Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Herritik herrira, errigoitiarrak elkartzeko

Busturialdeko Hitza — 2026-04-20 12:27:06

Herritik Herrira leloa oinarri, Batbigu IV. Jaialdia ospatu zuten zapatuan [apirilak 18], Errigoitin. Batbigu Jai Batzordeak Ikuilu Elkartearen “ezinbesteko” laguntzagaz atondu zuen proposamena, eta “egun guztian giro ona eta jendetza” batu zirela azpimarratu dute jai herrikoi horren antolatzaileek.

Mendi martxagaz hasi zuten eguna, eta eguerdian, elkartearen kanpoaldea izan zuten topaleku. Aitor Etxebarriazarraga, Ibai Amillategi, Julen Ibarguengoitia eta Asier Legarretaren bertsoaldiak batu zituen lehenengo, eta horien erreleboa hartu zuten gero, Etxebarria aita-semeek: “Ibilaldian jende piloa egon zen, baita eguerdian ere. Talo ikastaroan umeak eta nagusiak elkartu ziren, taloak egin eta jaten, eta bertsolariak entzuten jendea adi-adi egon zen. Paella bi egin genituen, eta jendea pozik eta konforme geratu zen”. Jaiaren balorazio oso ona egin dute, eta beste behin, herritarrak elkartzearen eta elkarrekin ondo pasatzearen helburuak bete dituzte.

Abarka eta txapel jaurtiketak lehiatu zituzten arratsaldean, eta “giroa paregabea” izan zen. 400 pertsona inguruk parte hartu zuten horietan. Umeetan, Unax Cortes izan zen onena abarka jaurtiketan, eta txapel jaurtiketan, berriz, Lola Barriuso. Nagusietan, Aritz Azkona eta Markos Vega gailendu ziren abarka jaurtiketan eta txapel jaurtiketan, hurrenez hurren. Iluntze eta gau partea Narva eta Argi Galduak taldeek musikatu zuten, Errigoitiko Kultur Klubaren eskutik: “Gaueko kontzertuetan gazteria piloa batu zen; joan-etorria etengabekoa izan zen”.

Antolakuntzako kideek parte hartu zuten guztiei eskerrak eman dizkiete, eta batez ere, Ikuilu Elkartearen babesa eta laguntza eskertu eta goraipatu dute, “Ikuilu Elkarterik barik ezin dutelako jai hori egin”.

**Argazkiak: Batbigu Jai Batzordea

Batbigu jai batzordeak laugarren jaialdia ospatuko du zapatuan

Busturialdeko Hitza — 2026-04-16 15:50:00

Batbigu Jai Batzordeak laugarren jaialdia antolatu du zapaturako [apirilak 18] Herritik herrira lelopean. Hala, errigoitiarrek egun guztiko egitarauagaz gozatzeko aukera izango dute Ikuilun.

Herrikoak eta inguruko batzeko jaia da; adin guztietako herritarrak elkartzen dira antolatzeko eta jaia ospatzeko: «Denontzako jaia da; jai zabala da, eta datozenak ondo hartuak izango dira. Herrian bizi den jendea elkartzen gara, eta herrira bizitzen etorri den jendeak babes handia eman dio jaiari, eta lan izugarria egiten dute. Euren ekarpena eta gogoa oso garrantzitsuak dira».

Ikuilu elkarteagaz elkarlanean ospatuko dute jaia. 10:30ean emango diote hasiera egunari, ohi bezala, mendi martxagaz. Ondoren, 13:00etan, denetarik egongo da: pintxoak, talo tailerra, bertsolariak, buruhandiak eta trikitilariak. Aitor Etxebarriazarraga, Ibai Amillategi, Julen Ibarguengoitia eta Asier Legarreta ariko dira bertsotan, eta Etxebarria aita-semeek musikatuko dute jaia.

Ondoren, 15:30ean, bazkaritan batuko dira; paella eta plantxakoa egongo dira menuan. 17:00etan hasita abarka eta txapel jaurtiketan lehiatu, eta 19:00etan pernilaren sari banaketarako batuko dira. Egunari amaiera emateko musikak hartuko du protagonismoa; izan ere, 20:00etan Narva taldeak alaituko ditu Errigoitiko bazterrak, eta ondoren Argi Galduak taldearen txanda izango da.

Egun guztian musika eta jan-edana egongo da, baita abarka eta txapela jartiketan entrenatzeko aukera ere. Horrez gain, antolatzaileek buruan apaingarriren bat eroateko deia egin diete herritarrei.

EGITARAUA.

10:30. Mendi martxa.
13:00. Pintxo-poteo, talo tailerra, bertsolariak, buruhandiak eta trikitilariak.
15:30. Bazkaria (paella eta plantxakoa).
17:00. Abarka eta txapel jaurtiketa.
19:00. Pernillaren sari banaketa.
20:00. Kontzertuak: Narva eta Ardi galduak.
Egun osoan. Musika, txosna eta abarka eta txapel jaurtiketarako entrenamenduak.

Mugikortasun iraunkorra sustatzeko hobari fiskalak bultzatuko ditu Errigoitiko EAJk

Busturialdeko Hitza — 2026-04-15 12:00:58

Errigoitiko EAJk Trakzio Mekanizkozko Ibilgailuen gaineko Zergan aldaketak txertatzea lortu du, udalerrian ibilgailu “jasangarriagoak” eta herritarren ongizateari “zuzenean eragingo diotenak” erabiltzen dituztenek hobari ekonomikok jaso ditzaten. Neurri horren arabera, ibilgailu elektrikoak dituztenek %75eko hobaria jasoko dute; ibilgailu hibridodunek, ostera, %50ekoa. EH Bilduk neurri horren aurkako botoa azaldu du.

Alderdi jeltzalearen udal ordezkariek aditzera eman dutenaren arabera, egitasmo horrek mugikortasun eredu “jasangarriago bateranzko trantsizioa” du helburu. Ez hori bakarrik: aipatutako ibilgailu ereduen aldeko hautua egiten duten errigoitiarrei “laguntza fiskala” ematea ere bilatuko dute. Jeltzaleek, hala, garapen jasangarriarekiko daukaten “konpromisoa” berretsi dute, baita herritarren bizi kalitatea “hobetuko duten neurriak” abiatzearen alde dutena ere.

Markel Enzunza: "Belaunaldi arteko aldaketa osasuntsuaren eredu gara Bizkaiganen"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-27 09:00:00

Bizkaigane proiektua tokiko ekoizpenaren eta salmenta zuzenaren aldeko apustu sendoa izan da hasieratik. Urteotan, esne salmentatik esneki propioen ekoizpenera jauzi egin, jarduera dibertsifikatu (ardiak, baratzea, negutegia) eta nekazaritza ekologikora bideratu da, tokiko kontsumoa eta hezkuntza komunitatearekiko lotura ardatz izanik.

Noiz eta zelan sortu zen Bizkaigane?

Bizkaigane 1983an sortu zen, Errigoitiko hiru baserritarren elkarlanetik. Izan ere, horietako bakoitzak bere ustiategi propioa sortu beharrean, Bizkaigane auzoan behi guztiak bildu zituzten, Bizkaigane proiektua martxan jarriz.

Bertoko produktuak eskaintzen dituzue, ezta? Sasoikoak?

Hori da. Behi-produktuak urte guztian zehar eskaintzen ditugu, ardi-produktuak, ordea, ardi sasoian baino ez.

Esnekiak bakarrik eskaintzen dituzue?

Ez, okelak ere bai: behi okela, behi hanburgesa, ardi okela, txorizoak eta noizean behin saltxitxoiak ere eskaintzen ditugu esnekiez gain.

Zelan funtzionatzen duzue?

Momentu honetan, hamaika kide gara, eta txandaka lan egiten dugu; batzuk goizetan datoz, eta beste batzuk arratsaldeetan. Asteburuetan ere txandakatu egiten gara, eta gutxieneko lanak egiten saiatzen gara, asteburu libreak izateko. Hilabeteko atsedenaldia ere izaten dugu, horrela, atzetik datozen belaunaldiek ere honekin jarraitzeko gogoa izan dezaten, guk izan genuen bezala.

Belaunaldi arteko aldaketa aipatu duzu. Zaila da hori mantentzea?

Bai, eta horregatik eman diogu buelta bat lan egiteko moduari. Lehenago, 365 egunez lan egiten genuen; orain, aldiz, txandakako lana eta oporraldiak uztartzen ditugu, jendearentzat erakargarriagoa izan dadin eta belaunaldi aldaketa hori bermatuta egon dadin. Ez da erraza jendeak bizimodu edo lanbide honekiko apustua egitea. Bizkaigane belaunaldi arteko aldaketa osasuntsuaren eredu da, baina hori ez da sektore honen errealitatea. Orokorrean, ez da horrela izaten, eta hamaika arazo izaten dira aurrera egiteko.

Bisita gidatuak ere egiten dituzue, ezta?

Bai, gehienbat eskoletatik etortzen dira, bi ordu inguruko bisitak egitera. Bisitak amaitzean, gainera, dastaketa txikitxo bat ere egiten dugu. Sarri etortzen dira, eta 25 pertsonatik 100 pertsonara arteko bisitak egin izan ditugu.

Zelan heltzen zarete erosleengana?

Webgunea dugu, baina egia esan, ez dugu askorik erabiltzen. Lehenago gehiago erabiltzen genuen. Sare sozialak izan arren, normalean, ahoz ahoko komunikazio bidez heldu izan gara jendearengana, asteroko azokez gain.

Eta zuen produktuak nola eskuratu daitezke?

Esan bezala, plazetan egoten gara astero. Astelehenetan Gernika-Lumon, barikuetan Mungian eta zapatuetan Portugaleten. Horrez gain, hilabetero, lehenengo domeketan Arrietako azokan izaten gara. Etxerik etxeko banaketak ere egiten ditugu, eta herrietako denda txikietan ere banatzen ditugu produktuak. Dena den, 689 62 29 23 telefonora idatziz eskuratu daitezke gure produktuak.

Zelakoa da erosleekin daukazuen harremana?

Zuzenekoa, oso hurbila da. Azken finean, lehenengo sektoreko langileon kasuan, bezeroekin harreman zuzena izatea oinarrizkoa da. Edozein zalantza edo arazo izanez gero, jarraian konpontzen gara eurekin, eta bezeroek argi eta garbi ezagutzen dute eskaintzen dugun produktua eta horren atzean dagoen lan guztia.

Baserritik Gernikara proiektuaren parte zarete. Garrantzitsua da lehenengo sektoreko ekoizleen arteko sare bat edukitzea?

Bada, bai. Baserritik Gernikara proiektuan gaude, eta Mungialdeko Uribe Butroeko Sarean ere bagaude. Biak oso garrantzitsuak dira guretzat.

Zelan baloratzen duzue, hortaz, Baserritik Gernikara?

Oso positiboki baloratzen dugu. Etorkizunera begira, hazkunde handia izan dezakeen proiektua dela uste dugu. Horrelako proiektuak beharrezkoak dira, ze, ekoizleok plazetan egoten gara, baina jende asko ezin da horietara bertaratu; Baserritik Gernikara proiektuak, ostera, guztientzako aukera eskaintzen du, bertoko produktuekin eta sasoiko produktuekin. l

Kirolur erronka, Bizkaiko udalerriak mugiarazteko prest

Busturialdeko Hitza — 2026-02-24 13:07:44

Bizkaiko Foru Aldundiak Kirolur erronka abiatu du: Bizkaiko udalerrien arteko kirol liga. Teknologian oinarrituriko ekimena izango dela aurreratu dute, izaera parte hartzaile eta kolektiboduna izango dena eta herritarren artean jarduera fisikoa bultzatzeko jomuga izango duena. Dagoeneko, 39 dira egitasmoan parte hartzeko izena eman duten udalerriak eta, tartean, bai Busturialdeko, bai Lea-Artibaiko ordezkaritza dago.

Busturialdetik, Bermeo, Errigoiti eta Mundaka izango dira parte hartzaileak; Lea-Artibaitik, ostera, Markina-Xemein eta Ondarroa. Gainontzeko udalerri bizkaitarrak honakoak dira: Abanto-Zierbena, Alonsotegi, Arrigorriaga, Artzentales, Barakaldo, Basauri, Berango, Berriz, Bilbo, Durango, Elorrio, Erandio, Ermua, Etxebarri, Galdames, Getxo, Gordexola, Gorliz, Gueñes, Karrantza Harana, Lanestosa, Leioa, Maruri-Jatabe, Muskiz, Ortuella, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Turtzioz, Urduliz, Urduña, Usansolo, Zalla eta Zierbena.

Herrietako bakoitzak talde bat osatu beharko du, eta izena emandako herritarrek egindako kilometro aktiboen erregistroan oinarrituko den liga batean parte hartuko dute; jarraipena, hain zuzen, jarduera fisikoaren jarraipena egiteko hainbat gailu zein plataformarekin bateragarria izango den aplikazio mugikor batekin egingo dute. Sailkapen sistemari dagokionez, haztapena aplikatuko du, biztanleriaren arabera; hala, tamaina desberdineko udalerrien arteko lehiaketa orekatua izan dadila bilatuko dute.

Desplazamendudun jarduerentzat.
Sustatzaileek argitu dutenaren arabera, lehiaketan ez du edozein jarduera motak balioko: desplazamendu aktiboa eskatzen dutenak eta GPS bidez neur daitezkeenak aintzatetsiko dituzte, zehazki, oinez ibiltzea, korrika egitea edota bizikletaz mugitzea. Erregistratutako kilometro bakoitzak puntu bateko balioa izango du, baina aipatutako diziplina fisikoetako bakoitzari balorazio doitua esleituko diote. Kirolur erronkak hiru alditan egituratutako urte osoko egutegia edukiko du: udaberrikoa, apirilaren 15etik maiatzaren 17ra bitartekoa; udakoa, ekainaren 15etik uztailaren 15era artekoa; eta udazkenekoa, irailaren 23an hasiko eta urriaren 23an burutuko dena.

Udalerriek izena eman ostean, parte hartzaileak izango dira gauza bera egin beharko dutenak. Horretarako, Wellk aplikazioa aktibatu beharko dute, beraien kilometro aktiboak zenbatzeko eta, modu horretara, udalerriarentzako puntuak bildu ahal izateko. Aldundiaren Kirol Zerbitzua udalerri bakoitzarekin hartu-emanetan ipiniko da datozen egunetan, antolakuntza bilerak egite aldera. Elkargune horietan azalduko zaizkie zehazki ekimenak zer nolako funtzionamendua izango duen, baita sari sistema zelakoa izango den ere.

Errigoitik Gabonetako argiztapen lehiaketa hartuko du, estreinakoz

Busturialdeko Hitza — 2025-11-26 15:29:16

Errigoitiko Udalak gabonetako argiztapen lehiaketa jarriko du martxan, estreinakoz. Lehiaketa abenduaren 15etik urtarrilaren 6ra lehiatuko duten arren, horretan izena emateko epea astelehenean [abenduak 1] zabalduko dutela jakinarazi du udalak; eta abenduaren 15a bera izango da izena emateko azken eguna. Interesdunek udaletxean eman beharko dute izena, 09:00etik 14:00rako ordutegian.

Parte hartzeko baldintzen artean, Errigoitin erroldatua izatea funtsezkoa dela nabarmendu dute, baita parte hartzaileek 18 urte baino gehiago izatea ere. Gainera, argiztapen bakarra onartuko da etxebizitza, komunitate, merkataritza eta ostalaritza bakoitzeko. Horrez gain, azaldu dute lehiaketak iraun bitartean etxeetako argiak piztuta egon beharko dutela 18:00etatik 24:00etara bitartean. Hala ere, 22:00etan itzali ahal izango dira, udal ordezkarien hitzetan, horrela “energia aurrezteko”.

Epailea Gabonetako argiztapenetan aditua den pertsona bat izango da, eta sarituak aukeratzeko kontutan izango dituen ezaugarriak ere aditzera eman dituzte: batik bat, argiztapen ona, led argien erabilera, originaltasuna, berezitasuna eta konposaketa izango dira baloratuko direnak.

Eta, horien arabera, hiru sari banatuko dituzte: lehenengo saridunak 200 euro jasoko ditu, bigarrenak 100 euro, eta hirugarrenak 50 euro. Errigoitiko Udalak sariak ordaintzeko, zerga eta gizarte segurantzako alorrean indarrean dagoen araudia beteko duela azpimarratu du.

Herriari bizitasuna emateko asmoz dator Errigoitiko Kultur Kluba

Busturialdeko Hitza — 2025-11-05 14:47:20

Errigoitin kultura bultzazen duen talde bat izateak duen garrantziari tiraka sortu zen Errigoitiko Kultur Kluba. Orain dela lauzpabozt urte hasi ziren kontzertuak antolatzen Errigoitin bizi diren pare bat lagun, aditzera eman dutenez. Duela bi urtetik, ordea, talde edo klub modura funtzionatzen dute kultur-klubeko kideek. Esan dutenez, 9-10 pertsonak osatzen dute kluba gaur gaurkoz, eta guztien “gogo eta borondatea” nabarmendu dute.

Begirada atzera bota, eta Errigoitiko herriaren historiara egin dute salto kultur-klubeko kideek, ze, azaldu dutenez duela 30-40 urte “kontzertu ugari” antolatzen ziren herrian: “Euskal Herriko talde potenteenak pasatu dira herritik; antzina, talde asko etortzen ziren Errigoitira kontzertuak eskaintzera”. Antzinako ohitura hori berreskuratzeko asmoz hasi ziren gitxi-gitxika berriz ere jardun hori egiten. “Lehen beste kultur talde bat zegoen, eta hortik gelditu ginenak jarraitu izan dugu, talde berri hau sortu zen arte. Jendea gogotsu zegoen herrian, eta hortaz baliatu ginen”, zehaztu dute.

Gainera, argi dute: “Edo guk egiten dugu, edo herrian ez dago ezer”. Hori aldatzea xede, herrira etorri berri diren taldetxo bat bildu eta herri txikietako kultura berpiztearen aldeko pausoak ematen dihardute geroztik. Orain arte “gehienbat kontzertuak” antolatu badituzte ere, adin guztietako jendearentzako kultur egintzak antolatzea dute jomuga. Hala nola, dagoeneko liburuen aurkezpenak, antzerkiak, edo zinekluba bezalakoak dituztela apuntatuta, etorkizun hurbil baterako, besteak beste.

“Herrian bizitzeko, herrian gauzak egon eta egin behar dira” esanez, Errigoitiri bizitasuna eman nahi dio taldeak. Gaur egunera arte “autogestio bidez” antolatu diren arren, esan dute udalak hurrengo urtera begira “diruz laguntzea” aurreikusten duela esan diotela. Bide batez, Errigoitiko Ikuilu Txokoari “oso eskertuta” agertu dira kultur-klubeko kideak: “Infraestruktura, espazio eta euren esku dagoen guztia gure esku jarri izan dute beti, inongo arazorik gabe”.

Azaroan, hitzordua

Mikosis, Apokhalipsis, eta beste hainbat talde pasatu dira dagoeneko Ikuilutik EKK-k antolatuta, baina aurreratu dute bi hilabeterik behin, hilabeteko lehenengo barikuetan izango direla hurrengo kontzertuak, abenduan hasita. Horrez gain, beste hainbat hitzordu ere baituzte pentsatuta, eta esan dute, horiek sare sozialen bidez (@errigoitikokulturkluba) jakinaraziko eta zabalduko dituztela, hitzorduak heldu bezain laster. Azaroan, esaterako, Viñetas Para El Recuerdo liburuaren aurkezpena antolatu dute, azaroaren 27an (eguena). Horretan, Aline Soberon eta Txema Uriartek 1932ko otsaileko hauteskundeetatik 1937ko ekainean hiribildua erori arte Bilboko egunkarietan argitaratutako bineta eta marrazkiak aztertuko dituzte.

Uraren kudeaketa eraginkorra bultzatzeko hodien digitalizazioa amaitu du Errigitiko Udalak

Busturialdeko Hitza — 2025-10-28 12:40:22

Errigoitiko Udalak, udalerriari zerbitzu eraginkor, energetiko eta ekonomikoak emateko gestioen esparruan, hornikuntza-sareko hodietan uraren emaria kontrolatzeko sentsoreak instalatzeko lanak amaitu berri ditu. Hala, esan dute ur-hodiak digitalizatzeak udal-sare hidrikoaren kudeaketa optimizatzeko teknologiak sartu behar direla esan nahi duela; besteak beste, ihesak detektatzea, kontsumoa monitorizatzea eta uraren kudeaketa eraginkorra.

Uraren zikloaren fase guztietako datuak eta informazioa batzeko eta bidaltzeko 5 gailu instalatu dira lanen baitan, emarien neurketa eta kalitate kontrola hobetzeko. Sentsore horiek sare osoko hainbat puntutan instalatu dira, Arrias-Bizkaiganeko hasierako ur-biltegitik Olabarriko amaieraraino. 2024an jarri zuten lehen sentsorea Agarren, Arriasen depositutik Madalenen depositura arteko tartean. Orain, Olabarrirainoko instalazioa osatzeko, sentsore bat jarri da Eleizalden, beste bat Mendin eta beste sentsore bana Itsuniz eta Olabarriko kanalizazioaren bidegurutzean, azaldu dutenez.

Sentsoreen informazioaren jarraipen eta kontrola udal-langileen esku egongo dela zehaztu du Errigoitiko Udalak, bestalde. Horretarako, “aplikazio digital bat” erabiliko dute, eta horregaz, uneoro eta denbora errealean ezagutuko dituzte herriko hodi-sareko ur-emarien mailak. “Sistema horrek etengabeko neurketa eskaintzen du, egon daitezkeen ihesak azkar eta zehatz detektatzeko eta udalerriko ur-zerbitzuaren eraginkortasuna eta kalitatea hobetzeko”, zehaztu dute.

Laguntzazko tresna.

Horren baitan, Frank Zubiaga Errigoitiko alkateak hurrengoa adierazi du: “Uraren kontsumoaren kontrol eraginkorra Errigoitin egiten ari garen zerbait da, emariak eta deskuidoak arretaz jarraituaz, ur-emari sarreren eta irteeren desberdintasunak kontrolatuz. Orain, aurrerapen teknologiko hauek herriko uraren ziklo integralaren kudeaketan txertatzean, uraren kudeaketa iraunkorrean eta klima-aldaketaren aurkako borrokan sakontzeko aukera izango dugu. Gainera, sareen kudeaketan eraginkortasun eta kalitate kontrol maila handiagoak bilatzen lagunduko digun tresna da”.

Hala, aurreratu dute hodiak digitalizatzeko udal inbertsioa 16.758,50 eurokoa izan dela, Bizkaiko Ur Patzuergoan sartutako udalerrien taldekoa ez delako. Argi dute, horrekin, Errigoitik sareen kudeaketan eraginkortasunean irabaziko duela, eta era berean, “uraren kudeaketa iraunkorrean, energia-kontsumoa murriztearen eta informazioa kudeatzeko sistema arin eta garden bat garatzearen aldeko apustua” egiten du.

Garile: Errigoitiko garia eta horren inguruko kultura berreskuratzeko nahia

Busturialdeko Hitza — 2025-10-23 19:29:21

Baserri bakoitzak istorio propioak gordetzen ditu horma, ganbara eta zirrikituetan. Altxor horietako batzuk hainbat urte igaro ostean aurkitzen dira, kutxetan edo armairuetan gordeta, eta beste batzuk isilik jarraitzen dute, zain, noiz aurkituko dituzten esperoan. Duela ez asko, Bizkaiko baserrietan garia ereitzen zen, baina, gaur egun, garia ez da gure paisaiaren parte, eta bertako gari barietateak desagertuta daude. Baina ezkutatuta dauden gari hazi horien bila ari dira Errigoitin, kutxa zahar edo zakuetan topatzen. Izan ere, Maddi Amezaga Errigoitiko ekoizle eta okinak bide berri bati ekin dio, Errigoitiko emakume baserritarren laguntzagaz: eskualdeko gari haziak berreskuratzeari, berriz landatu eta ogia egiteko.

Proiektu horri Garile izena jarri dio, gariaren eta garia beraren inguruko kultura balioan jartzea helburu duena. “Proiektu hau Errigoitiko gariaren laborantza tradizionala berreskuratzeko eta balioan jartzeko borondatearekin sortu zen. Izan ere, zereal hori nekazari bizitzaren zutabeetako bat izan zen mendeetan, eta gaur egun erabat desagertu da. Aztertu nahi duguna ez da soilik nekazaritza praktika bat, baizik eta gaur egun biztanle askok existitzen zenik ere ez zekiten paisaia kultural oso bat”, argudiatu du Amezagak bere lanean.

Garile proiektuarekin Errigoitin gariaren laborantza tradizionala berreskuratu gura dute, ikuspegi agroekologiko, hezitzaile eta kultural batetik, “memoria kolektiboa, nekazaritzako biodibertsitatea eta komunitatearen, lurraldearen eta jasangarritasunaren arteko lotura sustatuz”. Eta hori, herriko adinekoen laguntzarekin egin du, batez ere emakumeen testigantzetatik abiatuta. Izan ere, Errigoitiko emakumeak “euren hurbiltasun, eskuzabaltasun eta maitasunagaz” proiektu honen funtsezko parte izan dira, “gariaren memoria gorde dutelako”. Horietako batzuk dira Milagros Azketa, Koldobika Guarrotxena, Margarita Zorrozua eta Mirari Guarrotxenea. Eurak dira “memoria eta errelatoa mantendu” dutenak, Amezagaren berbetan. “Zaharrak garenean gaztetako memoriak etortzen zaizkigu, eta oraingoak ahaztu. Ondo akordatzen gara zelan egoten zen dena gariz beteta”, onartu du Azketak.

Bizkaiganen baserritarrak garia ereiten, 1936an.Gure Gipuzkoa

Proiektuak argazki bat du abiapuntu: Bizkaigane azpia gariz beteta erakusten duena, 1936koa, zeinetan baserritar batzuk agertzen diren garia lantzen. “Argazki hori oinarri hartuta, Errigoitin gariaren presentzia zelakoa izan zen aztertu nahi nuen. Eta nik ezagutu ez nuen pasaia bat deskubritu nuen: ez nekien inguru honetan horrenbeste gari egon zenik, ez eta zelako garrantzia izan zuen gariak Bizkaian ere”, gogoratu du Amezagak. Ondorioz, emakumeek kontatu zioten nola ereiten zen garia, ze ingurutan egoten zen, eta, “zelan ez”, gari beharra zelakoa zen. “Hala, gari haziak ze baserritan egon zitezkeen pentsatzen hasi ginen, Doloresen baserrian azkenean aurkitu genituen arte”, kontatu du. Hark bere sabaian aurkitu zituen hiru gari buru, eta horietako bi mantendu egin ditu Amezagak, eta bestea garundu, “gero ereiteko”.

Gari hori 1962koa edo izango da, eta Errigoitiko andrek uste dute “deskuidoz” gordetako dela: “Urte asko da garia ereiten ez dela, azkenenegoak 1962an edota 1963an izango ziren”. Baina lortu dute garia, eta hortik aukera sortu zaie berriro landatzeko, nahiz eta duela urte askoko eta erein gabeko garia izan, eta hori ez ernetzea posiblea dela jakin.

Non landatzen zen garia?
Errigoitiko gari landatzea, XX. mendearen erdialdera arte, nekazaritza-ekonomiaren eta baserrien gizarte-antolaketaren funtsezko elementua izan zen. “Lehen gari asko egoten zen, Madalen ingurua gariz beteta egoten zen, dena hori-hori”, gogoraratu dute Guarrotxenak eta Azketak, Metxika eta Bizkaigane ingurua ere hala egoten zela esanda. Hala ere, pixkanakako gainbeherak —1960ko hamarkadatik aurrera bizkortu— zereal horren lekukotasuna abeltzaintzara eta basora bideratutako ekoizpen ereduek ordezkatu zuten.

Ondorioz, eskualdeko garirik ez dago, hazien banku batean ere ez. Eskualdeko garia desagertutzat eman da. “Galdu egin zen ez zelako baloratzen, eta orain berriro balioan jartzea garrantzitsua da, horrekin berreskuratuko liratekeelako biodibertsitatea, kultura, hizkuntza eta auzolana”, dio Amezagak. Eta, garia ernez gero, Errigoiti “gorantz joango dela” sinisten diote emakumeek.

Izan ere, beraiek paisaia guztia aldatzen ikusi dute, kolore horiko paisaitik inguru berdera. “Gazteok Euskal Herri atlantiko berde bat ezagutu dugu, basoa nagusi dena, dena lantzarra. Baina paisaia hori lehen oso desberdina zen. Ortofotografia historikoak ikusiz gero, 1950ko argazkietan ikusten da orain Araba denaren antza gehiago zutela Bizkaiak eta Gipuzkoak. Dena partzela landuta zen”, gogoratu du ekoizleak. “Orain dena bedarra dago, basoa, eta sekulako aldea dago”, berretsi dute andreek, lehen sasoi honetan, erremolatxak landatuko lituzkeela gehituta.

Amezaga: “Momentu horretan ez ginen konturatu garia ez landatzeak hazi horiek galtzea ekar zezakeela”

Gari landatzea uztearen arrazoiak ez dira faktore bakar baten ondorio, eraldaketa sozioekonomiko eta teknologikoen bateratze baten ondorio baizik, eta horietako asko aldi berean edo denbora-tarte labur batean gertatu ziren. “Guri kontatu digute garia galdu zela ez zelako errentagarria eta ezin zelako industrializatu. Araba eta Nafarroan mekanizatu eta industrializatu egin ahal izan zenez, mantendu egin dela, baina, ikertutakoaren arabera, arrazoiak ez ziren bakarrik gaixotasunak zekartzala eta ez zela errentagarria izan. Garia galtzen hasi zen sasoiak bat egiten du baserriaren beraren galerarekin, baserria ekoizpen modura ulertuta. Izan ere, jendea industria gunerantz joaten hasi zen. Arrazoi sozioekonomikoak izan ziren”, dio Amezagak.

Faktore horien –nekazaritzakoak, egiturazkoak eta kulturalak– konbinazioak garia Errigoitiko landa-ekonomian eta bizitzan funtsezkoa izatea uztea ekarri zuen. “Gizartea aldatzen joan zen, eta bizimoduak asko aldatu ziren. Ganaduak ekarri zituzten, urte batetik bestera”, gogoratu dute andreek.

“Momentu horretan ez ginen konturatu garia ez landatzeak hazi horiek galtzea ekar zezakeela, eta orduan herri baten elikadura burujabetza edo herri baten elikadura autonomia galduko zela”, uste du Amezagak, eta hori elikagai askorekin gertatu zela gogoratzen dute emakumeek, “artoarekin kasu”.

Garia ez zen baserriko laborantza marjinala izan. Protagonismo handia izan zuen, Bizkaiko euskarazko egutegi tradizionalak ere bere faseei erreferentzia zuzena egiten baitie: garile (uztaila) – gariaren hilabetea, uztagatik; hazile (azaroa), haziaren hilabetea, ereintzagatik; eta, jorraile (apirila) lurra batzeagatik.

“Lehen auzoak ziren norberaren etxea. Denon kontuez arduratzen ginen, elkarri laguntzen genion“

Garia galtzeagaz batera, bizimodu aldaketa etorri zen. “Lehen denak elkarregaz, auzolanean ibiltzen ginen. Eta hori aldatu egin da. Lehen auzoak ziren norberaren etxea. Denon kontuez arduratzen ginen, elkarri laguntzen genion”, diote baserritarrek. Auzolean egiten zuten dena: “Gaur egun egiten dena baino auzo lan gehiago egiten genuen. Derrigor lagundu behar genion elkarri”. Gari-jotzean ere elkarregaz ibiltzen ziren, domeketan ez, abadeak debekatu egiten zielako lan egitea, eta “baimena eskatu” behar omen zuten.

Baina, nolakoa zen bertoko garia? Egungo gari modernoaren aldean —genetikoki aldatu dute industriarako egokia izateko— ezaugarri konkretu batzuk zituen. “Ikusten diren gariak belauneraino ailegatzen dira, baina hemengoa altuagoa zen, lasto gehiago zuen, luzeagoa. Bizarrik gabekoa zen batzuena, eta bizarduna besteena. Uste da landare bat eta bakarra dela, baina barietate pila bat daude. Eta seguru bakoitzak bere hazia mantenduta, bere gari barietatea zeukala”. Gariarena dena aprobetxatzen zela gehitu dute andrek: lastoa ganaduarentzako ere izaten zela esanda, eta argindarrik ez zegoenean “txola piztu eta argia egiten” zutela gogoratuta.

Ze, nola landatzen zen?
Hasierako laborantza golde tradizionalekin egiten zen, idiek edo behiek tiratuta, eta lurra astintzeko eta belar txarrak kentzeko aitzurrekin osatzen zen. Lurra prestatu ondoren, eskuz ereiten zen: alea eskuz barreiatzen zen, “asatzak” sistema bati jarraituz, lurrean sartutako adar txikiekin egindako markak. Marra horiek, ereindako eremuak mugatzen zituzten: “Ze, garia non bota den jakin behar zen. Asatzei esker jakiten zen nondik nora joan behar zen ereiten, beti leku berean ez botatzeko”, diote baserritarrek.

Garia hazten zenean, adar luzeko aitzur txiki bat erabiliz eta landareei kalterik egin gabe kentzen zituzten belar txarrak. Eta, gariaren uzta, ekainaren amaieratik uztailaren erdialdera batzen zen. Hasieran, zerra erabiltzen zen, gero sega makina, eta ostean garia jotzeko makina. Moztu ondoren txoletan lotzen ziren, gero garia jotzerako. Orduan batez ere emakumeek hartzen zuten rol nagusia, txolak egiteko. Horiek, hasiera batean, meta txikiak izeneko egitura txikietan pilatzen zituzten, eta, ondoren, meta handiagoetan, alea eurietatik babesteko. “Guk ebai ez, amarratu eta metak egiten genuen. Horretan laguntzen genuen, meta handiak egiten, gero garia jotzeko”, gogoratu dute baserritarrek.

“Asatzei esker jakiten zen nondik nora joan behar zen ereiten, beti leku berean ez botatzeko”

Lana, familia-unitatean zentratuta egon arren, auzolanaren kulturan kokatzen zen, eta bizilagunak beti prest zeuden elkarri laguntzeko. Gari-jotzea, gainera, komunitate eta jai-jarduera zen. 40-45 hamarkadara arte, eskuz egiten zen: txolak harrizko lauza lauen kontra jotzen ziren. Metodo horrek, eraginkorra izan arren, ahalegin fisikoa eskatzen zuen. 1940ko hamarkadan gari jotzerako makinak iritsi izanak lan hori eraldatu zuen. Baserri asko, banaka ordaintzeko gai ez zirenak eta kultura komunitarioarekin egindako lana izateagatik, bizilagunekin erosi zituzten “gizartean”, kooperatiba sistema bat sortuz, non makina familien artean txandakatzen zen. Hori bai, Azketak 95 urte ditu, eta Jainkon bizi zela eskuz jotzen zutela dio, “han ez zituela makinak ikusi”. Lanak egindakoan, ospakizunean batzen ziren:”Hori ere ospatu behar zen. Pozik bizi ginen. Oso gutxigaz konformatzen ginen. Garia jotzeko ilusioa genuekan, ogi hori jatekoa”.

Amezaga: “Mundu hau berreskuratzea eta orainera ekartzea ez da soilik gai agronomiko bat, zaintza, memoria eta iraunkortasun ekintza bat baizik“

Berreskuratu? Zertarako?
Galdutako kultura bat berreskuratzeko eta hura bizi izan zutenen memoria aitortzeko balioko du Garilek, Errigoitin garia berriro landatzea ez baita soilik nekazaritza praktika bat, zereal horren memoria gordetzeko aukera baita. “Baserria eta bere ekoizpena etorkizuneko aukerak dituen labore batekin berpiztea esan nahi du, bizitza-istorioei balioa ematea esan nahi du”.

Horrez gain, zerealaren eta hari lotutako faunaren biodibertsitatea bultzatzeko aukera ere bada: “Gari barietate tradizionalak landatzeak esan nahi du lurzorura eta tokiko klimara egokitutako agrobiodibertsitate aberatsa berreskuratzea. Izan ere, industriarako modifikatu egin zuten garia, industriako ekoizpen konbentzional batek dakarrenera egokitzeko: pestizidak, fungizidak, gluten indize altuko barietateak… Gari kontretuak sortu zituzten, eta horrek eragin zuen bertoko barietatea galtzea. Eta, bertoko gariarekin, nekazaritzako ekosistema horri lotutako fauna-espezieak itzul daitezke”, dio Amezagak. Izan ere, Guarrotxenak gogoratu du garia galtzeagaz batera poxpolinak eta erbiak ere desagertu zirela: “Garia akabatu zenean, txori asko joan ziren”.

Ibilbide laburreko ekoizpen-zirkuituak sortzea ere eragingo luke, Errigoitin hazitako garia Oraskako harrizko errotan irin bihurtzea baita Amezagaren ametsa, ogia egiteko. Eredu industrialaren benetako alternatiba dela uste du: bidezkoa, osasungarria eta lurrarekin konektatua. “Helburua bada garia bera berreskuratzeaz gain, gari zaharrak daukan balio aintzat hartzea, era okindegia eta errota izanda, zirkulua zarratzea. Ia-ia galdu den memoria, ondarea eta bizimodua ekartzea da asmoa. Amets bat izango litzateke niretzako Errigoitiko gariarekin ogi bat egitea”. Eta “oxala” diote emakumeek.

Amezagak dio Bizkaiganen erein gura duela bertako garia, baita bere ortuan ere, “ondo zainduta”. “Ea zortea daukazun”, erantzuten diote andreek, baita bere ilusioa betetzea gura dutela esan ere. Izan ere, galdu den garia ez da landare bat edo barietate bat bakarrik: inguruko gizarte eta kultura oso baten galera da: “Mundu hau berreskuratzea eta orainera ekartzea ez da soilik gai agronomiko bat, baizik eta zaintza, memoria eta iraunkortasun ekintza bat baizik”.

Hirugarrenez bilduko dira errigoitiarrak Batbigu jaian

Busturialdeko Hitza — 2025-09-18 16:03:59

Errigoitiarrak hitzordua dute zapaturako (irailak 20). Ze, Batbigu Jai Batzordeak hirugarrenez antolatu du Batbigu jaia Ikuilu Txokoan, eta hori ospatzeko egun guztiko egitaraua prestatu dute. Jaiaren sorrera ere gogoratu dute, bestalde: “Urteetan herriko jaiak antolatzen aritu gara, baina udal gobernua aldatu zenean esan ziguten eurek antolatuko zituztela jaiak aurrerantzean, eta ez zutela gurekin kontatzen. Beraz, herriko jaiak antolatu ezin ditugunez, guk gure jai propio bat izatea bermatu nahi genuen”.

Ez da urtez urte egiten duten jaia, ordea. Bigarrena, esaterako, apirilean egin zuten, eta izandako “arrakasta” ikusirik, oraingoan ere antzekoa espero dute: “Jendeak disfrutazea nahi dugu. Egun eder bat ospatzea. Herriko jendeak zein kanpotik datozenak, ze, jai zabal bat nahi dugu, edonor ongi etorria dena”. 10:30ean emango diote hasiera egunari, alegia, Mendi martxarekin. Bitartean, gainera, Ibai Amillategi, Julen Ibarguengoitia eta Asier Legarreta arituko dira giroa bertsoz alaitzen, 15:30eako bazkarira arte.

Paella dastatuko dute bazkarira bertaratzen direnek, eta eguna Etxebarria aita-semeek musikatuko dute. Apustuetarako tartea ere egongo da, pernilak zenbat pisu daukan asmatzeko tartea ere hartuko baitute bertaratzen direnek, eta, erronkekin jarraituta, fardo jaurtiketan abilena nor den jakiteko aukera ere izango dute. Iluntzean, musika izango da nagusi, ordea, diskofestarekin. Gainera, buruan apaingarriak jantzita bertaratzeko deia egin diete herritarrei.

EGITARAUA:

10:30. Mendi martxa.

13:00. Pintxo-poteoa eta talo tailerra.

Bitartean. Bertsolariak.

Ostean. Buruhandiak.

15:30. Bazkaria.

17:00. Fardo jaurtiketa.

19:00. Pernilaren sari banaketa.

Arratsaldean. Bokatak.

22:00. Diskofesta.

Santa Kurtze jaiak ospatzeko prest daude

Busturialdeko Hitza — 2025-09-11 16:55:43

Udari amaiera emateko prest daude Busturialdean, eta era berean, udazkenari ongietorria emango diote, Santa Kurtze edo Aitxe Kutz jaiak ospatuz. Horrela, Muxikako Ariatza, eta Errigoitiko Bizkaigane jai giro herrikoian murgilduko dira datozen egunotan. Ariatzan, bost egunekoa izango da egitaraua, bi asteburu uztartuz. Errigoitin, ordea, domekakoa izango da egun berezia; Bizkaigane Eguna ospatzeko bilduko dira.

Oraingoan ere, denetariko egitarauak prestatu dituzte Santa Kurtze jaiak ospatzeko asmoz. Zapatuan emango diete jaiei hasiera Ariatzan, esaterako; izan ere, 20:15ean pregoia eta txupina jaurti, eta bakailao janarekin apainduko dute gaua. Porra txapelketa izango da biharko aurreikusitako azken hitzordua. Adierazi dutenez, izen ematea 3 eurotan egin beharko da, eta lau sari edukiko dituzte irabazleen zain: Lehenengo saria 50 euro eta zapia izango dira; bigarrena, 25 euro eta gazta bat; hirugarrena, 15 euro eta Itsasmendi botila bat; eta azkena, 10 euro eta Itsasmendi botila bat.

Domekan izango da santuaren egun handia. Santa Kurtze eguna ospatuko dute, eta musika, txapelketak eta jana uztartzeko prest daude dagoeneko herritarrak. Briska txapelketan ere, zelan ez, porra txapelketan bezala, sariak izango dira. Lehenengo bikote saridunak bildutako diruaren %50 eta txapelak eskuratuko dituzten heinean, bigarren bikoteak bildutakoaren %25 eta gazta eskuratuko dituela aurreratu dute. Hirugarren postua eskuratzen dutenei, halaber, bildutako diruaren %15 eta Itsasmendi botila bat emango diote, eta azkenik, laugarren postua lortzen dutenei, bildutakoaren %12 eta beste Itsasmendi botila bat.

Bi asteburutan banatuta

Urtero legez, bi asteburutan banatuko dituzte Santa Kurtze jaiak ariatzarrek, eta beraz, domekako egitarauaren ostean, bost eguneko etena egingo dute, zapatuan berriz giroa berpiztu arte. Egun horretan, herriko kuadrillen arteko paella janaz edota bertso saioaz baliatuko dira. Aditzera eman dutenez, Asier Galarza ariatzarra eta Ibai Amillategi eta Aitor Etxebarriazarraga gernika-lumotar bertsolariak izango dira horretan protagonista, eta jarraian, karro-parrandak hartuko du iluntzea girotzeko testigua. Ariatzarrentzat zinez berezia izan ohi den hitzorduarekin bat egingo dute, datorren domekan, irailaren 21ean: Saragiaren hiletarekin. Herritar guztiak bilduko dira plazan, beste behin.

Errigoitin tradizioari tinko eutsiko diote, beste behin, urteroko egitarauarekin bat eginez, Bizkaigane Eguna ospatzeko. Egun hori ospatzearen helburua argi dute errigoitiarrek: hildako gudariak oroitzea. Horretarako, beti bezala, mezaz gain, eguerdian bertsolariak izango direla aurreratu dute, eta ondoren, ardi txakurren lehiaketan murgilduko dira.

ARIATZA (MUXIKA)

Bihar

20:15. Pregoia eta txupin
jaurtiketa.

20:30. Bakailao jana.

22:30. Porra txapelketa.

Etzi

11:00. Meza nagusia, herriko abesbatzagaz.

Ostean. Pintxoak.

14:30. Herri bazkaria.

18:00. Briska txapelketa.

Astelehena

12:00. Arimen aldeko meza, herriko abesbatzagaz.

Ostean. Pintxoak.

Irailak 20, zapatua

15:00. Herriko kuadrillen arteko paella-jana.

19:30. Bertso saioa: Asier Galarza, Ibai Amillategi eta Aitor Etxebarriazarraga.

Ostean. Musika; karro-parranda.

Irailak 21, domeka

11:00. Meza nagusia, herriko abesbatzagaz.

Ostean. Ibarruriko Baso Txoritxu Dantza Taldearen
emanaldia.

13:30. Saragiaren hileta.

BIZKAIGANE (ERRIGOITI)

Etzi

11:30. Meza.

Ostean. Bertsolariak.

13:00. Ardi txakurren lehiaketa.

San Antonio egunaz gozatuko dute Abiñan eta Errigoitin

Busturialdeko Hitza — 2025-06-10 12:42:34

Batzuk joan; besteak etorri. Maietz Pazkoak goi-goitik ospatu ostean, urtero lez, San Antonioak datoz jarraian. Santuaren eguna ekainaren 13a izanik, aurten barikua izanik, hamaika ekintza prestatu dituzte han eta hemen. Izan ere, Busturin eta Errigoitin prest daude udari hasiera emateko.

Busturin, Abiñan ospatuko dute, eta egun osoko egitaraua aurreikusi dute . 11:00etan emango diote hasiera, alegia, Txistularien kalejiragaz auzoa girotuz. Meza nagusia entzuteko aukera ere ahalbidetu dute, Andoni Deunaren elizan. Jarraian, Etxebarria trikitilariak tabernaz taberna arituko dira, jai giroa falta ez dadin. Urtero bezala, gainera, sardina erre janaz gozatuko dute eguerdian bertaratutakoek. Umeentzako tartea ere izan ohi da Abiñan, San Antonio egunez. Aurten ere ez da faltako tarte hori. Hala, 16:30eatik aurrera gaztetxoenek aparraren jaiaz eta gazteluaz disfrutatzeko aukera izango dute. Musika izango da, halaber, egunari itxiera emango diona; horregatik, 20:00etan kantu kantari arituko dira, pintxo poteaz gozatu bitartean.

Errigoitin, aldiz, herri bazkariagaz girotuko dituzte Sanantonioak. Ikuilu elkarteak antolatuta, 14:30ean bilduko dira, elkartean bertan, giro herrikoiean urteroko eguna ospatzeko asmoz.

Olabarriko jaiak ospatzeko prest daude errigoitiarrak

Busturialdeko Hitza — 2025-04-29 12:30:12

Errigoitiko Olabarri auzoan jai giroan elkartuko dira herritarrak hurrengo egunetan. Izan ere, eguenean (maiatzak 1) hasita eta domekara (maiatzak 3) bitartean, denetariko ekitaldiak izango dituzte aukeran Olabarriko jaietan.

Egitarau zabala prestatu du aurtengorako Olabarriko lagun batzordeak, eta herritarrei bertaratzeko deia egin diete. Mezagaz abiatuko dituzte auzoko jaiak eguenean, eta trikitilarien laguntzaz, hamaiketakoa musikaz inguratuta dastatu ahalko dute bertaratzen direnek.

Hori bai, egun handia zapatukoa (maiatzak 3) izango da, izan ere, adin eta gustu desberdinetako herritarrek denetariko ekintzak izango dituzte aukeran. Goizetik jaurtiko dute txupina, eta ostean, paella txapelketaz gozatzeko aukera izango dute. Paellak prestatzen dituzten bitartean, gainera, etxeko txikienek puzgarriak izango dituzte aukeran, eta ostean, indarrak hartzeko, bazkaritan elkartuko dira herritarrak.

Arratsaldean ere ez da jai giroa faltako Olabarrin. Izan ere, igel eta tute txapelketak lehiatuko dituzte ausartenek; bost euro ordaindu beharko dira lehen txapelketan parte hartzeko eta 10 euro bigarrenerako. Sariak bildutako diruaren araberakoak izango dira: irabazleak bildutakoaren %70 jasoko du, eta bigarrenak %30.

Musika ere ez da faltako: Narva, John Maguire eta Santi Matxete y los pieles rojas ariko baitira iluntze-gaua girotzeko lanetan. Kontzertuekin eguna jai giro paregabean amaituko dute, baina su artifizialek biribilduko dute eguna, gaueko zerua kolorez betez.

Domekan, berriz, asteburuari amaiera ona emateko, triki poteoa egingo dute.

EGITARAUA:
Etzi, maiatzak 1.
12:00. Meza, trikitilariak eta hamaiketakoa-

Zapatua, maiatzak 3.
09:00. Txupina.
11:00. Nazioarteko paella txapelketa.
Bitartean. Umeentzako puzgarriak.
Gero. Bazkaria.
17:00. Tute eta igel txapelketak.
20:00. Kontzertuak: Narva, John Maguire eta Santi Matxete y los pieles rojas.
23:00. Su artifizialak.

Domeka, maiatzak 4.
12:00. Triki poteoa.

Gernikako Epaitegiak Bizkaiganeren aldeko epaia eman du

Busturialdeko Hitza — 2025-04-15 10:33:27

Errigoitin dagoen Bizkaigane proiektuaren kudeaketa Txapel Koop kooperatibak darama, baina kooperatibakoek salaketa bat jaso zuten, euren proiektua Bizkaiganeren instalazioetatik ateratzea eskatzen zuena. Epaiketa martxoaren 27an izan zen, eta joan den barikuan (apirilak 11) ezagutu zuten epaiaren nondik norakoa. Hala, Gernikako Epaitegiak Bizkaiganeren aldeko epaia eman du, proiektua jatorrizko instalazioetatik ateratzea eskatzen zuen epaiketaren ostean. Horrela, Txapel Koop kooperatibak Bizkaiganerekin —Bizkaiganeren instalazioak erabiltzeko— sinatutako kontratua “erabat legezkoa” dela erabaki du auzitegiak. “Poztasun handiz jaso dugu albistea, ze epaiak argi eta garbi dio instalazio horien kudeaketarako kontratua guztiz legezkoa dela, eta guk Bizkaiganeren instalazio horiek erabiltzen jarraitu ahal dugula”, esan du Markel Enzunza Bizkaiganeko langile eta kooperatibako kideak.

Oraindik helegiteak aurkezteko tartea dagoela badaki, baina epaiak lasaitasuna eman diela dio. “Ze, epaiak salatzailearen alde egingo balu, gure proiektua kolokan jarriko zukeen eta, azkenean, 40 urteko proiektu bat horrelako kontu bategatik kolokan jartzea oso tristea izango litzatekeen, penagarria guretzat”, gehitu du. Eurek argi zuten arrazoia eurena zela, baina kontu juridikoekin “urduri” egon dira. “Kontu juridikoetan beti daude epaileen interpretazioak eta urduri ere egon gara. Baina azkenean ondo atera da eta pozik hartu dugu erabakia”.

Bizkaiganeren instalazioak erabiltzeko 50 urteko alokairu kontratua da sinatutakoa, eta kooperatibakoek argi esan dute beti eurek Bizkaiganeren instalazioak direnak dituztela alokatuta, “ez lurrak ez ezer, bakarrik instalazioak”.”Kooperatibakoek Bizkaiganeri kontratu bat egiteko eskatu genion bere garaian, instalazioak hobetzeko lanak egin gura genituelako. Diru asko sartu genuen horretan, eta berme bat behar genuen. Ondorioz, 50 urterako kontratua egin zen, proiektuak etorkizunari begira ziurtasuna ere izan dezan”, jakinarazi dute.

Izan ere, lehen sektoreari begira, eta elikadura burujabetzaren alde egiteko, “ezinbestekoak” dira Bizkaigane bezalako proiektuek aurrera jarraitzea. Hain zuzen ere, duela bost urte belaunaldi aldaketa bat emateko egindako lanketa aipatu du Enzunzak: “Sekulako lanketa egin genuen belaunaldi aldaketa bermatzeko. 40 urte baino gazteagoak ginen 5 gazte sartu ginen proiektura, horri jarraikortasuna emateko asmoz. Horregatik egin ziren, baita ere, instalazioak hobetzeko lanak, ia 140.000 eurora artekoak, proiektuak aurrera denbora luzez jarrai zedin eta belaunaldi aldaketa bermatuta egon zedin. Beraz, instalazio horietatik atera behar izango bagina, eta zorra ordaintzen jarraitu behar izango bagenu, baina hori egiteko etekin gutxiago jasoz, ze negozioaren parte bat bertan behera geratuko litzateke, galerak baino ez genituzke izango, eta proiektuaren bideragarritasuna kolokan egongo litzakete”.

Ehne sindikatuaren babesa jaso dute kooperatibakoek, baina aipatzekoa da, baita ere, epaitegi aurrean epaiketaren egunean bildu zen jendetzaren babesa. “Jende asko bildu zen, 100 pertsona inguru. Horrek erakusten du Bizkaiganek 40 urtetan egin duen bideak eta Bizkaiganeren filosofiak baduela babesa. Guri aurrera jarraitzeko indarra ematen digu horrek”, onartu du Enzunzak.

Nabarmendu du, gainera, eurek baserritarrak direla, eta baserrian lanean egon gura dutela, ez epaitegietan. “Ez dugu epaitegietatik ibili gura. Gu beti gaude prest berba egiteko, baina horrelako salaketak jasota, argi dago beste aldetik ez dagoela gurekin adostasun batera ailegatzeko borondaterik. Hala ere, gu, gazteok, baserrietan egon behar gara eta ez epaitegietan”.

Errigoitiko Udala herria estaldura digital handiagoz hornitzeko lursail bila dabil

Busturialdeko Hitza — 2025-04-12 11:09:36

Errigoitiko Udala herriko auzoetan estaldura digital handiagoa emateko lanean ari da, Interneterako ia konexiorik ez duten guneetara sare mugikorreko konexio egokia eroateko. Baina, telefonia zerbitzu eta estaldura egokia emango duen Telekomunikazio Zerbitzuko Oinarrizko gune bat instalatu ahal izateko, horretaz arduratzen den enpresaren jarraibideei jarraituz, beharrezkoa da 80 metro karratuko azalera daukan eremua, errepidetik gertu dagoena, zuntz optikoaren hornidura daukana, eta, udalak ez dauka ezaugarri horiek betetzen dituen udal lurrik. Ondorioz, auzotarren laguntza eskatu du lursailak prestatzeko: “Udalak laguntza eskatzen die bizilagunei instalaziorako egokiak diren lurrak bilatzeko. Izan ere, udalerriak ez dauka horretarako lur publiko egokirik”.

Udalak herritarren beharrak eta proposamenak kontuan hartzeko jarrera “hurbila eta adeitsua” daukala diote, eta, ildo horretan, udalerriko sare mugikorreko konexio faltaren arazoei irtenbidea ematea aldera ari dira lanean. Jakinarazi dutenez, Metxika da konexio arazo handieneko auzoa, eta eremu horretan ere gune egokiak eta telekomunikazio zerbitzuen oinarrizko estazio bat instalatzeko beharrezko baldintza guztiak betetzen dituen guneak bilatzen ari da.

Ildo horretan, jakinarazi dute, instalazioak ez duela gorabeherarik egunerokoan, eta ez duela zaratarik edo interferentziarik eragiten ekipo edo aparatu elektronikoetan. “Telekomunikazio zerbitzuen oinarrizko gune hori ekipoetarako antenen eta armairuen sistema batez osatuta dago”.

“Udaletik ez dugu etenik izango gure bizilagunei zerbitzua emateko lanean. Badakigu ez dela lan erraza, ez dugulako behar adinako lurrik sare mugikorreko antena bat instalatzeko”, esan du Frank Zubiaga Errigoitiko alkateak. Hala, bizilagunen laguntasuna jasotzea espero du, “leku egokia aurkitu ahal izateko”.

Batbigu jai batzordearen jaian bilduko dira Ikuilun

Busturialdeko Hitza — 2025-04-03 13:14:43

Batbigu Jai Batzordearen jaian elkartuko dira errigoitiarrak etzi (apirilak 5) Ikuilun, eta herritarrei jai egunaz gozatzera bertaratzeko deia egin diete antolatzaileek.

Izan ere, herrikoi guztiei gatza eta piperra jartzen urte askoz lan egin ostean, gaur egun udalak kudeatzen ditu jai horiek, eta jai batzordekoek euren lekua edo jaia ospatzeko helburuz antolatu dute bigarrenez Batbigu jai batzordearen jaia. “Urteetan herriko jaiak antolatzen aritu gara, baina udal aldaketagaz, esan ziguten eurek antolatuko zituztela jaiak aurrerantzean, eta herriko jaiak antolatu ezin ditugunez, guk gure jai propio bat izatea bermatu nahi genuen”, azaldu dute. Hala, Ikuilu elkarteagaz elkarlanean, zapaturako jaia prestatu dute.

Iazko jaia “oso arrakastatsua” izan zen, eta aurtengorako ere berdina espero dute. Jai batzordekoak zein herritarrak bilduko dira zapatuan, “herrikoak, bizilagunak eta ideologia desberdinetakoak”. Eta, ondo pasatzeko denetariko ekintzak antolatu dituzte.

Mendi martxa “errazagaz” hasiko dute eguna, Elizaldetik Maiagara eta handik Elizaldera buelta egingo baitute; iaz 40 lagun bildu ziren, eta aurten ere antzeko zeozer espero dute. Gero, talo tailerra egongo da aukeran. Taloak egin, eta horiek erre eta jan egingo dituzte, txosna eta pintxoak ere ez baitira faltako. Gainera, bertsolariak ere bertaratuko dira, eurenean presente egoten baitira beti.

Taloen ostean, paella dastatuko dute bertaratzen direnek, eta egonaldia Etxebarria aita-semeek musikatuko dute. Apustuetarako tartea ere egongo da, pernilak zenbat pisu daukan asmatzeko tartea ere hartuko baitute bertaratzen direnek, eta, erronkekin jarraituta, txapel eta abarka jaurtiketan abilena nor den jakiteko aukera ere izango dute. Zehaztu dutenez, antolatzaileek jarriko dute materiala, eta parte hartzaileek ez dute ez txapelik ez abarkarik eroan beharko.

Hori bai, jaia goi-goitik ospatzeko asmoz, buruan apaingarriak jantzita bertaratzeko deia egin diete herritarrei: dela txanoa, dela ileordea, direla antenak…

EGITARAUA.
10:30. Mendi buelta: Elizalde-Maiaga-Elizalde.
12:30. Talo tailerra.
13:30. Bertsolariak: Aitor Etxebarriazarraga, Ibai Amillategi eta Asier Legarreta.
15:00. Bazkaria: Paella.
17:00. Txapel eta abarka jaurtiketa.
Ostean. Dj / Karaokea.
Egunean zehar. Etxebarria aita-seme trikitilariak, txosna eta pintxoak, pernil pisaketa eta talde argazkia.

Bizkaiganeri jarraipena eman ahal izatea eskatu dute

Busturialdeko Hitza — 2025-03-27 16:24:27

Errigoitin dagoen Bizkaigane proiektuaren kudeaketa Txapel Koop kooperatibak darama, eta salatu dutenez, kooperatibakoek kudeatzen duten Bizkaiganeren eraikin bateko lursailaren jabeak kaleratu egin nahi ditu handik. Gaur epaiketa izan dute Gernikako epaitegian, eta Bizkaiganeri babesa adierazteko jendetza batu da bertan, bi ordu inguruz. “Gaurko ahozko saioan argi geratu da eraikuntza horiek Bizkaiganerenak direla eta guk erabilpena bermatuta izan behar dugula. Gure lekukoen adierazpenekin erakutsi dugu 1983tik eraikin horiek Bizkaiganerenak direla instalazioak, eta Bizkaiganek alokatu egin dizkiola Txapel Koop kooperatibari, jarduerarekin beste 40 urtean jarraitzeko. Gu ez gara okupak eta ez gaude inoren lekuan gurea ez den ekoizpen mota bat egiten”, azaldu du epaitegitik atera beharritan Markel Enzunza Bizkaiganeko langile eta kooperatibako kideak. Hala, proiektuari jarraipena eman ahal izatea eskatu dute, bai sindikatukoek bai elkartekoek, horretarako akordioetara ailegatzeko prest daudela esanez.

Izan ere, Bizkaigane nekazaritza proiektu bat da, 1983an sortutakoa, esnekiak saldu eta esnea eraldatzeko asmoz. Orduan, Bizkaigane elkarteak bere instalazioak lur jabearen baimen guztiekin eraiki zituen lursail horretan, hala adierazi dutenez, eta lanean jarraitu dute. Belaunaldi arteko erreleboa bermatzeko asmoz, erreleboa antolatzen hasi ziren elkartearen sortzaile, langile eta gazteak, eta Txapel Koop kooperatiba sortu zuten horretarako. Kooperatibari Bizkaiganek alokatu egiten dizkio bere instalazioak, baina lurren jabea aldatu egin da eta eta Bizkaiganeren instalazioetatik kooperatibakoak utzarazteko eskatu du: “Salaketak Txapel Koop Bizkaiganerenak diren instalazioetatik kaleratzea du helburu, baina ez Bizkaigane ez Txapel koop ez dira egon okupa bezala instalazio horietan, horiek Bizkaiganerenak direlako, eta bere garaiko lur jabearen baimenarekin egindakoak direlako”. Eta horiek alokairu kontratua dute”.

Kooperatibakoek esan dute, euren instalazio batzuk euren lur propioetan dituzte arren, Bizkaiganeren instalazio hori ere “beharrezkoa” dutela jarduera osoa emateko, han baituzte txerri ekoizpena eta haragia eraldatzeko instalazioak. “Biak bat dira. Gainera, belaunaldi arteko erreleboa ematerakoan, Txapel Koopek ikusi zuen Bizkaiganeren instalazioak behar batzuk zituela jarduera esparrua zabaltzeko, eta bertan zegoen gaztaindegia berriztu egin genuen, obradore eta haragia eraldatzeko gunea eginez. Hori guztia instituzio eta administrazioen baimen guztiekin egin genuen, alokairu batean. Asko kostatu zitzaigun. Eta, orain, bat-batean, esaten digute hortik kaleratuak izan gaitezkeela”, azaldu du Leire Sorhouet kooperatibako kideak.

Eta inbertsio “handia” izan zela gogoratu dute: “Bere garaian apustu indartsua egin zen Bizkaigane Elkarteari jarraipena emateko, esfortzu ez bakarrik ekonomikoa, fisikoa eta emozionala ere bai. Lan handia egiten ari gara sektorearen alde, elikadura burujabetzaren alde, Errigoitiko herriaren alde, uste dugulako proiektu hau ezin dela hil pairatzen ari garen egoeragatik”.

EHNE Bizkaiak kaleratze eskaera gelditzeko eta inplikatutako alderdi guztiei “irtenbide egoki bat” bilatzeko eskatu diete, Bizkaiganeren ekoizpen jarduera bermatzeko premisagaz. “Berresten gara esanez Bizkaiganerenak direla eraikin horiek eta eskubide batzuk dituztela. Gainera, uste dugu gazteen lekua kortan dagoela eta ez epaitegietan. Gatazka hau ez da berria, urte luzeko gatazka da, eta nahikoa da. Nekatuta gaude, eta akordio batera ailegatu behar gara behin betiko. Baina ez epaitegietan. Guk ez dugu bide hau bilatu, inork ez du nahi izan hau, baina hona etortzera behartuak izan gara”, esan du Amets Ladislao EHNE Bizkaiko ordezkariak, behin betiko akordio batera ailegatzeko eskatuz.

Sorhouetek ere hala esan du: “Zabalik gaude akordio batera ailegatzeko, beti egon gara prest. Guk eskatzn dugun bakarra da Bizkaiganeri jarraipen bat eman ahal izatea. Elkarrizketak zabaltzea nahi dugu, eta behintzat aukera hori zabalik mantentu ahal izatea, ez bakarrik han lan egiten dugunontzat, baita elikadura burujabetzaren edo sektorearen etorkizunerako ere”.

Hain zuzen ere, EHNE Bizkaiakoek uste dute sektorean “nahitaezkoa” eta “estrategikoa” dela Bizkaigane, “erreferente bat”: “Eta hemen gazte batzuk prest daude proiektuarekin jarraitzeko. Hori altxorra da”. Sindikatuak gehitu du nekazaritza sektoreak ezin duela arriskuan jarri horrelako proiektu bat, elikagai ekoizpen iraunkor eta hurbileko zirkuituen bidez merkaturatutako baten adierazle “argia” dena. “Proiektu honek tokiko elikadura sistemak garatzeko osagai guztiak biltzen ditu, baita nekazaritza jarduerari jarraipena ematea ahalbidetzen duen belaunaldi erreleboa aktibatzea ere. Errelebo hauek guztiz blindatuta egon beharko litezke, altxorra da 30 urteko gazteek sektorean lan egin nahi izatea”, arrazoitu dute.