aldetik. Zigor krudelak, mespretxuak… sufritu zituzten, gosea ere bai, eta batzuk hil egin ziren».

Terueleko batailan egon zen gudari baten testu «oso polita» ere aurkitu dute, «benetan hunkigarria» da. Ganbara batean aurkitu dute, eta domekan erakutsiko dute. Gainera, Joseba Tapiak doinu polita ipini dio, kultur taldekoen enkarguz.

Herrijeri Emon Arnasa taldekoek azpimarratu dute herritarrak testigantzak emateko gogoz daudela, kontatu eta entzun ditzatela nahi dutela: «Martxoko saioan ikusi genuen hitz egiteko eta kontatzeko gogo ikaragarria daukatela. Herritarrek eta familiek hitz egin nahi dute. Familiek argazki hunkigarriak utzi dizkigute. Hunkidura kutsatu egiten da. Herri guztietan egon ziren zigortuak, eta jendeak ez daki. Uste dugu herrietan transmisioa egitea ezinbestekoa dela. Borondate kontua besterik ez da».

"Euskal Herria munduko mapan jarri dugu, eta mugarri historikoa izan da"

Busturialdeko Hitza — 2026-03-20 12:28:50

Euskal Herriak lehenengo aldiz parte hartu du ardi mozteko Munduko Txapelketan, eta esperientzia “berezia eta historikoa” izan dela azpimarratu du Joseba Attard taldeburuak. Sei partaidek osatutako selekzioaren buru izan da bedarutarra, eta kontatu duenez, hilabete lehenago joan ziren Zelanda Berrira, lehiaketara egokitzeko eta bertako baldintzak ezagutzeko helburuarekin.

“Hasieratik berezia izan da, lehenengo aldia zelako Euskal Herria ordezkatzen genuena”, azaldu du Attardek. Taldearekin batera, senide eta lagunak ere bertaratu ziren, babes eta animoak emateko, eta horrek are bereziago bihurtu zuen esperientzia.

Prestaketa, ordea, ez zen erraza izan. Herrialde hartako ardiak aurkitzea zaila egin zitzaien, garaia zela eta gehienak jada moztuta baitzeuden. Hala ere, ahal izan zuten neurrian praktikatu zuten, bai makinaz, bai guraizez, eta artilea sailkatzen ere aritu ziren. “Zailtasun handienetakoa izan da praktikatzeko ardiak aurkitzea”, onartu du.

Behin lehiaketan murgilduta, maila oso altua aurkitu zuten: “Guk hemen ondo egiten dugula pentsatzen dugu, baina han beste maila batean daude”. Beste herrialdeetako lehiakideek abiadura eta zehaztasun handiz lan egiten dutela nabarmendu du, eta esperientziak asko ikasteko balio izan diela ere bai.

Joseba Attard bedarutarra eta Ipar Arrinda lekeitiarraEuskal Ardi Moztaileen Elkartea

Bestalde, ardi moten arteko desberdintasunak ere nabaritu zituzten. Euskal Herrian ohikoak diren ardiek ez daukate zerikusirik Zelanda Berrikoekin, “horiek borobilagoak eta indartsuagoak baitira”. Horrek teknika eta posizioa egokitzea eskatzen du, eta, horrenbestez, egokitze prozesu bat behar izan zuten.

27 herrialde

Txapelketan 27 herrialdek parte hartu dute, baina horietatik gutxi batzuek soilik aurkeztu dute talde osoa. Euskal Herriak, ordea, ordezkaritza osoa eraman du bere estreinaldian: bi moztaile makinaz aritzeko, beste bi guraizeekin aritzeko eta bi artilari. “Horrek ere balio handia dauka, lehenengo aldia izateko”, azpimarratu du Attardek. Mikel Etxebarria dimoztarra eta Joseba Ugalde lezamarra makinazko mozketan aritu ziren, Ipar Arrinda lekeitiarra eta Josu Etxeiza ibirikuarra guraizeekin eta Mikel Belasko eta Janire Artabe arrasaterra eta dimoztarra, berriz, artilari lanetan.

Munduko Txapelketa martxoaren 4tik 7ra bitartean jokatu zuten, eta “erritmo bizikoa” izan zen. Euskal ordezkariek ez zuten finaletara iristea lortu, baina aurretiko jardunaldietan parte hartu zuten, esperientziaz eta ikasketaz betetako egunak biziz.

Baina lorpenik handiena ez da izan soilik lehiaketan parte hartzea. Izan ere, Ardi Mozteko Nazioarteko Kontseiluan kide gisa onartua dute Euskal Herria. “Mugarri historikoa da, lehen aldiz ordezkaritza ofiziala daukagulako mundu mailako egitura batean; Euskal Herria munduko mapan jarri dugu”, nabarmendu du Bedaronakoak.

“Lanbide bat da, baina kirol osagaia ere badauka, eta mundua ezagutzeko aukera ematen du”

Esperientziak nazioarteko harremanak sendotzeko ere balio izan die. Gales, Eskoziako, Irlandako eta Frantziako taldekoekin harremanak egin dituzte, eta etorkizunera begira, “aukera berriak zabaldu” zaizkie, bai lehiaketetan, bai antolakuntzan.

Erronka berriak

Etorkizunari begira, erronka nagusietako bat gazteak erakartzea da. Attardek azaldu bezala, beste herrialde batzuetan gazteak oso goiz hasten dira ardiak mozten, baina Euskal Herrian belaunaldi erreleboa falta da: “Gure artean gazteenak 28 urte ditu; hor atzeratuta gaude”.

Hurrengo hitzordua dagoeneko begiz jota daukate: hiru urte barru Australian jokatuko den Munduko Txapelketa. Bertan, beste ardi mota batzuekin lehiatu beharko dute, eta horrek prestaketa espezifikoa eskatuko die. Horregatik, Frantziako eta Espainiako zenbait puntutara hurbilduko dira ardi berezi horiek mozten trebatzeko.

Hala ere, argi dauka ofizio horrek etorkizuna badaukala: “Lanbide bat da, baina kirol osagaia ere badu. Eta mundua ezagutzeko aukera ematen du”. Horregatik, gazteei mundu horretan murgiltzera animatzeko deia egin die, prestakuntza eta aukerak eskainiz. Generoari dagokionez, berdintasuna nabarmendu du. Nahiz eta euskal taldean emakume bakarra izan, mundu mailan emakume asko ari dira ardi mozten, eta askok maila oso altua daukatela adierazi du bedarutarrak: “Teknika da gakoa, ez indarra”.

Bien bitartean, lanean jarraituko dute, lehiaketetan eta prestakuntzan, “baita ardi moztearen mundua gizarteratzen ere”. Esan dute interesa daukan orok informazio gehiago aurkitu dezakeela moztaileak.eus webgunean, baita taldearekin harremanetan jarri ere.

Helburua argia da: Euskal Herria munduan kokatzea eta ofizio honi dagokion aitortza ematea.

Argazkia: Euskal Ardi Moztaileen Elkartea

"Borroka eguna izango da martxoaren 17a: dena gelditu, eta kalera aterako gara"

Busturialdeko Hitza — 2026-03-13 10:48:49

Martxoaren 17ko greba orokorra ate joka dagoen honetan, Lea-Artibai, Mutriku eta Busturialdeko greba komiteetako kideek “geroz eta beroago” ikusten dute giroa. Izan ere, azken asteetan, herriz herri egindako lanak martitzeneko greba orokorra herritarrengana zabaltzea ahalbidetu dutela diote. Hala, mezu argia bidali diete herritarrei: grebarekin bat egin, eta kaleak hartzeko eguna izango da.

LAB, ELA, STEILAS, HIRU eta ETXALDE sindikatuek deitu dute martxoaren 17rako greba orokorra, Euskal Herrian lan eta bizi baldintza duinak bermatzeko aldarriekin. Besteak beste, 1.500 euroko gutxieneko soldata berton erabakitzea, soldatak orokorrean igotzea, enpresaz enpresa eta sektorez sektore lan baldintzak hobetzea eta sortzen den aberastasuna modu justuagoan banatzea eskatzen dute. Horrez gain, arrakala matxista eta arrazista murrizteko neurriak hartzea eta pentsio zein prestazio duinak bermatzea ere jarri dituzte mahai gainean, lanaren eta zaintzaren balioa aitortuko duen eredu sozial eta ekonomiko baten alde.

Herriz-herriz. Ondarroako Greba Komiteko kide dira Birtu Aramaio eta Trini Arrizabalaga; Gernika-Lumokoa, berriz, Imanol Ziluaga. Lehenengo biak pentsiodunak dira, eta astelehenero Alamedan elkartzen dira, 1.080 euroko gutxieneko pentsioa aldarrikatzeko. Ziluaga, berriz, gazte mugimendutik dator, eta gazteek bizi duten egoera “ezegonkorra” salatu du: soldata baxuak, lan prekarioak eta emantzipatzeko zailtasunak. Hirurak ados daude “borroka dela eskubideak lortzeko gakoa”, eta horregatik, martxoaren 17an “herriak gelditu, eta kalera ateratzeko” deia egin dute.

Birtu Aramaio: Pentsiodunok zortzi urte daramatzagu astez aste kalean, eta argi daukagu borrokaren bidez lortzen direla lorpenak

Greba eguna prestatzeko lanean ari dira azken asteetan herri askotan sortu diren greba komiteak. Ondarroan, esaterako, otsailaren 12an hasi ziren elkartzen, eta bi lantalde nagusi antolatu zituzten: propaganda eta sozializazioa. Aramaioren arabera, herriko eragile eta komertzio guztietara iristen saiatu dira: “Dendetan, enpresetan, kirol taldeetan eta bankuetan ibili gara greba azaltzen”. Horrez gain, kalean esku-orriak banatu dituzte eta komertzioei kartelak eman dizkiete, greba egunean lokala itxita egongo dela jakinarazteko.

Antzeko dinamika jarraitu dute Gernika-Lumon ere. Ziluagak azaldu duenez, otsailaren hasieran hasi zen bertako greba komitea antolatzen, eta azken asteetan bileren erritmoa areagotu dute: “Propaganda lanarekin gabiltza, herriko eragileekin harremanetan jarri gara eta komertzioetatik ere igaro gara, grebaren deialdia zabaltzeko”.

Grebaren aurreikuspenari dagokionez, baikor agertu dira. Ondarroako komiteko kideek diote jendearen harrera ona izan dela komertzioetan egindako bisitetan. “Orokorrean, oso ondo hartu gaituzte, eta askok esan digute denon artean egingo dugula”, azaldu du Arrizabalagak. Horregatik, herria gelditzea lortuko duten konfiantza daukate: “Uste dut komertzio asko itxita ikusiko ditugula”.

Ziluagak duela astebete Gernika-Lumon egindako agerraldia aipatu du: “100 lagun baino gehiago batu ginen agerraldian; beraz, uste dugu egindako lanak fruituak emango dituela martitzenean”.

Imanol Ziluaga: Prekarioak, soldata baxukoak eta egonkortasunik gabekoak dira gazteok egiten ditugun lanak

Pentsiodunak, astero kalean. Pentsiodunak ere aktiboki ari dira grebaren prestaketan. Ondarroako kasuan, Aramaio eta Arrizabalaga astelehenero elkartzen dira Alamedan pentsio duinen aldeko elkarretaratzeetan, eta greba beste urrats bat dela diote: “Zortzi urte daramatzagu astez aste kalean, eta argi daukagu borrokaren bidez lortzen direla lorpenak”.

Arrizabalagak gaineratu du mobilizazioek gizarteko sektore zaurgarrien egoera ikusarazteko ere balio dutela: “Subjektu zaurgarrienen artean, emakumeak ere badaude, eta garrantzitsua da gizartea egoera horretaz kontziente izatea. Martxoaren 17a borroka eguna izango den arren, egunerokoan ere gure eskubideak aldarrikatu eta lortzeko borrokan jarraitu behar dugu”.

Pentsiodunek ez ezik, gazteek ere euren lekua hartu nahi izan dute greba deialdian. Gernika-Lumon gazte komitea sortu dute, gazteen problematikak grebaren diskurtsoan txertatzeko asmoz. Ziluagaren berbetan, Busturialdean gazte askok bizi duten egoera ezegonkorra da: “Soldata baxukoak, prekarioak eta egonkortasunik gabekoak dira gazteok egiten ditugun lanak”. Horren aurrean, gazteei antolatzeko deia egin diete. “Antolatuta lortzen dira gauzak, eta historikoki ikusi dugu inork ez digula eskubiderik oparitu: borrokatuta lortu dira. Ez digu inork eskubiderik oparitu, borrokatuta lortu dira. Greba honekin ere hori jarri nahi dugu mahai gainean”, nabarmendu du.

Greba orokorraren indarguneetako bat belaunaldi ezberdinak elkartzeko gaitasuna dela uste dute hirurek. Izan ere, pentsiodunek zein gazteek azpimarratu dute elkarlan hori beharrezkoa dela aldarrikapenak indartzeko.

Trini Arrizabalaga: Martitzenean denok atera behar gara kalera, zahar zein gazte

Aramaioren hitzetan, gazteen papera ezinbestekoa da: “Guk esperientzia izan dezakegu urteengatik, baina gazteak dira gure sokari tiraka jarraitu behar dutenak”. Arrizabalagak ere Aramaiok esandakoa baieztatu du: “Beraz, martitzenean denok kalera, zahar zein gazte”. Ildo beretik mintzatu da Ziluaga. Haren ustez, grebak aukera ematen du esparru desberdinetatik datozen pertsonak helburu komun baten inguruan elkartzeko: “Aldarri berdinen bueltan borrokan jartzeko aukera ematen du, eta hori aberasgarria da”.

Borrokarako deia. Grebaren atarian, deitzaileek diote “giroa berotzen” ari dela herriz herri, eta martxoaren 17ko greba orokorrak “parte-hartze zabala” izatea espero dute. Helburua argia dela diote: herriak gelditzea eta aldarrikapenak kalera ateratzea. Horregatik, dei bateratua egin dute Arrizabalagak, Aramaiok eta Ziluagak: “Borroka eguna izango da martxoaren 17a: dena gelditu eta kalera aterako gara”.

Egitarauak, herriz herri:

Gaur, martxoak 13.
- 18:30. Kotxe karabana, Gernika-Lumoko Astran.
Bihar, martxoak 14.
- 12:30. Infogunea, Gernika-Lumoko Merkurion.
- 12:30. Kotxe karabana, Bermeoko futbol zelai ondoko aparkalekutik.
Martxoaren 16ra bitarte, egunero.
- 18:00. Greba batzordea, Bermeoko Kabidxen.
Martxoak 17, martitzena.
- 12:30. Manifestazioa, Bilbon.
- Gernika-Lumo.
  - 05:00. Piketeak, Astrako aparkalekutik.
  - 06:30. Kotxe karabana, Eroski handiko aparkalekutik.
  - 08:30. Kotxe piketeak, Lorategietako aparkalekutik.
  - 09:45. Piketeak herrian, Merkuriotik.
  - 10:30. Tren geltokian batzeko deia, Bilboko manifestaziora joateko.
  - 17:00. Piketeak, Merkurion.
  - 18:00. Manifestazioa, Merkuriotik.

Oroitzapenak zubi, dolura salto egiteko

Busturialdeko Hitza — 2026-03-12 16:29:29

Oroitzapenetik oroitzapenera eta oholtzatik oholtzara salto, kantu, irri eta dantza egiteko prest dago berriz ere Motx pailazoa. Bermeoko Kafe Antzokiak bere hirugarren ikuskizunaren estreinaldia hartuko du gaur, 18:00etan. Oroitzapen ederrak izeneko lanak pauso garrantzitsua markatuko du Iker Gonzalez bermeotarrak sortutako pertsonaiaren ibilbidean: formatu handira egingo du jauzi, eta lehenengoz, ez da bakarrik egongo oholtza gainean. Enara Dominguez busturiarra izango du bidelagun oraingoan, amonaren paperean sartuta.

Ia zazpi urteko bidean, pixkanaka sendotzen joan da Motx pailazoaren proiektua. Gonzalezek azaldu duenez, denbora tarte horretan “denetarik” bizi izan dute, tartean, pandemia eta hamaikatxo saio. Hala ere, pausoz pauso egin dute aurrera: “Gutxi-gutxika hobetzen joan gara, baina beti helburu jakin batzuk argi izanik. Finkatutako helburuak bete ezean, ez dugu hurrengo pausorik eman”.

Pailazogintza, Gonzalezentzat, lanbide bat baino gehiago da. Bizitzeko modu bat. Bere hitzetan, “paila izatea aske izateko modu bat da”. Izan ere, Motx pailazoak askatasun handiagoa ematen diola sentitzen du: “Pailazoz janzteak Ikerrek egingo ez lituzkeen gauza asko egiteko ahalmena ematen dit, hegoak atera eta hegan egiteko ahalmena”. Sudur gorriaren atzean, bere egunerokoan egin gabe uzten dituen gauzak egiteko bidea aurkitzen du bermeotarrak.

Oroitzapen ederrak lanarekin, proiektuaren dimentsioa handitzeko urratsa emango du Motxek.

Motx eta amona Isabel, karakterizatuta.

Gonzalezek aspalditik zaukan buruan aldaketa hori, eta ikuskizun berria “zubi” moduko bat izango dela dio: “Eszenografia aldetik zein parte hartzaile aldetik, aurrerapauso bat emango dugu. Formatu handira salto egiteak orain arte izan ez ditugun bide asko irekitzen dizkigu, gainera”.

Horrez gain, praktikoa ere bada erabakia. Orain arteko saioetan, berak bakarrik gidatzen zuen emanaldia, eta horrek zailtasunak zekartzan: “Ordubete pasatxoko saioa pailazo edo aktore batek bakarrik gidatzea oso zaila da lan karga aldetik, baina baita ikuslea asetze aldetik ere”. Uste du bi pertsona oholtza gainean egoteak emanaldia “aberatsagoa” egingo duela.

Eta hor sartzen da Dominguez. Aktore gazteak amonaren papera egingo du —emanaldian izenik aipatzen ez den arren, Amona Isabel izango da—. Gonzalezek pozik hartu du bidelagun berria: “Zerotik hastea bezala izan da niretzat. Ez dut bakarrik lan egiten, ezta gidoia bakarrik prestatzen ere. Beste dinamismo batean sartu gara, eta Enararekin oso erraza izan da dena”. Dominguez ere iritzi berekoa da. Dioenez, prozesua “erraza” izan da: “Ikerrekin lan egiteak gauzak erraztu dizkit. Konfiantzatik lan egiten dugu, eta oso gustura sentitu naiz uneoro”.

Beretzat erronka berezia izan da pertsonaia sortzea: “Nigandik oso urrun dagoen pertsonaia da amona”. Eta hori oinarri izanik, lanketa handia egin behar izan dutela aitortu du. Motxen eta amonaren arteko harremana “sinesgarria” izan dadin ere entsegu asko egin dituzte. Eta gaur entsegu horien guztien emaitza plazaratuko dute.

Dolua, ardatz.

Ikuskizun berriak heriotza eta dolua izango ditu ardatz. Gonzalezen ustez, azken urteetan heriotzaren pedagogiaz gehiago hitz egiten hasi bada ere, oraindik tabu handia da. “Hori apurtzeko bide gehiago daude gaur egun, eta argi neukan heriotzari proiektu bat eskaini nahi niola”, azaldu du.

Bere bizitzan “oso presente” egon da dolua, eta horregatik jorratu nahi izan du. Aurreko ikuskizunetan, laguntasuna eta emozioen kudeaketa landu zituen; oraingoan, ordea, heriotzari begiratu dio, baina umoretik eta naturaltasunetik: “Jaiotzen garen bezala, hilko gara. Horregatik, umoretik landuko dugu dolua; kantuz, irribarrez eta dantzarekin”. Aurreratu dutenez, naturak ere pisu handia izango du: “Naturatik gatoz eta naturara goaz denok, eta horrek pisu handia izango du ikuskizunean”.

Iker Gonzalez eta Enara Dominguez.

Dominguezen iritziz, pailazogintzak aukera berezia ematen du gai sakonak lantzeko: “Normalean, barrean eta dibertsioan oinarritzen da pailazogintza, baina garrantzitsua da gai sakonak ere horren bidez lantzea”. Umeei mezu bat helaraztea dute helburu biek ala biek, beti ere, dinamismoari eta umoreari eutsiz.

Ikuskizunaren jatorriak ere badauka bere historia; beste proiektu batean oinarrituta dago gaur estreinatuko duten emanaldia. Duela bi urte hasi zen Gonzalez buruan ideia mamitzen, eta hasieratik argi eduki zuen oroitzapenen inguruko ipuin ilustratu batek emango ziola hasiera amaierako ikuskizunari. Izan ere, iaz argitaratu zuen Oroitzapen eder bat liburua, eta hortik dator oholtzarako bertsioa: Oroitzapen ederrak.

Izenaren atzean ere badago azalpena: liburuak Motxek bere lagun Martintxorekin daukan oroitzapen jakin bati egiten dio erreferentzia; ikuskizunak, ordea, Martintxorekin bizitako oroitzapen gehiago biltzen ditu.

Proiektua lantzeko laguntza dauka Gonzalezek. Heriotzaren gaia arduraz jorratu nahi izan du, eta horregatik, Hil Argi eta Gehiago Gara elkarteetako kideekin aritu da lanean: “Mimo handiz landu nahi izan dut, hitz egokiak erabiliz eta gaia errespetuz tratatuz”.

Formatu handiko ikuskizunera saltoa emanik, beste galdera bat ere plazaratu dute: nola ibili herriz herri? Orain arte Euskal Herri osoan aritu da Motx pailazoa, “goitik behera eta eskumatik ezkerrera”. Gonzalezek “bereziki presente” izan ditu herri eta auzo txikiak.

Bertsio txikiagoaren ideia.

Orain, ordea, formatu handiagoak zailtasunak ekar ditzakeela jakin badakite. Hala ere, irtenbideak bilatzen ari dira: “Segur aski ikuskizunaren bertsio txikiago bat egingo dugu, Euskal Herriko bazterrik txikienetan ere egon ahal izateko”.

Gaurko estreinaldia, beraz, etapa berri baten hasiera izango da Motx pailazoarentzat: oroitzapenez, kantuz, dantzaz eta barrez heriotzari begiratzeko gonbita egingo du, han eta hemen.

Margolanak, etxetik herrira

Busturialdeko Hitza — 2025-08-08 11:34:08

Zaletasunak edota gustuko denbora-pasak umetan ezagutzen dituzte batzuek, beste batzuek, berriz, neraberazoan, heldutasunean edota erretiroa hartzean. Pasio horiek lehenago antzeman izan ezkero norbere bizitzak zer norabide hartu izango lukeen galdetuko dio batek baino gehiagok bere buruari, zoritxarrez erantzuna jakiterik izan ez arren. Berrogei urtez erizain lanetan aritu da Nekane Mendez Ormaetxea sukarrietarra, eta “jubilatu ostean” ezagutu ditu margolanak egiteko dituen zaletasun eta gaitasuna. Orain, hilabete luzez egindako lanekin erakusketa antolatu du, Sukarrietako jubilatuen lokalean (Ander Deuna plaza, 5).

Mendez “oso gazte” alargundu zen eta seme txiki batekin, “derrigorrez” lan egitera behartuta ikusi zuen berea. Ordua

Nekane Mendez Ormaetxea sukarrietarrak egindako Jose Mari Eguileorren erretratua.

n ere margolanak ikustea gustuko bazuen ere, ez du gogoratzen horrekiko “afizio berezirik” sentitu izana; erretiroa hartzean baina, “arratsaldeetan denbora pasatzeko” margolanak egiteari ekin zion: “Ikastaro bat egin nuen Gernika-Lumon, margotzen hasteko oinarria hartu edo zer behar zen ikasteko, eta geroztik, neure kabuz egiten ditut lanak”. Gehienbat paisaiak margotu ditu, bereziki eskualdekoak: “Argazki bat aukeratzen dut, handitu eta margolanean islatu”. Hala ere, lokalean sartzen bisitarian arreta bereganatzen duen erretratu bat ere badago, Joxe Mari Eguileor Mundakako musika irakasle izandakoarena: “Solfeo ikasten joan nintzen, baina denbora gutxi, ospitalera erizaintza ikastera joan behar izan nuelako. Ez dakit nola, baina bere argazkia nire etxean agertu zen eta margotzea erabaki nuen. Esan nuen, ondo irteten bada bere semeari emango diot”. Lana “primeran” atera zitzaion eta “pozik”, Zorion Eguileorri eman zion bere aitaren erretratua: “Bere aita izan zen moduan islatu nuela esan zidan”. Herritarrek ere musikariaren “zeharkako begirada” gertutik ikusi ahal izateko, egun batzuetarako lana uzteko eskatu dio egileak Eguilerorri.

Etxean margotzen du, musika ipinita eta denbora-pasa legez. Inoiz ez du bere lanekin erakusketa antolatu edo inori erakuskeko nahirik sentitu, baina “etxean pilatu” egiten zaizkionez, herriko jubilauen lokalera eraman ditu “bereziki neguan zehar” egindako 21 margolan. Baten bat saldu ere egin du, eta abuztuaren 31ra arte —orduan kenduko du erakusketa— “beste bat edo bi” salduko dituela aurreikusten du: “Baten bat oparitu ere egingo dut”. Eraskusketa jarri zuenetik, gainera, enkarguren bat ere jaso du.

Erakusketatik igaro diren lagun eta herritarren partetik erantzun ona jaso du Mendezek: “Erakusketa oso polita dela eta gero eta hobeto margotzen dudala esan didate”. Mendez Bermeoko Margolari Elkarteko kide ere bada, eta Andra Mari eta Santa Eufemia jaietan Kofradia Zaharrean antolatzen duten erakusketan parte hartuko du: “Bakoitzak bi lan eramaten ditugu, bat erakusketa honetan dago, eta bestea etxean daukat, oraindik amaitzeko dagoelako”. Sukarrietan ikusgai dagoena bere lanez bakarrik osatutako lehen erakusketa badu ere, sukarrietar artistak ez du uste gehiago egingo dituenik: “Lasai hartu nahi dut, urteak aurrera doaz eta ez dut korrika, prisaz ibili nahi. Etxean, nire gustuko musika ipini eta niretzat margotzen jarraituko dudala uste dut”.

Gizakiaren marka ezabaezinaren ebidentzia

Busturialdeko Hitza — 2025-07-25 09:00:27

Asko hitz egin da klima aldaketaren inguruan edota hori saihesteko gizakiek hartu ditzaketen neurriez. Hainbeste esan eta idatzi da, non zaila dirudien ezer berririk gehitzea. Klima aldaketa, baina, urte luzeetako kontua da, eta gizakiak ere urte luzez utzi du bere arrasto ezabaezina Lurrean. Azken horri izena jarri zion Paul Crutzen kimikari herberearrak 2000. urtean: antropozenoa. 1995eko kimika Nobel saridunak giza portaerak mende askotan zehar Lurrean izandako eragina “esanguratsua” dela zehaztu zuen, “aro geologiko berri bat” ekarri duela azpimarratuta. Antropozeno terminologia indarra hartuz joan da azken hamarkadan.

Antropozeno hitza bere egin du Sergi Reboredo bidaien kazetaritzan espezializatutako kazetari grafikoak. Bere ibilbide profesionalean hamaika sari eta errekonozimendu jaso ditu han eta hemen kazetari bartzelonarrak, eta orain, bere argazki eta ezagutzekin Antropozeno; izotz-urtze polarra erakusketa osatu du, Ekoetxea Urdaibain bisitatu daitekeena. Izan ere, Reboredok “giza jarduera ingurumeneko aldaketa-indar nagusia izan den aroa” deskribatzeko erabiltzen du Antropozeno hitza, eta garai hori “inpaktu esanguratsu batzuek” osatzen dutela zehazten du, tartean, izotz-urtze polarrak.

Erakusketan zehar ikusi daitezkeen argazki eta azalpenen bitartez, urtze polarraren “ebidentzia ikaragarria” bistaratu gura izan du kazetariak, beste behin, klima aldaketari aurre egiteko hartu beharreko “neurri zorrotzak” gogoratzeagaz batera: “Funtsezkoa da anbizio handiko neurriak hartzea, gure emisioak murrizteko eta ingurumena errespetatzen duen garapen eredu baterantz igarotzeko”.

“Basamortu izoztua”.
Lurreko lekurik hotzenean, lehorrenean, haizetsuenean, handienean, ezezagunenean eta bizitzeko “desegokiena” den horretan jarri du kameraren fokua Reboredok oraingoan: Antartikan. Neguan zero azpitik 80 gradura jaisten da tenperatura, kontinentea “muturreko hotzaren benetako gotorleku” bihurtuz. Izotzez estalita egonik ere, munduko tokirik lehorrena da: “Paradoxikoa dirudien arren, Antartika basamortu izoztua da, prezipitazio oso baxuekin”.

Gizakiaren eraginaren eta “ondorio zuzena” den klima aldaketaren azelerazioaren hamaika adibide aurkezten ditu Reboredok, besteak beste, glaziarren urtzeak. Iceberg-ak sortzeko prozesua izotz kontinentaleko glaziarretan hasten da, eta izotza itsasorantz mugitu ahala, “ur ozeaniko beroenak” aurkitzen ditu, eta ertzetatik urtzen hasten da. Klima aldaketaren ondoriozko tenperatura orokorraren, igoerak “glaziarren urtze azeleratua” eragiten du: “Aldaketa horiek itsasoaren maila handitzen laguntzen dute, eta inpaktu esanguratsuak izan ditzakete itsasoko eta kostaldeko ekosistemetan, bai eta nabigazioan eta kostaldeko azpiegituretan ere”. Horrela, modu labur eta zuzenean azaltzen ditu gizakiaren ekintzen eraginak bartzelonarrak.

40 argazki baino gehiagok —eta bakoitzari dagozkien azalpen edo bitxikeriek— osatutako erakusketa Ekoetxea Urdaiban ikusi ahalko da datozen hilabeteetan.

Umore binetak, klima aldaketari aurre egiteko nahia bultzatzeko bitartekariak

Busturialdeko Hitza — 2025-02-13 15:58:34

Ukatzen duenik egon badago ere, hainbat eta hainbat ikerketa dira aldaketa klimatikoa errealitatea dela frogatzen dutenak. Datuak ezagutzen dira, eta gutxinaka, ondorioak ere begibistakoak izaten hasiak dira. Oraindik baina, horri aurre egiteko gizartearen inplikazioa falta dela antzeman dute askok, tartean, Ballena Blanca ingurumen aldizkariak.

[ARGAZKIAK]

Inplikazio hori bilatzeko asmoz, umorista grafikoengana jo zuten, audientzia ezberdinetara iristeko, umorezko binetaz osatuta erakusketa sortzeko: Aldaketa klimatikoak ez du graziarik erakusketa. Hainbat ingurumen zentro eta udalerritatik igaro ostean, Ekoetxea Urdaibain bisitatzeko aukera egongo da datozen hilabeteetan.

Erakusketa hamabost binetak osatzen dute, eta denek ala denek gaur egungo errealitateko arazo edota klima aldaketaren ondorioak dituzte oinarrian, eta informazio panel batek laguntzen ditu. Kapek sinatutako binetak, esaterako, auto erraldoiei egiten die erreferentzia: “Espainian saltzen diren auto berrien ia erdiak SUV dira, auto erraldoiak”. Azaltzen duenez, auto horiek «oso astunak» dira, eta karbono dioxido “gehiago” isurtzen dute: “2018an ibilgailuen emisioak handitzeko arrazoietako bat hiriko tanke horien moda izan zen”.

[ARGAZKIAK]

Lurraren berotzea.
Ekoetxeako hormetan ikusi daitekeen beste obretako bat Ana Oncinaren Alderantziz ilustrazioa da, eta “berotze globalaren ondorioz negua galtzearen aurkako protesta aktiboa” islatzen du. Zehazten duenez, Karlos III.a Osasun Institutuak egindako ikerketaren arabera, neurririk hartu ezean, “hilkortasunak gora» egingo du, “12.000 heriotza eraginez urtero Espainian, orain gertatzen ari diren 1.400 heriotzen ordez”.

Paul Etxebarrieta: "Mendia errespetatu eta zaindu"

Busturialdeko Hitza — 2024-07-25 17:37:37

“Seigarren argitalpenerako hau prestatu dut: Oraingoan sei argazki aukeratu ditut. Udako koloreekin jarraitzen dugu; egunsenti koloretsuak, iluntze laranjak edo lainotsuak, gauak ilargiaren islaz argiturik…”, dio Paul Etxebarrietak.

“Orain, uda garaian, gure mendiak, basoak eta ibaiak mendizale askok bisitatzen dituzte. Bertan zenbait animalia ikusi ahalko ditugu ixilik bagabiltza, bai tontorrean, zein basoetan. Baita izugarrizko paisaiak ere. Gogoratu mendia ez dela gurea, berarena baino; hori dela eta, errespetatu eta zaindu egin behar dugu”.

Vibora de Seoane-Cantabrica

Argazkian Seoane Sugegorria ikusi dezakegu. Gure mendietan bizi da eta geldirik ikusi ahal dezakegu eguzkia hartzen edo leku batetik bestera joaten. Askok ikara edo nazka izaten diegu honelako animaliei. Kantauriko itsasertzean topatzen den endemismo bat da eta garrantzi handikoak dira ekosistemarentzat. Honelako edo bestelako bat ikustean ez da gomendatzen ikutzea, ezta animalia ikaratzea.

Busardo Ratonero

Hegaztiak ere ugariak dira gure inguruetan. Zapelatz Arrunt hau Europako harrapari ugariena da, askotan ikusi dezakegu errepide ondoko zuhaitz batean jarrita ehiza egiteko prest.

BBK Klima parke esperientzialak ateak zabaldu ditu hirugarrenez

Busturialdeko Hitza — 2024-07-25 11:46:31

Planetaren babesarekin konprometitzeko eta etorkizun jasangarri baten eraikuntzarekin ilusionatzeko espazioa da BBK Klima, eta proposamen anitza garatu du hilabete hauetarako. Ingurumen hezkuntzari, berrikuntza iraunkorrari eta ekintza komunitarioari eskainitako parkea astelehenetik igandera dago zabalik, etenik gabeko ordutegian, 11:00etatik 19:30era, uztailean eta abuztuan, eta irailean eta urrian asteburuetan bakarrik (urrian 19:00ak arte).

Argazkia: BBK Klima.

Jarduera ludikoak

Uztailean zehar ekintza ugari ospatu dira eta ospatzen jarraituko dute. Orain arte, gazteek esperientzia artistiko murgiltzailea garatzeko horma-pintura eta grafitiaren inguruko tailerraz gozatzeko aukera izan dute.

Gernikako Piperraren oinarria balorean jartzeko asmoz, produktu honen inguruan programazio bereziarekin lehen Piper eguna antolatu zen. Halaber, uztaileko igandeetan udako zinema eskaintzen ari da. Uztailaren 28an adibidez, doakoa izango den Wall-e filma ikusi ahalko da.

Modak ere bere lekua izango du Fashion Revolution loves Klima programarekin larunbat honetan, hilaren 27an. Ekimen honen bidez, jasangarritasunaren eta klima aldaketaren inguruan sentsibilizatu nahi da modaren bitartez, horretarako 4 tailer antolatu dira (uztailak 28, abuztuak 10, irailak 7 eta irailak 28). Hauetan, gure egunerokotasunean erabiltzen ditugun arropa edo objektuei edota naturan dauden elementuei (hostoak, loreak…) bigarren bizitza bat emango zaie Flor Veron, Airi Ferrer eta Clara Virgili bezalako artisten zuzendaritzapean.

Abuztuaren 1ean, bestalde, BBK Klimak bigarren uda jarraian herritarrei igerileku, splash park eta kirol guneko ateak irekiko dizkie.

Lehenengo aldiz, BBK Klimak urriaren bukaerara arte luzatuko ditu jarduerak: zuhaitzen landaketa, udazkeneko zinea eta denboraldiko itxiera festa.

Argazkia: BBK Klima.

Berritasunak: murgiltze-esperientziak eta kanpoko instalazioak

Ikusita gazteek esperientzia dinamiko eta teknologiko aurreratuei ongi erantzuten dietela, BBK KLIMA azken teknologiak eta metodo interaktiboak barneratzen saiatu da. Klimaren eta ingurumenaren kontzientzia handiagoa lortzeko jolasa ikasteko bide nagusi gisa erabiliz, eta eguneroko bizitzan aplikatzeko tresna praktikoak eskainiz. Gauzak horrela, 2024ko udan, aurretik zeuden murgiltze-esperientziez gain, tirolina, energia eolikoa, energia undimotrizea, esaterako, hurrengoak ere gehitu zaizkie: berotegi puzgarria, zorbing balls, urmaela, klima gymkana, Nor da nor Kliman; ihes gela eguneratua; proiekzio berriak Domoan; Paint2Life, non haurrek euren itsas pertsonaia irudikatu eta pantailara eraman dezaketen biziduna izan dadin; eta joko berriak Klimaterpe eraikineko pantailan.

Udako bisitariek foodtruck zonan zerbait hartuz, espazioaz gozatu dezakete. Urdaibaiko Biosfera Erreserba erdi erdian dagoen espazio honetan, hegazti ezberdinak ikusteko aukera ere badago. Jesarri hamaketan, lasaitu eta naturaz disfrutatu!

Aipatzekoa da ere, parkerako bisita guztiak DIWO pasaportean biltzen direla. Bisitariek jarduerak eta esperientziak egin ahala, jasoko dituzte eta pasaportea osatuko dute.

Bestalde, Klimaren aplikazioak ikaskuntza-esperientzia indartzen du, jolasetarako laguntza eta baliabide gehigarriak eskaintzen baititu. BBK Egunero aplikazioaren bitartez, bizi-estilo jasangarria mantentzen laguntzen duten aholku praktikoak eta inplementatzeko errazak ikasten dira

Itsasoa: aukera iturri paregabea

Busturialdeko Hitza — 2024-07-18 06:00:05

Itsas Garapen Elkartea Bizkai eta Gipuzkoako Arrantza Tokiko Ekintza Talde bakarra da. Europar Batasunak arrantza sektorearen bultzadagaz lotutako diru funtsak kudeatzea du xede, dibertsifikazioan fokua ipiniz: arrantza sektorea dibertsifikatzea eta dinamizatzea dute helburu, batetik; bestetik, arrantza herrietan jarduera ekonomiko berriak bultzatzen dituzte. Horretarako, herritar, enpresa edo eragileei beren proiektuak aukezteko deialdia egiten diete: “Arrantza jarduera nagusiaz harago ekimenak sortu gura dituztenek aukera dute beren egitasmoak aurkezteko eta, ebaluazio fase baten ostean, laguntzak jaso ditzakete”.

Jasangarritasuna eta ekonomia urdina.
Ekonomia urdina da beren eragin esparruaren ardatz nagusietako bat. Hortaz, ekonomia urdinarekin lotutako proiektuek “aukera gehiago” dute, diruz lagunduak izateko: “Itsas sektoreko aktibitateak bultzatzea da jomuga, bere alde desberdin guztietatik”. Ekonomia mota horrek jasangarritasuna eta enplegu sorrera barnebiltzen ditu, besteak beste.

Itsas Garapen Elkartea 2024-2030 arteko Ekonomia Urdin Jasangarrirako Trantsizioa izeneko fase estrategikoan bete-betean itsasoratuta dago. Tarte horretan, diruz laguntzen dituzten proiektuek arrantza dibertsifikazioarekin eta ekonomia urdinarekin lotzea bilatuko dute. Hori horrela, hilaren 2az geroztik, proiektuak aurkeztu eta aurrera eroateko diru laguntzak eska ditzakete herritarrek, abuztuaren 2ko epemugarekin. 2027an, aurkeztutako proiektuen prozesuaren erdibideko ebaluazioa egingo lukete Itsas Garapenekoek, helburuen arabera. Azken urteotan, 100-150 proiektu kudeatu dituzte. Aurten, “pareko aurreikuspenak” dituzte.

Proiektuen nondik norakoei dagokienez, hiru ekintza lerro jarrai ditzakete: inbertsio produktiboa, ez-produktiboa eta enplegu sorrera. Lehenak enpresa eta negozio bide berrien sorrerari erreparatzen dio; “bereziki” baloratuko dituzte arrantza sektoreagaz lotutako eta arrantza herrietako ekonomia urdinaren garapenera zuzendutako proiektuak. Bigarren lerroak itsasoagaz erlazionatutako formakuntza zein proiektu pilotuen garapena bultzatzen ditu. Azkenak autoenplegua edo kontratazioak sustatzen ditu, arrantza dibertsifikazioagaz eta ekonomia urdinaren baloreekin lotuta egonez gero.

Besteak beste, Bermeo, Mundaka, Ondarroa, Mutriku, Berriatua, Elantxobe nahiz Lekeition dute inguruko eragin eremua. Gainera, toki bakoitzeko bazkide eta eragileekin “elkarlan estua” daukate: “Fundazioak, enpresak, federazioak, erakundeak, kofradiak, arrain salerosleak, tokiko komertzioak, bitartekari taldeak, eta abar luze bat”.

Itsasoagaz lotutako emakumeen lana “tradizioz feminizatua” izan denez, genero berdintasuneranzko urratsak egitea ere bilatzen dute: “Enpakatzaile, saregile edota bestelakoen lana beste edozein arrantza teknikarirenaren parekoa dela sinesten dugu; horregaz batera, emakumeak arrantza estraktiboan daukan pisua handitzeko behar egiten dugu, lehorreko itsas jardueretan baino askoz ere arrakala handiagoa baitago”. Bestalde, belaunaldi txandapasa sustatzea ere jomuga du elkarteak.

Lea-Artibai, Mutriku eta Busturialdea, arrantza sektorearen dibertsifikazioari eta ekonomia urdinaren garapenari begira, “eremu esanguratsua” da, eta “aukera ugari” eskaintzen ditu: “Itsasoagaz estuki lotutako udalerriak eta inguruak daude; proiektuak planteatzeko eta horientzako diru laguntzak eskatzeko toki egokiak dira. Gainera, oraindik ustiatu ez diren jarduera asko eta denetarikoak ditu gordeta itsasoak”.

Izena emateko bideez.
Abuztuko epemuga artean, ekintzaileei euren proiektuak aurkezteko deia luzatzen die Itsas Garapen Elkarteak: “Gure herrietan martxan jartzen den eta Itsas Garapen Elkartearen filosofiagaz bat egiten duten proiektuak diruz lagundua izateko aukera daukala jakinarazi gura diegu herritarrei; itsasoagaz lotuta egonez gero, aukerak biderkatu egingo dira. Gainera, lehen urterako, proiektuei aurre egiteko besteko aurrekontua dugu”.

Izena emateko edo proiektuak aurkezteko oinarriei buruzko informazioa jasotzeko, interesdunek zuzenean dei dezakete Itsas Garapen Elkartera. Beste bideak euren webera, sare sozialetara edota Eusko Jaurlaritzaren Arrantza Sailaren webera jotzea dira: “Herritarrek euren proiektuak bultzatzeko tresna garela jakitea gura dugu”.

Ibaiak eta horren sekretuak gela barrutik ezagutuz

Busturialdeko Hitza — 2024-05-16 10:28:42

Ibaiak funtsezkoak dira gure bizitzarako, ezinbestekoak baitira izaki bizidun askoren biziraupenerako. Ura ere beharrezkoa dugu, baina hori ez da modu berean banatzen munduan zehar, eta gainera, horren erabilera arduragabea eta neurrigabea izaten da kasu askotan. Egoera irauli eta ingurumenaren eta pertsonen arteko harreman zuzena bultzatzeko asmoz, Aztertu programak Ibaialde kanpaina sortu du, ibai-ekosistema modu aktiboan eta esperimentalean aztertzeko.

Ibaialde kanpainaren puntu esanguratsuenetako bat izen bereko erakusketa da. Hamabi taulez osatuta dago erakusketa, eta horietan bost azpigai jorratzen
dira: lehenengoan, Ura, ibaiak… bizitza izenekoan, ibaiek eskaintzen dituzten zerbitzu ekosistemikoak lantzen dira; bigarrenean, Bizkai, Araba eta Gipuzkoako hiru hiriburuen garapenean eta paisaiaren aldaketan ibaiek izan duten eta oraindik ere baduten garrantzia aztertzen da; hirugarren gaiari lotutako tauletan, berriz, arro hidrografikoa unitate zatiezina dela azaltzen da. Laugarren gaian ibaietako bizitza jorratzen da eta bosgarren eta azken gaian, bestalde, horien etorkizuna.

Hala, ibai baten ingurumenegoera ezagutzeko interesa duen pertsona edo talde orori zuzenduta dago erakusketa. Ibaien sekretuak ezagutu nahi dituenak Busturiko Kultur Etxean ikusi ahal izango du erakusketa, maiatzaren 22ra bitartean.

Zaintza, gertutasunez

Busturialdeko Hitza — 2024-03-06 15:51:07

Musikariak koordinatzeaz arduratzen den figura da orkestra zuzendaria. Musikariei elkarregaz jotzeko laguntza eskaintzen die, noiz eta zelan aritu aginduz, baita hori zein erritmotan egin esanez ere. Orkestrak kontzertua eman aurretik egiten dituen entseguak prestatzeaz ere arduratzen da. Eta, musika lanbidea arlo soziosanitarioarekin alderatuz gero, zeregin horiek egiteaz arduratzen da Zure Alde kooperatiba.

Arreta pertsonalizatua eta integrala eskaintzeko sortu zuten duela hiru urte etxez etxeko arretarako lehen kooperatiba, pertsonen berotasuna, ongizatea eta bizi kalitatea sustatzeko helburuz. Hala, familien lasaitasuna bilatzen dute, “pertsonak kalitatez zainduz eta berotasunez tratatuz“. Hori dela eta, sor daitezkeen behar guztiei erantzuten diete: “Gaitasun fisiko edo psikikoa, disfuntzioa, mugikortasun murriztua edota mendekotasuna duten edozein patologiatako eta edozein adinetako pertsonei laguntzen diegu”. Azpimarratu dute ez dituztela bakarrik adineko pertsonak zaintzen, unean uneko laguntza behar duten edozein adinetakoak zaintzen dituztelako ere bai, 0tik 200 urtera artekoak. Hala, patologia kronikoren bat dutenei, ebakuntza osteko fasean daudenei edo laguntza behar duten senideren bat dutenei ematen diete zerbitzua. “Gure profesionalek euren eskaerei erantzuteko lan egiten dute, arazoa aztertuz eta eurentzako konponbiderik onenak proposatuz“.

Horretarako, sinergiak bilatzen dituzte, inguruko beste enpresa batzuekin elkarlanean: podologia, fisioa, nutrizionista, psikologoa, farmazia-zerbitzua, taxi egokitua… “Nahierara egiten dugu lan, jendeak behar duenera egokituta. Ahal dugun guztia egiten dugu pertsonek behar dutena aurkitzeko. Gauza bat da guk eskaini dezakeguna, eta beste bat jendeak behar duena”. Ondorioz, eraiki duten sare horretan konexioak ezartzen dituzte, jende talde hori antolatzen dute, “artatzen duten pertsonaren eta familiaren mesedetan”.

“Konturatu ginen gure lana ez zela lan tekniko eta perfektua egitean oinarritzen; entzutea, kafea hartzea, eurekin egotea da asmoa. Pertsonak gara, eta pertsonak zaintzen ditugu”, argi diote kooperatibako kideek. Hala, neurrira lan egiten dute, pertsona bakoitza “bakarra” delako: “Beharrei erreparatzen diegu. Etxez etxeko ohiko arreta zerbitzuari berotasuna eman gura diogu”. Ondorioz, hainbat zerbitzu eskaintzen dituzte.

Zainketa
Egungo errutina eta betebehar profesional eta sozialak direla-eta, gero eta zailagoa da pertsonak zaintzeko beharrezkoa den denbora hartzea, eta Zure Aldek egunerokoan behar duten guztia eskainiko die pertsonei, esnatzetik oheratzen diren arte. Zaintzaren arloko profesionalak diren heinean, ahalik eta arreta handiena eskaintzeko helburuagaz lan egiten dute, pertsonek bizitza zoriontsu bat izan dezaten, «ahalik eta autonomia handienarekin». Hala, egoerara egokitutako arreta pertsonalizatua eskaintzen dute. Euren zerbitzuen artean, mobilizazioak, garbiketa pertsonala, postura aldaketak, medikamentuen dosifikazioa eta etxe-garbiketa eginez.

Pertsona internoen zerbitzua ere eskaintzen dute, pertsonak 24 orduz etxean zaintzeko. Hain zuzen ere, Zure Aldetik, bilaketa, kontratazioa eta kudeaketaz arduratuko dira. Paliatiboen kasuetan ere aritzen dira, behar den asistentzia emanez.

Zurekin
Akonpainamendua «kalera paseatzera ateratzea baino askoz gehiago» dela iritzita, adinekoen edo mendekotasuna duten pertsonen gizarte harremanak, emozioak, segurtasuna, enpatia eta autonomia bultzatu gura dituzte. «Bere egoera edozein izanda ere, zinemara joan, itsasoaren soinuaz gozatu edo poteora joan daitekeela erakutsi gura dugu. Gu han egongo gara, hari laguntzeko prest, itzalak izango bagina bezala», diote kooperatibakoek.

Horrez gain, familiei laguntza emozionala ere eskaintzen diete, eta, ondorioz, etxean adineko edo mendekotasuna duten pertsonekin bizitzeko moduari buruzko gomendioak ematen dituzte, horiek altxatzeko edo oheratzeko moduari buruzkoak, etxearen egokitzapena egitekoak… Horrez gain, ospitalean eta etxean gauak pasatzeko prest ere badaude, baita oporretan elkarregaz joateko ere. “Pertsona asko ez dira bidaian joaten, mendekotasunen bat dutelako eta ezin dutela joan uste dutelako. Baina gu haiekin joaten gara, baita senideekin ere, eta gauza guztietan laguntzen diegu. Izan ere, askotan hotelak prestatuta egon ohi dira, baina ez egokituta. Gauza asko izan behar dira kontuan, eta guk aldez aurreko isilpeko lan hori egiten dugu”.

Zure Alde Txiki
Kontziliazio ezak dakartzan arazoen jakitun, etxeko txikienak zaintzen dituzte: ikastetxean jaso, goizean zaindu edo gaixo daudenean eurekin egon… Gainera, hilean behin tailerrak ere egiten dituzte bulegoan. Umeek gozatzea bilatzen dute, eta familiek behar dutenean tailerrak ere egiten dituzte.

Gaitasun desberdineko pertsonen gizarteratzea ere bultzatzen dute. “Pertsona guztiek, bere egoera edo gaitasuna edozein dela ere, gainerakoak bezala tratatua izateko eskubidea izan behar dute”. Horregatik, Zure Aldek Hazitoki elkartearekin lan egiten du.

Zure Alde Plus
Etxeko arreta pertsonalizatua baino askoz gehiago eskaintzen dute, hala, pertsonek behar dituzten zerbitzuak koordinatzeaz arduratzen dira: podologia, fisioterapia, erizaintza, sexu laguntza, psikologia, taxi egokitua…. «Guk izapide guztiak egiten ditugu eta profesionalaren kontsultara eramaten ditugu hori nahi izanez gero, edo espezialistak euren etxeetara joatea bilatzen dugu”.

Horrez gain, hitzaldiak eta ikastaro pertsonalizatuak eskaintzen dizkiete senideei eta profesionalei, “mendekotasuna duten pertsonei zaintza hobea nola eskaini azalduz”. Eta, gainera, desgaitasuna duten pertsonentzat profesionalekin sexu asistentzia kudeatzen dute: “Pertsona guztiak hezi behar dira sexuan, denok daukagulako horretarako premia eta eskubidea”.

Hori guztia gizatasunetik lantzen dute, eta horretan jarraitzeko asmoa dute, euren lanean sinisten dutelako.