Busturialdeko Hitza

Esnatu dinamika aurkezten ari dira herriz herri, "eragileak ahalduntzeko eta kontzientziatzeko"

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 14:31:13

Apirilaren 14an aurkeztu zuen Esnatu ekimena Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak, arlo askotariko hamazortzi eragilerekin batera, Orion, eta orain, herriz herri, euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak antolatzen ari dira, beti ere eragileak “ahalduntzeko eta kontzientziatzeko” asmoarekin: “Herriz herri edo eskualdez eskualde euskararen egoera erakusten duten datuetan eta bilakaeran oinarrituta, hitzaldiak edo foroak antolatu dituzte UEMAk eta udalek”.

Eguen honetan (maiatzak 28) Muxikan elkartuko dira. Arritxu Zelaia UEMAko teknikariak emango du Esnatu. Gure hizkuntzak har dezan arnas hitzaldia, 18:00etatik aurrera, Ariatzako eskolan Euskararen egoera eta bilakaeragaz batera, Euskal Herriko zein Muxika, Ibarruri eta Gorozikako datuak aztertuko dituzte.

Ean, berriz, ekainaren 3an (eguaztena) daukate hitzordua. 18:30an Eskolondon bilduko dira Zelaiagaz. Eako Udalak, Euskara Batzordeak eta UEMAk elkarlanean deituta, hiru gai nagusi landuko dituzte; Euskal Herriko eta Natxitua, Bedarona eta Eako egoera soziolinguistikoaren diagnostikoa egin, UEMAren Lurralde Estrategia aurkeztu eta udalerri euskaldunei eusteko eragileek zer egin dezaketen aztertuko dute.

Zelaiaren berbetan, egoeraren gordintasuna azaldu nahi dute, eta horren aurrean herritarrak eta eragileak zein konpromiso hartzeko prest dauden ikusi. Izan ere, argi daukate tokikotik eta bakoitzak bere arduratik eragitea beharrezkoa dela: “Datuek esaten dutena da arnasguneak desagertzeko zorian egongo direla hamar urte barru. Datu orokor batzuk eta herriko datuak eta joerak zeintzuk diren ikusiko dugu hitzaldietan, baita horien aurrean zer egin genezakeen ere. Eragileei zuzendutako konpromiso dinamika daukagu. Nazio mailako eta erakunde publikoen konpromisoez gain, eragileen konpromiso dinamika abiatu da, uste dugulako besteekin nahikoa ez delako. Orain artekoa eginez, ez diogu eutsiko, eta jakin nahi dugu jendea zelako konpromisoak hartzeko prest dagoen, xumeetatik hasi eta handiagoetara”.

Bermeon, ostera, urriaren 24an, 11:30ean egingo dute saioa. Esnatu ala hil liburua aurkeztu du Garikoitz Goikoetxeak, eta Esnatu dinamikaren azalpena ere egingo dute.

Eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileek hartu ditzaketen konpromisoen inguruko hausnarketa sustatu nahi dute, eta, beraz, tokiko eragile eta elkarteei bat egiteko eskatu diete: “Gaur egun bezala jarraituz gero, eremu euskaldunenean ere euskarak atzerantz egingo duela diote ikerketek, eta horri erantzuteko eta egoera iraultzeko arduratik sortutako ekimena da Esnatu dinamika. Era guztietako eragileak ahalduntzea eta eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten eragileen konpromisoak sustatzea da ekimenaren asmoa”.

2026ko otsailean aurkeztu zuen UEMAk Lurralde Estrategia proposamen politikoa, eta proposamen hori erakundeekin eta alderdiekin lantzen hasi da mankomunitatea, baina ohartarazi dute guztia ezin dela erakunde publikoen esku utzi: “Herriko eragileen esku ere badago arnasguneak bizirik mantentzea. Dena ezin dugu utzi Lurralde Estrategiaren esku, dena ezin dugu erakunde publikoen esku utzi. Herritarren eta eragile desberdinen ahalduntzea eta konpromisoa ezinbestekoak dira arnasguneak babesteko. Eragileon esku ere badago udalerri euskaldunek euskaldun izaten jarraitu ahal izatea, norberak nahi eta ahal duen neurrian”.

"Etxebizitza duina prezio eskuragarrian" lortzea ahalbidetuko duen ordenantza onartu dute

Busturialdeko Hitza — 2026-05-25 13:00:56

Busturiko Udalak udalerriko etxebizitza-beharrizanei erantzun eta etxebizitza “errazago” eskuratu ahal izatea ahalbidetu asmoz, beheko solairuetan etxebizitzak egokitzeko ordenantza berria onartu du. Ekimen “garrantzitsu” horri esker, etxebizitza eraikinetako beheko solairuetan eta hiri-lurzoruetan dauden lokalak etxebizitza bihurtu ahal izango dira, udal gobernu taldearen esanetan, etxebizitza eskuratzeko “aukerak handitzeko”.

Udal gobernu taldeak iaz hasi zuen ordenantza onartzeko prozesua, kontsulta publikoa egin eta busturiarren iritzia eta ekarpenak jasota. Aitor Aretxaga Busturiko alkateak herrian etxebizitza lortzeko “zailtasunak” daudenaren jakitun dira, batez ere, bizi-proiektua herrian garatu nahi duten gazteen arteen artean: “Ordenantza berri honetan lan egin dugu, gure bizilagunek etxebizitza eskuratu ahal izateko beste tresna bat baita. Neurri honekin lokal hutsen arazoari eta etxebizitza berrien beharrar erantzun nahi diegu, espazio horien erabilera egungo beharretara egokituz“.

Alkateak nabarmendu duenez, udal gobernu taldeak, udalerriaren “arduradun” diren aldetik, Busturiaren garapenerako eskura dituzten “legezko aukera guztiak” aztertu eta garatu behar dituzte, eta etxebizitzaren arazoari aurre egitea “funtsezko faktorea” da horretarako.

Araubide juridikoa.
Udaletik jakinarazi dutenez, ordenantzan jasotako irizpideak betetzen dituen lokaletako “edozein jabek” sustatu ahal izango du espazio hori etxebizitza bihurtzea. Izendapen berriagaz, etxebizitza udalaren araubide tasatuko babes publikoko etxebizitza izatera igaroko da, eta kalifikazio hori ezin izango da aldatu: “Etxebizitza berriak ohiko etxebizitza iraunkor gisa erabiliko dira beti, errentamendu-erregimenean edo jabetzan”, zehaztu dute.

Beheko solairuetan kokatutako lokaletako baten jabeak etxebizitza saldu edo alokatzea erabakiko balu, “esleipen-prozedura baten onuradun diren eta zenbait baldintza betetzen dituzten” pertsonek eskuratu ahal izango dituzte, hala nola, hiru urteko antzinakotasunagaz Busturian erroldatuta daudenak, etxebizitza bizigarririk jabetzan ez dutenak, babes publikoko etxebizitzak esleitzeko Eusko Jaurlaritzaren gehienezko eta gutxieneko diru sarreren araudia betetzen dutenak edota Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan alokairuko edo erosketako etxebizitzaren eskaitzaile gisa izena emanda daudenak.

Horrez gain, nahiz eta etxebizitza baten jabetza izan, 65 urtetik gorako pertsonek, mugikortasun murriztu iraunkorra dutenek edota mugikortasun murriztu iraunkorra duten seme-alabekin bizi diren pertsonek ere etxebizitzak eskuratu ahal izango dituzte, beti ere, jabetzan duten etxebizitzak irisgarritasun baldintza teknikoak betetzen ez baditu. Gainera, ordenantza berria indarrean sartu baino “gutxienez hiru urte lehenago” lokal baten jabeak diren pertsonek, edota etxebizitza heredatu dutenek, aurreko “baldintzak bete gabe” izango dute etxebizitzok erabiltzeko aukera.

Bizigarritasun bermeak.
Etxebizitza bihurtzen diren etxebizitza berriak “bizigarritasun-berme tekniko guztiak” beteko dituztela azpimarratu dute udaletik: argiztapena, aireztapena, isolamendu akustikoa, pribatutasuna, segurtasuna, ke-hustuketa, sanemendua, instalazio termikoak, aireztatze eta klimatizazio ekipoak eta euri-uren hustuketa. Horrez gain, eraikinaren estetika errespetatuko dela zehaztu dute.

Ordenantza berriarekin, “lurzoru berria okupatu beharrik barik” eta, aldi berean, gaur egun erabiltzen ez diren lokalen jabeei alternatiba bat eskainiz, etxebizitza erabilgarrien kopurua handitu nahi du udalak. Gainera, neurri berriak etxabeak dauden guneen “uri-irudia hobetzen” lagunduko du, eraikitako ondarea optimizatuz eta pertsonek “etxebizitza duina izateko duten eskubidea erraztuz”.

Baldintzak argituta, Aretxagak denbora luzez landu duten ordenantzaren xede nagusia gogoratu du: “Helburua da itxita dauden eta merkaritza-establezimendu gisa potentzialik ez duten lokalak etxebitzitza bihurtzea. Eskaintza handitu egingo da eta etxebizitza duina prezio eskuragarrian eskuratzeko aukera erraztuko du udalerrian bertan”.

Ondareak, musikak eta itsasoko zaporeek bete dute Bermeo

Busturialdeko Hitza — 2026-05-23 17:48:29

Bermeoko Lamera bete du 32. Arrain Azokak bigarren egunez. Azokaren irekierarekin batera, jaiari hasiera eman zien atzo [maiatzak 22], eta asteburuan murgilduta, milaka izan dira gaur [maiatzak 23] herria bete duten bermeotarrak eta toki guztietako bisitariak. Portuzaharrean, Lameran zein etxeetako balkoi eta zabaldutako leihoetan ikusi zitekeen jendea, eta mahonezko jantziek itsasoko kolorez bete dituzte bazterrak. Bermeoko armarridun zapiak lepoan jantzi ditu jendeak, azoka bizirik dagoela eta herriarentzat erakusleiho den asteburu bat iragarriz.

Mota, kolore eta zapore guztietako pintxo eta produktuak izan dira protagonista gaurkoan. Antxoa, atuna edo izokina izan dira jendearen gustokoenak, eta etenik gabeko salmentak izan dituzte txosnetan beharrean aritu direnek. Eguzkiak eguraldi ezinhobea ekarri du lehen orduetan, hala ere, goi-goian jarri denerako, gerizpea bilatzea zuten helburu askok eta askok. Jana eta edari hotzak izan dituzte esku artean bisitari guztiek; bakarka, bikoteka edo lagun-taldean zapore berriak dastatzen eta elkarbanatzen aritu da jendea goiz guztian zehar. Bazkaltzeko ordua ere bertan heldu zaie askori, eta Gune Solidarioak bertaratu diren ehundaka pertsona hartu ditu. Marmitakoa eta atun errea jateko aukera izan du jendeak, ordaindutako dirua sei eta hamabi urte bitarteko haurren tratamenduak ordaintzeko osasun-sistema publikora bideratuko dela jakinda. Euskal Herriko edozein jai girotan falta ez den talo postuak ere izugarrizko arrakasta izan du, eta etenik barik aritu dira oreari eragiten . Txosnen eskaintzari begira eta urtero bezala, kontserbak erostea hautatu dute askok. Arrain Azokan dastatutakoa bakarrik ez, bertan bizitakoa ere etxera eramateko modua izaten baita.

Zaporeetaz gain, tradizioa eta kultura izan dira gaur azokaren erdigune. Bermeoko sustraien eta nortasunaren irudi izaten da Arrain Azoka urtez urte, eta horregatik, izate hori musikaren bitartez plazaratu dute gaur herriko hainbat musikari eta eragilek. Musika Eskolako Kankinkabara, kantari txikiak eta Arrekatxutxa taldeen txanda izan da eguerdian, eta tradizioz betetako doinu alaiekin Portuzaharra girotzen aritu dira. Alde Zaharrean hasi eta Portuzaharrera egin du bidea KIETB erraldoi txikien taldeak, eta muiskarien erritmoa jarraituz eta portuan zeuden familia eta lagun taldeen begiradak eurengaantuz, erraldoien tradizioa Bermeon bizirik dagoenaren erakusgarri izan dira. Urrunetik danbor hotsak entzun dira orduan. Hurre-Hurre eta Adiskide txokoetako joleek Portuzaharra eta Lamera hartu dituzte, herritarrei danborren eta metalezko musika tresnen soinuak eskainiz.

Azoka aldarrigune bihurtu dute gaurkoan ere. Kontserberetako beharginek elkartzeko beharra izan dute beste behin, eta ozen entzun da Lameran bide bakarra baldintza hobeen aldeko etengabeko borroka dela. “Prekarietateari amaiera” emateko ordua dela adierazi dute, eta baita bizitzeko eta lan egiteko baldintzak hobetuko dizkien “hitzarmen duin” bat exijitu ere. Hala, ospakizuna nagusi bada ere, borrokak badu tokia bermeotarren Arrain Azokan.

Lameran batu dira kontserberetako langileak.

Gaurko egitaraua 20:00etan hasiko den Josu Zabalondo eta Luis Cuetoren ikuzkizunak itxiko du; betiko abesti ezagunen emanaldia egingo dute Frontoian.

Esanarekin jolasteko oholtza

Busturialdeko Hitza — 2026-05-22 15:09:44

Txoria bazina bezala sentitzea, denboraren makinan sartu eta urteetan aurrera eta atzera egitea, mitoa dena errealitateagaz nahastea, ikusten ez dena azaleratzea, barne emozioak ikusaraztea… asko dira antzerkiak transmititzen dituen emozioak, eszenak, errealitateak. Denetariko istorioak kontatu daitezke antzerkiaren bidez, eta denetariko kontakizunen agerleku izan da, urte luzez, Gernika-Lumoko Antzerki Astea.

Aurten 36. aldiz ari dira ikasleak oholtzara igotzen. Dagoeneko hiru hamarkada baino gehiago dira proiektua martxan jarri zenetik igarotakoak, eta hasierako urteetan antzezle zirenak, oraingo antzezleen guraso dira. Horrelako lorpen bati daukan garrantzia eta ikusgarritasuna emate aldera, izena jarri diote Gernika-Lumoko Udaleko Euskara Zerbitzuak Udal Eskola Kontseiluarekin elkarlean: Esanas bat!. «Azken urteetan, Oihane Enbeita ikastetxe desberdinetan ari da tailerrak ematen, eta izen bat behar zuela esan zigun, nortasuna emateko Antzerki Asteari. Baina, zelan egin hori? Zelan ikusarazi? Hori lantzen genbiltzala, antzerki asteak izana baduela baina izena behar duela berretsi genuen. Eta, izena emate horretan, Esanas bat! aukeratu genuen».

«Esanaz bat» esamoldeak esan eta jarraian datorrena adierazten du, ekintza, alegia. Eta ekintza hori da antzerkiaren oinarria: bat-batekotasuna, prozesuaren adierazgarria dena. «Noski, -z beharrean -s batekin idazteak ere badu zentzua; ikasketa prozesuaren adierazgarria baita hori», arrazoitu dute antolatzaileek. Eta izen horri lotuta, irudi berria ere prestatu behar zela pentsatu zuten; hori Biklik Komunikazio enpresagaz elkarlanean egin dute. Irudiaren bidez, esana antzerkiagaz lotzea bilatu dute: «Izana bazeukan, izena jarri genion eta irudiarekin jantzi dugu, hurrengo urteetarako balioko duen irudi batekin».

Izen eta irudi berriaren helburua argia da: antzerki astea gizarteratzea eta horri lekua ematea. Izan ere, asko dira ekimen honen bitartez udalerriko ikastetxeetako ikasleek lantzen dituzten kontzeptuak, hizkuntzaren erabilerarekin lotutakoak: adierazkortasuna, euskararen erabilera ez-formala, eta abar. «Hasieratik eman diogu garrantzia ahozkotasunari, baina gaur egun mahaigainean jarraitzen duen gaia da. Ikasle euskaldunak hezten ditugula diogu, baina trebezian hutsunea dagoela ere bai. Eta, antzerkia, trebezia hori lortzeko bidean, ahozkotasuna lantzeko bidean, tresna paregabea da. Gainera, hizkera ez formala lantzeko aukera ederra eskaintzen du. Beti izan da garrantzitsua hizkera ez formala lantzea, baina orain inoiz baino garrantzitsuago bihurtzen ari da, eta, Antzerki Asteak bi arlo horiek uztartzen eta indartzen ditu».

Antzerkia, kalera
Horrez gain, antolatzaileak ohartu ziren herritar askok ez zekiela Antzerki Asteari buruz, eta horri ikusgarritasuna emateko asmoz, kalera atera dute aurten. «Eskolarteko Antzerki Asteak eskolentzako jarduera izan behar zuen, eta hori mantentzea erabaki genuen. Baina kalera ateratzeko asmotan, hasiera eta amaiera kalean egitea erabaki genuen, ikasleak protagonista diren astea herritarrei hurreratzeko», diote.

Beraz, inaugurazioa Merkurio inguruan egin zuten, haur eta gaztetxoen lanari lekua aitortuz. Izan ere, aurkezpen antzeztua izan zen herriko ikastetxe desberdinetako ikaslez osatutako taldetxo batek, Oihane Enbeitaren gidaritzapean eta Amaia Fuentesen eta Segundo Olaeta Musika Eskolako bi ikasleren —Alaia Piercey eta Nahia Guarrotxena— musikarekin lagunduta, egin zuena: «Aurkezpen antzeztu horretarako, urtarriletik maiatzera bitartean, ikastetxe desberdinetako ikasleekin osatutako talde bat egon da ikastaro bat egiten, tailer modura, astean behin elkartuz. Hor landutakoagaz aurkeztu zuten Antzerki Astea joan den asteburuan».

Ondorengo emanaldiak, ohiko bideari jarraituz egiten ari dira Lizeo Antzokian, goizez ikasleei zuzenduta, eta arratsaldez ikastetxeetako familientzat. Bertatik igarotzen ari dira Urretxindorra herri eskolako, Barrutia herri eskolako, Seber Altube Ikastolako, Mertzede Ikastetxeko, Barrutialde BHIko, Allende Salazarreko eta San Fidel Ikastolako ikasleak, antzezle zein antzerkizale modura. «Zentro bakoitzak berak prestatzen du bere ikuskizuna, bakoitzak bere eran, eta adinaren arabera joaten dira ikusleak». Hala, bi asteak kontutan izanda, Antzerki Asteak 1.485 ikasle bueltan hartzen ditu. Horri, arratsaldeko saioetara bertaratzen diren ikusle kopurua gehituz gero, gutxi gorabehera, beste 1.500 lagunen aterpe da Lizeo Antzokia. «Datu horiek ikusita, behar zuen lekua eman gura genion egitasmo honi», diote arduradunek, eta hala egin dute.

Gainera, abiatu bezala amaituko dute: kalean. Martxoaren 31n agurtuko dute aurtengo antzerki astea, publiko orokorrari zuzendutako kale antzerki bategaz: Panoli Kabareta ikusteko aukera egongo da, Merkurio inguruan, 13:00etan.

Antzerki Astea, beraz, nabarmentzeko hitzordu bilakatu dute Gernika-Lumoko Udaleko Euskara Zerbitzuak, hezkuntza arloak eta kultur etxeak. Eta, aurten, egitasmoari bultzada hori emateko, aurrekontua indartu dute: orain arte 8.000 euroko aurrekontua erabiltzen bazuten, aurten 12.000 eurokoa izan dute.

Ekarpen horri esker, izana zeukanari irudia eta izena jartzea lortu dute, baita ikasleek taularatzen dituzten obrei lekua ematea eta ikasleek egiten duten ahalegina aitortzea ere.

Kurtzeroko plaza eta jolasgune berdea, gero eta hurbilago

Busturialdeko Hitza — 2026-05-15 06:08:44

Kurtzero auzoan elkargunea sortzeko pausoak ematen ari dira Muxikako Udala eta herritarrak. Auzoko aparkaleku nagusian, plaza eta jolasgune berdea eraikiko dituzte, eta bide horretan, eskutik helduta doaz udala eta bertako bizilagunak: «Muxikako Udala oso konprometituta dago gobernantza kolaboratiboagaz. Herritarren parte hartze aktiboa bilatzen dugu udalerrian egiten diren proiektu guztietan, tartean, hirigintza-proiektuetan. Izan ere, uste dugu funtsezkoa dela espazio horiek erabiliko dituzten herritarrek zeresana edukitzea proiektua pentsatzen hasten den momentutik». Kasu honetan ere, herritarrekin egon dira lehenengo diagnostikoa egiteko.

Ondoren, azterketa horretatik ateratako informazio guztiagaz, proiektua idatzi zuten, eta orain, aurreproiektua esku artean daukatela, horri ekarpenak edota hobekuntzak egiteko aukera eduki dute herritarrek: «Horrela, ibilbide guztia, proiektua pentsatu zenetik, egingo denera arte, herritarren eskutik egin izan da, beste proiektu askotan egin dugun moduan».

«Herritarren parte hartze aktiboa bilatzen dugu udalerrian egiten diren proiektu guztietan»

Muxikako Kurtzeroa azkenengo urteetan asko hazi den auzoa da, etxebizitza berri asko eraiki dituzte, eta gaur egun, udalerriko auzorik populatuena da, hau da, udalerriaren biztanleriaren zati handiena bertan bizi da. Paradoxikoki, baina, auzoak ez dauka elkargune natural bat, ez dauka herriko plaza bat edo jendea elkartzeko gunerik. Udal gobernu taldeak espazio publiko baten falta sumatzen zuen, non jendea elkartu ahal izango den, eguraldi txarra dagoenerako gune estali bat edukiko duen, umeekin egoteko gune bat… Pandemian beharrizana areagotu zen: «Ezin ginen irten udalerritik, eta udaletik ikusten genuen gabezi hori herritar askok ere ikusi zuten. Herritar askok helarazi zigun Kurtzeroan horrelako espazio bat behar zutela».

Auzoaren beharrizana
Horrenbestez, 2021. urtean udaberrian, parte hartze prozesu bat martxan ipini zuten. Aparkaleku berdeei buruzko parte hartze saio bat egin zuten, eta herritarren erantzuna «oso ona» izan zen: «Herritar pila batek parte hartu zuen». Saio horretatik ateratako ondorioetako bat izan zen Kurtzeroan dagoen aparkalekua «gaindimentsionatuta dagoela, benetan auzoak daukan beharrizanerako». Hau da, aparkalekua handiegia da, eta ez du horrenbeste ibilgailuk bertan aparkatzen. Eta, aldi berean, herritarrak egoteko gune bat falta zela ondorioztatu zuten.

Beraz, parte hartze saio horretan proposamen bat zehaztu zen: aparkalekuari zati bat kentzea eta plaza edota elkargune bat eraikitzea, baita umeentzako espazio bat ere, espazio berdea, jolasgune bategaz.

Horri helduta, aurreproiektua egin zuten, aurrekontua zehaztuz. Horiek aztertuta, eta kontuan edukita aurreproiektua «oso handia» dela, Muxikako Udalak erabaki du proiektua bi fasetan gauzatzea.

«Kurtzeroko aparkalekuaren espazioa berrantolatu, eta erabilera berriak adostu ditugu guztion artean»

Lehenengo fasean, plaza eta jolasgunea eraikiko dituzte. 250.000 euro inguruko inbertsioa egitea eta lanak urtea amaitu aurretik esleitzea aurreikusi dute.

Bigarren faseari datorren urtean ekingo diote. Fase horretan, estalkia ipiniko dute.

Bide horretan, iragan eguen arratsaldean Kurtzeroko plaza eta jolasgune berriari buruzko parte hartze saioa egin zuten, Zubieta-Errota Udal Liburutegian: «Ideia nagusiak eduki ditugu, eta aurreproiektua eginda dago; beraz, aurreko asteko saioaren helburua izan zen herritarrek aurreproiektuari ekarpenak egitea, herritarren eskutik, azkenengo proiektuari hobekuntzak sartzeko».

Gainera, Umeen Kontseiluaren bidez, udalerriko umeen ekarpenak eta proposamenak ere jaso ditu Muxikako Udalak: «Parte hartze saio emankorra izan zen. Kurtzeroko aparkalekuaren espazioa berrantolatu, eta erabilera berriak adostu ditugu guztion artean, eta ateratako ondorioei herriko haurrekin egindako saioan egin zituzten ekarpenak ere gehituko zaizkie. Kurtzeroko plaza berria eta jolasgune berdea gero eta hurbilago dago!».

Parte hartze saioa
Egueneko parte hartze saioan, hiru ariketa planteatu zizkieten, eta bakarka zein taldetxoetan bilduta egin zuten lanketa. Horrela, gaur egun bakoitzak espazio horri ematen dion erabilera eta harekiko daukan pertzepzioa jaso zituzten. Gunearen potentzialtasuna eta dauzkan mugak zehaztu eta zelan hobetu daitekeen hausnartu zuten. «Orain, egunerokotasunean ematen dioten erabileraz gain, jendeak etorkizunean zelan imajinatzen duen ikusi nahi izan dugu. Espazioa hobeto aprobetxatzeko, guneari etekina ateratzeko, erabakia hartu dute, eta ekarpenak jaso ditugu».

Kulturagaz hamaika zita, oporrak aurretik

Busturialdeko Hitza — 2026-05-12 11:14:23

Ikasturtearen azken txanpan sartuta, oporraldia noiz iritsiko zain daude asko. Itxaronaldia aritzen laguntzeko, kulturaz gozatzeko hamaika aukera prestatu ditu Gernika-Lumoko Kultur Etxeak, herriko jaiak bitarteko egitaraua onduta. Hala, datozen hilabeteetan ez dira ikus-entzunezkoak, antzezlanak, kontzertuak edo bakarrizketak faltako.

Jon Plazaola izango da zapatuan AA Aita bakarrizketagaz herritarren ahoan irribarrea margotzeko ardura hartuko duena. Guraso denetik bi urte igaro direla aprobetxatuta, aitatasuna izango ditu ardatz eta aitzaki, «patetismo eta ergelkeria propioaz» aritu eta Lizeo Antzokia barrez lehertzeko.

Apirila memoriarako hilabetea izaten da Gernika-Lumon, baina bakearen aldeko mezuak urte guztian zabaltzearen aldekoak dira. Horregatik, Pforzheim eta Gernika-Lumoren senidetzea ardatz, bi udalerrietako abesbatzek, Andra Mari Koralak eta Jugendkantorei Pforzheimek, Bakearen aldeko kontzertua eskainiko dute maiatzaren 23an, Lizeo Antzokian.

Bakarrizketak eta kontzertuek ikus-entzunezkoei emango diete lekukoa maiatza amaitzeko: Lizeotekak antolatuta, Carlos Iglesiasen La Bala filma ikusi ahalko da.

Ekaina berezia izango da aurten, gernika-lumotarrena izango baita oholtza. Ekainaren 5ean, adibidez, Ziomara Hormaetxe koreografo eta dantzariak Lattice bere ikuskizun berria aurkeztuko du, Lizeo Antzokian. Dantza garaikideko pieza Hormaetxek sortu eta zuzentzen du, eta gainera, dantzarietako bat ere bada. Diziplina anitzeko proposamena da, «sorkuntza digital sortzailea eta narratiba eszeniko bizia» uztartzen dituena.

Dantza garaikidetik elektronikara jauzi egingo dute ondoren. Munduan zehar ibili ostean, Infinity Clubbing talde kulturalak Seber Altube auditorioan izango du geraleku ekainaren 20an, udalerria musika elektronikoz betetzeko.

Sei kontzertu.

Ikasturtea Arbolapean kultur programagaz agurtu du kultur etxeak azken urteotan, uztaileko eguen guztietan Seber Altube Audiotorioko oholtza herriko taldeei eskainita. Taldeak, baina, «gero eta gehiago» dira Gernika-Lumon, eta eskariari erantzunez, lau astetan beharrean, sei astetan antolatuko dituzte aurten kontzertuak. Hala, uztailean barik, ekainaren 25ean hasiko da aurten Arbolapean. Zuga izango da aurtengo ekitaldia inauguratuko duena. Atzetik, astez aste, Biziraun diska aurkeztuko duen Ziraun taldea, Sueder, Naz, Mikosis eta Intensidades Ortegaren txanda izango da. l

Irakurketari bultzada, Gernikako Institutuan

Busturialdeko Hitza — 2026-04-29 06:00:45

Gernikako Institutuan I. Irakurketa Eguna ospatu zuten, iragan martxoaren 20an. Egunari hasiera emateko, institutuko langile eta ikasle guztiek hamabost minutuko bakarkako irakurketaz gozatzeko aukera izan zuten. Gimnasioa egun batez eraldatu zuten, eta irakurketa jarraia egiteko espazio bihurtu zen; bertan, batxilergoko ikasleak euskaraz, gazteleraz, ingelesez, frantsesez, errumanieraz eta italieraz idatzitako literatur lanak irakurtzen egon ziren hiru orduz.

Aldi berean, gela egonkorreko eta DBH 3. eta 4.mailako ikasleak irakurle onen pasaportea eskuratzeko lanetan ibili ziren; denak ala denak literatur bingoarekin izugarri dibertitu ziren. DBH 1. eta 2.mailakoek, aldiz, paperez egindako hegazkinetan bitxikeriak idatzi zituzten, ostean institutuaren barneko patiora jaurtitzeko.

Eguna Joseba Sarrionandia idazle iurretarraren bisita bereziarekin borobildu zuten. Hura elkarrizketatu zuten ikasleek, eta bere lan eta bizipenak ezagutu zituzten. Ez hori bakarrik: bere poemak akonpainamendu musikalarekin errezitatzeko eta idazleak lehenago egindako paper-hegazkinetan jasotako bitxikerien komentarioak entzuteko aukera paregabea izan zuten bertako ikasle guztiek. Idazlea ohorezko irakurle onaren pasaportearekin saritu eta gero eman zioten amaiera ekitaldiari.

Aipatutako eguna aurrera eramateko, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako ikasleen lan, konpromiso eta ekintzailetza ezinbestekoa izan zen, haiek izan baitziren antolatutako jarduera guztien eragile nagusiak eta arduradunak. Hala ere, Gernikako Institutuak irakurzaletasuna sustatzeko egiten duen lana ez da hemen amaitzen, urte honetan irakurketa plan bat aurrera eramaten baitabiltza. Egunero, atsedenaldi ostean, DBHko eta gela egonkorreko ikasleek hamabost minutuko tarte txikia daukate, norberak nahi duen testu edo liburuaz gozatzeko.

Maila guztietako Komunitate Proiektuan ere, irakurketarekin lotutako ekintzak garatu dira; horren adibide da DBH 4.mailako ikasleak Allende Salazar Herri Eskolara joan direla, Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako 1. eta 2. zikloko umeei ipuinak kontatzera. Baliabide materialei dagokienez, liburutegia berriztu egin da, irakurketa txokoa sortuz eta gaur egungo beharrizanetara egokitutako aleak eskuratuz. Gainera, gela egonkor eta DBHko gela guztiak liburu erakargarriz hornitu dira.

Ikasleek, irakasleek eta familiek sortzen duten komunitatearen iritziz I. Irakurketa Eguna oso arrakastatsua izan denez, Gernika BHItik irakurketari bultzada emateko irakurzaletasuna sustatzeko ahalegin handiak egiten jarraituko dute.

Saltokia lasaitasunez digitalizatu daiteke

Busturialdeko Hitza — 2026-03-06 10:00:05

Teknologia ez da jada aukera bat, egunerokoaren parte baizik. Baina nola egin trantsizioa negozioaren funtsa galdu gabe? Azken urteotan, merkataritza txikiak etengabeko aldaketetara egokitu behar izan du: araudi berriak, fakturazio elektronikoaren eskakizunak, stockaren kontrol digitala, ordainketa-sistema berriak edota administrazioarekin harreman telematiko gero eta handiagoa. Testuinguru horretan, Busturialdeko denda eta establezimendu askok sentipen bera partekatzen dute: teknologiak aurrera egiten du, askotan negozio txiki batek jarrai dezakeena baino azkarrago. Eta hala ere, digitalizazioa jada ez da etorkizuneko kontu bat. Oraina da.

Merkataritza establezimendu gehienetako saltzaileek ez dituzte informatika ikasketak, ez baitituzte saltokiak horretarako zabaldu: saltzeko ireki zituzten, bezeroari arreta emateko, familia-proiektu bati eusteko edota auzoan erreferentzia izateko. Baina gaur egun, kudeaketa digitala eguneroko lanaren parte da, eta «ezinbesteko tresna» bihurtu da bai antolakuntzarako, bai araudia betetzeko.

Galdera, beraz, ez da digitalizatu behar den ala ez. Galdera da: nola egin, negozioaren izaera eta lan egiteko modua galdu gabe? Horrek beldurrik eman barik?

Gertukoa eta anitza
Busturialdean, merkataritza-sarea txikia baina askotarikoa da, anitza. Gernika-Lumoko, Bermeoko, Mundakako edo inguruko beste herrietako kaleetan, urteetako ibilbidea duten dendak aurki daitezke: elikadura-establezimenduak, arropa-dendak, burdindegi txikiak, ile-apaindegiak, tabernak, tailerrak edota zerbitzu-enpresak.

2024an, 46.688 herritar zeuden erroldatuta Busturialdean, eta Gernika-Lumo inguruetan, %33,9 dira autonomoak. Kopurua, berriz, %25,3koa da Bermeon, Mundakan eta Sukarrietan. Zehatz esateko, 1.979 merkataritza establezimendu daude Gernikaldean, eta, 1.210, aldiz, Bermeo inguruan.

Kasu askotan, negozio horietan pertsona bera arduratzen da salmentaz, hornitzaileekin harremanaz, fakturez eta administrazio-kontuez. Denbora mugatua da, eta baliabideak ere bai. Horregatik, tresna digital berriek mesfidantza sor dezakete: konplexuak izango ote dira? Denbora gehiago kenduko al dute? Ikasteko zailak izango al dira? Adituen diotenez, beldur horiek «ulergarriak» dira, baina arazoa ez da teknologia bera, baizik eta teknologia hori askotan ez dagoela negozio txikien errealitatera egokituta.

Ez da dena aldatu behar
Askotan, digitalizazio hitzak eraldaketa sakon baten irudia dakar: sistema zaharrak alde batera uztearena, ohiturak aldatu behar izatearena eta lan egiteko modu berri bat inposatzearena. Baina ikuspegi hori ez da beti egokiena merkataritza txikiarentzat. Esperientziadun enpresek azpimarratzen dute digitalizazio eraginkorra ez dela «lan egiteko modua goitik behera aldatzea», baizik eta dagoena antolatzea eta erraztea.

Izan ere, kudeaketa-sistema egoki batek, besteak beste, honako hauek ahalbidetu beharko lituzke: salmentak modu argi eta errazean erregistratzea; informazioa kontrolpean eta antolatuta edukitzea, aparteko kalkulu konplexurik gabe; araudia betetzea esfortzu handirik barik; aholkularitzarekin edo gestoriarekin komunikazioa erraztea; eta, batez ere, eguneroko lana ez zailtzea.

Teknologia negoziora egokitzean, lana lasai egin daiteke

«Teknologiak dena aldatzera behartzen duenean, baliteke planteamendua bera okerra izatea. Teknologia negozioari egokitzen zaionean, aldiz, merkatariak bere lana hobeto eta lasaiago egiten du». Hala diote digitalizazioaren arlo horretan lan egiten duen Gernika-Lumon egoitza duen RK Solutions enpresako arduradunek.

Uste dute tresna egokiak izatea «ez dela soilik eraginkortasun kontua», baizik eta legea betetzeko bermea ere badela: sistema eguneratu batek akatsak saihesten laguntzen du, eta horrek isunak edo arazo administratiboak ekidin ditzake.

Baina trantsizio hori ez da soilik teknikoa. Kulturala ere bada. Urte askotan paper bidez edo sistema sinpleekin lan egin duen negozio batentzat jauzi digitala «handia» izan daiteke. Horregatik, garrantzitsua da egokitzapena «modu progresiboan» egitea, «prestakuntzarekin eta laguntzarekin», eta betiere, negozioaren erritmora egokituta.

Izan ere, gremio bakoitzak bere beharrak ditu. Ez da berdina taberna baten egunerokoa eta arropa-denda batena. Ez da gauza bera ile-apaindegi baten hitzordu-sistema eta tailer mekaniko baten pieza-kudeaketa. Hori dela eta, gero eta gehiago azpimarratzen da irtenbide espezifikoen garrantzia. RK Solutions enpresakoen planteamenduaren arabera, tresnak ez dira orokorrak izan behar, baizik eta jarduera bakoitzaren funtzionamendura egokituta egon behar dira: ostalaritza, merkataritza, tailerrak, ile-apaindegiak edo zerbitzu-enpresak ez dira eredu bakar baten barruan sar daitezkeen errealitateak, lan egiteko modu asko baitaude.

Ondorioz, bakoitzaren beharretara egokituta lan egiten dute beraiek: 3.000 negozio baino gehiago ari dira lanean eurek garatutako softwarearekin, La Manzana izeneko sistemarekin, helburua ez baita lan egiteko modua guztiz eraldatzea, eguneroko kudeaketan lasaitasuna ematea baino: digitalizazioa negozioari egokitu behar zaio, eta ez alderantziz.

Lasaitasuna
Busturialdeko merkataritza hurbiltasunean, konfiantzan eta urteetan eraikitako harremanetan oinarritzen da. Horrek ez du zertan aldatu digitalizazioarekin. Aitzitik, antolakuntza hobeak eta kudeaketa eraginkorragoak lehiakortasuna indartu dezakete, baita bezeroaren esperientzia hobetu ere. Izan ere, digitalizazioa tresna bat da, ez helburu bat, eta tresna orok bezala, erabilgarria izan behar du.

Tresnak ez dira orokorrak izan behar, egokitutakoak baino

Busturialdeko merkataritza txikiek bere izaerari eutsi gura diote, baina gaur egungo eskakizunetara egokituta. Horretarako, beharrezkoa da informazioa, aholkularitza eta konfiantzazko laguntza izatea. Eta RK Solutions enpresakoek digitalizazioa ordena eta lasaitasuna ekar dezakeen prozesu gisa ulertzen lagun dezakete, ze, uste dute tresnak sinpleak direnean eta jarduera zehatz baterako pentsatuta daudenean, aldaketak zama izateari uzten diola eta laguntza bihurtzen dela.

Teknologiak ez du ordezkatuko merkataritza txikiaren gertutasuna, ezta urteetako esperientzia ere. Baina bai lagundu dezake egunerokoa errazten, araudia betetzen eta etorkizunari segurtasun handiagoz aurre egiten. Digitalizatzea ez litzateke konplikatzea izan behar, lasaiago lan egitea baizik.

RK Solutions
telefonoa: 94-465 07 37
www.rksolutions.es
info@rksolutions.es

Goialde Taberna

Busturialdeko Hitza — 2026-02-27 09:00:37

Hamasei urte dira Francisco Javier Martinez Mintegik zurgintzaren mundua atzean utzi, eta ostalaritzaren aldeko apustua egin zuela. Geroztik, asko eta asko dira Busturiko Goialde Tabernatik igaro eta hark mimo handiz prestatutako denetariko jakiak dastatzeko aukera izan dutenak: arrainak, itsaskiak, okelak, barazkiak… Sasoian sasoikoa. “Etxeko platerak” eskaintzearen aldeko hautua egin zuen Martinezek, eta gaurkoz gaurkoz, erabaki horri tinko eutsiz dihardu lanean.

Ama ia hogei urtez itsaskilari lanetan aritutako sukaldari trebea du Martinezek; hala, haren eskutik ikasi zuen txirlak eta bestelakoak kozinatzen. Berari gustatzen zaizkionak eskaini nahi izaten dizkie bezeroari, “bizi guztian jan direnak”, alegia.

Arreta berezia jartzen die lehengaiei. Horregatik, Gernikako plazako ekoizleak ditu hornitzaile garrantzitsuenen artean. Bere hitzetan, Goialderen adierazgarrietako bat den bizkaitar saltsa egingo badu, “zentzua” dauka tokiko lehengaiak erabiltzeak, eta ez bestelakoak. Izan ere, ostalari gisa sentitzen duen arduraz gain, “zaporean ere” nabaritzen dela dio.

Altamira auzoko txoko txiki honek eguerdiko zerbitzua eskaintzen du, eta bertara bazkaltzera hurreratu nahi dutenek aurretiaz erreserba egitea komeni dela dio Martinezek. Izan ere, zerbitzuko, bederatzi eta hogeita bi bezero artean artatzen ditu.

Egutegi zein ordutegiak “aldakorrak” direla onartu du, eta bezeroei alferrikako bidaiak egitea ekidin asmoz, astelehenero Google Maps-en jartzen ditu aste horretako ordutegiak. Interesa duenak Goialde Taberna bilatu behar du app-ean, eta bertan izango ditu ikusgai ordutegiak.

Taberna da Goialde, baina kafe, ardo edota bestelakoak edatera baino, bertako sukaldetik ateratzen direnak probatzera hurbiltzen dira bezeroak. Horietako asko eskualdetik etortzen dira, baina Bizkaian zehar izena egitea lortu du, eta gaur egun hamaika txokotatik iristen dira Busturian kozinatutakoak probatzera.

Markel Enzunza: "Belaunaldi arteko aldaketa osasuntsuaren eredu gara Bizkaiganen"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-27 09:00:00

Bizkaigane proiektua tokiko ekoizpenaren eta salmenta zuzenaren aldeko apustu sendoa izan da hasieratik. Urteotan, esne salmentatik esneki propioen ekoizpenera jauzi egin, jarduera dibertsifikatu (ardiak, baratzea, negutegia) eta nekazaritza ekologikora bideratu da, tokiko kontsumoa eta hezkuntza komunitatearekiko lotura ardatz izanik.

Noiz eta zelan sortu zen Bizkaigane?

Bizkaigane 1983an sortu zen, Errigoitiko hiru baserritarren elkarlanetik. Izan ere, horietako bakoitzak bere ustiategi propioa sortu beharrean, Bizkaigane auzoan behi guztiak bildu zituzten, Bizkaigane proiektua martxan jarriz.

Bertoko produktuak eskaintzen dituzue, ezta? Sasoikoak?

Hori da. Behi-produktuak urte guztian zehar eskaintzen ditugu, ardi-produktuak, ordea, ardi sasoian baino ez.

Esnekiak bakarrik eskaintzen dituzue?

Ez, okelak ere bai: behi okela, behi hanburgesa, ardi okela, txorizoak eta noizean behin saltxitxoiak ere eskaintzen ditugu esnekiez gain.

Zelan funtzionatzen duzue?

Momentu honetan, hamaika kide gara, eta txandaka lan egiten dugu; batzuk goizetan datoz, eta beste batzuk arratsaldeetan. Asteburuetan ere txandakatu egiten gara, eta gutxieneko lanak egiten saiatzen gara, asteburu libreak izateko. Hilabeteko atsedenaldia ere izaten dugu, horrela, atzetik datozen belaunaldiek ere honekin jarraitzeko gogoa izan dezaten, guk izan genuen bezala.

Belaunaldi arteko aldaketa aipatu duzu. Zaila da hori mantentzea?

Bai, eta horregatik eman diogu buelta bat lan egiteko moduari. Lehenago, 365 egunez lan egiten genuen; orain, aldiz, txandakako lana eta oporraldiak uztartzen ditugu, jendearentzat erakargarriagoa izan dadin eta belaunaldi aldaketa hori bermatuta egon dadin. Ez da erraza jendeak bizimodu edo lanbide honekiko apustua egitea. Bizkaigane belaunaldi arteko aldaketa osasuntsuaren eredu da, baina hori ez da sektore honen errealitatea. Orokorrean, ez da horrela izaten, eta hamaika arazo izaten dira aurrera egiteko.

Bisita gidatuak ere egiten dituzue, ezta?

Bai, gehienbat eskoletatik etortzen dira, bi ordu inguruko bisitak egitera. Bisitak amaitzean, gainera, dastaketa txikitxo bat ere egiten dugu. Sarri etortzen dira, eta 25 pertsonatik 100 pertsonara arteko bisitak egin izan ditugu.

Zelan heltzen zarete erosleengana?

Webgunea dugu, baina egia esan, ez dugu askorik erabiltzen. Lehenago gehiago erabiltzen genuen. Sare sozialak izan arren, normalean, ahoz ahoko komunikazio bidez heldu izan gara jendearengana, asteroko azokez gain.

Eta zuen produktuak nola eskuratu daitezke?

Esan bezala, plazetan egoten gara astero. Astelehenetan Gernika-Lumon, barikuetan Mungian eta zapatuetan Portugaleten. Horrez gain, hilabetero, lehenengo domeketan Arrietako azokan izaten gara. Etxerik etxeko banaketak ere egiten ditugu, eta herrietako denda txikietan ere banatzen ditugu produktuak. Dena den, 689 62 29 23 telefonora idatziz eskuratu daitezke gure produktuak.

Zelakoa da erosleekin daukazuen harremana?

Zuzenekoa, oso hurbila da. Azken finean, lehenengo sektoreko langileon kasuan, bezeroekin harreman zuzena izatea oinarrizkoa da. Edozein zalantza edo arazo izanez gero, jarraian konpontzen gara eurekin, eta bezeroek argi eta garbi ezagutzen dute eskaintzen dugun produktua eta horren atzean dagoen lan guztia.

Baserritik Gernikara proiektuaren parte zarete. Garrantzitsua da lehenengo sektoreko ekoizleen arteko sare bat edukitzea?

Bada, bai. Baserritik Gernikara proiektuan gaude, eta Mungialdeko Uribe Butroeko Sarean ere bagaude. Biak oso garrantzitsuak dira guretzat.

Zelan baloratzen duzue, hortaz, Baserritik Gernikara?

Oso positiboki baloratzen dugu. Etorkizunera begira, hazkunde handia izan dezakeen proiektua dela uste dugu. Horrelako proiektuak beharrezkoak dira, ze, ekoizleok plazetan egoten gara, baina jende asko ezin da horietara bertaratu; Baserritik Gernikara proiektuak, ostera, guztientzako aukera eskaintzen du, bertoko produktuekin eta sasoiko produktuekin. l

"Ebakuntza agresiboen alternatiba seguru eta eraginkorra eskaintzen dugu"

Busturialdeko Hitza — 2026-02-20 09:00:25

Begi-kolpez ikusten dira barize edo zangoetako azaleko zainen dilatazio iraunkorrak, baina askorentzat ezezaguna izango da pairatzen dituztenen bizi kalitatea “nabarmen murriztu” dezaketela. Arazo horri irtenbide eta tratamendu ahalik seguruenak, azkarrenak eta pertsonalizatuenak eskaintzeko helburuagaz jaio zen VARITEK, duela 15 urte baino gehiago. Geroztik, 3.500 barizetik gora kendu dituzte; izan ere, mota guztietakoak artatzeko prestatutako profesionalak dituzte Bilbo, Donostia, Gasteiz eta Sevillako egoitzetan.

Zergatik sortzen dira barizeak? Osasunean eta egunerokotasunean zer eragin dute, itxura fisikoaz harago?
Barizeak zainetako balbulen funtzionamendu okerraren ondorioz sortzen dira. Balbula horiek odola bihotzera itzultzea errazten dute, baina huts egiten dutenean, odola metatu eta zainak dilatatzen dira. Itxura estetikoaz gain, mina, astuntasuna, hantura, azkura, gaueko karranpak eta, kasu aurreratuetan, azaleko lesioak edo ultzerak eragin ditzakete, bizi-kalitatea nabarmen murriztuz.

Urte luzez ebakuntza klasikoa izan da barizeak kentzeko aukera bakarra. Nolakoak ziren ebakuntza horiek? Zein da Varitek-ek eskaintzen duen teknika alternatiboa?
Ebakuntza klasikoan, zaina kentzen zen (stripping), anestesia orokorra edo espinala erabiliz, ebaki handiekin eta errekuperazio luzearekin. Varitek-ek, ordea, teknika endobaskular eta ez inbaditzaileak erabiltzen ditu, normalean Venaseal, irrati-frekuentzia edo mikroeskleroterapia bezalako metodoekin, ebakirik ia egin gabe.

Teknologia ez inbaditzailea eskaintzen duzue. Zertan datza? Zein dira abantailak?
Teknika hauek zainaren barrutik egiten dira kateter edo mikroorratzen bidez. Ez da ospitaleratzerik behar, tratamendua anbulatorioa da, eta pazientea egun berean etxera joan daiteke. Abantailak dira min gutxiago, anestesia lokala, orbainik ia ez, arrisku txikiagoa eta errekuperazio azkarra.

Iñaki Prieto, Varitek-eko medikua

Barize mota ezberdinak artatzen al dituzue? Denak ezabatu daitezke?
Bai, barize mota desberdinak tratatzen dira: barize handiak, adar-barizeak, armiarma-barizeak… Hala ere, kasu bakoitza banaka aztertu behar da, eta ez da beti posible izaten denak guztiz ezabatzea, baina bai sintomak eta itxura nabarmen hobetzea.

Tratamendua edozein pertsonarekin bateragarria al da? Ze baldintza bete behar ditu pazienteak?
Oro har, pertsona gehienentzat egokia da, baina beharrezkoa da aurretiko balorazio medikoa egitea. Ez da gomendagarria infekzio aktiboak, koagulazio-arazo larriak edo haurdunaldi aurreratua duten pertsonentzat, adibidez.

Nolakoa da paziente baten prozesua, lehenengoz klinikara hurbiltzen denetik, barizeak kendu eta alta jasotzera arte?
Lehenik, balorazio klinikoa eta ekografia dopplerra egiten dira. Ondoren, tratamendu pertsonalizatua proposatzen da. Saioa edo saioak egin ondoren, pazienteak berehala jarrai dezake eguneroko bizitzarekin, jarraipen-bisita labur batzuekin.

Zeintzuk dira Varitek-en eskaintzaren edo metodologiaren ardatz edo ezaugarri nagusiak?
Ardatz nagusiak ondorengoak dira: pertsonalizazioa, teknika ez inbaditzaileak, teknologia aurreratua, segurtasuna, emaitza funtzional eta estetiko onak eta pazientearen erosotasuna.

Barizeak kenduta, berriro agertzen al dira? Ze berme eskaintzen duzue?
Tratatutako zainak normalean ez dira berriro agertzen, baina joera genetikoa dagoenez, beste barize batzuk sor daitezke denborarekin. Horregatik, jarraipena eta prebentzioa garrantzitsuak dira. Varitek-ek emaitzen jarraipena eta aholkularitza eskaintzen ditu.

Ze behar konkreturi erantzunez jaio zen Varitek?
Varitek barizeen tratamendu modernoen beharrari erantzuteko sortu zen, ebakuntza agresiboen alternatiba seguruago eta eraginkorrago bat eskaintzeko, medikuntza modernoaren bilakaerarekin bat eginez.

“Pazienteek gehien nabarmentzen dutena erraztasuna, minik eza eta emaitzen azkartasuna eta kalitatea izaten da”

Ze diziplinatako medikuek osatzen duzue?
Taldea diziplina anitzekoa da: erradiologia diagnostiko eta interbentzionistan espezialistak eta oro har, barizeen tratamendu ez inbaditzaileetan trebatutako osasun-profesionalak. Esperientzia handiko medikuak, azken finean.

Zergatik gomendatuko zenuke Varitek metodoa?
Zientzian oinarrituta dagoelako, eraginkorra delako, segurua, min gutxikoa eta pazientearen bizi-kalitatea azkar hobetzen duelako, ia pazientearen eguneroko bizitza eten gabe.

Mediku gisa, nola deskribatuko zenuke teknika berrien agerpenak suposatzen duen aurrerapausoa?
Aurrerapen handia da, pazientea erdigunean jartzen duelako: tratamendu seguruagoak, azkarragoak eta pertsonalizatuagoak eskaintzen dira, arriskuak murriztuz eta emaitzak hobetuz.

Zein izaten da pazienteen erantzuna edo gehien nabarmentzen dutena?
Urte hauetan milaka paziente artatu ditugu, eta gehien nabarmentzen dituztenak tratamenduaren erraztasuna, minik eza edo oso txikia eta emaitzen azkartasuna eta kalitatea izaten dira. Askok tratamendua bukatutakoan esandako esaldia hauxe litzateke: “Jakin izan banu hain eramangarria izango zela, lehenago egingo nuke, dudarik gabe”.

60 urte, herritik eta herritarrekin hezten

Busturialdeko Hitza — 2026-02-06 09:59:12

Duela 60 urte, herri baten behar eta amets partekatuetatik jaio zen Eleizalde ikastola. Herrian sortua, herria oinarri eta abiapuntu izan du beti: auzolanetik, konpromisotik eta euskararekiko maitasunetik eraikitako hezkuntza proiektua. Gabriel Arestik Harri eta Herri lanean idatzi bezala, “herri hau harri baten gainean eraikia dago”, eta harri horietako bat da, zalantzarik gabe, Eleizalde ikastola.

50. urteurrenean aldarrikatu moduan, herritik sortua, herrian sartua, ikastola ez da inoiz izan hormen barrura mugatutako espazioa; aitzitik, herriaren taupadarekin batera hazten den errealitatea izan da. Gaur, 60 urte bete dituen honetan, lema berriak egindako bidea eta etorkizuneko begirada uztartzen ditu: hrri txiki, amets handi. Izan ere, herri xume honetatik, harri txikiz harri handiak eraikiz, belaunaldiz belaunaldi, amets kolektibo bat sendotu da.

Gaur egun, ikastola 0 eta 16 urte bitarteko haurren etxea da: hazteko, ikasteko eta norbere burua eraikitzeko espazioa. Euskalduntasunean sustraituta, ikasleak ez dira soilik ezagutzaz hornitzen; pertsona oso gisa garatzen dira, pentsamendu kritikoa, konpromisoa eta gizarteko kide izateko ardura lantzen dituzten bitartean. Hezkuntza ulertzeko modu horretan, ikastola ez da irakaskuntza-gune hutsa, baizik eta komunitatea.

Komunitate horrek izena eta izaera dauzka; ikasleek, gurasoek, langileek, irakasleek eta baita ikasle ohiek, guraso ohiek, langile ohiek eta irakasle ohiek osatzen duten Ei familia. Elkarlana da bere oinarria, eta auzolana, bere eguneroko praktika. Guztion ekarpenari esker, ikastola etengabe hobetzen da, herritik sortutako proiektu bizia izaten jarraitzeko, herriari lotua eta etorkizunari begira.

Aurtengo urtea berezia da Ei familiarentzat; hori dela eta, belaunaldi guztiak batuko dira 60. urteurrena ospatzeko, martxoaren 7an egingo den bazkari erraldoian. Egun horretan parte hartu nahi dutenek ikastolako idazkaritzan eskuratu ahal izango dituzte tiketak.

Hemendik aurrera, pausoz pauso eta beldurrik gabe jarraituko dugu bidea egiten.

ZER DA ZURETZAT ELEIZALDE IKASTOLA?

Argazkia: Eleizalde Ikastola

MIKEL JAUREGIZAR – Athletic Clubeko jokalaria.

“Eleizalde Ikastolie niretzat neure etxie da”
Ikastolie niretzat, neure etxie! Gaur egungo lagunek emon dostena, neure txikitzeko sekreto askon etxie, neure barre eta negarren testigue. Jolasorduetako emoziñue, plaierak erre artien baloien atzien ibiltzeko jolasak… Han hazi naitzen, eta ikastolan bizi izandako esperientzidxek eztotez ahaztuko. Euskerie altxorra dala barneratu nauen eta zelai barruen zein kanpuen gauzenien, neure nortasune eta konpromisue adierazteko erabiltzen dot.

ILASKI SERRANO – Kazetaria.

“Maitasunez gogoratzen dotezen urteak”
Urteak pasata maitasun askogaz gogoratzen dotez ikastolan pasatako urteak, bizipenak, bertan ezagutu dotezen pertsonak, bai irakasleak, eta bai ikasleak; betirako lagun min bihurtu diranak batzuk. Nagusia izan gura eban umea nintzan ikastolan, ikasteko gose askogaz egoana eta sentimentu kontrajarriak sentitzen ebazana: bertako babesean betiko geratu edo handik “mundura” urteteko gogoen artean. Nire esker ona beti ikastolara, hain oinarri sendoak sortzearren nire barruan etorkizunean etorriko zan guztirako!

PAUL ELIZONDO – Kazetaria.

“‘Ni’-a eraikitzie ahalbidetu dosten espazio bat”
Niretzat ikastolie, aro barri baten hasikerie izen zan. Elantxobetik etorritze eta 4 kato ezanda; beste aldaera bat ikasi behar izan nauen, beste lagun barri batzuk egin (asko), beste herri eta ikastola bateko dinamiketara ohitu… 4 urtegaz, aldaketa guzti honek eitzie ezta bape erreza. Baie ikastoliek guzti hori modu organiko baten barneratutie irakatsi dosten. Beraz, niretzat ikastolie da… nire gaurko “ni-a” eraikitzie ahalbidetu dosten espazio bat. Euskeraz, lagunekaz eta “zer” edo “nor” bai eta ez bereiztuteko tresnak emon dostezen irakasle bat.

Argazkia: Hizkuntz Eskubideen Behatokia

AGURNE GAUBEKA – Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendaria.

“Itsosopeteko lemazaine izan da Eleizalde”
Gizatasune eta kolektibotasune ardatz, pertsona moduen oinarridxek eraikitzen lagundu doskune da niretzat ikastolie. Herridxe ta hizkuntzie garizenan parte dizela eta geure txikitasunetik, munduen danok leku bardine merezi dogule erakutsi doskune. Itsosopeteko lemazaine izan da Eleizalde Ikastolie.

Argazkia: Eleizalde Ikastola

UNAI GOMEZ – Athletic Clubeko futbolaria.

“Naiena izaten lagundu dosten bidelagune da”Eleizalde Ikastolie naiena izaten lagundu dosten bidelagune, etxie da. Txiki txikitxetik hasi eta gazte izan artien, pertsona moduen naiena izaten lagundu dozten bidelagune da. Neure lehenengo berban lekukue, munduko kroketa gozuenak jateko momentue, euskerako aditzekaz burue atrapatekue, barreka itxotekue, euskal kulturen kikunbera eitzen irakatsi doztena, trastada gutzidxen testigue… neure etxie.

IZASKUN MOYANO- Kazetaria.

“Eleizalde Ikastola betirako oroitzapenak diez”
Ikastola Juan Karren historiako klasiek diez, Mirenek erakutsitako “dinosaurs”-en mundue, Josegaz asmatutako kantak, Purigaz eitxen genduzen “zuzenketa!”-k, Zelai-Erreak, Zapi Zuriak, Ikastola Eguneko ensaiuek, Santa Zezilia eguneko txokolate eta bizkotxuek, irratsaiuek, janto

kiko kroketak, plastilinez betetako arratsaldiek, zulogailue, Atxitxe-Enea, Ikaslegoien Bazkaridxek, txikitzerik eskutik darutazen lagunek, idatzi nauzen lehelangoko berbak… Eleizalde Ikastola betirako oroitzapenak diez.

Argazkia: Eleizalde Ikastola

XABIER CASADO – Kazetaria.

“Ikastolak sustraidxek emon eustazan”
Nire ama Gotzone Ikastolako lehenengo zazpi ikasleetako bat izan zan, eta berak zabaldutako bidie hartute, neu be hemen hazi eta hezi naitzen, famili handi honen babespien. Ikastolak sustraidxek emon eustazan, eta era berien, heguek zabalduten erakutsi. Berba handidxek diez, bai, baie bidxotzetik esandakuek. Urtiek pasata be, ikastolien ondotik pasaten naien bakotxien, barruen zeozerk esaten dost: “hamen hasi zan dana”.

Argazkia: Eleizalde Ikastola

AMAIA ARTETXE – Konunikatzailea.

“Oroitzapen eder asko dira ikastolie”
Ikastolie niretzat, Eleizalde da. Atxitxe Enea, Kaiola Txiki, Ana Marin kroketak, andereño Itziar, Balbinan berba gozuek, Purin mate, ikus-entzun, danetik, pintxeteko harri borobilek amantalako boltsiluetan,… ikastola egunek. Neure biziko ikastola egunek. Zelako poza! Ze harrotasun! “Ama, aita, amuma, atxitxe… erdu ikusten, beitu hau da nire gelie eta hau geuk eiñiko murala”. Honek danak, bizi guztireko lagunek eta bihotza bete-betetzen didaten emozio negarra eragiterainoko oroitzapen eder asko dira niretzat ikastolie.

Sarea ehuntzen, publikoa indartzen

Busturialdeko Hitza — 2026-02-04 09:30:02

Ilusioa da hitza. Busturialdeko eta Zornotzako eskola publikoak “ilusioz eta gogotsu” daude. Gogotsu, eta indartsu. Izan ere, Bermeotik Zornotzara bitarteko bederatzi herrietako guraso elkarteek mugarri bat ezarri dute eskualdeko hezkuntza-komunitatearen historian: sarea ehuntzen jarraitu nahi dute, eta horretarako indarrak batu dituzte; Danon Eskola Publikoa sarea sortu dute.

Zapatuan aurkeztu zuten publikoki sarea, baina proiektuaren hastapeneko lanak arinagotik datoz. Hain zuzen ere, guraso elkarteak arinagotik dabiltza lanean, ze, eurak dira sortu berri duten sarearen aterki. Eurak dira Danon Eskola Publikoa sarearen motor. Guraso elkarteen arteko kidetasunetik jaio da sarea, “guztiona den hori zaintzeko eta indartzeko” helburuari eutsiz.

Hala nola, “berebiziko” ikusten dute sarea sortzea, eta era berean, guraso elkarte guztien lana goraipatu dute: “Guraso elkarteak dituzten eskola eta zentroak batu dira, eta guraso elkarte bakoitzak dituen baliabideak bide berdinerantz bideratzea da euren asmoa, hezkuntza publikoa indartzeko bidean. Euren borondatetik, ilusiotik eta konpromiso solidariotik jaio da hau”.

Esan dute Eskola Publikoa gizartearen etorkizuna bermatzeko dugun zutabe nagusia dela. Eta, “danona eta danontzako” delako dela berezia: hortik dator Danon Eskola Publikoa leloa. “Mugarik jartzen ez duen gunea da, ateak edonori zabaltzen dizkiona, jatorria, diru sarrerak edo sinesmenak kontuan hartu gabe. Inor kanpoan uzten ez duen etxe komuna denez, herritar aske eta berdinak hezteko berme bakarra bihurtzen da”, argitu dute.

Jakin badakite “gizarte hobe bat osatzeko dugun erremintarik indartsuena” dela, ikasgeletan “mundu errealaren aniztasuna” islatzen duelako: “Bertan ikasten dute gure haurrek eta gazteek elkarbizitza zer den, desberdintasunetik abiatuta, zubiak eraikitzen eta enpatia eguneroko tresna gisa erabiltzen. Segregazioaren aurkako harresirik onena da; izan ere, ikasle guztiak mahai beraren inguruan esertzen direnean, gizarte kohesionatuago, bidezkoago eta solidarioago bat ehuntzen ari gara”. Horregatik, eskola publikoa babestea “etorkizun komuna babestea” dela sinetsiz, “danon artean eta danon onurarako” eraikitako proiektua dela aldarrikatu dute.

Bederatzi herrik osatzen dute sarea: Bermeok, Mundakak, Busturiak, Gernika-Lumok, Gautegiz Arteagak, Natxituak, Muxikak, Arratzuk eta Zornotzak. Datuak argiak direla azpimarratu dute Danon Eskola Publikoa saretik: “5.000 ikasle, 4.000 familia eta 700 irakasle baino gehiago gaude saretuta, eta hori giza-indar kolektiboaren isla da. Ekimenaren garrantzi sozialarena”.

“Danok saretzen gaituen marka propio bat sortzea da honen helburua, azken finean. Eta hori, sarea osatzen dugun 25 eskolen txostenetan, karteletan eta bidalitako mezuetan agertzea”, gaineratu dute. Ekimenean parte hartzen duten herrietako jaietan edo azoketan ere presentzia izan nahi dute, sortutako marka hori indartzeko, eta bide batez, eskola publikoaren garrantzia berresteko eta bultzatzeko: “Herri txiki eta handiez baliatu gura dugu. Urriko Azken Asteleheneko azoka edota Arrain Azoka bezalako azoka ezagunek aukera handiak ematen dituzte, baina herri txikietan ere badago zer lortu, eta hortik tiraka sortu nahi dugu publikoaren alde saretzen gaituen marka”.

Azoka horietan triptikoak, sudaderak, kamisetak, eta abar saltzen arituko direla esan dute, “eurena dena eta guztiona dena” ahalik eta gehien zabaltzea lortu asmoz. Halaber, horrelako ekimenetan biltzen den diru guztia “irabazi asmorik gabekoa” izango dela gogoratu, eta saretutako eskoletara bideratuko dela gehitu dute: “Eskola bakoitza indibidualak gara, baina denok gara danon eskola publikoa”.

Horren harira, eskola publikoez eta horietan egunez egun egiten den lanaz “harro” agertu dira sarekideak. Harro, ze, jakin badakite eskola publikoa ez dela aukera soil bat, “gizartearekiko konpromiso bat” baizik. Aniztasunari erantzuteko modu bat.

Kezkatuta ere badaude, bestalde: “Ikusten da geroz eta eskola publiko gehiago batzen edota zarratzen ari direla, eta gauzak aldatu ezean, hori da ikusten dugun etorkizuna”. Eta, hori ekidin nahi dute; hezkuntza publikoaren aldeko apustua egin, jendeari horren garrantzia ikusarazi, eta hezkuntza publikoa nolabait biziberritu. Edo, behintzat, saiatu. Hori baita askotan, garrantzitsuena. Saiatzea.

Asier Urionabarrenetxea: "Gehienbat ahoz ahoko komunikazio bidez heltzen naiz erosleengana"

Busturialdeko Hitza — 2026-01-30 10:00:32

Asier Urionabarrenetxea markina-xemeindarra 2022az geroztik ari da lehen sektorean lanean, bere proiektu propioan murgilduta. Hala, Ereñoko hilerritik hurbil dauka ortua, eta bere gurasoen aldizkako laguntzagaz, «denetariko produktuak» eskaintzen dizkie bere erosleei urte guztian zehar. Baserritik Gernikara proiektuaren parte da ekoizlea, eta proiektuak ate asko ireki zizkiola dio. Busturialdearentzako eta inguruko herrientzako beharrezko proiektua dela nabarmendu du, eta horren parte diren ekoizleen arteko tratu ona jarri du erdigunean.

Zelan eta noiz hasi zinen lehenengo sektorean lanean?

Duela hiru urte inguru hasi nintzen proiektu honetan lanean. Hori baino arinago, tabernetan lan egin izan dut beti. Gasteizen eduki nuen taberna bat. Baina beti izan dut mundu hau gustuko, nire gurasoak baserritarrak baitira. Etxetik datorkit. Beraz, horretara salto egitea erabaki nuen. Gasteiztik bueltatu nintzen, eta proiektu honekin hasteko asmoz, Lekeitioko negutegi batean lanean hasi nintzen, ikasteko.

Bertoko produktuak eskaintzen dituzu, ezta? Sasoikoak?

Hori da, bai, bertoko produktuak eta betikoak. Ohiko produktuak eskaintzen ditut, eta ahalik eta aniztasun gehien izaten saiatzen naiz. Hau da, ez naiz hiruzpalau produktu motetara bakarrik zuzentzen, aniztasuna izatea gustatzen zait, beti ere, sasoiaren arabera.

Zein produktu, adibidez?

Denetarik. Orain, negu aldian, espinaka, porrua, zerba, azalorea, brokolia, romaneskoa, baba eta ilarra aipatuko nituzke, esate baterako.

Zuk bakarrik egiten duzu lan?

Izatez bai, neurea da proiektu hau. Baina nire gurasoen laguntza asko izaten dut, eta eskertzekoa da. Ortuko lanaz gain, banaketa ere egin behar dudanez, ondo etortzen zait edozein laguntza.

Zelan heltzen zara zure erosleengana?

Gehienbat ahoz-ahoko komunikazio bidez heltzen naiz nire erosleengana. Sare sozialak izan baditut, baina ez ditut erabiltzen, eta webgunerik ere ez daukat. Ortua Ereñon daukat, baina Markina-Xemeinen bizi naiz. Gainera, tabernari izandakoa naizenez, jende askok ezagutzen nau herrian zein inguruetan, eta horretaz baliatzen naiz erosleengana heltzeko. Gernika-Lumoko eta inguruetako denda ekologiko desberdinetan saltzen dut normalean, eta eskola publikoetan ere bai, Allende Salazar Herri Ikastetxean, adibidez. Horrez gain, norbanakoei ere saltzen dizkiet produktuak, noski, baina gehienbat denda eta eskoletara eramaten ditut nire produktuak; beraz, astero erosle ia berberak izaten ditut.

Norbanakoengana ere heltzen zarela esan duzu. Zelan eskuratu daitezke zure produktuak?

Oso erraz. Niri idatziz, edo deituz; 618 20 55 36 da nire zenbakia. Hitz egin, eta eskatu!

Erosleekin zelako harremana daukazu?

Oso hurbilekoa da harremana. Nire eguneroko erosle guztiek ezagutzen naute eta guztiak ezagutzen ditut nik. Nik neuk egiten ditut banaketak, eta horrek tratua hurbilekoa izatea ahalbidetzen eta errazten du. Konfiantza sortzen da, eta hori oso garrantzitsua da lehenengo sektoreko langilea naizen heinean, ze, erosleak dena dira, eta beraz, eurekin sortzen den harremanak asko esaten du.

Baserritik Gernikara proiektuaren parte zara. Garrantzitsua da lehen sektoreko ekoizleen arteko sare bat edukitzea?

Bada, bai. Eta niri, Busturialdekoa ez izanik, ate asko zabaldu dizkit Baserritik Gernikara proiektuak. Eskualdean ezagutzera eraman nau, eta besoak zabalik hartu naute denek, eta hori eskertzekoa da. Inguruko ekoizleen arteko sare estu bat izateak lana errazten du, gainera; tratu itzela dugu gure artean, eta edozertarako laguntzen diogu elkarri.

Zelan baloratzen duzu, beraz, proiektua?

Positiboki baloratzen dut Baserritik Gernikara proiektua, zalantzarik gabe. Uste dut eskualdeari onura handia egiten diola eta oso beharrezkoa dela ekoizleon aterki den hurbileko proiektu bat izatea.

Foruko Herriko Taberna

Busturialdeko Hitza — 2025-12-19 12:45:40

Foruko Taberna hiru bazkiderena da, eta hirurak aurretiaz Eako Eskolondoko tabernan arituak dira. Haren lerro berbera jarraituz, Gernika-Lumorantz hurbiltzeko ideia zuten buruan, eta horrelaxe egin zuten: bertoko produktuak eta euren sukaldea erabiliz, Foruko bihotzean kokatuta daude gaur egun.

Hainbeste urtetan Forua herriko tabernarik barik egon izan da, eta horren beharrizan handia nabaria zen herrian. Astean zehar, eta batez ere asteburuetan herritarrak biltzeko espazio baten falta zegoen, eta Foruko Tabernak hori ase egin du. Izan ere, herriak, orain, “beste giro bat” dauka, giro gehiago, bizitasun gehiago.

Foruarrez harago, Gernika-Lumoko, Mundakako zein Bermeoko herritarrak ere hurbiltzen dira herrigunera, besteak beste. Nabarmendu dutenez, martxan jarri zirenetik, “erantzun oso ona” izan du tabernak: “Hasi ginen unetik jende askogaz gabiltza. Jende hori, gainera, pozik dago. Asteburuetan, batez ere, gainezka egoten da taberna”. Kalitatezko produktua bermatzen du Foruko Tabernak. “Dena freskoa eta bertokoa” da, hain zuzen. Plater asko eta askotarikoak eskaintzen dituzten arren, arrainak eta entsaladak dira euren espezialitateak, esan dutenez, berezitasunari tiraka kozinatzen baitituzte.

Zerbitzu anitz.

Egunerokoan karta zerbitzua eskaintzen du tabernak, eta bariku eta zapatu gauetan aparteko janaria ere eskaintzen dute: Angusen 200 gramoko hanburgesak, brioche-opilagaz. “Udan gauero eskaintzen dugu hanburgesen aukera, baina neguan asteburuetan baino ez”, gaineratu dute.

Ekitaldi bereziak ere ospatzen dituzte; esaterako, ezkontzak eta urtebetetzeak ospatu izan dituzte sarri, eta tankera horretako ekitaldiak ospatzeko lekua badaukatela azpimarratu dute.

Urte guztian dago zabalik Foruko Taberna, azaroan eta otsailean jai hartzen dituzten aste biak izan ezik. Martitzenetik eguenetara, 10:00etatik 21:00etara bitartean eskaintzen dute zerbitzua; asteburuetan, aldiz, 00:00ak arte dago zabalik. Kalitatea azpimarratuz eta bertokoari garrantzia emanez egiten dute lan egunez egun.

DANTZARIEN PLAZA, 2 · FORUA

94-497 21 67

instagram: @FORUKOTABERNA

"Naturarekin lan egiten dugu, jendeari jateko osasungarria emateko"

Busturialdeko Hitza — 2025-12-19 10:00:16

Noiz eta nola hasi zineten lehenengo sektorean lanean?
Ainhoak nekazaritza ingeniaritza ikasi zuen, eta niri ere gustatzen zitzaidan. Duela urte asko hasi ginen lanean, 1998an edo; Ainhoak Foruan negutegi batzuk alokatu zituen, eta geroago, bertan bizitzeko baserria aurkitu genuen Kanpantxun. Negutegiak eta ortua muntatu genituen eta horrela hasi ginen, apurka-apurka. Astelehenetan Gernikako plazara joaten hasi ginen, eta hasiera batean, Urriko Azken Astelehenera ere.

Hasieratik bilatu zenuten zuen lurretan lan egitea?
Alokatutako negutegi batzuekin hasi ginen, baina pisu baten bizitzea eta negutegiak eta ortua beste leku batean izateak abantaila batzuk baditu ere, esaterako, ez zaudela denbora guztian zure lantokian, desabantaila batzuk ere badauzka: ez duzu horrenbeste kontrolatzen, adibidez. Gure asmoa baserritar izatea zen, horrek suposatzen duen guztiarekin, eta baserriak bilatzen hasi ginen. Azkenean, baserri erdia aurkitu genuen Ajangizen, baina erdia izan arren, oso handia zen, guretzat etxebizitza legez erabiltzeko gehiegizkoa. Jendearekin hitz egiten hasi, eta landa etxea egitea proposatu ziguten, eta gure etxe erdiarekin posible zenez, hori egin genuen. Halere, gure helburua baserri txiki bat aurkitzea zen, baserritik bizitzeko. Nekazal turismoa egitea ez zen gure asmoa, gainera etorri zitzaigun gauza da, baina pozik gaude. Gauza biei esker, nekazaritza ekologikotik eta ortutik bizitzea lortu dugu. Aristieta Baserria gure bizilekua da, baita lantokia ere.

Nola eboluzionatu du Aristieta Baserriak sorreratik?
25 urte dira nekazal turismoa martxan dugula, eta bai, eboluzio bat nabaritzen dugu. Lehenago, euskal bikote gaztetxoak ziren gehien etortzen zirenak, asteburuetan eta. Hori ia-ia desagertu egin da. Hasi ginenean, Donejakue Bidea ez zen funtsezkoa, baina orain, erromes asko etortzen dira. Hasierako sasoi horretan, udako bezero asko kataluniarrak ziren, baina orain asko zabaldu da, bai Espainiatik, bai Europatik etortzen dira. Asko nabaritu da aldaketa.

Zer eskaintzen du Aristieta Baserriak? Zer nabarmenduko zenukete?
Gurera begira, nekazaritza arloa, nekazaritza lana nabarmenduko genuke. Turistei dagokienez, gu ez gara bila joaten, etorri egiten dira. Nekazaritzari garrantzia handia ematen diogu, biek gogobetetzen bagaituzte ere, poztasun gehien nekazaritzak ematen dizkigulako. Azken batean, naturarekin lan egiten dugu, jendeari jatekoa emateko, jateko osasungarria emateko. Lana suposatzen du, baina poztasun handia da.

Lurrarekin konektatutako bizimoduan sinisten duzuela diozue zuen web orrialdean.
Bai, guk argi dugu gu jatekoen ekoizleak garela, eta horregatik da horren garrantzitsua Gernikako plaza bezalako eremuak mantentzea, harreman zuzena mantentzen duzulako zure eroslearekin, zure produktua jango duenarekin. Guretzat hori oso garrantzitsua da, baita Baserritik Gernikara moduko proiektuak izatea ere.

Zerk eraman zintuzten ekoizleen sareagaz bat egitera?
Baserritik Gernikara testuinguru oso berezian sortu zen, pandemia garaian. Momentu horretan egitura handiek zuten gabeziari erantzuteko garrantzia izugarria izan zuen proiektuak. Jendeak ez zuen barazkirik supermerkatuetan, eta guk zuzenean ematen genizkien barazkiak, freskoak gainera. Agian, gauza horiek ez dira asko baloratzen, baina oso garrantzitsuak dira. Garrantzitsua da jendeari aukera hori eman eta guk gure jornala atera ahal izatea. Ekoizleen sarearen parte izatea, gainera, aberasgarria da beti, beti egongo delako norbait gauzak beste era batean egiten dituena. Gauza batzuk hobeto aterako zaizkio ziur, eta beste batzuk okerrago; beraz, elkar trukaketa hori beti da aberasgarria. Aberasgarria da proiektua elkarrekin egitea ere: aholkularitza, tresneria erosketa edo Baserritik Gernikarako proiektua mantentzea, adibidez.

Beraz, zergatik da beharrezkoa Baserritik Gernikara?
Gaur egun garrantzitsua da; izan ere, esaterako, astelehenetan merkatu plazara joan ezin diren pertsona batzuk bost urte daramatzate astero-astero erosketak Baserritik Gernikarako lokalean egiten. Guretzat oso garrantzitsua da. Aipatu beharra dago hilabeteko geldialdia izan berri dugula, Baserritik Gernikarako sortzaileetako bat, David Zelaia zendu zelako. Geldialdia izan dugu, baina berriro martxan gaude, eta zati bat bere omenez edo bere lana jarraituz da.

Non gehiago eskuratu daitezke zuok ekoiztutako produktuak?
Gernikako plaza eta Baserretik Gernikaraz gain, bertako baserritar gehienok gure produktuak Lurgozo Kontsumitzaile Ekologikoen Elkartera eramaten ditugu, baita Allende Salazar Herri Eskolara ere. Batzuek batera eramaten dituzte, beste batzuek bestera, baina esango nuke gehiengoak bietara eramaten dituela. Horiek dira gure salmenta leku handienak, baina guri poz gehien ematen diguna plaza da.

Ze egoeratan dago Gernikako plaza?
Gainbeheran dago orain dela urte askotik. Baserritarrak gero eta nagusiagoak gara, eta orokorrean, erosleak ere bai. Nagusi esatean, 80 urte edo gehiagokoak dira asko. Egoera ez da ona. Hemen bizi den jendeak egunero jaten du, gauza da zein den horien kontsumo eredua. Kontzienteagoa balitz, eta beharbada, guk egin behar ditugu gure ahaleginak, baserritar gehiago beharko lirateke eskualde guztietan.

Jendeak lehenengo sektorean lan egin nahi al du?
Plazan gaudenean, hurbiltzen zaigu sektore honetan lanean hasi nahi duen jende gaztea, eta hori oso inportantea da. Hasteko baina, lan egiteko erraztasunak behar dira; ez da nahikoa lehenengo sektorea garrantzitsua dela eta mantendu beharra dagoela esatea. Mantendu ahal izateko, tresnak jarri behar dira. Zentzu horretan, Baserritik Gernikara taldetik, Urremendirekin eta patronatuarekin bagabiltza beste proiektu batzuk lantzen. Gure sektorearen iraupena ezin da jendearen borondatearen esku utzi, horrela egiten badugu sektorea akabatuta baitago. Oso ondo dago hemen inon baino hobeto jaten dela esatea, baina bertoko produktuak jaten ez baditugu, ez da horrenbesteko aldea egongo hemen edo beste toki batzuetan jaten denaren artean, eta zoritxarrez bide horretatik goaz. Herritarren ekimena multinazionalen eraginpean uzten badugu, nahikoa ekintza mugatuak egin daitezke. Beraz, beste neurri batzuk hartu behar dira beste indar batzuk dauden tokietatik, finantzarioak edo instituzionalak, kasu.

"Familiako tradizioa berritzea da nire ahalegina"

Busturialdeko Hitza — 2025-11-21 11:49:46

Nekazaritza bizitzeko modu bezala ulertzen dute Lapikote Baserrian. 1986tik baserriko produktuekin lan egiten dute, eskuz esku, belaunaldiz belaunaldi, bizitzeko modu baten transmisioa bermatuz. Bertoko produktua eskaintzen dute, osasuntsua, freskoa, lehenengo egunetik azkenengora arte mimoz landutakoa; izan ere, zaintzen dena loratu egiten dela uste dute.

Familiako tradizioa da Lapikote Baserrian ezagutzen dutena, 35 urte baino gehiagoz ari baitira lurra eta ortua lantzen. Habitat horretan jaio zen Arkaitz Bilbao, eta bertan ereiten du etorkizuneko nekazaritza, bere gurasoek egin zuten bidea eguneratzea eta berritzea baita bere asmoa: «Familiako tradiziotik hartu dudana berritzea da nire ahalegina. Nire gurasoak berotegi batekin hasi ziren, eta apurka-apurka hori zabaltzen eta produktu gehiago sartzen joan gara».

Bilbaok hasieratik argi izan zuen familiako negozioagaz jarraitu gura zuela, Derioko nekazari-eskolara joan baitzen ikastera. «Ofizioagaz jarraitu gura nuen, eta hori ikasi nuen. Hala ere, etxean ikasi dut gehien, aurrekoei zelan lan egiten duten ikusita eta eurekaz batera pausoak emanda. Hori da ikasketarik onena», dio ekoizleak.

Ibilbide luzeko enpresa da; izan ere Bilbaok dio bere aitite eta amama ere nekazaritzara dedikatzen zirela: «Gu baserrian bizi izan gara beti, gure gurasoak ere bai, eta euren aurretik, aitite eta amama ere nekazaritzara dedikatzen ziren. Hori bai, antzina desberdina zen. Lehen aitite eta amama Gernikako plazara joaten ziren astoan, eta bertan saltzen zuten. Gero, amak eta aitak plazara joateko tradizioagaz jarraitu zuten, baina dendak jarri zituzten».

Belaunaldiz belaunaldi zenbait kontu aldatzen joan dira, eta berak negutegi gehiago jarri ditu, eta, ondorioz, «bezero desberdinak» ere baditu. Izan ere, orain supermerkatuekin lanean hasi dira. Adierazi du Gernikako plazan «gero eta jende gutxiago» dagoela, eta amak bertara joateari uzten dionean, zail ikusten dutela bertan jarraitzea. «Ondorioz, supermerkatuekin apur-apurka lanean hasi gara, eta Baserritik Gernikara proiektuan ere jarraitzen dugu. Etorkizunera begira, gainera, eskolekin lanean hasteko asmoa dugu, bertoko txikienek bertoko produktua jateko», dio ekoizleak. Hala ere, oraindik azoketan egoten dira, Gernikara, Bermeora, Zornotzara, eta Laudiora joaten baitira. Eta, dendak ere badituzte, Gernikan eta Bermeon, eta lorategia, Muruetan.

Euren produktuak bertokoak, sasoikoak eta freskoak dira, eta denetarik dute. Ortuariak, frutak, loreak… «Loreak Muruetan ditugu, eta barazkiak Kortezubin ekoizten ditugu. Hala ere, dena da bat, dena da Lapikote». Orain, neguko ekoizpenagaz ari dira lanean: letxugak, porruak, zerbak, kalabazak eta azak dituzte.

Lapikote baserria da Baserritik Gernikarako ekoizlerik handiena. Salmentan arreta jartzeaz aparte, eskualdeko baserritarrak batzearen garrantziaz jabetu eta proiektuan sinetsi zuten hasieratik. Izan ere, proiektuan argi dute euren eskualdeak bertokoa jango badu, ekoizle txiki eta handien beharra duela. «Dabid Zelaiaren deia jaso nuen, proiektua azaldu zidan, eta itzela iruditu zitzaidan. Horrelako proiektuak eskualdean izatea garrantzitsua da, gure lanari balioa ematen dielako. Gainera, modernizatu egin behar da, eta jendeari gure produktuak etxera eroatea oso ona da, beste formatu bat eskaintzen duelako, dendan edo plazan saltzeaz gain», azaldu du Bilbaok.

Hala ere, proiektuaren garrantzia azpimarratu du, beste ekoizleekin harremanetan jartzeko aukera dela esanda: «Gure produktua ezagutzera emateaz aparte, beste ekoizle batzuekin harremanetan egoteko ere balio du, sektoreko jendea ezagutzeko, bakoitzak zer daukan jakiteko eta hartu-emanetarako kontaktua izateko». Hori horrela, elkarregaz, aukera «erreal eta berezia» sortzeko lanean ari dira, tokikoa bermatuz, naturarekiko errespetua sustatuz, eta kalitateko produktuak etxeetara eroanez.

Hain zuzen ere, lehenengo sektorean egiten den lanari zabalkundea emateko, sare sozialak ere erabiltzen dituzte Lapikotekoek: «Gure lana ikusarazteko balio du, jendeari erakusteko zer eta nola lantzen dugun. Gaur egun, mundu guztia dago sareetan, eta guk ere hor egon behar dugu. Gainera, bertokoa kontsumitzeko garrantzia pizteko balio du, jendeak ikusteko zer dagoen, zer den sasoikoa, nondik datorren, zelan egiten den…».

Eta, zeregin horri jarraituz, eskualdeko eskoletako ikasleen bisita era jasotzen dute: San Fidel Ikastolakoak eta Seber Altube Ikastolakoak joan dira, eta Allende Salazar Herri Eskolakoak gerturatzea ere bada asmoa. «Etxeko txikienei balio die ikusteko nondik datozen letxugak, esaterako. Askok ez dakite horiek lurretik datozenik ere, ez eta zelako itxura duten ere».

"Baserritik Gernikarak lagundu digu ekoizleei herriko beste leku batzuetan presente egoten"

Busturialdeko Hitza — 2025-10-31 09:30:24

Euskal Herriko baserri askotan bezala, lurrari lotutako sustraiak dituzte Begoña, Andere eta Onintza Enbeita ahizpek. Baserritik bizi ziren euren aitite eta amuma, eta horien bideagaz jarraitzeko proiektua aurrera eramatea erabaki zuten duela 13-14 urte. Sasoian sasoikoa ekoizten dute, bertokoari balioa eman eta lurra zaintzen dute, eta ekoizpen zirkuitua Gernika-Lumoko astelehenetako plazako salmentekin eta Baserritik Gernikarako sareko eskaerekin ixten dute.

“Gure aitite eta amuma baserritik bizi izan ziren; gure aita fabrikara joan zen, baina sekula ez zuen ganadua eta ortua alde batera utzi, produkzio nahiko handia izanez. Gu, berriz, unibertsitatera joan ginen, eta gure bizimodua baserritik kanpora irudikatu genuen. Urteekin, baina, bertan bizitzen gelditzeko aukera izan genuen, eta konturatu ginen gurasoak zaharrak egin ahala, pare bat aukera genituela: gure lurrak norbaiti ematea erabiltzeko, sasia hartzen uztea, edo guk gure lurrari heltzea”, gogoratu dute ahizpek, eta, hirurek aparteko lan bat duten arren, hiruren artean proiektu honi ekitea erabaki zuten. Hori bai, ganadua kenduta, horrek hiruretako bat egunero bertan egotera behartzen zuelako, eta ez zutelako hori gura. “Ondorioz, ortuarien produkzioa handitzea eta arrautzak ekoiztea erabaki genuen”.

Ideologikogi, “mundua supermerkatu handietara”, eta “elikadura merkea sortzeko jendearen eta lurraren esplotaziora” zihoala ikusita, horren kontra egitea eta lurrari heltzea ere bazuten asmo, salmenta zuzeneko proiektu bat aurrera eroateko. “Guk beste lan bat daukagunez, errespetu handiz begiratzen diegu horretara bakarrik dedikatzen direnei, eta gure asmoa bada beste batzuen proiektuak, ideiak irakurtzea, entzutea eta babestea. Eta, guk ere gure neurrian horiek bultzatzea. Gu oraindik ez gara ausartu ekoizpenetik bakarrik bizitzera, proiektua beste era batera hasi zelako, baina gure ekonomiaren gero eta zati handiagoa dago baserri horretan. Ikusten dugu egunero gure baserriaren inguruan zenbat ortuari ekoizten ditugun eta, ohartzen gara gero eta hurbilago ikusten dugula garai baten izan zena: gure aitite eta amumak bizimodua hortik ateratzen zuten garaia. Horrek ere poz handia ematen du”.

Proiektua apurka-apurka haziz joan da, 2013an hasi baitziren Gernika-Lumoko plazara joaten: “Abiatu ginenean oraindik ganadua geneukan baserrian, eta 2020an hori kendu egin genuen. Beraz, etapa desberdinak egon dira urte hauetan; gero eta ortuari gehiago jartzen joan gara, salmentaren arabera eta ikasten joan garenaren arabera. 2020an behiak kendu genituenean arrautzen produkzioa handiagoagaz ere hasi ginen”.

Hala, sasoian sasoiko produktuak dituzte. Negutegia dute, baina ez dute berogailurik, ez hidroponikorik, “ez horrelakorik”. Euren lurrak sasoian sasoikoa ematen du, eta, ondorioz, neguan izaten dute aza, brokolia, azalorea, romaneskoa, porruak, azelgak, espinakak, txikoria… Udan, aldiz, tomatea, piperra, berenjena, kalabazina, kalabaza, bainak… denetarik izaten dute, eta udazkenean, indabak, piper txorizeroak… “Guk etxean jaso dugu piper txorizeroak egiteko tradizioa, eta udazkenean piper txorizero asko izaten ditugu, gehienak etxerako kontsumorako. Baina, astelehenean, adibidez, plazara eroango ditugu piper txorizeroak, indabak, brokolia, azalorea, porrua, txikoria, eskarola, letxugak…”, esan dute ahizpek.

Plazan izaten dira, eta hori sasoian sasoiko erakusleiho “ederra” dela diote. “Sasoian sasoikoa erosi gura baduzu eta janari onaren militante izan nahi baduzu, Gernikako plazatik pasatzea baino ez dago. Ze bertan dauden baserritarren erakusmahaiak ikusita, garaian garaiko produktuen eskema erreala egin daiteke”, esan dute. Bertan saltzen dituzte euren produktuak, eta hainbeste urte eta gero, astelehenetan plazara joan ezin duten konfiantzazkoei Gernikako puntu batzuetan uzten diete jeneroa, ulertzen dutelako badagoela jende bat astelehenetan lanera joaten dena. “Hala ere, —eta badakigu astelehenea egun txarra dela Gernikako plazara joateko— astelehen goizetan udalerriko supermerkatuak jendez gainezka egoten dira. Jende hori astelehen goizetan plazara etorriko balitz, pentsatu zenbat jende egongo litzatekeen gure jeneroa erosteko prest”, hausnartu dute. “Jendeak dio lurrak ez duela ematen, ez dagoela produkziorik, baina ez gaude ados. Lurrak ematen du ekonomikoki eta produktiboki. Kontua da merkatu ekologikatik eskapatu behar dugula, ze azkenean, denok ohitu gara urtarrilean bainak eta abenduan tomateak erostera, eta pentsatzen dugu hori dela normalena. Baina ez dago horretarako aukerarik sekulako aztarna ekologikorik barik eta lurra esplotatu barik”, gehitu dute. Hala, eurak “gogoz, ilusioz eta militantziaz” joaten dira palzara, eta bertan daudenek “kontzientzia hori” dutela uste dute, “egiten dutenak asko daukalako militantziatik”.

Hala ere, aldarrikapenak ere badituzte, plazaren gainbehera “nabarmena” dela uste dutelako. Eta ez bakarrik duela 20 urtekoagaz alderatuta, epe laburrera begiratuta ere bai. “2020tik hona, neguan plazak pena ematen du. Ez dago ekoizlerik. Ez dago jenderik. Esango nuke udalaren aldetik utzikeria ikusten dudala. Ze, esaterako, plaza muntatzen dute orain dela 20 urte modura. Postu denak jartzen dituzte. Eta, orain dela 20 urte etortzen zen jendea hilda dago egun, eta beste batzuk ez dira etortzen2. Uste dute beste era batera antolatu eta beste zerbait egin behar dela. “Mimatu” egin behar zailea bertara doazenei. “Ze mahai gaineetan euli kakak izan ditugu, gorakoak… Astelehenero. Guk jatekoa saltzeko osasun aldetik sekulako baldintzak bete behar ditugu, ezin dugu jateko prozezaturik saldu…. Baina gero astelehenean postua jartzera goaz eta uso zikinek kakaz betetzen dituzte mahaiak. Uste dut adar jotze bat dela”. salatu dute ahizpek. Gehitu dute, baserritarrak imajinatzerakoan “txapelagaz, zapiekin imaginatzen” dituela jendeak, baina gaur egun baserrian lan egiten duen jendea “jende modernoa” dela: “Ez gara bizi kobazuloetan, eta merezi dugu errespetu bat. Inertziaz funtzionatzen du Gernikako plazak, eta beti esaten dugu inertziaz funtzionatzeari utziko diola. Egun batean inor ez da joango postua muntatzera eta listo”.

Laguntzak beharrezkoak direla nabarmentzeaz gain, baserritarrak zaindu ere egin behar direla diote, eta, hori, Baserritik Gernikararen bitartez lortu dela uste dute. “Dabid Zelaiak guri eman digun mimoa eta errespetua infinitoa izan da. Baserritik Gernikara bezalako proiektu bat oso ondo dago, eta herrian horrelako jendea egoteak, gauzak egiteko prest dagoena, ez dauka preziorik. Baina guk uste dugu instituzio publikoek babestu behar dutela bertoko ekoizpena. Eta Gernikako Udalak ez dakigu oso argi daukan plazaren garrantzia zein den”.

Ekonomikoki merkea izan daiteke produktua, baina ekologikoki eta gizalegez ez da bat ere merkea.

Baserritik Gernikara sarea sortu eta urtebetera gehitu ziren enbeitatarrak, pandemia aprobetxatu baitzuten negutegi bat gehiago egiteko eta euren produkzioa handitzeko. “Hasieratik hartu gaituzte oso ondo, eta uste dugu garrantzitsua dela sentitzea komunitate bat dagoela, bakardadea oso gogorra baita. Uste dugu komunitatea sortzeak indarra ematen duela eta ikusgarritasun aldetik ere Baserritik Gernikarak asko lagundu digula ekoizleei herriko beste leku batzuetan presente egoten”, nabarmendu dute.

“Jendeak pentsatzen duenaren kontra”, sarean daudenak ez dira elkarrekiko konpetentzia: “Gure konpetentzia supermerkatu handiak eta janari merkea dira, janari merkea ez delako existitzen. Guk merke erosten dugun janari hori produzitzeko jendea esplotatu behar da edo lurra esplotatu behar da. Ekonomikoki merkea izan daiteke produktua, baina ekologikoki eta gizalegez ez da bat ere merkea. Eta sare honetan, elkarren osagarri gara: batek ez daukana beste batek izan dezake momentu konkretu batean, elkarri lagun geniezaioke, eta arazoren bat daukagunean beste edonork erantzun dezake gure partez. Sarea oso garrantzitsua da, badakizulako, zuk produkzioa aurrera eroateko arazoren bat izan arren, proiektuak jarraituko duela, eta itzultzerakoan sare bat topatuko duzula, ez zarela zerotik hasi beharko”.

Hala ere, euren arteko sarea “gehiago josi” beharko luketela uste dute: “Baserritik Gernikara moduko proiektuetan gero eta ekoizle gehiago elkartu behar gara, edo behintzat jendeari jeneroa eskaintzeko presentzia handiagoa izatea lortu behar dugu. Eta, uste dugu, utopia batean, garapen ideala izango zela Baserritik Gernikara moduko ekimen batetik Gernikako plazan ere sortzea, ekoizleen arteko sare bat. Garapen polita izango litzateke Baserritik Gernikaran lortu dugun sare hori azokara ere zabaltzea eta beste mota bateko ekimenak ere egin ahal izatea. Horregatik, lortutako guztiagatik, eskerrak eman gura dizkiogu Dabidi. Eskerrik asko infinito. Beti zeukan ikuspegi positiboa, aurrera egiteko gogoa, alternatibak bilatzekoa. Beti zegoen danetarako prest”.

Hurbileko arretan oinarritzen den eskola

Busturialdeko Hitza — 2025-01-31 11:17:44

Urdaibaiko Biosfera Erresebaren bihotzean, Ereñozar mendiaren magalean, paduretatik hurbil, Oka ibaia eta itsasoa bistan dituztela ikasten dute Gautegiz Arteagako Montorre Herri Eskolan. Ingurune naturala duen paisaia ikusgarrian, herriarekin harmonian bizi den eskola txikia da udalerrikoa, ikaskuntza pertsonalizatua eta giro hurbila oinarri dituena.

Hurbiltasuna, familia giroa eta banakako arreta pertsonalizatua dira, beraz, Montorreren indarguneak, pertsonengan oinarritutako hezkuntza eredua lantzen du-eta. Hala, 0 eta 12 urte bitarteko umeak dira eskolako protagonistak. Eta, adin alde horrek adin desberdinetako ikasleak gelan zein proiektuetan elkarrekin biltzea dakar, ikasleen arteko hartu-emanak sustatuz eta horiei elkarrengandik ikasteko aukera ahalbidetuz. Ondorioz, horrek ikastetxean transmititzen diren balioak aberasten dituela dio Alain Ajuriagojeaskoa eskolako zuzendariak: “Eskola txikia gara, eta hori oso aberatsa da, adin desberdinetako haurrak gela berean daudelako. Beraz, publikoa, familiartekoa eta gertuko eskola da”.

Montorre herri eskolako ikasleak.Montorre Herri Eskola

Gainera, inguruan duen naturarekiko harreman zuzena bermatzen eta bilatzen duen zentroa da Gautegiz Arteagakoa, ikastetxeko jardueretarako berdeguneen erabilera sustatzen duena. Izan ere, paseatzera joaten dira ikasleak Ozollo inguruko paduretara, Mareen Errotara zein ikastetxe inguruetako ibilbideetara; gainera, denetariko jarduerak antolatzen dituzte inguru horietan. Esaterako, ingurune naturala ezagutarazteko eta pertsonek inguru horrekin duten lotura ezartzeko Azterkosta eta Ibaialde proiektuak garatzen dituzte, kostaldeko ekosistema zein ibai-ekosistema modu aktiboan eta esperimentalean aztertuz. “Eskola txikien abantaila da horrelako proiektuak denok elkarrekin garatzeko aukera izatea”. Bestalde, eskolako ortua ere martxan jarri dute.

Urdaibai Bird Centerrekin ere hartu-eman zuzena dute, eta hegaztiei buruzko hainbat proiektu gauzatzen dituzte Montorren; hala nola, txoriak aztertu, zer egiten duten ikasi eta nola mugitzen diren ikuskatzen dute.

Eskola herriko bizitzaren parte da, eta ikasleak komunitateko kide

Haurrek komunitateko kide garrantzitsuak direla ere sentitzen dute, eskolak herriko bizitzan parte hartzen duelako. Ze, bertokoa balioan jartzea da eskolaren hezkuntza proiektuaren beste gakoetako bat. Eta, ikastetxean zein hortik kanpo egiten dituzten ekintzak dira horren adibide.

Hori horrela, hainbat dira eskolatik igarotako herritarrak zein inguruko bizilagunak; izan ere, udalerrian zein gertuko herrietan aurrera eroaten diren ekimenen berri izaten dute ikasleek. Esaterako, Asier Madariagarekin Nekazariak Eskolan proiektua ezagutu zuten, Txabi Txakartegirekin jateko osasuntsuak zeintzuk diren aztertu zuten, eta Andoni Aldamizetxebarriaren bitartez, Adouna proiektuaren berri izan zuten, Gambiako ikasleekin harremanak ere sustatuz.

Horiez gain, eleaniztasunerantz proiektuan murgilduta ere badago Montorre, natur zientziak irakasgaia ingelesez jorratzen dutelako ikasleek, eta hori, gero, praktikan jartzen dutelako Urdaibai Bird Centerren eskutik parte hartzen duten nazioarteko hegaztiei buruzko proiektuan: horretan, beste herrialde batzuetako haurrekin ingelesezko Skype bidezko konexioak egiten dituzte. Bestalde, matematikan ABN metodoa lantzen dute, matematikei zentzua emateko eta eragiketak modu errazago eta bisualago batean ulertzeko.

Irakurketak ere leku berezia dauka eskolan, LH eta HHkoak liburutegi berrituan batzen baitituzte, irakurzaletasuna bultzatzeko eta elkarregaz liburuen konpainian biltzeko helburuz. Gainera, Liburu Ibiltaria ekimena ere Montorrera ailegatzen da.

Montorre herri eskolako ikasleak.Montorre Herri Eskola

Bestalde, irudimena eta sorkuntza bultzatzea Montorreko hezkuntza proiektuan gero eta presenteago dagoen helburua da, eta sorkuntzarako espazioak eraikitzeko lan egiten dute bertan. Hala, Indarkeria Matxistaren Kontrako Egunean rap doinuetan murgildu zituzten aldarrikapenak ikasleek, eta eskolari buruzko kantua ere sortu berri dute, elkarlanean. Orain, bideoklipa grabatzea dute asmo.

Komunitate aktiboa
Ekintza horiei guztiei, Montorrealde guraso elkarteak antolatutako ekintzak gehitu behar zaizkie. Izan ere, eskola komunitate aktiboa da Montorrekoa. Familiak proposamenak egin eta laguntzeko prest agertzen direla azpimarratu du zuzendariak, besteren artean, Gaztañerre Eguna, Artia kontu kontari edota karnabaletako ekintzak antolatzen dituztela gehituta. Eta, komunitate aktiboa duen eskola txikia izan arren, inguruko eskola txiki zein handiekin harreman zuzena daukate.

Montorre herri eskolako ikasleak.Montorre Herri Eskola

Montorrek eskaintzen dituen zerbitzuei erreparatuta, haurtzaindegi zerbitzuaz eta haur zein lehen hezkuntzaz gain, zaintza zerbitzua ere eskaintzen du, 08:30tik 09:30era bitartean, familiei kontziliazioan laguntzeko.

Otsailaren 3an zabalduko da datorren ikasturteko aurrematrikulazioa egiteko epea, eta otsailaren 14an amaituko da; hala, Urdaibaiko bihotzera, Montorrera, bertaratzeko deia egin diete familiei, 94 428 79 92 telefonoa eskuragarri jarriz

Herriaren aniztasunaren ispilua

Busturialdeko Hitza — 2024-02-23 11:22:37

Bidea oinez egiten da: apurka-apurka, gauzak maitasunez eta su txikian onduz, xehetasun guztiei merezi duten garrantzia eta denbora emanez. Hori ondo baino hobeto dakite Gernika-Lumoko Allende Salazar Herri Ikastetxean. Izan ere, hezkuntza zentroak bosgarren hamarkada beteko du aurten. 1974. urtean ekin zioten izaera herrikoia, publikoa eta irekia duen hezkuntza proiektuari, eta 50 urtez eutsi diote hain garrantzitsuak eta bereziak diren balore horiei.

50. urtemugarako, ospakizunean oinarritzea erabaki dute: ikastetxeko parte direnei eta izandakoei omenaldia egitea edo, beste berba batez, ikastetxeko komunitatea eta hura babestu duten guztiak babestea. Horretarako, hainbat ekimenez osatutako egitarau oparoa josi dute bertako lantaldeko denetariko eragileek. Elkarlana da beren bandera. Taldean egiten den beharrak inportantzia handiagoa eta esangura bereziagoa dituelako.

Martxoaren 2an bertso bermuta eta bertso bazkaria egingo dituzte

Ospakizun egitarau horrek hainbat geltoki berezi eta hunkigarri edukiko dituela aurreratu dute. Horietako lehendabizikoa hurrengo asteburuan izango da: martxoaren 2an, goizez, bertso bermuta egingo dute; ikastetxeko bertsolaritza eskoletako irakasleak, Lilibertsoko kide Ander Elortegi Garateak, gidatuko du saio hori. Elortegigaz batera arituko da, gainera, Allende Salazarreko ikasle ohi Koldo Gezuraga Seijido bertsolaria. Ez hori bakarrik: bertso bermutaren ondoren, bertso bazkaritan elkartuko dira bertaratzen diren guztiak. Goi mailako partaidetza edukiko du bertso bazkari horrek, bertan egongo baitira lehen lerroko bertsolari bi: batetik, Maialen Lujanbio Zugasti hernaniarra eta, bestetik, Jon Maia Soria urretxuarra.

Martxotik maiatzera bitartean, ospakizunerako grinak ez du behera egingo. Laster emango dituzte aditzera 50. urteurrena goi-goitik ospatzeko prestatu dituzten egitasmo guztiak. Edozelan ere, herritarrek edukiko dute zer egin eta zertaz gozatu, ikastetxetik azaldu dutenaren arabera: “Era guztietako ekimenak prestatu ditugu, eta denak parte hartzera gonbidatuta egongo dira. Besteak beste, mendi irteerak, kale erakusketak edota hitzaldiak egongo dira. Antolatuko ditugun jarduera guztiak ikastetxeko komunitateko eragile guztiek elkarrekin prestatu dituzte, eta zentroaren 50 urteko ibilbidea gogoratzea eta bide hori omentzea izango dute ardatz nagusi”.

Maiatzak 18: «egun handia».
Maiatzaren 10ean, ikasle eta irakasle ohiak afaritarako elkartuko dira. Egun bi beranduago, maiatzaren 12an, umeei “bereziki” zuzendutako ikuskizun «oso eder bat» egingo dute iragarri dute. Maiatzaren 18a izango da, dena dela, ospakizunak gailurra joko duen “egun handia”: “Egun osoko jaialdia prestatzen ari gara, eta momentuz aurreratu dezakegun bakarra da egitarau oso borobila eta oso potoloa izango dela. Zuzeneko musika ere egun osoan zehar protagonista izango da. Horrez gain, udalerriko denetariko elkarteekin nahiz eragileekin batera tailerrak eta jarduerak egingo ditugu”.

“Ikastetxea hobetzeko eta seme-alaben heziketa prozesua eta ongizatea bermatzeko bidean, Guraso Elkartea ezinbesteko piezetako bat da”

Ekimen horietarako eta laster aurkeztuko dituzten gainontzekoetarako aurreikuspenak oso itxaropentsuak direla iragarri dute. Bai eskola komunitatea, bai herritarrak eurak mende erdiko bidearen ospakizunaren parte hartzaile izatea da helburu nagusia. Izan ere, hainbat eta hainbat belaunaldi “parekidetasunean, berritasunerako grinean eta euskaran” hazi eta hezi dira eskolan, eta balore horiek guztiok goraipatuko dituzte aurten. Gogoan izango dute “egungo egoeretara moldatzeko” egunero-egunero erakusten duten gaitasuna. Horrez gain, Guraso Elkartearen ekarpenak eta eskolaren funtzionamendua duen presentzia ere gogoan edukiko dute dituzte: “Ikastetxea hobetzeko eta seme-alaben heziketa prozesua eta ongizatea bermatzeko bidean, ezinbesteko piezetako bat da”.

“Ikasleak justiziaren, berdintasunaren eta euskaltzaletasunaren baloreak oinarri hartuta hazi dira”

Urteak joan, urteak etorri, Allende Salazar Herri Ikastetxea Gernika-Lumon eta inguruan dauden denetariko errealitateen biltoki izan da: “Eskola herriko aniztasunaren ispilu gardena izan da, belaunaldiz belaunaldi. Ikasleak justiziaren, berdintasunaren eta euskaltzaletasunaren baloreak oinarri hartuta hazi dira; zutabe horiekiko konpromisoak eta ardurak bere horretan diraute oraindik ere. Gure kulturan, inklusioan eta kohesioan sustraitutako gizarte bat eraikitzea da eskola komunitateak duen helburu nagusia”.